2025/1635081 İhale Kayıt Numaralı "Kimyevi Gübre Alımı" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Alyans Gübre A.Ş., İHALEYİ YAPAN İDARE: Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1635081 İhale Kayıt Numaralı “ Kimyevi Gübre Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 11.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Kimyevi Gübre Alımı ” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 13.02.2026 tarih ve 208389 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/497 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi. Ankara 11. İdare Mahkemesinin 03.02.2026 tarihli ve K:2026/119, K:2026/124 sayılı kararı ekinde Kuruma gönderilen ve 13.02.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına giren dava dilekçesinde özetle; sözleşme sürecinde idarenin işlem ve tasarrufları neticesinde ortaya çıkan objektif ifa imkânsızlığı ve aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin imzalanamadığı, bu nedenle haklarında verilen geçici teminatın gelir kaydedilmesi ve ihalelere katılmaktan yasaklama kararı ile sözleşmeye ilişkin damga vergisinin taraflarına ödenmesi kararının iptal edilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde ihale yetkilisinin karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylayacağı veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal edeceği, anılan Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde ihale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamayacağı hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un “Sözleşmeye davet” başlıklı 42’nci maddesinde de 41’inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususunun bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanun’un 53’üncü maddesinde Kamu İhale Kurumunun görev alanı, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlere ilişkin başvuruların incelenerek sonuçlandırılması olarak belirlenmiştir. Anılan Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.” hükmüne, Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne, Anılan Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin son fıkrasında “İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmüne, Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir…” hükmüne yer verilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde yer alan tanımlar yanında; a) İhale süreci: İhale yetkilisince ihale onayının verildiği tarihten itibaren başlayan, sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanıp notere onaylattırılması ve tescili ile noter onayı ve tescili gerekmeyen hallerde ise sözleşmenin veya çerçeve anlaşmanın taraflarca imzalanmasıyla tamamlanan süreci, … İfade eder.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Şikayet başvurusu üzerine inceleme” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İhalelere ilişkin olarak öncelikle ihaleyi yapan idareye şikayet başvurusunda bulunulur. Bu şikayet başvuruları, süresinde ve usulüne uygun sözleşme imzalanmadan önce yapılmış olması halinde idare tarafından incelenerek sonuçlandırılır…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “( 1) Başvurular öncelikle; a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. … (4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Kurum tarafından inceleme” başlıklı 18’inci maddesinin dördüncü fıkrasında “Sözleşmenin Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan imzalanmış olması veya itirazen şikayet başvurusundan feragat edilmesi, Kurum tarafından itirazen şikayet başvurusunun incelenip sonuçlandırılmasına engel teşkil etmez.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Kurul tarafından alınacak kararlar” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde ihalenin iptalini veya düzeltici işlem belirlenmesini gerektirecek hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir.” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikayet başvuru süresi” başlıklı 4’üncü maddesinde ise “(1) Kanunun 55 inci maddesi uyarınca şikayet başvurusu usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmadan önce aday veya istekliler ile istekli olabileceklerin şikayete yol açan durumların farkına vardığı veya farkına varmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün içinde ihaleyi yapan idareye yapılır. … (11) Kanunun 55 inci maddesi uyarınca, idareye yapılan şikayet başvurusunun usulüne uygun olarak sözleşmenin imzalanmasından önce yapılmış olması gerekmektedir. Kanunun 46 ncı maddesi uyarınca, ihale dokümanında sözleşmelerin notere tescil ettirilmesi ve onaylattırılmasının öngörülmesi halinde, noterin onay tarihi sözleşme tarihi olarak kabul edilir. (12) Diğer taraftan ihale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamayacağından, bu sürelere uyulmadan sözleşmenin imzalanmış olması, şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmasına engel teşkil etmez.” açıklaması yer almaktadır. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 11.11.2025 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Kimyevi Gübre Alımı” ihalesine ilişkin olarak Alyans Gübre A.Ş.nin 15.01.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun idarece 16.01.2026 tarihinde tebliğ edilen cevabi yazı ile reddedilmesi üzerine idare mahkemesinde dava açtığı, Ankara 11. İdare Mahkemesi tarafından idari merci tecavüzü gerekçesiyle dava dilekçesinin Kuruma tevdi edilmesine karar verildiği, mahkeme kararı ve eklerinin ise 13.02.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına girdiği anlaşılmıştır. Yapılan inceleme neticesinde, idarenin 26.11.2025 tarihli kesinleşen ihale kararının ihale yetkilisi tarafından 27.11.2025 tarihinde onaylandığı, bunun üzerine 28.11.2025 tarihinde EKAP üzerinden isteklilere tebliğ edildiği, anılan karar ile ihalenin 2’nci kısmının başvuru sahibi Alyans Gübre A.Ş. üzerinde bırakıldığı, anılan istekli tarafından ihale komisyonu kararının tebliğini takip eden 10 gün içerisinde 08.12.2025 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarece 09.12.2025 tarihinde istekliye cevap verildiği ve bunun üzerine idarece Kanun’un 55’inci maddesinin son fıkrasına uyularak ihale üzerinde bırakılan başvuru sahibine 22.12.2025 tarihinde sözleşmeye davet yazısı gönderildiği, başvuru sahibinin kendisine verilen 10 günlük süre içerisinde sözleşmeyi imzalamadığı, idare tarafından 07.01.2026 tarihinde tebliğ edilen yazı ile başvuru sahibi istekliye sözleşmenin imzalanması için ilave 5 gün daha süre verildiği, ancak anılan isteklinin sözleşmeyi yine imzalamadığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye (Karcan Gübre San. ve Tic. Ltd. Şti.) 13.01.2026’da sözleşmeye davet yazısı gönderildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 41’inci ve 42’nci maddelerinde belirtilen sürelere ve usulüne uygun olarak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile 14.01.2026 tarihinde sözleşmenin imzalandığı anlaşılmıştır. 14.01.2026 tarihinde ihalenin 2’nci kısmına ilişkin sözleşmeyi imzalamadıkları gerekçesiyle başvuru sahibi Alyans Gübre A.Ş.ne geçici teminatlarının gelir kaydedilmesi ve ihalelere katılmaktan yasaklama kararı ile sözleşmeye ilişkin damga vergisinin ödenmesi kararının tebliğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin idareye 15.01.2026’da şikâyet başvurularında bulunduğu anlaşılmış olup, sürelere ve usulüne uygun olarak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalandıktan sonra 15.01.2026 tarihinde idareye yapılan işbu şikâyet başvurusu ile ilgili olarak Kamu İhale Kurumunun inceleme görevi bulunmamaktadır. Öte yandan, kamu ihale mevzuatı çerçevesinde başvuru sahibinin işbu başvurusunun görev yönünden reddedilmesi gerektiği anlaşıldığından gelinen aşamada diğer ön inceleme konuları bakımından inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmiştir. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun görev yönünden reddi gerektiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Başvurunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.