2025/1868123 İhale Kayıt Numaralı "1360 TON KÖMÜR TAŞIMA DAĞITIM VE NAKLİYE İŞİ" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Yaldır Madencilik Nak. Gıda İnş. ve Mal. Orman Ürün. Hay. Tek. Oto. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: İçişleri Bakanlığı Terme Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1868123 İhale Kayıt Numaralı “ 1360 Ton Kömür Taşıma Dağıtım ve Nakliye İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İçişleri Bakanlığı Terme Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı tarafından 17.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 1360 Ton Kömür Taşıma Dağıtım ve Nakliye İşi ” ihalesine ilişkin olarak Yaldır Madencilik Nak. Gıda İnş. ve Mal. Orman Ürün. Hay. Tek. Oto. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 01.12.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.12.2025 tarih ve 202770 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.12.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2627 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde araçların özmal olma şartının getirildiği, kömür nakliyesi için yüklenicinin özmal olarak istenilen kamyon ve kamyonetlerin ihale tarihi itibari ile şirket envanterinde olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, buna ek olarak Karayolu Taşıma Yönetmeliği’ne göre ticari amaçla taşımacılık yapmak için K1 yetki belgelerine sahip olunmasının zorunlu olduğu, “K” türü yetki belgesi sahiplerinin yalnız özmal araçlarını taşıt belgelerine kaydettirerek kullanabileceği, bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan Mustafa Kıncal tarafından Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinde istenilen K yetki belgesinin teklif dosyasında sunulması ve idarece bu yetki belgesinin gerektirdiği kanuni yükümlülüklere uymanın ve Teknik Şartnamede belirtilen niteliklerdeki araçlarla ihale konusu işi tamamlamanın anılan isteklinin sorumluluğunda olduğunun tetkik edilmesi, ayrıca söz konusu istekli tarafından özmal olarak istenilen araçların envanterinde olduğunu gösteren bilgi ve belgelerinin de ihaleye katılım belgesine yüklenip yüklenmediğinin tespit edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; 1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler, … 6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, … İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir…” hükmü, “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir. İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: … e) İsteklilerde aranılan şartlar, belgeler ve yeterlik kriterleri…” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez. (2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur…” hükmü, “Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler” başlıklı 30’uncu maddesinde “(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez.” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Başvuru veya tekliflerin gönderilmesinde e-teklif kullanılır. E-teklifler; başvuru/teklif mektubu ile idari şartname düzenlemeleri esas alınarak oluşturulan ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. (2) İhaleye katılım belgesinin hazırlanmasında; a) Doğrudan EKAP’ta oluşturulan, b) Entegrasyonlar aracılığıyla erişilen, c) (a) veya (b) bendi kapsamı dışındakilere ilişkin EKAP’a yüklenen, bilgi ve belgeler kullanılır. Entegrasyonlardan kaynaklanan teknik sorunlar nedeniyle gerekli bilgi ve belgelere ulaşılamaması durumunda bunlara ilişkin belgeler de (c) bendi kapsamında EKAP’a yüklenir. (c) bendi kapsamında yüklenecek belgelerde, ilgili uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümleri esas alınır. (3) Aday ve istekliler, ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür…” hükmü, “Başvuru ve/veya tekliflerin değerlendirilmesi ile ihalenin karara bağlanması” başlıklı 12’nci maddesinde “(1) Teklifler açıldıktan sonra 11 inci maddenin birinci fıkrasına göre uygun bulunmayan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. Pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde son fiyat tekliflerinin alınması işlemi, elektronik eksiltme yapılan ihalelerde ise eksiltme işlemleri; teklifi bu aşamada değerlendirme dışı bırakılmayan istekliler davet edilerek gerçekleştirilir. (2) Birinci fıkraya göre uygun olduğu anlaşılan tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülenlerin değerlendirilmesine geçilir. Bu değerlendirme, idari şartname düzenlemeleri çerçevesinde ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılır. Değerlendirme işlemi; aşırı düşük teklif açıklaması istenen ihalelerde, teklifi aşırı düşük olan isteklilerin tamamı için gerçekleştirilir. Belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde tüm başvurular ve/veya teklifler değerlendirilir. (3) İkinci fıkraya göre yapılan değerlendirmede, ihaleye katılım belgesine aktarılan bilgi ve belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilebilenlerin teyit işlemi gerçekleştirilir. 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (c) bendi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden teyit edilemeyenler bu haliyle değerlendirmeye esas alınır ve ihtiyaç duyulması hali hariç bu belgelerin fiziki olarak sunulması istenmez…” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 1360 TON KÖMÜR TAŞIMA DAĞITIM VE NAKLİYE İŞİ b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 1360 TON KÖMÜR TAŞIMA DAĞITIM VE NAKLİYE İŞİ Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: 2025 yılı ihtiyaç sahibi ailelere kömür taşıma dağıtım ve nakliye işi” düzenlemesi, “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: … 7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: … 7.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.3.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri, sunması zorunludur.İlk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleri, ilgisine göre (a) veya (b) bendi kapsamında değerlendirilir. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir. İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer ortakların her birinin, istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması ve diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamının ise istenen iş deneyim tutarının % 30'undan az olmaması gerekir. Ancak, ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde edilen iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması halinde, pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesini sunması halinde, iş deneyimine ilişkin yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. İş ortaklığında teknolojik ürün deneyim belgesini sunan ortağın kendisine ait iş deneyim tutarına ilişkin asgari yeterlik kriterini sağladığı kabul edilir. 7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: KAMU VE ÖZEL SEKTÖRDE YAPMIŞ OLDUĞU NAKLİYE İŞİ 7.3.1.2. Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, e-forma uygun belgenin kullanılması zorunludur. 7.3.1.3. 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere taahhüt edilenler dışında yurt dışında gerçekleştirilen işlerden elde edilen iş deneyiminin 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 195 inci maddesinin ikinci fıkrası gereğince pay çoğunluğuna dayanarak kurulan şirketler topluluğu ilişkisi içinde kullanılması halinde bu hukuki ilişkiyi ve bu ilişkinin süresini tevsik eden belgelerin sunulması zorunludur. … 7.4. İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri: ....................................................................... 7.5. Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz. …” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin 4’üncü maddesinde “Kömür yardımları ilçe merkezinde bulunan 82 mahallede Vakıf Mütevelli Heyetçe belirlenmiş olan 1700 haneye 1360 ton kömürü her bir haneye 800 kg (32 torba) olmak üzere adreslerine götürüp imza karşılılığında teslimi gerçekleşecektir.” düzenlemesi, 5’inci maddesinde “Yine şehir merkezine uzak olan mahallelerde yaşayan ihtiyaç sahibi ailelere ise vatandaşların kendi araçları ile gelmeleri koşulu ile 800 kg kömür depoda yükleme yolu ile teslimi gerçekleşecektir ve 800 kg kömürün depoda yükleme işlemi teklif fiyata dahildir, bunun için müteahhit firmaya her hangi bir ücreti ödemesi yapılmayacaktır.” düzenlemesi, 8’inci maddesinde “İsteklilerin 4925 sayılı Karayolları Taşıma Kanunu ve Karayolları Taşıma Yönetmeliğine uygun olarak T.C. Ulaştırma Bakanlığından alınan R1 veya K1 yetki belgelerinden birine sahip olmaları zorunlu olup, yetki belgelerini teklifleriyle birlikte teklif zarfı içerisinde(ruhsat aslı, Araç taşıt belgesi, aslı veya noter tasdiki) idareye sunmaları gerekmektedir. (R1) belgesi organizatör belge olması münasebetiyle K belgesi olan araçları çalıştırır. K1 araçlarla ihaleye katılacak olanların kendi adlarına kayıtlı tescilli öz malları olması gerekmektedir. Bu araçların Kömür taşımaya uygun ahşap kasalı ticari 3 adet kamyonet, 3 adet 5 tonluk kamyon ticari taşıt (Camlıvan, Koltuklu kamyonet, Çiftkabin Pick-Up ve benzeri taşıt hariç)” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin İçişleri Bakanlığı Terme Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanlığı tarafından açık ihale usulüyle elektronik ortamda gerçekleştirilen “1360 Ton Kömür Taşıma Dağıtım ve Nakliye İşi” ihalesi olduğu, anılan ihaleye dört istekli tarafından teklif sunulduğu, 20.11.2025 tarihli ihale komisyonu kararı ile sınır değerin altında teklif sunan NSH İnş. Müt. Müh. Tur. Gıda Tek. Sağlık Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Serhat Çele’nin tekliflerinin İdari Şartname’nin 31’inci maddesi gereği reddedildiği, ihalenin Mustafa Kıncal üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Yaldır Madencilik Nak. Gıda İnş. ve Mal. Orman Ürün. Hay. Tek. Oto. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması gerekçesiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmediği anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin iddiasının ise ihale üzerinde bırakılan Mustafa Kıncal tarafından K türü yetki belgesi ile özmal olarak istenilen araçların kayıtlı olduğunu gösteren bilgi ve belgelerin ihaleye katılım belgesine yüklenip yüklenmediğinin tespit edilmesi gerektiğine yönelik olduğu anlaşılmış olup, idarece şikâyete verilen cevapta “…idari şartnamede yer alan Madde-7.5 "Bu Şartnamenin 7’nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlilik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz." maddesine istinaden Teknik Şartnamede Madde-8'de yer alan kriterlerin İdari Şartnamede yazmaması nedeniyle yeterlilik belgesi olarak aranan kriterler ihale teklif değerlendirme aşamasında değerlendirmeye alınmamıştır…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. İdari Şartname’nin 7.5’inci maddesinde anılan Şartname’nin 7’nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgelerin ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterlerinin tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmayacağı belirtilmiş olup, aynı Şartname’nin “İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri:” başlıklı 7.4’üncü maddesinin boş bırakıldığı, dolayısıyla K türü yetki belgesi ve özmal olarak istenilen araçların kayıtlı olduğuna ilişkin bilgi ve belgelerinin bir yeterlik kriteri olarak belirlenmediği ve dokümanın bu haliyle kesinleştiği anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile doküman düzenlemelerinden, ihaleye katılım ve yeterlik kurallarının idare tarafından belirleneceği ve bu belirleme neticesinde istenilecek olan belgeler ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin İhale İlanı ile İdari Şartname’de düzenlenmesi gerektiği, söz konusu belgelerin İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde düzenleneceği ve anılan maddede sayılan belgeler dışındaki belgelerin teklif değerlendirilmesinde yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği anlaşılmıştır. Belirtilen hususlar kapsamında, İdari Şartname’nin 7.5’inci maddesindeki düzenlemeler uyarınca, anılan Şartname’nin 7’nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgelerin ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterlerinin tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmayacağı, bu minvalde Teknik Şartname’nin 8’inci maddesinin yeterlik değerlendirmesine dayanak teşkil etmediği belirlenmiş olup, başvuru sahibinin iddiasında belirtilen K türü yetki belgesi ve özmal olarak istenilen araçların kayıtlı olduğuna ilişkin bilgi ve belgelerinin bu aşamada yeterlik değerlendirmesine konu edilemeyeceği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiasında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.