2025/1923992 İhale Kayıt Numaralı "ŞANLIURFA EYYÜBİYE TOKİ DEPREM KONUTLARI ATIKSU DEŞARJ HATTI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Fazıloğlu İnşaat Nak. Tur. Mad. Müh. Hizm. ve Beton San. Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: DSİ 15. Bölge Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1923992 İhale Kayıt Numaralı “ Şanlıurfa Eyyübiye TOKİ Deprem Konutları Atıksu Deşarj Hattı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: DSİ 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 04.12.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Şanlıurfa Eyyübiye TOKİ Deprem Konutları Atıksu Deşarj Hattı ” ihalesine ilişkin olarak Fazıloğlu İnşaat Nak. Tur. Mad. Müh. Hizm. ve Beton San. Tic. Ltd. Şti. nin 09.01.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.01.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.01.2026 tarih ve 206637 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.01.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/299 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyat dışı unsur puanlamasının da yapıldığı ihalede, ATK-02 numaralı “Ø800 MM Çaplı Muflu Beton Boru Döşenmesi” iş kaleminin işin %80’lik tutarını oluşturduğu ve puanlamada bu kalem için belirlenen asgari-azami oran aralığının %58 ile %95 olduğu göz önünde bulundurulduğunda; bu aralıktan hem tam puan alınması hem de Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi hükümlerine uygun analiz açıklaması yapılmasının fiilen mümkün olmaması sebebiyle aşırı düşük teklif savunması istenen ve savunmaları geçerli kabul edilen 4 isteklinin (Palet Enerji Köm. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deta Yol İnş. Taah. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı, Mavi Grup Tur. Yap. Tic. A.Ş. ve Dirgün İnşaat Tur. Doğ. Tek. Gıd. Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği, şöyle ki; a) Analizlerde yer alan “Ekskavatör beko takriben 125 HP (3/4-15/8 Yd3)” ve “Ekskavatör (paletli) (260-299 hp) (maksimum 2,5 m3)” girdileri için resmî rayiçlerin mevcut olduğu, bu durumda üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleriyle açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, - İsteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılacak açıklamalarda, bunu tevsik eden belgelerin sunulması ve amortisman durumuna göre Tebliğ’de belirtilen yöntemlerin kullanılması gerektiği, bu esaslara uyulmadan yapılan açıklamaların geçerli kabul edilemeyeceği, - İdarece istenen teknik özelliklere uygun olmayan, farklı güçlerdeki ekskavatörlere ilişkin açıklamaların kabul edilemeyeceği, teknik özelliklerin karşılaştırılması gerektiği, b) “Kazı Malzemesi Nakli (Mesafe: 4000 Mt, F= 0.00046 × K x M^1/2 - 0.0046 × K)” girdisine ilişkin açıklamanın idarece verilen formüle göre yapılması zorunluluğunun bulunduğu, - Nakliye analizlerinde girdi miktarlarının değiştirilmemesi, formül katsayılarının idarece belirlenen değerlere uygun kullanılması ve mesafe esas alınarak birim nakliye tutarının doğru hesaplanmasının gerektiği, bu kriterlerin sağlanmadığı durumlarda nakliye maliyetinin analizlere hatalı yansıtılacağı, - İdarece verilen nakliye formülüne uygun açıklama yapılmadığı, nakliye formülünde yer alan mesafenin düşürüldüğü, nakliye formülü verilen iş kalemleri için bu formül kullanılmaksızın fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, c) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi uyarınca işçilik girdilerinin, tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi açıklama yapılmayacak girdiler arasında yer alamayacağı, işçilik kalemlerinin tutar büyüklüğü ne olursa olsun mutlaka açıklama kapsamında yer alması gerektiği, - İşçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin (2025 yılı için 115,58 TL) altında olamayacağı, işçilik maliyetlerinin resmî analizlerde öngörülen çalışma süreleri, üretim kapasiteleri ve verimlilik katsayıları esas alınarak hesaplanması gerektiği, ç) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesi uyarınca akaryakıt girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından yayımlanan "En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Rapor"da yer alan fiyatların %90’ının altında sunulan açıklamaların geçerli kabul edilemeyeceği, Tebliğ’in 45.1.13.3, 45.1.13.4 ve 45.1.13.5’inci maddelerinde bedeller için “ihale tarihi hariç” denilmesine rağmen ihale tarihindeki bedellerin dikkate alınmasının mümkün olmadığı, d) İdarece “800 lük betonarme boru (donatı dâhil)” girdisinin özel rayiç haline getirildiği, resmi rayiçler ile açıklanmasının söz konusu olmadığı, bu girdi için usulüne uygun fiyat teklifi alınıp alınmadığının kontrol edilmesi gerektiği, - Söz konusu girdi için analiz yapılmadan tek kalemde savunma yapıldığı, analiz düzenlenmeden yapılan savunmanın geçersiz olduğu, - Alınan fiyat teklifinin Teknik Şartnameyi karşılamadığı, piyasada doğrudan fatura da kesilmediği, tutanakta yer alan fatura bilgilerinin sıhhatinin araştırılması gerektiği, - İdarece “800 lük betonarme boru (donatı dâhil)” girdi olarak belirlendiğinden donatı hariç fiyat tekliflerinin kabul edilemeyeceği, boru çapı ve teknik kriterleri karşılamayan fiyat teklifi ve tespit tutanaklarının kabulünün mümkün olmadığı, e) İhale tarihinde ve aşırı düşük teklif açıklamasının yapıldığı tarihte güncel fiyatların yayımlanmış olması nedeniyle geçmiş aylara ait fiyatların kullanılmasının mümkün olmadığı, Çevre ve Şehircilik rayiç bedellerinin ihale tarihi itibariyle güncellenip güncellenmediğinin kontrol edilmesi gerektiği, - Analiz formatı verilen iş kalemleri için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması halinde açıklamanın reddedilmesi gerektiği, bu hususta herhangi bir irdeleme yapılmadığı, f) Tespit tutanaklarında defter onay tarihleri, noterlik bilgileri ve onay işlemine ait yevmiye kayıt bilgilerinin bulunmadığı, - Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile EK-O.5, EK-O.6, EK-O.7 ve EK-O.8 tutanakları üzerinde meslek mensubunun adres bilgilerinin bulunduğu kaşe, TÜRMOB mührü ve imza ile teklif veren firmaya ait kaşe ve imzanın bulunmadığı, - Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler olmayan Serbest Muhasebeci imzalı belgelerin kabulünün mümkün olmadığı, - Fiyat tekliflerinin hangi ihaleye ait olduğunun anlaşılabilmesi için kayıt numarası ve ihale adı bilgilerinin eklenmesi gerektiği, g) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan faturaların gerçek bir muameleye ilişkin olması gerektiği, kullanılan faturaların gerçeği yansıtmadığı, aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği tarihten sonra geriye dönük olarak düzenlendiği ve haksız menfaat elde edilmeye çalışıldığı, bu sebeple Gelir İdaresi Başkanlığı’na yazı yazılarak inceleme yapılması gerektiği, ğ) Analizlerdeki miktarların bir kısmının düşük alınmak suretiyle yapılan açıklamaların kabul edilemeyeceği, açıklama istenen iş kalemleri bünyesinde yer alan tüm işçilikler ile farklı güçlerdeki ekskavatör, 800 lük betonarme boru (donatı dâhil) ve motorin girdilerinin miktarlarının bire bir kullanılmasının zorunlu olduğu, -Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde analiz girdilerinin (malzeme, işçilik, makine vb.) ayrı ayrı gösterilmediği, bu durumda açıklamanın kabul edilemeyeceği, - Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.3’üncü maddesinde isteklilerin analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerinin belirtildiği, işçilik ve malzeme gibi girdilerin ayrı ayrı belirtilmesinin gerektiği, h) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yapılan değişiklik uyarınca, analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesinin zorunlu olduğu, - İstekliler tarafından bu tutarın altında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesine rağmen bu hususta herhangi bir irdeleme yapılmadığı, - Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülememesi gerekmesine rağmen, bu hususta da herhangi bir irdeleme yapılmadığı, ı) İdarece oluşturulan paçal ve özel pozları karşılamayan ve yapım şartlarını içermeyen fiyat teklifleri ile idarece belirlenen pozların karşılığı olmayan hatalı kamu birim fiyatları ile yapılan açıklamaların geçerli kabul edilemeyeceği, - Açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde bulunan açıklama istenilmeyen analiz girdileri için miktar ve birim fiyatın belirtilmediği, - İlgili analizler için sunulması gereken alt analizlerin tamamının sunulmadığı, - Sunulan analizlerde aritmetik hata yapıldığı, düzeltilmesi durumunda analiz fiyatının teklif fiyatın üzerinde olacağı, - Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda sunulan açıklamada; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajına yer verilmediği, seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda yapılan açıklamada; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının açıklanmadığı, - Aşırı düşük teklif açıklaması hazırlanırken idarece verilen iş kalemlerinin ve analiz girdilerinin birimlerinde hata yapıldığı (örneğin m2 yerine metre, kilogram yerine litre yazılması gibi), i) Fiyat tekliflerinin üzerine meslek mensubunca yazılması gereken ibarenin Tebliğ’de belirtildiği şekilde olmadığı, imza ve kaşe eksikliği bulunduğu halde açıklamanın geçerli kabul edildiği, - Fiyat tekliflerinin dayanak faturalarının ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık döneme veya bir önceki üç aylık döneme ait olması gerekirken bu dönemlere uyulmadığı, dönemlerin birleştirilerek ortalama birim satış tutarı hesaplandığı, - Tutanakta sadece fiyat teklifindeki fiyata ulaşmak için gerekli olan düşük tutarlı faturaların dâhil edildiği, ilgili dönemdeki bütün alım/satımlar esas alınarak oluşturulmadığı, bütün defter kayıtlarında daha fazla fatura bulunduğunun dikkate alınması gerektiği, - Tutanağın ekinde mükellefe ait imza sirküleri ve faaliyet belgesinin yer alması gerekmesine rağmen bunların sunulmadığı, - Meslek mensubunun faaliyet belgesinin sunulmasının gerektiği, j) Fiyat teklifi alınan açıklama kalemleri için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) incelenmeden ve teklifle uyumlu olup olmadığı belirlenmeden açıklamanın geçerli kabul edildiği, - Girdiler için iş kalemi analizi ile uyumlu olmayacak şekilde açıklama yapıldığı, fiyat teklifi ve Satış Tutarı Tespit Tutanağında 800’lük betonarme boru için donatı dâhil olduğuyla ilgili bir belirleme yapılmadığı, - İhale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemlerinde kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerektiği, - Teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması gerektiği, - Fiyat teklifi, teklife konu alanda faaliyet göstermeyen firmalardan alınmasına rağmen açıklamanın geçerli kabul edildiği, - Fiyat teklifi alınan kalemlerde, maliyet bileşenleri ayrı ayrı gösterilmeden yapılan açıklamanın geçerli olmadığı, k) Fiyat teklifine ilişkin tutanakları sunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesinin gerektiği, - Açıklamaya esas nitelikteki belgelerin (fiyat teklifleri ve EK-O5, EK-O6 tutanaklarının) ıslak imzalı olarak sunulması gerekirken fotokopi olarak sunulduğu, fiyat tekliflerinin ve tespit tutanaklarının fiyat teklifi sunan şirkette temsile yetkisi bulunmayan kişilerce imzalandığı, - Tebliğ ekinde yer alan tutanaklar mahiyet itibariyle değiştirildiği, eski tutanaklar kullanılarak yapılan açıklamaların değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, tespit tutanaklarına fatura bilgileri tablosu da eklendiğinden anılan bilgileri ihtiva etmeyen açıklamaların reddedilmesi gerektiği, - Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi gerekmesine rağmen, idarece bu hususun dikkate alınmadığı, bu dönemlerin ayrıca tutanakta mutlaka belirtilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır. …” açıklaması, “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; … b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek te sisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4’üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3-45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Şanlıurfa Eyyübiye Toki Deprem Konutları Atıksu Deşarj Hattı b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Şanlıurfa İli, Eyyübiye İlçesi TOKİ Deprem Konutlarının Atıksu Deşarjının sağlanması amacıyla toplamda 37.583 m uzunluğunda atıksu kollektör hattı ve hat üzerindeki toplamda 833 adet muayene bacasının yapılması işidir.” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdare tarafından teklifleri sınır değerin altında olan isteklilere 18.12.2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazılarda “ŞANLIURFA EYYÜBİYE TOKİ DEPREM KONUTLARI ATIKSU DEŞARJ HATTI ihalesinde 03.12.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 26.12.2025 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, ayrıca söz konusu yazının ekinde, 1 adet inşaat iş kaleminin (ATK-02 poz numaralı iş kalemi) yer aldığı açıklama istenilen iş kalemleri listesi ve açıklama istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerinin ayrı ayrı belirtildiği sıralı analiz girdileri tablosuna yer verildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan Palet Enerji Köm. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Deta Yol İnş. Taah. Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 17 adet analiz girdisinden oluşan açıklama istenilen analiz girdileri tablosuna ve 13 adet analiz girdisinden oluşan açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosuna yer verdiği, 12 ayrı işçilik girdisi için ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (26.005,50/30/7,5=115,58 TL) altında bedel öngörülmediği, 4 inşaat analiz girdisi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Aralık ayı birim fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği (kazı malzemesi nakli analiz girdisine ilişkin nakliye formülünün kullanıldığı), 40.126.1162 poz numaralı “800’lük betonarme boru (donatı dâhil)” isimli analiz girdisi için ise fiyat teklifi ile açıklamada bulunulduğu anlaşılmıştır. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Mavi Grup Tur. Yap. Tic. A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 17 adet analiz girdisinden oluşan açıklama istenilen analiz girdileri tablosuna ve 13 adet analiz girdisinden oluşan açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosuna yer verdiği, 12 ayrı işçilik girdisi için ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (26.005,50/30/7,5=115,58 TL) altında bedel öngörülmediği, 4 inşaat analiz girdisi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Aralık ayı birim fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği (kazı malzemesi nakli analiz girdisine ilişkin nakliye formülünün kullanıldığı), 40.126.1162 poz numaralı “800’lük betonarme boru (donatı dâhil)” isimli analiz girdisi için ise fiyat teklifi ile açıklamada bulunulduğu anlaşılmıştır. (a) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece açıklama istenilen 10.120.1008 poz numaralı “Ekskavatör beko takriben 125 HP (3/4-15/8 Yd3)” analiz girdisine yönelik olarak kendi malı üzerinden veya fiyat teklifi ile açıklama yapılmadığı, bunun yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2025 yılı Kasım ayı rayiç birim fiyatının (6.000.571,20 TL/ad) üzerinde teklif bedeli belirlendiği anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, Ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi ile geçerli teklif bedeli sıralamasında 3’üncü sırada yer alan Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından da benzer şekilde söz konusu analiz girdisine yönelik kendi malı üzerinden veya fiyat teklifi ile açıklama yapılmadığı, ancak ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılı Kasım ayı rayiç birim fiyatının (6.000.571,20 TL/ad) altında olacak şekilde açıklamada bulunulduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu, (b) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idarece açıklama istenilen “Kazı malzemesi nakli” analiz girdisine ilişkin olarak teklif edilen birim fiyatın, idarece verilen formül ve parametre değerleri ile 10.110.1003 poz numaralı “K katsayısı”nın ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2025 yılı Kasım ayına ait birim fiyatın (2.133,81 TL) kullanılarak hesaplanan nakliye fiyatının üzerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, Ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli ile geçerli teklif bedeli sıralamasında 3’üncü sırada yer alan Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından, idarece açıklama istenilen “Kazı malzemesi nakli” analiz girdisine ilişkin olarak teklif edilen birim fiyatın, idarece verilen formül ve parametre değerleri ile 10.110.1003 poz numaralı “K katsayısı”nın 2025 yılı Kasım ayına ait birim fiyatın (2.133,81 TL) kullanılarak hesaplanan nakliye fiyatının altında nakliye bedeli öngörülmüş olduğu (Her iki istekli K katsayısını 1.750,00 TL olarak kullanmıştır.) anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu, (c) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli tarafından işçilik girdileri için 12 ayrı işçilik girdisi için ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (26.005,50/30/7,5=115,58 TL) altında bedel öngörülmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddiasının yerinde olmadığı, (ç) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından idarece açıklama istenilen 10.160.1026 poz numaralı “Mazot” girdisine ilişkin teklif edilen birim fiyatın, söz konusu rayiç için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca ilan edilen güncel birim fiyatın altında olmadığı, Öte yandan ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli ile teklif bedeli sıralamasında 3’üncü sırada yer alan Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın mazot girdisine yönelik açıklamalarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca ilan edilen rayiç fiyatın kullanıldığının belirtildiği, ancak yapılan incelemede; ihale ilan tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 2025 yılı Kasım ayına ait rayiç birim fiyatın (49,45 TL/kg) altında bedel (43,84 TL/kg) öngörüldüğü anlaşıldığından bu iki isteklinin mazot girdisine yönelik açıklamalarının uygun olmadığı ve dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu, (d) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, idarece özel rayiç haline getirilen “40.126.1162 (Özel Rayiç)” poz numaralı “800 lük betonarme boru (donatı dahil)” girdisi için iddianın aksine doğrudan resmi rayicin kullanılmadığı, söz konusu girdiye ilişkin fiyat teklifi ile açıklamada bulunulduğu, fiyat teklifinde yer alan ilgili imalatın/malzemenin adı ile birlikte “2025/1923992 İhale Kayıt Numaralı 'Şanlıurfa Eyyübiye Toki Deprem Konutları Atıksu Deşarj Hattı " ile ilgili teknik şartname hükümleri, birim fiyat tarifleri ve ihale dokümanında belirtilen hususlar çerçevesinde, en az proje bünyesinde belirtilen miktar için K.D.V. hariç aşağıda cinsi ve miktarına yer verilen iş kalemine ait iş yeri teslimi teklif fiyatımızdır.” ifadesi nedeniyle teklif edilen girdinin ilgili Teknik Şartname ve birim fiyat tariflerini karşıladığı, fiyat teklifine dayanak teşkil eden Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK106) usule uygun şekilde sunulduğu görüldüğünden fatura bilgilerinin sıhhati noktasında ayrıca bir araştırma yapılmasına gerek bulunmadığı, söz konusu rayiç niteliğindeki analiz girdisi için ayrıca analiz düzenlenmesi gereğinin bulunmadığı sonucuna varılmış olup, başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, Ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli tarafından da benzer şekilde, idarece özel rayiç haline getirilen “40.126.1162 (Özel Rayiç)” poz numaralı “800 lük betonarme boru (donatı dahil)” girdisi için iddianın aksine doğrudan resmi rayicin kullanılmadığı, söz konusu girdiye ilişkin fiyat teklifi ile açıklamada bulunulduğu, fiyat teklifinde yer alan ilgili imalatın/malzemenin adı ile birlikte “"Şanlıurfa Eyyübiye Toki Deprem Konudan Atıksu Deşarj Hattı” işi için ihale şartnamesindeki birim fiyat tariflerine uygun olarak aşağıda listelenen malzemeleri tedarik etmeyi kabul ve taahhüt ediyoruz.” ifadesi nedeniyle teklif edilen girdinin ilgili Teknik Şartname ve birim fiyat tariflerini karşıladığı, fiyat teklifine dayanak teşkil eden Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK106) usule uygun şekilde sunulduğu, fatura bilgilerinin sıhhatinin araştırılması gerektiği iddiasına yönelik somut destekleyici herhangi bir bilgi veya belgeye yer verilmediği, söz konusu rayiç niteliğindeki analiz girdisi için ayrıca analiz düzenlenmesi gereğinin bulunmadığı sonucuna varılmış olup, başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, (e), (ğ) ve (ı) bentlerinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklama istenilen 4 ayrı analiz girdisine ilişkin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2025 yılı için ilan edilen güncel fiyatlar üzerinden teklif bedelinin belirlendiği görülmekle birlikte ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile teklif bedeli sıralamasında 3’üncü sırada yer alan Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın açıklamalarında kullanılan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca ilan edilen fiyatların ihale ilan tarihi (13.11.2025) itibarıyla geçerli olmadığı, dolayısıyla iddianın bu yönüyle yerinde olduğu, Öte yandan bahse konu istekliler tarafından idarece açıklama istenilen tek iş kalemi olan “ATK-02” poz numaralı “Ø800 MM çaplı muflu beton boru döşenmesi” iş kalemi için düzenlenen analiz formatına uyumlu olacak şekilde analiz tablosu oluşturulduğu, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için de birim fiyat ve miktar bilgilerinin belirtilmiş olduğu, sunulan analizlerde miktar ile teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarlar ile bu tutarların toplamı ve kar ve genel gider hesabında bir aritmetik hatanın bulunmadığı, sunulan analizde yer alan girdilerin paçal iş kalemi niteliğinde olmadığı ve dolayısıyla ayrıca alt analizlerinin sunulmasının söz konusu olamayacağı, analiz girdilerinin ölçü birimlerinde (kg, m, m3 vb.) hata bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, (f) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından fiyat teklifine dayanak nitelikte Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK106) sunulduğu, “Yevmiye/İşletme Defteri”nin e-defter olarak tutulduğu, envanter defterinin onay tarih ve noterlik makam bilgisinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunun kaşe ve onayının bulunduğu, fiyat teklifi üzerinde başvuruya konu ihale bilgilerinin yer aldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, Ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli tarafından fiyat teklifine dayanak nitelikte Satış Tutarı Tespit Tutanağının (KİK106) sunulduğu, “Yevmiye/İşletme Defteri”nin e-defter olarak tutulduğu, envanter defterinin onay tarih ve noterlik makam bilgisinin yer aldığı, ilgili meslek mensubunun kaşe ve onayının bulunduğu, fiyat teklifi üzerinde başvuruya konu ihale bilgilerinin yer aldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, (g) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında fiyat teklifine dayanak teşkil eden tutanaklarda fatura bilgilerine yer verilmesinin yeterli olduğu, başvuruya konu edilen her iki isteklinin de açıklama kapsamında sunduğu tutanakların usule uygun şekilde düzenlenmiş bulunduğu ve bunun haricinde ayrıca fatura sunulmasına gerek bulunmadığı, dayanak nitelikteki tutanakta yer verilen fatura bilgilerinin doğruluğu ve sıhhatinin araştırılması gerektiği iddiasının genel nitelikli ve somut bir veri belirtilmeden başvuruya konu edildiği görüldüğünden ayrıca bir araştırma yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, (h) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli tarafından analiz girdileri toplamının %10’unun üzerinde yüklenici kârı ve genel gider öngördüğü, analizlerde teklif edilen birim fiyat ve bu fiyatın miktar ile çarpılması sonucu bulunan tutara ilişkin 1 kuruşun altında bedel öngörülmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olmadığı, (i) ve (j) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi istekli tarafından sunulan fiyat teklifleri üzerinde gerekli ibarenin yer aldığı, imza ve kaşe eksikliği bulunmadığı, fiyat tekliflerinin dayanağı olan tutanaklardaki fatura bilgileri tablosunda yer alan faturaların ihale ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç aylık döneme veya bir önceki üç aylık döneme ait olduğu, dönemlerin birleştirilerek ortalama birim satış tutarı hesaplanması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, birden fazla fatura bilgisine yer verilmek suretiyle açıklamada bulunulduğu, tutanakların usule uygun şekilde düzenlendiği ve başvuru sahibinin bazı faturaların ağırlıklı ortalama birim satış tutarı hesabında bilinci olarak dikkate alınmadığı yönündeki iddiasının genel nitelikli ve somut bir veri belirtilmeden başvuruya konu edildiği hususları göz önünde bulundurulduğunda iddianın mesnetsiz nitelikte olduğu, tutanağın ekinde mükelleflere ait imza sirküleri, ticaret sicil gazeteleri ve meslek mensuplarına ait faaliyet belgelerinin sunulduğu, dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanakları ile fiyat tekliflerinin birbiriyle uyumlu olduğu, ağırlıklı ortalama birim satış fiyatının %80’inin üzerinde olacak şekilde fiyat teklifinin alındığı, tutanakta belirtilen girdi ile fiyat teklifine konu olan girdinin muhteviyatının birbiriyle uyumlu olduğu, fiyat teklifi konusu girdinin 1/20’sinin üzerinde satış yapılmış olduğu, (k) bendinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; İhale üzerinde bırakılan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi isteklinin EKAP sistemi üzerine yükledikleri aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan fiyat teklifleri ve dayanak nitelikteki tespit tutanaklarının güncel e-forma uygun olarak usule uygun şekilde düzenlendiği, söz konusu belgelerin sisteme yüklenildiği, kaldı ki mevzuatta belgelerin sunuluş şekline yönelik hükümlerin genel teklif dosyası için geçerli olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nde açıklama kapsamında sunulacak belgelerin Yönetmelik’te yer verilen belgelerin sunuluş şekli kurallarına uygun sunulması gerektiğine dair bir düzenleme bulunmadığı, ayrıca idarenin sorgulama yazısında da belgelerin bu şekil şartlarına uygun sunulması gerektiğine yönelik bir ifadenin yer almadığı, dolayısıyla söz konusu belgelerde, belgelerin sunuluş şeklinin uygunluğunun aranamayacağı, tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmiş olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin aksi yöndeki iddialarının yerinde olması sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 4 (dört) iddiasından 2 (iki) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 2/4 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 202.718,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 101.359,00 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda yukarıda A bölümünde yer verilen aykırılıklar haricinde Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’na yönelik olarak başkaca bir aykırılık tespit edilmemiştir. Öte yandan, geçerli teklif bedeli sıralamasında 4’üncü sırada yer alan Dirgün İnşaat Tur. Doğ. Tek. Gıd. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarında mevzuata herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden Mavi Grup Tur. Yap. Tic. A.Ş. ve Mek Grup İnş. Nak. Mad. San. ve Tic. A.Ş. - Sures İnşaat Ene. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.