İSTİNAF KARAR TARİHİ:05/03/2026 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :Tarafların İddia ve Savunmaları: DAVA:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkillerin halen inşaat sektörüyle ilgili birçok alanda ticari faaliyetlerine devam ettiğini, bu ticari ilişkilerinde birçok defa müvekkillerin çek düzenleyip, ödemelere karşılık çek kabul edip, ticari il…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO:2024/154 Esas KARAR NO:2026/403 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ:İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ:26/09/2023 NUMARASI:2023/283 E. - 2023/709 K. DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ:05/03/2026 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :Tarafların İddia ve Savunmaları: DAVA:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkillerin halen inşaat sektörüyle ilgili birçok alanda ticari faaliyetlerine devam ettiğini, bu ticari ilişkilerinde birçok defa müvekkillerin çek düzenleyip, ödemelere karşılık çek kabul edip, ticari ilişki içinde cirolayıp ödeme olarak firmalara ibraz ettiklerini, bankaya ibraz edildiğinde çeklerle ilgili herhangi bir problem yaşanmadığını,Davacı müvekkillerin ticari ilişki içinde alacak/borçlarına karşılık çek düzenleyip, ciroladıklarını, davaya konu çekin de davacı müvekkili Keşideci ... (T.C:...) tarafından ticari ilişki içerisinde borcuna karşılık davacı ... Malzemeleri -... (T.C:...)'a ...bank ... Şubesine ait, 30/02/2023 tarihinde keşide edilen ... çek seri nolu 165.000,00TL değerinde çek verilmiş olduğu, davaya konu bu çekin tekrar davacı ... Malzemeleri -... (T.C:...) tarafından cirolanıp borcuna karşılık Ticari İlişki içerisinde olduğu davacı müvekkili ... Şirketi ( Bundan sonra ... Ltd. Şti. Olarak söz edilecek) verildiğini, davacı ... Ltd. Şti. de ticari defterlerine de kaydedecek şekilde çeki ödeme olarak... ... Şirketine (bundan sonra... Şti. Olarak söz edilecek)'ne Kargo vasıtasıyla göndermiş olduğu, çekin Yurtiçi Kargonun İstanbul ili ... Şubesinde çalındığını, çekin çalınmasından sonra hilafına gönderilen... Şti, İstanbul 3. Ticaret Mahkemesine 2022/855 Esasa kayıtlı dosyasına, Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davası açtığını ve davanın devamında mevcut çek hakkında bankaya ödemeden men kararı verildiğini, Davaya konu Çeki, son hamil olarak Davalı ... ... Şirketi, Muhatap Bankaya ibraz ettiğini ve Ödeme Yasağı Olması nedeniyle muhatap bankanın bu hususu çekin arkasına not ettiğini, Hamil Konumunda olan Davalı ... tarafından davaya konu Çalıntı çekin İstanbul 13. İcra Dairesince ... takip dosyası ile hem çeki düzenleyen hemde cirolayan müvekkili cirantalar aleyhine icra takibi başlattığını tüm bu nedenlerle dava konusu çekin dava sonuçlanıncaya kadar devam etmek üzere ödemeden men’i ile yine dava konusu çek bakımından İİK.72/2 maddesi gereğince müvekkillerin içinde bulunduğu zor durum nedeniyle öncelikle teminatsız olarak dava sonuna kadar İstanbul 13. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasında veznedeki paranın alacaklıya ödenmemesi şeklinde tedbir kararı verilmesine, icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, müvekkillerin menkul ve gayrimenkulleri üzerinde varsa hacizlerin fekkine, müvekkillerin Banka Hesap Blokelerinin kaldırılmasına, müvekkillerin borçlu olmadığının tespiti ile dosyaya konu banka çekinin müvekkili ... Ltd. Şirketi'ne iade edilmesine davann kabulü müvekkillerin borçlu olmadığının tespitine, dosyaya konu banka çekin (Çek Bilgisi; ... Bankası A.Ş. ... Şubesi’ne ait 30/02/2023 keşide tarihli, 165.000,00-TL meblağlı, ... nolu Çek) İptali ve söz konusu çekin müvekkili ... Ltd. Şirketi'ne iade edilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. CEVA:Davalı ... .Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacılardan ... dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, Davacılardan ... ise dava konusu çekin lehtarı olup bu davacının da çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacılardan ... şirketi ise dava konusu çekte ikinci ciranta olup bu davacının da çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, müvekkilin bile bile davacının zararına hareket ettiğine yönelik somut hiçbir delil sunulmadığını, müvekkilin dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... şirketinden aldığını, ödeme yasağı nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini, bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşadığını, tüm bu nedenlerle davanın reddine, davacıların %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı ile; "1-Davanın reddine, 2-Davalının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,, karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davacılar vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; davanın henüz ön inceleme aşamasındayken davalıların kötü niyetli iktisabını kanıtlayacağı ileri sürülen ceza soruşturma dosyalarının celbi talebinin gerekçesiz reddedildiğini, mahkemenin uyuşmazlık konusunu eksik tespit ederek çekin rıza hilafına elden çıkması ve ciro silsilesinin kopukluğu noktalarını araştırmadığını, müvekkili firmanın sonraki cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını ve bu durumun ticari defter incelemesiyle ortaya çıkabileceğini, davalı tarafın benzer hırsızlık iddialarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurmasının basiretli tacir ilkesi gereği ağır kusur teşkil ettiğine dair Yargıtay içtihatlarının göz ardı edildiğini, sonuç olarak eksik inceleme ve hatalı ispat yükü değerlendirmesiyle kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir. GEREKÇE:Dava, menfi tespit ve çek istirdadı istemine ilişkindir. Davacılar vekili, dava dilekçesinde; ...bank ... Şubesine ait, 30/02/2023 keşide tarihli, 165.000,00 TL bedelli, ... seri numaralı çekin keşidecisinin ..., lehtarının ... olduğunu, söz konusu çekin ... tarafından ... Ltd. Şti.’ne ciro edildiğini, ... Ltd. Şti. tarafından da... .... Şti.’ne ödeme amacıyla kargo yoluyla gönderildiğini, ancak çekin ...’nun ... Şubesinde çalındığını, bu nedenle çek hakkında İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/855 Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını ve bankaca ödemeden men kararı verildiğini, çekin son hamil olarak davalı ... tarafından ibraz edildiğini ve icra takibi başlatıldığını belirterek, çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini ve çekin ... Ltd. Şti.ne iadesini talep etmişlerdir.Davalı ... vekili; davacılardan ...’nin çekin keşidecisi olduğunu ve imzaya itirazı bulunmadığını, ...’ın lehtar, ... Ltd. Şti.’nin ise ikinci ciranta olduğunu, hiçbir davacının çekteki imzalara itiraz etmediğini, müvekkil şirketin çeki ... Ltd. Ştiti.’nden ticari ilişki kapsamında edindiğini, çeki iktisap ederken kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğuna dair somut delil bulunmadığını savunarak davanın reddini ve davacıların kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini istemiştir.Mahkemece, ispat yükünün davacılara ait olduğu, davalı şirketin şeklen geçerli ve kesintisiz ciro silsilesine dayanarak çeki iktisap etmesi nedeniyle meşru ve yetkili hamil sayıldığı, davacıların çekin rıza dışı elden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle ya da ağır kusurla iktisap ettiğini kesin ve inandırıcı delillerle ispat edemedikleri gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacılar tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. ... tarafından ciro edilmek suretiyle ... şirketi’ne gönderilmek üzere ... şubesine teslim edildiği, çekin çalınması üzerine... firması tarafından İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2022/855 Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığı ve ödemeden men kararı verildiği anlaşılmaktadır. Dava konusu ... Bankası , ... Şubesi’ne ait, 30/02/2023 keşide tarihli, 165.000,00 TL bedelli, ... numaralı çekin keşidecisinin , davacılardan ..., lehtarının ... (... Malzemeleri) olduğu, lehtarın çeki ... şirketi’ne ciro ettiği, daha sonra ... firması, ve davalı ... tarafından, cirolandığı, bankaya ibrazında İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 09.11.2022 tarihli ödeme yasağı sebebiyle işlem yapılmadığı görülmektedir. Davalı ... tarafından, İstanbul 13. İcra Dairesi’nin ... sayılı dosyası üzerinden dava konusu çeke dayalı toplam 182.092,19 TL nin tahsili amacıyla icra takibi başlatılmıştır.Dosya kapsamına göre, çekin çalınması iyiniyetli üçüncü kişilerce iktisap edilmesine engel değildir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesi uyarınca ispat yükünün davacı tarafa ait olduğu, davacının, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve hamilin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerekmektedir. Her ne kadar mahkemece davalı hamilin dava konusu çeki iktisap ederken çekin çalıntı olduğunu bildiğini ya da bilebilecek durumda olduğunu gösteren somut delil bulunmadığı, davalının düzgün ciro silsilesine dayanarak çeki iktisap ettiği, yetkili hamil sıfatını haiz olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının bu konuda gösterdiği delillerin yeterince değerlendirilmediği, davacının davalılar hakkındaki ceza soruşturmalarının incelenmesi talebinin reddi kararının yerinde olmadığı, bu hususun iddianın ispatı yönünden değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Nitekim TTK m. 792’nin uygulamasında ispat yükü kural olarak çeki rıza dışı kaybeden tarafa ait olmakla birlikte, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin yerleşik kararlarında , çok sayıda benzer hırsızlık/ kargoda kaybolma olayı, aynı veya benzer ciro zincirleri, aynı kişiler veya şirketler üzerinden tekrarlanan iktisaplar bulunması halinde, yeni hamilin artık iyi niyet karinesinden yararlanamayacağı, bu durumda ağır kusurun varlığının kabulü gerektiği benimsenmiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. H.D'nin 08/07/2021 Tarih ve 2020/1236 E.- 2021/1120 K. Sayılı kararı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2021/1268 Esas – 2023/386 Karar sayılı kararı, Dairemizin 2022/1634 Esas –2022/1626 Karar sayılı kararı ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 26/05/2021 tarih, 2020/5570 Esas – 2021/4450 Karar sayılı ilamı) Bu itibarla ilk derece mahkemesinin bu yönlere değinmeyen eksik incelemeye dayalı kararının hukuka aykırı olduğu, davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır.Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, dosyanın iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacılar vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; 2-İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/09/2023 tarih, 2023/283 E. 2023/709 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacılar tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 05/03/2026