2025/1360837 İhale Kayıt Numaralı "İstanbul İli Başakşehir İlçesi Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Yuşa İnşaat Turizm Tarım Sanayi ve Tic. A.Ş. - Gürsallar Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, İHALEYİ YAPAN İDARE: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1360837 İhale Kayıt Numaralı “ İstanbul İli Başakşehir İlçesi Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 07.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ İstanbul İli Başakşehir İlçesi Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi ” ihalesine ilişkin olarak Yuşa İnşaat Turizm Tarım Sanayi ve Tic. A.Ş. - Gürsallar Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 03.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.11.2025 tarih ve 199423 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2259 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Genç Yıldız İnş. Nak. Elek. Elekt. Tek. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; a) İdarenin metrajları ile anılan isteklinin metrajları arasındaki farkın istekli lehine avantaj sağlayabileceği, söz konusu metraj farkının isteklinin teklif bedeline eklenmesi halinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif sıralamasını değiştirebileceği, b) Açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizlerde yer alan işçilik girdileri için ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin altında birim fiyat öngörüldüğü, c) Yaklaşık maliyet cetveli, analizler, nakliye hesaplamaları ve üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinde aritmetik hataların olduğu, aritmetik hata nedeniyle hesaplanan analizlerin yaklaşık maliyet cetveline yanlış yansıtıldığı, bu nedenle teklif edilen tutar ile hesaplanan tutarın farklılık gösterdiği, ç) Açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizlerdeki girdi cins ve miktarlarının istekli lehine fiyat avantajı yaratacak şekilde değiştirildiği, miktarların eksiltildiği, d) Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından 2025/Ocak ayında yayımlanan birim fiyatların 2025/Eylül ayında güncellendiği, başvuru konusu ihalenin ilan tarihinin 19.09.2025 olduğu dikkate alındığında, açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizlerdeki birim fiyatlar için 2025/Eylül döneminde yayımlanan birim fiyatların kullanılması gerektiği, 2025/Eylül dönemi birim fiyatlarını güncellemeyen kurumlar için de YİÜE katsayıları esas alınarak 2025/Ocak ayı birim fiyatlarının güncellenerek açıklamada bulunulması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 2025/Ocak ve daha önceki dönemlerdeki birim fiyatlar esas alınarak açıklamada bulunulduğu, e) Açıklama istenilen analizlerde Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesi uyarınca %10’un altında kâr ve genel gider öngörülmesinin mümkün olmamasına rağmen %10’un altında kâr ve genel gider öngörüldüğü, f) Açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif tutarının % 10’unun altında tutar öngörülmesi mümkün olmamasına rağmen açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif tutarının %10’unun altında tutar öngörüldüğü, g) Açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için 0,01 TL’nin altında fiyat öngörüldüğü, ayrıca, açıklama istenilmeyen analiz girdileri için teklif edilen birim fiyat ile miktarın çarpılması sonucu elde edilen tutarın 0,01 TL’nin altında olmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesine aykırılık teşkil ettiği, ğ) Açıklama istenilen iş kalemlerine ait analizler içerisinde yer alan nakliye formüllerinin yanlış hesaplanmak suretiyle analizlere yansıtıldığı, idare tarafından verilen nakliye mesafelerinin düşürülerek açıklamada bulunulduğu, h) Açıklama istenilen iş kalemlerine ait yaklaşık maliyet cetvelinde yer verilen iş kalemi fiyatlarını tevsik etmek amacıyla analiz ve alt/yardımcı analizlerin sunulmasının zorunlu olmasına rağmen bu analizlerin sunulmadığı, ı) Açıklama istenilen iş kalemleri içerisinde yer alan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (iş makinesi) için kendi malı olarak açıklamada bulunulduğu, ancak bu hesaplama yapılırken Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesindeki açıklamalara riayet edilmediği, kendi malı olan söz konusu ekipman için edinim değeri üzerinden hesaplama yapılması gerekirken daha düşük değerler esas alındığı, kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın (iş makinesi) tevsiki için sunulan amortisman tespit tutanağının Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan düzenlemelere aykırı şekilde tanzim edildiği, anılan amortisman tespit tutanağındaki makinelerin açıklaması istenilen analiz girdisindeki makineler ile aynı olmadığı, güç ve kapasite farklılığı gösterdiği, söz konusu tutanak ekinde sunulması gereken fatura, ruhsat gibi belgelerin sunulmadığı, i) Açıklaması istenilen ÖZEL.101, ÖZEL.102, ÖZEL.103, ÖZEL.104, ÖZEL.105, ÖZEL.KAZI/SD, ÖZEL KAZI/SI poz numaralı iş kalemleri içerisinde ÖZEL.NAKLİYE.03, ÖZEL.NAKLİYE.02, ÖZEL.NAKLİYE.04, ÖZEL.NAKLİYE.05 ve ÖZEL.NAKLİYE.01 poz numaralı açıklama istenilen analiz girdilerinin yer aldığı, ancak anılan analiz girdileri için herhangi bir nakliye formülünün verilmediği, dolayısı ile söz konusu girdiler için nakliye hesaplamalarının yanlış yapıldığı, j) Nakliye hesabında malzemenin yoğunluğu dikkate alınmadan hesaplama yapıldığı, malzeme yoğunluğunun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı birim fiyat tariflerindeki yoğunluk katsayısının altında bir katsayı belirlemek suretiyle açıklamada bulunulduğu, nakliye hesabı yapılırken işin yapılacağı İstanbul ilinde otoyol ve köprü geçiş ücretlerine hesaplamada yer verilmediği, k) İhale üzerinde bırakılan isteklinin kendisi tarafından analiz oluşturulduğu, ancak bu analizin kabulünün mümkün olmadığı, ihaleye başka istekliler tarafından da aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu, dolayısıyla söz konusu analiz girdilerinin ancak üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklanması gerektiği, anılan istekli tarafından oluşturulan nakliye formülü ile açıklamada bulunulmasının mümkün olmadığı, l) Açıklama istenilen ÖZEL.KAZI/SD poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan döküm bedeli girdisi için İSTAÇ resmi döküm ücreti esas alınması gerekirken güncel olmayan birim fiyatlar esas alarak açıklamada bulunduğu, söz konusu giderin tevsiki için döküm ücretini gösterir ıslak imzalı belge sunulması gerektiği, ancak güncel olmayan ve fotokopi belge ile anılan giderin tevsik edildiği, ayrıca döküm bedeli girdisinin analizdeki ölçü biriminin ton olarak belirtildiği, İSTAÇ listelerinin ARAÇ ve TIR olarak fiyatlandırıldığı, bu nedenle söz konusu belge ile açıklama istenilen analiz girdi fiyatının tevsikinin mümkün bulunmadığı, döküm ücreti için alınması gereken izin için yapılacak olan masrafların da döküm gideri kapsamında değerlendirilerek döküm ücretine eklenmesi gerektiği, m) Açıklama istenilen 85.105.2001, 85.800.1919, 85.800.1920, 85.830.3204, 85.830.3208, 85.890.1101 poz numaralı iş kalemleri için TEDAŞ birim fiyatlarının kullanıldığı, söz konusu kuruluş tarafından 2025/Eylül birim fiyatlarının yayımlanmadığı, Yüksek Fen Kurulunun kararı doğrultusunda birim fiyatı yayımlanmayan kurum ve kuruluşların en son yayınlanan birim fiyatlarının 2025/Eylül aynına YİÜFE endeksi esas alınarak açıklamada bulunması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan iş kalemleri için herhangi bir fiyat güncellemesinde bulunulmadığı, n) Açıklaması istenilen iş kalemleri ve iş kalemlerine ait analizlerdeki girdiler için üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin 2025/Eylül aynından önceki döneme ait faturalara ilişkin olduğu, fiyat tekliflerinin de 2025/Eylül YİÜFE katsayısı ile güncellenerek açıklamada bulunulması gerektiği, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinin analizlere ve yaklaşık maliyet cetveline hatalı olarak yansıtılmış olduğu, o) Açıklanması istenilen elektrik ve mekanik iş kalemleri için malzeme ve montaj girdilerinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekirken montaj dâhil fiyat kullanıldığı, söz konusu elektrik ve mekanik iş kalemleri için üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınmak suretiyle açıklamada bulunulduğu, ancak gerek fiyat teklifinde gerekse EK.O-5 ve EK.O-6 tutanaklarının fatura bilgileri tablosunda işçilik girdisine ilişkin bir açıklamada bulunulmadığı, esasen beyan edilen faturaların sadece malzemeye ilişkin olduğu, ancak fiyat teklifi tanzim edilirken malzeme ve işçilik olarak ayrıma gidilmiş olduğu, ö) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin dayanağı olan EK-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarında teklife konu olan malzemelerin ölçü birimlerine yer verilmediği, üçüncü kişilerden fiyat teklifi almak suretiyle yapılmış olan açıklamalarda malzemeye ait ölçü biriminin yer aldığı, ancak EK.O-5, EK.O-6, EK.O-7 ve EK.O-8 tutanaklarında teklife konu malzemeye ait ölçü birimlerinin belirtilmediği, bu durumun tereddüt yarattığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ekinde yer alan tutanakların fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların gerçekte var olmadığı, bu faturaların içerik olarak teklife konu malzemeye ait olmadığı, farklı malzemelere ait faturaların teklife konu malzeme olarak miktar ve fiyat uyarlaması yapılarak açıklamada bulunulduğu, p) Fiyat teklifleri ekinde sunulan teklifi veren üçüncü kişiye ait imza beyannameleri ile fiyat teklifi, EK-O.5 ve EK-O.6 tutanaklarındaki imzaların birbiri ile aynı olmadığı, yetkili olmayan kişiler tarafından imzalandığı, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin bir kısmının vekaleten imzalandığı, ancak vekaleten imza atan kişiye ait imza beyannamelerinin ilgili tutanaklar ekinde sunulmadığı, evraktaki imzanın vekile ait olup olmadığının tespitinin mümkün olmadığı, sunulan vekaletlerin de ihale konusu işler ile ilgili fiyat teklifi verme konusunda bir yetkinin verilmediği, r) Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ve eki olan Satış/Maliyet Tespit tutanaklarının mevzuata uygun olmadığı, alınan fiyat tekliflerinin EK.O-6 tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin ve EK.O-5 tutanağındaki ortalama birim maliyet tutarının altında olduğu, söz konusu tutanaklarda defter tasdik bilgilerine yer verilmediği, anılan tutanakların ihale ilan tarihinden önceki ya da bir önceki üç aylık döneme ait olması gerekirken bu dönemler içerisinde olmadığı ve bu dönemlerin de ilgili tutanaklarda belirtilmediği, EK.O-5, EK.O-6, EK.O7 ve EK.O-8 tutanaklarında beyan edilen faturalardaki miktarların yaklaşık maliyetteki miktarın 1/20’sinin altında olması gerektiği, tutanaklarda beyan edilen faturaların dönemi ile anılan tutanakların 3. Nolu tablosunda beyan edilen dönemlerin birbiri ile uyuşmadığı, beyan edilen faturaların kime düzenlendiği ya da kimden alındığı hususu ile birlikte bu mükelleflere ait vergi numaralarına yer verilmediği, fatura bilgileri tablosundaki birim fiyat ile miktar çarpımı sonucunun toplam fatura tutarı sütununa yanlış aktarıldığı, aynı tablodaki miktarların toplamının ağırlıklı ortalama birim maliyet ve ağırlıklı ortalama birim satış fiyatı tablolarına yanlış yansıtıldığı, EK.O-5 EK.O-6 EK.O7 ve EK.O-8 tutanaklarında yer alan fatura bilgileri tablosundaki miktar ile birim fiyatın çarpılması sonucu elde edilen tutarın, aynı tutanağın toplam fatura tutarı sütunundaki tutar ile örtüşmediği, EK.O-6 tutanağının fatura bilgileri tablosundaki malzemenin cinsi sütununda hakediş olarak açıklamada bulunulduğu, emsal kararlarda da yer verildiği üzere hakediş faturaları üzerinden malzeme birim fiyatının tespitinin mümkün olmadığı, s) Fiyat teklifleri üzerine Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi uyarınca SMMM tarafından yazılması gereken ibarenin yazılmamış olduğu, maliyete dayalı yapılan açıklama kapsamında alınan fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından satışa dayalı açıklama olması halinde yazılması gereken ibarenin yazıldığı, satışa dayalı yapılan açıklama üzerine ise SMMM tarafından maliyete dayalı olarak yapılan açıklamanın yazıldığı, fiyat teklifleri üzerinde fiyat teklifi dayanağı olan tutanağın tarih ve sayısına yer verilmemiş olduğu, yazılan tarih ve sayının ise fiyat teklifi ekinde sunulan tutanaktaki tarih ve sayı ile örtüşmediği, fiyat teklifini veren vergi mükellefine ait imza beyannamelerinin sunulmadığı, sunulan beyannamelerdeki imzaların ise gerek fiyat teklifi gerekse tutanaktaki imzalar ile aynı olmadığı, fiyat teklifi ve tutanakları imzalayan SMMM/YMM’ye ait faaliyet belgelerinin sunulmadığı, fiyat teklifi dayanağı olarak sunulan tutanaklarda sadece 1 adet faturaya yer verildiği, oysaki fiyat teklifini veren vergi mükellefinin ilgili dönemde teklife konu malzemenin birden fazla satışının olduğu, salt ağırlıklı ortalama birim maliyet ya da ağırlıklı ortalama birim satış fiyatını düşük göstermek için tek bir fatura beyan edilmiş olması nedeniyle gerçek fiyatın tespiti için fiyat teklifi veren firmadan söz konusu dönemde aynı malzeme için kesmiş olduğu tüm faturaların istenilmesi gerektiği, ş) İhale üzerinde bırakılan isteklinin aynı ihaleye teklif veren başka isteklilerden fiyat teklifi aldığı, bu durumun 4734 sayılı Kanun kapsamında yasak fiil olarak sayılmış olması nedeniyle söz konusu istekliler hakkında anılan Kanun’un 58 inci maddesi hükmünce işlem tesis edilmesi gerektiği, tutanakların fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların esasen farklı malzemelere ait olmasına rağmen bu faturaların teklife konu malzemeye uyarlanmak suretiyle fiyat teklifi düzenlenmiş olduğu, söz konusu tutanakların fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların ihale tarihinden sonra geriye dönük olarak salt açıklama istenilen iş kalemini içerecek şekilde süresinden sonra beyan edilen faturalar olduğu, söz konusu faturaların belgeyi düzenleyen SMMM’den istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; … b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. …” açıklamaları, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: İstanbul İli, Başakşehir İlçesi, Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Genel Altyapı İnşaatı İşi Kapsamında 1.099.844,00 m² Alanda Atıksu, Yağmursuyu, İçmesuyu, Elektrik Altyapı ve Yol İmalatları Yapılması Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: İstanbul” düzenlemesi, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır…” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından açık ihale usulü ile anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle elektronik ortamda gerçekleştirilen “İstanbul İli Başakşehir İlçesi Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi” ihalesi olduğu, bahse konu ihalede 60 adet ihale dokümanı indirildiği, 07.10.2025 tarihinde yapılan ihaleye 20 isteklinin katıldığı, 3 isteklinin teklifinin sınır değerin altında olduğu, bu nedenle idare tarafından söz konusu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının istenildiği, idarece yapılan değerlendirme neticesinde, Gür Çelik İnş. Taah. İth. İhr. San. ve Tur. Tic. A.Ş.- Karbin Yapı Taah. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Emi Ray İnşaat Ulaşım A.Ş.nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmayarak tekliflerinin reddedildiği, ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Genç Yıldız İnş. Nak. Elek. Elekt. Tek. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi Yuşa İnşaat Turizm Tarım Sanayi ve Tic. A.Ş. - Gürsallar Taah. İnş. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği anlaşılmıştır. İdare tarafından teklifleri sınır değerin altında olan isteklilere 14.10.2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazılarda “İstanbul İli Başakşehir İlçesi Kayabaşı Gecekondu Önleme Bölgesi Batı Kısmı Genel Altyapı İkmal İnşaatı İşi ihalesinde 07.10.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 21.10.2025 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, ayrıca söz konusu yazının ekinde, açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilen iş kalemleri analiz listesi, açıklama istenilen iş kalemleri girdileri, açıklama istenilmeyen iş kalemleri girdileri ve örnek analiz formatlarına yer verildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan Genç Yıldız İnş. Nak. Elek. Elekt. Tek. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerin, başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelenmesi neticesinde aşağıdaki tespitlere ulaşılmıştır. (a) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde, aşırı düşük teklif sahipleri tarafından yazılı açıklamanın, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açıklanmıştır. Bu noktada anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan yapım işi ihalelerinde; iş kapsamındaki imalat miktarları idare tarafından istekli olabileceklere verilmemekte; ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden idarece ve istekliler tarafından metrajlar ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Dolayısıyla, ihale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarların idarenin belirlediği miktarlarla birebir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir. Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır. Netice itibariyle, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte, aradaki metraj farkının makul kabul edilebilecek bir oranda olmasının yanında, açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığı ve kendileri lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususu da dikkate alınmalıdır. Bu nedenle, idare tarafından bir iş kaleminde başvuru sahibi isteklinin metrajının idare metrajına oranla önemli ölçüde düşüklüğü gerekçesinin aşırı düşük teklif açıklamalarının doğrudan reddedilmesi sonucunu doğurmayacağından açıklama istenilen tüm iş kalemleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekmektedir. İdarece sorgulamaya tabi tutulan 27 adet iş kalemine ilişkin olarak istekli tarafından hesaplanan miktarlar incelendiğinde, 6 adet iş kaleminde idare tarafından hesaplanan miktarlardan daha düşük olduğu, söz konusu 6 adet iş kaleminde de metraj farkının %10’dan az olduğu görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından bahse konu 27 adet iş kalemini açıklamak için kullanılan fiyatlar ile isteklinin metrajı ve idarenin metrajları arasındaki farkların çarpılması sonucunda; istekli aleyhine olmak üzere 11.818.453,53 TL tutar farkı oluştuğu, dolayısıyla metraj farklılığının istekliye avantaj sağlamadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (b) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Açıklaması istenilen iş kalemlerine ait analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (26.005,50/30/7,5=115,58 TL) altında olmadığı görülmüş olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (c) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; İstekli tarafından sunulan analizlerde aritmetik hataya rastlanılmadığı, hesaplanan analiz ve iş kalemlerinin hesap cetveline doğru yansıtıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bahse konu iddiası yerinde bulunmamıştır. (ç) ve (h) bendindeki iddia konusu hususlara yönelik yapılan incelemede; İdarece istekliye verilen analizler ile isteklinin sunduğu analizlerdeki girdilerin ve miktarı belirli olan iş kalemlerinin miktarlarının birbiri ile uyumlu olduğu, girdi cinslerinin değiştirilmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (d) ve (m) bendindeki iddia konusu hususlara yönelik yapılan incelemede; Açıklama istenilen iş kalemlerine ait analiz girdilerindeki birim fiyatlar için; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İller Bankası ve TEDAŞ birim fiyatlarının kullanıldığı, ayrıca açıklama istenilen 85.105.2001, 85.800.1919, 85.800.1920, 85.830.3204, 85.830.3208, 85.890.1101 poz numaralı analiz girdileri için malzeme ve montaj girdilerinin ayrı ayrı gösterildiği 01 Ocak 2025 tarihli TEDAŞ birim fiyatlarının TÜİK tarafından yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi ve değişim oranları (Yİ-ÜFE) dikkate alınarak güncellenmiş halinin kullanıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiası yerinde görülmemiştir. (e) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarına %11’i oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülerek toplam tutara ulaşıldığı görülmüş olup, başvuru sahibinin bu husustaki iddiası yerinde görülmemiştir. (f) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Anılan isteklinin teklif bedelinin 537.500.000,00 TL olduğu, aşırı düşük teklif açıklamasında sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin toplamı için 56.382.250,69 TL bedel öngörüldüğü, bu bedelin de teklif bedelinin asgari %10’u olan 53.750.000,00 TL’den fazla olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (g) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde açıklama istenilmeyen analiz girdileri ile birim fiyat ve birim fiyatın çarpılması sonucu bulunan tutarı için 0,01 TL’nin altında bedel öngörülmediği tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının da yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (ğ), (i), (j) ve (k) bendindeki iddia konusu hususlara yönelik yapılan incelemede; Açıklaması istenilen ÖZEL.101, ÖZEL.102, ÖZEL.103, ÖZEL.104, ÖZEL.105, ÖZEL-KAZI/SD, ÖZEL-KAZI/SI poz numaralı iş kalemleri içerisinde Nakliye.06, Nakliye.07, ÖZEL.NAKLİYE.01, ÖZEL.NAKLİYE.02, ÖZEL.NAKLİYE.03, ÖZEL.NAKLİYE.04 ve ÖZEL.NAKLİYE.05 poz numaralı açıklama istenilen analiz girdilerinin yer aldığı, söz konusu analiz girdileri içerisinde “F=A x K x (0,0007 x M+ 0,01) x G” formülüne yer verildiği, anılan istekli tarafından özel nakliye pozları açıklanırken söz konusu nakliye formülünde idarenin belirlemiş olduğu nakliye mesafelerinin dikkate alındığı, Nakliye hesabında malzemenin yoğunluk katsayısının göz önüne alındığı (örneğin; “Özel.Nakliye.05” poz numaralı “Ocaktan İş Mahaline Kırmataş Temel Nakli” için malzeme yoğunluğu katsayısının 1,6, “Özel.Nakliye.01” poz numaralı “Kazı ve Moloz Nakli” için ise malzeme yoğunluğu katsayısının 2,10 kullanıldığı), K katsayısı olarak Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan 10.110.1003 poz numaralı 2025 yılı rayicinin kullanıldığı, nakliye girdilerinin tevsikine yönelik fiyat teklifi sunulmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin bahse konu iddiaları yerinde görülmemiştir. (ı) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, ekskavatör, konkasör, yükleyici gibi açıklama istenilen analiz girdilerinden olan iş makinelerine ilişkin açıklama kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanmış 2025 yılı Eylül ayı birim fiyatlarının kullandığı, amortismana dayalı açıklama yapılmadığı, dolayısıyla amortisman tespit tutanağının sunulmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bahse konu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (l) bendindeki iddia konusu hususa yönelik yapılan incelemede; Anılan istekli tarafından ÖZEL.KAZI/SD poz numaralı iş kalemi içerisinde yer alan döküm bedeli girdisi için 16.10.2025 tarihli ve “Döküm Sahası Fiyat Bilgisi” konulu İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü yazısının sunulduğu, söz konusu yazıda Arnavutköy Boğazköy hafriyat döküm sahası giderlerine ilişkin olarak 16.10.2025 tarihinde KDV hariç 115,00TL/Ton döküm bedeli ile faaliyet gösterdiklerinin belirtildiği, bahse konu fiyatlandırmanın ton cinsinden yapıldığı tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir. (n), (o), (ö), (p), (r), (s) ve (ş) bendindeki iddia konusu hususlara yönelik yapılan incelemede; Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında hiçbir analiz girdisi maliyetinin açıklanmasına ilişkin fiyat teklifi kullanılmadığı, dolayısıyla fiyat teklifinin dayanağı ilgili tutanakların da sunulmadığı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin söz konusu iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin iddialarına yönelik olarak yapılan tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde; ihale üzerinde bırakılan Genç Yıldız İnş. Nak. Elek. Elekt. Tek. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.