2023/1398545 İhale Kayıt Numaralı "Otobüs Kiralama Hizmet Alım İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Naim Turizm Taşımacılık İnşaat Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/1398545 İhale Kayıt Numaralı “ Otobüs Kiralama Hizmet Alım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı tarafından 26.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Otobüs Kiralama Hizmet Alım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Naim Turizm Taşımacılık İnşaat Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ’nin 04.01.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.01.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.01.2024 tarih ve 126207 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.01.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/45 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale üzerinde bırakılan Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyimini tevsik amacıyla sunulan belgelerin mevzuata uygun olmadığı ve yetersiz olduğu, özel sektör için yapılan bir işe ait iş deneyimini gösteren belgelerin sunulduğu, faturaların tamamının sözleşme kapsamındaki işe ait olmadığı, başka işlere ve sözleşmelere ait faturaların sunulan sözleşmeye ait faturalar gibi sunulduğu, sözleşmeye ait olarak kabul edilebilecek faturaların toplam tutarının, sahip olunması gereken asgari iş deneyim tutarını karşılamadığı, fatura tarihleri ile sözleşme konusu işin yapılış tarihleri arasında uyumsuzluk bulunduğu, sunulan fatura örneklerinin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı olmadığı, sözleşmeye ait damga vergisinin ihale ilan tarihi itibarıyla ödenmediği ve buna ilişkin belgelerin sunulmadığı, bu kapsamda sunulan belgelerin fotokopi olduğu, asıl veya noter onaylı olmadığı, belgelerin sunuluş şekline aykırı olduğu, sözleşme bedelinin en az binde 9,48'i oranında damga vergisinin ihale ilan tarihi itibariyle ödenmesi gerektiği, ödenen tutarın sözleşme bedeline ait olması gereken damga vergisi tutarından az olduğu ve ödeme tarihinin ilan tarihinden sonra olduğu, sözleşmenin sonradan oluşturulduğu, gerçek nitelikte ve kabulü tamamlanan bir işe ait olmadığı, sözleşme kapsamında yüklenici olarak görünen şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığı, sözleşmede gösterilen gerçek olmayan bedelin de yetersiz olduğu, iş deneyim tutarının benzer işe ilişkin kısmının, sağlanması gereken asgari işe deneyim tutarını karşılamadığı, sözleşmenin aslının veya noter onaylı örneğinin ya da idarenizce “aslı görülmüştür” şerhi taşıyan suretinin sunulmadığı, sunulan sözleşmenin belgelerin sunuluş şekline uygun olmadığı, Anılan istekli tarafından şayet iş deneyim belgesi düzenleme yetkisine sahip bir kamu kurumu tarafından tanzim edilmiş bir iş deneyim belgesi beyan edilmiş ise, söz konusu iş deneyim belgesinin de; benzer iş tutarı, belge kullanım süresi ve diğer hususlar yönünden uygun, geçerli ve yeterli bir belge olmadığı, Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan ve iş deneyimini tevsik etmek amacıyla sunulan belgelerin, belirtilen hususlar yönünden yetersiz olduğu ve mevzuata uygun düzenlenmediği gerekçesiyle anılan isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak kabul edilmesinin mevzuata uygun olmadığı, 2) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olmadığı ve yetersiz olduğu, şöyle ki; 2.1) Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde 2010 model ve üzeri, dizel yakıtlı, 45 koltuk ve üzeri 10 adet aracın kiralanacağının belirtildiği, kiralanacak araçların yüklenicinin kendi malı olabileceği gibi yüklenici tarafından kiralanmak suretiyle de temin edilebilmesinin mümkün bulunduğu, anılan istekli tarafından kendi malı araçlara yönelik yapılan açıklamalar kapsamında, edinim bedellerine veya amortismanına ilişkin herhangi bir gidere yer verilmediği, araçların edinim bedellerine yönelik uygun ve kabul edilebilir herhangi belge sunulmadığı, amortisman hesabının mevzuata uygun ve doğru bir şekilde yapılmadığı, Öte yandan, kiralama suretiyle temin edilecek araçlara yönelik olarak, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde düzenlendiği şekliyle meslek mensubu beyan ve onayını içeren bir fiyat teklifi sunulmadığı, fiyat teklifi olarak sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirtilen koşulları taşımadığı, Gerek kendi malı gerekse kiralama yoluyla temini yapılacak araçların, Teknik Şartname’de istenen teknik özellikleri haiz olmadığı gibi bu teknik özellikleri tevsik edici belgelere de açıklama kapsamında yer verilmediği, araçların teknik özelliklerini gösterir belgelerde ve yapılan beyanda yer alan özelliklerin, Teknik Şartname’de belirtilen teknik özellikleri karşılamadığı, 2.2) Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde, araçların şoförlü olarak kiralanacağının belirtildiği, aynı Şartname’nin 5.11’inci maddesinde kiralanacak otobüslerin günlük şoför giderlerinin yüklenici firmaya ait olacağının ifade edildiği, araçların 90 gün boyunca şoförlü olarak kiralandığı ve bu süreler içerisinde idarenin istediği zamanlarda bu araçların şoförlü olarak çalışacakları dikkate alındığında, şoförlerin tam zamanlı olacak şekilde 90 günlük ücret giderlerinin açıklama kapsamında eksiksiz hesaplanması ve öngörülmesi gerektiği, anılan istekli tarafından personel maliyeti için öngörülen bedelin, asgari işçilik maliyetinin altında olduğu, yapılan açıklamanın bu maliyet bileşeni bakımından yetersiz ve mevzuata aykırı olduğu, 2.3) Teknik Şartnamede kiralanacak araçların akaryakıt gideri dışındaki diğer giderlerinin yükleniciye ait olacağının belirtildiği, bu kapsamda her türlü yasal işlemlerden doğabilecek giderlerin yükleniciye ait olacağına yönelik Teknik Şartname’nin 5.3’üncü maddesi çerçevesinde, motorlu taşıtlar vergisinin ve araç muayene giderlerinin yükleniciye ait olduğunun anlaşıldığı, Anılan istekli tarafından, motorlu taşıtlar vergisi ve araç muayene giderlerine yönelik bir açıklama yapılmadığı, sunulan açıklamanın yetersiz ve mevzuata aykırı olduğu, Öte yandan İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacağının belirtildiği, ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.6’ncı maddesinde “İhale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanır.” açıklamasının yer aldığı, Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, motorlu taşıtlar vergisi ve araç muayene giderine yönelik olarak öngörülen bedel, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanmadığı, dolayısıyla bu maliyet bileşenleri için yapılan açıklamanın bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı, 2.4) Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde “5.6. Yüklenici kurum hizmetlerinde kullanılacak araçları Trafik Kanununun öngördüğü mecburi mali mesuliyet (trafik) ve tam kasko sigortası yaptırmakla yükümlüdür. … 5.8. Yüklenici; otobüslere zorunlu mali sorumluluk sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası yaptıracak ve belgelerini araçta bulunduracaktır. Yüklenici firma sorumluluğundadır.” düzenlemesinin yer aldığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesinde “Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir. Ancak birden fazla yılı kapsayan ya da ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu işlerde ilk yıl için alınan sigorta teklifinin ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenerek diğer yıllar için kullanılması mümkündür.” açıklamasının yer aldığı, İhale dokümanında işin süresinin 3 ay (90 gün) olduğunun ve İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı hesaplanmayacağının belirtilmiş olduğu, ihale tarihi ile işin başlangıç tarihinin farklı yıllara ait olduğu, Anılan istekli tarafından, zorunlu mali sorumluluk sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası ve araç kasko sigortası maliyet bileşenlerine yönelik olarak, anılan Tebliğ açıklamasına uygun şekilde; sigorta şirketi genel veya bölge müdürlüğünden alınmış ya da bu müdürlüklerin teyit yazılarını içeren, sözleşme süresine uygun şekilde sigorta başlangıç ve bitiş tarihlerin yer aldığı mevzuata uygun düzenlenmiş fiyat tekliflerinin sunulmadığı, öte yandan bu maliyet bileşenleri için alına sigorta tekliflerinin aktarılan madde uyarınca ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran esas alınmak suretiyle güncellenmesi gerekirken güncellenmediği, söz konusu maliyet bileşenlerine yönelik yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, 2.5) Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde “5.4. Araçlar mevsim şartlarına uygun olacaktır. Klima çalışır olacak ve kışlık lastikler takılı olacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında kışlık lastik maliyetlerinin ve bu lastiklerin değişim maliyetlerine yönelik mevzuata uygun bir açıklama yapılmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun düzenlenmiş, meslek mensubuna ait doğru ibare ve meslek mensubu onayını içerecek surete tevsik edici bir belge sunulmadığı, bu gidere yönelik maliyet hesabının hesap cetvelinde tam ve doğru şekilde gösterilmediği, dolayısıyla lastik ve değişim maliyetine yönelik olarak yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, 2.6) Anılan istekli tarafından araçlar ve lastik maliyetlerine yönelik sunulan fiyat tekliflerinin ekindeki tespit tutanaklarının bütünüyle eksik ve mevzuata aykırı şekilde tanzim edildiği, tespit tutanaklarında yer alan birim tutarlarla fiyat tekliflerinde yer alan birim tutarların birbiri ile uyumlu olmadığı gibi, fiyat tekliflerinde zikredilen tutanak tarih ve sayıları ile tutanakların tarih ve sayılarının da aynı olmadığı, tutanakların tamamında defter tasdik bilgileri ile geçici vergi beyanname dönemi bilgilerinin eksik ve hatalı doldurulduğu, meslek mensubuna ait faaliyet belgelerinin aslı ya da suretinin tutanaklara eklenmediği, tutanakların ekinde mükellefler adına tutanağı imzalayan kişilere ait imza beyannamesi/sirküleri ile temsile yetkili olunduğunu gösterir belgelerlerin sunulmadığı, sunulan imza beyannamelerinde yer alan imzaların, fiyat teklifleri ve tutanakları imzalayan mükelleflere ait olmadığı, tutanakların fatura bilgileri kısmında yazılan fatura içeriklerinin ile fiyat teklifleri konu ürün ve hizmetler ile uyumlu olmadığı, faklı nitelikteki mal ve hizmetlere ait faturaların, fiyat tekliflerine konu mal ve hizmetlerle uyumlu olup olmadığının gözetilmeksizin ilgisiz çok sayıda fatura bilgisinin tutanaklara işlendiği, ayrıca fatura tarihlerinin tutanağın ait olduğu geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığına dikkat edilmediği, dolayısıyla, söz konusu mal ve hizmetlere yönelik olarak fiyat teklifleri ekinde sunulan tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun tanzim edilmediği ve onaylanmadığı, 2.7) Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında; teklif bedelinin onbinde 5’i oranındaki KİK payının, teklif bedelinin binde 9,48’i oranındaki damga vergisinin ve teklif bedelinin binde 5,69’u oranındaki karar pulu giderinin maliyet hesabına dahil edilmediği, bu hususta herhangi bir açıklama yapılmadığı, Sonuç olarak, ihale üzerinde bırakılan Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından, anılan istekliye ait teklifin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; … 2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler, b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler, c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler, … e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler. … İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde (1) İş deneyimini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde; teknolojik ürün deneyim belgesinin ve yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin, b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleriyle ilgili iş deneyimini gösteren belgelerin, c) Yapımla ilgili hizmet işleri dahil hizmet alımı ihalesiyle gerçekleştirilecek danışmanlık hizmetlerinde, Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 38 inci maddesinde düzenlenen iş deneyimini gösteren belgelerin, istenilmesi zorunludur. … (2) İlk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında kabul işlemleri tamamlanan hizmet işleri, ilgisine göre birinci fıkranın (a) veya (b) bendi kapsamında değerlendirilir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri; Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak yurt içinde veya yurt dışında gerçekleştirilen işler ya da denetlenen veya yönetilen yapımla ilgili hizmet işleri için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “(1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir: a) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir. b) (a) bendi dışında kalan işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin sözleşmesinin yapıldığı aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir.” hükmü yer almaktadır. İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Otobüs Kiralama Hizmet Alım İşi b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: 10 Adet Otobüsün, 3 Ay Süreyle Kiralanması Hizmet Alım İşi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Van Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal Bakım ve Onarım Dairesi Başkanlığı” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler: 7.5.1. İsteklinin teknolojik ürün deneyim belgesi ya da yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet alımlarıyla ilgili iş deneyimini gösteren belgeleri veya b) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan hizmet işlerine ilişkin deneyimini gösteren belgeleri, sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 25'den az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin veya teknolojik ürün deneyim belgesinin sunulması gerekir. … 7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Kamu veya Özel sektörde gerçekleştirilen tek sözleşmeye dayalı Her Türlü Araç Kiralama Hizmet Alımı İşleri, benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, şikayete konu ihalenin “Otobüs Kiralama Hizmet Alımı İşi” olduğu, EKAP üzerinden 8 adet ihale dokümanının indirildiği ve 26.12.2023 tarihinde elektronik olarak yapılan ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği, 29.12.2023 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Naim Turizim Taşımacılık İnşaat Gıda Tic. San. ve Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür. 10.01.2024 tarihli ve 134785 sayılı yazı ile ihalenin “…ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli tarafından ihale komisyonu kararına itiraz edilmesi nedeniyle ihale sürecinin uzamasına neden olunacağı, söz konusu iş için talepte bulunan Daire Başkanlığının 16.11.2023 tarih ve E.128918 sayılı yazı ve aynı tarih itibariyle ( 3 aylık ) hizmet süresinin kısalması nedeniyle, ihtiyaç duyulan hizmeti kendi iş gücü ile karşılayacağı ve yeni bir ihtiyaç duyulması halinde daha ekonomik ve daha az maliyetli araçlarla karşılanacağı” gerekçesiyle iptal edildiği görülmüştür. Yukarıda aktarılan ihale dokümanı düzenlemeleri gereğince, ihaleye katılan isteklilerce teklif ettikleri bedelin %25'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerektiği, başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde ise benzer iş olarak kabul edilecek işlerin “Kamu veya özel sektörde gerçekleştirilen tek sözleşmeye dayalı her türlü araç kiralama hizmet alımı işleri” şeklinde belirlendiği anlaşılmıştır. İhale üzerinde bırakılan Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” satırının “EKAP’ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi” bölümünün “Belgeye EKAP Tarafından Verilen Sayı” kısmında “2021/670055-5614513-1-1” sayılı belgenin beyan edildiği görülmüştür. Anılan istekli tarafından beyan edilen ve EKAP üzerinden teyit edilen söz konusu iş deneyim belgesi incelendiğinde, Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü tarafından 09.01.2023 tarihinde düzenlenen belgede işin adının “7 Adet Kamyonet Tipi Aracın 12 Ay Süreli Şoförsüz ve Akaryakıtsız Kiralama İşi” olduğu , i şin kabul tarihinin “03.01.2022”, ihale tarihinin “10.11.2021”, sözleşmenin tarihinin “02.12.2021” olduğu , belge tutarının “ 297.360,00 TL” olduğu görülmüştür. Yukarıda aktarılan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinin (a) bendi kapsamında söz konusu iş deneyim tutarının güncellenmesi sonucunda elde edilen tutarın 1.098.088,81 TL olduğu tespit edilmiştir. Anılan isteklinin teklif bedelinin 4.168.500,00 TL olduğu, bu kapsamda 1.042.125,00 TL asgari iş deneyim tutarını sağlanması gerektiği anlaşılmış olup, söz konusu iş deneyim belgesinin güncel tutarının, karşılanması gereken asgari iş deneyim belge tutarından fazla olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, şikayete konu ihalenin konusunun otobüs kiralama hizmet alım işi olduğu ve benzer iş olarak kabul edilecek işlerin “kamu veya özel sektörde gerçekleştirilen tek sözleşmeye dayalı her türlü araç kiralama hizmet alımı işleri” şeklinde belirlendiği dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan ve araç kiralama işinden elde edilen söz konusu iş deneyim belgesinin benzer işe uygun olduğu anlaşılmıştır. Yapılan incelemede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin EKAP’ta kayıtlı olduğu, İdari Şartname’de belirlenen benzer iş tanımına uygun olduğu, söz konusu belgeye konu işin kabul tarihinin ihale ilan tarihinden geriye doğru son beş yıl içinde olduğu, güncel belge tutarının teklif bedelinin % 25’inden fazla olduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2)Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Verilen hizmetin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. 79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler. 79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. … 79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur. … 79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir. 79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez. 79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir. 79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr) adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur. 79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında araçlarla ilgili mevzuat gereğince yapılacak, (yakıt hariç) sigorta, vergi, resim, harç, Full Kasko, Muayene ücretleri, bakım-onarım, tamir, revizyon, yağ, lastik, Şoför ve diğer benzeri tüm giderler ile teknik şartnamede belirtilen diğer giderler teklif edilecek fiyata dahildir. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Teknik Şartname’nin “İşin Konusu” başlıklı 1’inci maddesinde “1.1. Van Büyükşehir Belediyesi hizmet alanlarında çalıştırılmak üzere 3 aylık (ay 90 gün) kiralanacak olan otobüs araçların çalıştırılmasına ilişkin hizmet alımı işidir.” düzenlemesi, Anılan Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde “Kiralanacak araçlarla ilgili teknik özellikler” başlıklı 5’inci maddesinde “5.1. Çalıştırılacak araçlara ait nitelik ve istenilen özellikler aşağıda belirtilmiştir. Sıra No Aracın cinsi Adet Teknik Özellikleri Model yılı 1 Otobüs Şoförlü, 3 ay (90 gün) 10 adet 45 koltuk ve üzeri, dizel yakıtlı, manuel veya otomatik olabilir, akaryakıt ve Adblue idareye ait, şoförlü olacaktır. 2010 model ve üzeri Toplam 10 adet … 5.5. Araçlar mevsim şartlarına uygun olacaktır. (Klima çalışır olacak ve kışlık lastikler takılı olacaktır.)” düzenlemesi yer almaktadır. İhale işlem dosyası kapsamında gönderilen belge ve bilgiler üzerinden yapılan incelemede, Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti.ne ait teklifin sınır değerin altında kaldığı, anılan istekliye 26.12.2023 tarihinde EKAP üzerinden aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının gönderildiği, söz konusu yazıda “Otobüs Kiralama Hizmet Alım İşine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, … ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 29.12.2023 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir. Açıklama: Teklifiniz İdari Şartnamenin 33.1 maddesine istinaden aşırı düşük teklif değerlendirmesine tabi tutulmuştur. Teklifinize ilişkin; 1. Araç Gideri (bakım, onarım, yağ, lastik vb.) 2. Şoför Gideri giderlerinin 29.12.2023 saat 10.00'a kadar tesvik edici belgelerle idaremize sunulması” ifadelerine yer verilmek suretiyle açıklama istenen önemli teklif bileşenlerinin belirtildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 26.12.2023 tarihinde idareye aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, söz konusu aşırı düşük teklif açıklamasının başvuru sahibinin iddiaları doğrultusunda incelenmesi neticesinde; 2.1. İhale konusu iş kapsamında kiralanacak olan araçların edinim bedellerinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği görülmüş olup, bu sebeple anılan istekli tarafından söz konusu gider için herhangi bir açıklama yapılmasına ve değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı anlaşılmıştır. 2.2. Şoför giderinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği görülmüştür. İhaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde şoför giderlerinin teklif fiyatına dahil edildiği, işçilik ücret detaylarına yönelik herhangi bir başka düzenlemeye yer verilmediği görülmüştür. Teknik Şartname’nin 5’inci maddesinde ihale konusu iş kapsamında 10 adet araç kiralanacağı görülmüş olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 10 şoför için işçilik giderinin açıklanması gerektiği anlaşılmıştır. Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan maliyet tablosunda 8 adet aracın şoför giderleri dahil kiralanacağının, bu nedenle 2 adet aracın kendi malı olacağından sadece 2 şoför için işçilik giderine yönelik açıklama sunulduğunun ifade edildiği görülmüştür. İhale tarihi itibariyle (26.12.2023) yürürlükte bulunan asgari ücret tarifesi üzerinden, 2024 yılı için %50 artış öngörülmek suretiyle ve KİK işçilik hesaplama modülü yardımıyla işçilik hesabının yapıldığı görülmüştür. 2.3. Akaryakıt giderinin, MTV giderinin ve araç muayene giderinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli bileşeni olarak belirlenmediği görülmüş olup, bu sebeple anılan istekli tarafından söz konusu gider kalemleri için herhangi bir açıklama yapılmasına ve değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı anlaşılmıştır. 2.4. Zorunlu mali sorumluluk sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası ve kasko sigortası giderlerinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli bileşeni olarak belirlenmediği görülmüş olup, bu sebeple anılan istekli tarafından söz konusu gider kalemleri için herhangi bir açıklama yapılmasına ve değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı anlaşılmıştır. 2.5. Lastik giderinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği ve ihaleye ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde lastik giderinin teklif fiyatına dahil edildiği görülmüştür. Teknik Şartname’nin 5’nci maddesinde ihale konusu iş kapsamında kiralanacak araçların mevsim şartlarına uygun olacağı ve kışlık lastiklerin araçlara takılı olacağı düzenlenmiştir. Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan maliyet tablosunda 8 adet aracın her türlü giderleri dahil kiralanacağının ve 2 adet aracın kendi malı olacağının ifade edildiği görülmüştür. Bu çerçevede, 2 adet araca ilişkin lastik giderlerine yönelik bir bedel öngörüldüğü, ancak söz konusu gidere ilişkin tevsik edici bilgi ve belge sunulmadığı tespit edilmiştir. 2.6. Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ile açıklama yapılmadığı tespit edilmiştir. 2.7. Toplam sözleşme ve genel giderler maliyetinin (damga vergisi, KİK payı, damga vergisi) aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idarece önemli bileşeni olarak belirlenmediği görülmüş olup, bu sebeple anılan istekli tarafından söz konusu gider kalemleri için herhangi bir açıklama yapılmasına ve değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı anlaşılmıştır. Yapılan değerlendirmede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kiralanacak olan araçların edinim bedellerinin, akaryakıt giderinin, MTV giderinin, araç muayene giderinin, zorunlu mali sorumluluk sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası ve kasko sigortası giderlerinin, toplam sözleşme ve genel giderlerin idarece önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği görülmüş olup, bu sebeple ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından söz konusu giderler için herhangi bir açıklama yapılmasına ve değerlendirilmesine bu aşamada gerek olmadığı anlaşılmıştır. Öte yandan, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında önemli teklif bileşeni olarak belirlenen işçilik giderinin eksik hesaplandığı, lastik giderine ilişkin ise Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2’nci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak tevsik edici bilgi veya belge sunulmadığı tespit edilmiş olup, ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı ve bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, inceleme konusu ihalenin 10.01.2024 tarihinde iptal edildiği, iptale yönelik süresi içerisinde doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan Van Safran Turizm Taşımacılık İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti.ne ait teklifin aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.