2023/1207666 İhale Kayıt Numaralı "ÇAĞRI MERKEZİ" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Mak Kurumsal Yenilenebilir Enerji Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Ticaret Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/1207666 İhale Kayıt Numaralı “ Çağrı Merkezi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ticaret Bakanlığı Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından 07.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Çağrı Merkezi ” ihalesine ilişkin olarak Mak Kurumsal Yenilenebilir Enerji Anonim Şirketi ’nin 22.12.2023 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 11.01.2024 tarih ve 126671 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.01.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/53 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Başvuruya konu ihalede ihale üzerinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif oldukları, ancak idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının ve anılan isteklilerce yapılan açıklamaların 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine uygun olarak değerlendirilmediği, idarenin 4734 sayılı Kanunun 5’inci maddesine uygun hareket etmediği, anılan isteklilerin açıklamalarının yetersiz olduğu, bu nedenle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki a) Açıklamalardaki proforma fatura ve eklerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.1’inci maddesine göre üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ekinde imza beyannameleri ile fiyat teklifi alınan ve ilgili firma ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensuplarına ait oda faaliyet belgeleri ile teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) belgelerinin sunulmadığı, söz konusu belgelerin gerçek faturalar üzerinden tanzim edilmediği, formlara yazılan fatura bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı, ilgili formlarda bulunan fatura bilgileri tablosunun gerçeğe aykırı beyanlarla doldurulduğu ve olmayan ürünlerin olmayan fatura bilgileri ile tevsik edildiği, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinde olması gereken TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, TÜRMOB kaşesi yerine kaşe numarası yazılarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.4’üncü maddesine aykırı davranıldığı, bir yetki belgesinin birden fazla açıklamada kullanıldığı, b) Anılan istekliler tarafından aşırı düşük açıklamalarında sadece işçiliğin hesaplanıp diğer bileşenlere değinilmeden genel giderler olarak adlandırıldığı, c) Anılan istekliler tarafından aşırı düşük açıklamalarında aylık kullanılan damacana miktarlarına, sıcak servis hizmetlerine, personel maliyetlerine, iletişim ve metronet giderlerine değinilmediği, Teknik Şartnamede açıkça belirtilen gider kalemlerinin (internet / data ( fiber en az 50 mbps ) erişim hizmet giderleri, lokasyon temizlik/hijyen / kırtasiye malzemeleri, teknik şartnamenin 4.3.maddesi iletişim bedeli proforma, teknik şartnamenin 4.5.maddesi sorumlu temizlik personeli, teknik şartnamenin 4.7.maddesi domain hizmeti, teknik şartnamenin 4.8.maddesi mali sorumluluk sigortası, teknik şartnamenin 4.10.maddesi sıcak soğuk su temini, personel özel eğitim bedelleri, İSGB hizmetleri) tek tek açıklanarak proforma edilmesi gerektiği, ancak anılan istekliler tarafından bu giderlerin açıklanmadan ve proforma edilmeden genel giderler olarak tutar belirtildiği, Bu itibarla anılan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarında geçerli tevsik edici belgeleri olmadığından düzeltici işlem belirlenmesi ve/veya iptal edilmesi gerektiği, Ayrıca İdarelerin aşırı düşük sorgulaması yapmadan önce isteklilerin yeterli olup olmadıklarına karar vermeleri gerektiği, bu aşamadan sonra yeterli olan isteklilerden tekliflerine açıklık getirmelerinin istenebileceği hükümlerine riayet edilmediği, idarenin avantajlı olarak nitelendirdiği şirketler arasında 3.000.000 TL’den fazla fiyat farkının yer aldığı, bu haksız kazancın günümüz ekonomik şartları göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi ve karar verilmesi gerektiği, 2) İdarenin yapmış olduğu ihalenin % 98’inin işçilikten oluştuğu, herhangi bir kod yazılımı / yazılımın teklif fiyata dâhil olmadığı, idare tarafından karşılandığı, idarenin önceki ihalelerinde yazılım hizmetinin teklif fiyata dâhil edildiği, bir hizmetin personele dayalı hizmet olup olmadığı hususlarında idarelerin uyması gereken zorunlu hallerin Kanunda açık olmasına rağmen idarenin benzer iş tanımına uyguladığı kısıtlamanın kamu zararına sebebiyet verdiği, mevcut devam ettikleri hizmetin iş gücü temini olarak devam ettiği, 54 adet personel çalıştırılmasına ilişkin hizmet alımı olduğunun ihale ilanında ve birim fiyat teklif cetvelinde açıkça belirtildiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Verilen hizmetin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ “ Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi 79.1. (Değişik madde: 25/01/2017-29959 R.G./10. md.; yürürlük:1/2/2017) Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer aşağıdaki kurallara göre tespit edilir. 79.1.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı sınır değer olarak kabul edilir. 79.1.2. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde sınır değer; SD: Sınır değeri, YM: Yaklaşık maliyeti, n: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif sayısını, T1, T2, T3….Tn: İhalenin ilk oturumunda teklif mektubu ve geçici teminatı usulüne uygun olduğu anlaşılan (Ek ibare: 29.06.2017-30109 R.G./2. md.) ve teklif tutarı yaklaşık maliyetin yüzde 60’ından düşük ve yaklaşık maliyetten yüksek olanlar dışındaki isteklilerin teklif bedellerini, R: Sınır Değer Tespit Katsayısını 79.1.3. 79.1.2 nci maddede yer alan R değeri her yıl 1 Şubat tarihinden geçerli olmak üzere Kurum tarafından belirlenir ve ilan edilir. İhalenin konusu veya işin niteliğine göre Kurum tarafından farklı R değerleri belirlenebilir. 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir. 79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir. 79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler. … 79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir. … 79.3.5. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 4 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle açıklama yapılacaktır…” açıklaması, Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Çağrı Merkezi b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği … e) Miktarı: 54 adet personel çalıştırma hizmet alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Ankara” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile teknik şartname gereği yapılması gereken bütün işlerin giderleri. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. 2” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Verilen hizmetin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “İşin Tanımı ve Kapsamı” başlıklı 1’inci maddesinde “Yapılacak iş, İdare adına, İdarenin belirlediği yerde, aşağı belirtilen numaralı hatlardan, - 444 8 482 Teknik Destek ve Mevzuat Bilgilendirme Hattı (7 gün 24 saat) - 0850 808 0404 İhracat Destek Hattı - Alo 175 Tüketici Danışma Hattı (7 gün 24 saat) - 444 0 425 Hal Kayıt Sistemi Hattı (7 gün 24 saat) Çağrı Merkezi üzerinden gelen beyan, bilgi, şikâyet, talep, öneri, eleştiri vb. çağrıların kayıt altına alınıp, yönlendirme yapılması ve özellikleri bu şartnamede belirtilen bir Çağrı Merkezi hizmetinin satın alınması işidir. Bu kapsamda aşağıdaki işler Yüklenici tarafından yapılacaktır. - İdarenin verdiği hizmetlere ait tüm sorun, şikâyet ve bilgi edinme taleplerinin karşılanması, sesli yapılan bildirimlerin kayıt altına alınması, yönlendirilmesi ve sonucunun takip edilerek raporlanması, - Bildirimcilerden gelen bildirim işlemlerine cevap verilerek, hal kayıt sistemi için gereken beyan işlemlerin yapılması, - Alo 175 Tüketici Danışma Hattı kapsamında çağrı merkezine gelen çağrılara mevzuatlar ve kanunlar çerçevesince bilgi verilmesi, arayan vatandaşların bu çerçevede yönlendirilmesi, - Teknik Destek ve Mevzuat Bilgilendirme ile İhracat Destek Hattı kapsamında gelen çağrılara mevzuatlar ve kanunlar çerçevesince bilgi verilmesi, gerektiğinde çağrıların kayıt altına alınarak çözüme ulaşmasını sağlamak amacıyla ilgili birimlere çağrı açılması, takip edilmesi ve raporlanması. Çağrı Merkezince, İdare tarafından verilen hizmetler ve bu hizmetlerin üzerinde çalıştığı uygulamalara ilişkin tüm çağrılara cevap verilecektir.” düzenlemesi, “İşin Fiyatlandırılması ve Fiyata Dâhil Hususlar ” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1 Çağrı Merkezi işletilmesi için kullanılacak olan CRM sunucu yazılımı, bilgisayar, telefon, kulaklık, masa, sandalye ve altyapı ihtiyaçları İdarece karşılanacaktır. Çağrı Merkezi için gereken internet/data (Fiber en az 50 Mbps) erişim hizmet giderleri Yüklenici tarafından karşılanacaktır. (İdare ihtiyaç duyulması durumunda band genişliği artırımını talep edebilir.) 2.2 Çağrı Merkezi Hizmeti, 2024 yılı içerisinde İdarenin belirlediği lokasyonda ve İdarenin uygun görmesi halinde evden çalışma ile hibrit şekilde sürdürülecektir. Yüklenici, hizmetin çalışanlar tarafından evden sürdürülmesine yönelik gerekli tedbirleri alacaktır. İdarenin belirlediği lokasyonda, Çağrı Merkezinin işletilmesi için gereken elektrik, ısınma İdare tarafından karşılanacak olup lokasyonun temizlik hizmeti kapsamında gerekli olan temizlik maddeleri ve malzemeleri, tuvalet kâğıdı, peçete vb. yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yüklenici, Çağrı Merkezi lokasyonunun temizliğinden sorumlu olacaktır. Bu şartname kapsamında çalıştırılan Çağrı Merkezi personelinin maaşları ve maaşlarına ilave olarak verilecek olan yemek bedelleri Yüklenici tarafından karşılanacaktır. Verilecek yemek ücreti her yıl TEFE ve TÜFE artışının ortalaması oranında artırılacak olup; her hâlükârda, Bakanlığımızın yemekhanesinin misafir yemek ücretinin altında olmayacaktır. Bu bedelin, yemek bedelinin altında olması durumunda Bakanlığın misafir yemek ücreti uygulanacaktır. Resmî Tatil ve Dini Bayram Günlerinde (EK-1) kesintisiz çalışma yapılacak olup çağrı merkezinde bu günlerde çalışan personelin fazla çalışma ücreti de Yüklenici tarafından karşılanacaktır. Asgari ücrete gelen zamlar personel maaşlarına yansıtılacaktır. Çalıştırılan personelin sözleşme tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark idare tarafından ödenir veya kesilir. Operatör (Engelli) Operatör Takım Lideri Süpervizör Maaş Brüt asgari ücretin %60 (Altmış) fazlası Brüt asgari ücretin %60 (Altmış) fazlası Brüt asgari ücretin %80 (Seksen) fazlası Brüt asgari ücretin %100 (Yüz) fazlası Yemek Brüt 100TL (Yüz Türk Lirası) /26 Gün ” düzenlemesi, “Operatör Sayısı ve Faaliyetleri” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1 Yüklenici iş kapsamında aşağıda belirtilen sayı ve özelliklerde personel çalıştıracaktır. Operatör Sayısı Takım Lideri Süpervizör 444 8 482 Teknik Destek ve Mevzuat Bilgilendirme Hattı 50 3 1 0850 808 0404 İhracat Destek Hattı Alo 175 Tüketici Danışma Hattı 444 0 425 Hal Kayıt Sistemi Hattı Santral ve Telefon Operatörü ” düzenlemesi, “Genel Şartlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “4.1 Yüklenici tarafından sağlanacak Çağrı Merkezi Hizmetinin süresi 36 (otuz altı) aydır. Çağrı M erkezi Hizmet sunumu, İdareden kaynaklanabilecek gecikmeler haricinde, 01.01.2024 tarihinde aktif hale getirilecek ve ülke geneline hizmet verilmeye başlanacaktır. Çağrı Merkezi Hizmeti, İdarece belirlenmiş lokasyonda verilecek olmakla birlikte, İdarenin uygun görmesi halinde, evden/uzaktan çalışma yöntemi ile hibrit şekilde hizmet sunumuna devam edilebilecektir. İdare, anılan hizmet yerinde çalışacak personel sayısını ve evden çalışacak personel sayısını belirleyebileceği gibi tüm personelin evden veya İdarenin belirlemiş olduğu hizmet yerinden çalışmasını da isteyebilir. Çağrı Merkezi Hizmetinin sunulduğu yerde herhangi bir nedenle hizmetin sunulamaması durumunun ortaya çıkması halinde, yine idarenin belirleyeceği, farklı bir hizmet noktasında aynı hizmet 12 (on iki) saat içerisinde verilmeye başlanacaktır. … 4.3 İdare sözleşme süresi boyunca 50.000 (elli bin) dakikaya kadar kurum dış arama yapılmasını talep edebilecektir. Çağrı Merkezi Hizmeti kapsamında gerçekleşen bütün aramalar hizmet kalitesi standartları gereği kaydedilecektir. Yapılacak olan geri dönüş aramaları Yüklenicinin kendi hatları üzerinden yapılacaktır. Dış aramalarla ilgili her türlü masraf ve ödeme Yüklenici tarafından karşılanacaktır. … 4.5 Hizmet yerinde görev alacak personelin sağlıklı ve temiz koşullarda çalışması için gerekli olan günlük temizlik hizmeti Yüklenici tarafından sağlanacaktır. … 4.7 Yüklenici kurumsal mail adresine sahip olacak ve İdare ile yapılacak olan tüm mail gönderim/alma işlemleri bu mail adresi uzantılı adresler üzerinden yapılacaktır. Ayrıca yetkilendirme ve teknik sorunların Yükleniciye bildirilmesi için uygun kullanıcı isimleri ile kurumsal e-posta adresleri tanımlanacaktır. 4.8 Yüklenici personeli tarafından yapılan, kasıtlı ya da kasıtsız, iş ve işlemlerden doğacak hukuki sorumluluk Yükleniciye aittir. Bu gibi durumlarda, doğabilecek mali sorumluluklar da Yüklenici tarafından karşılanacaktır. … 4.10 Evden çalışma dönemi haricinde, Çağrı Merkezi çalışanları için Sağlık Bakanlığı onaylı içme suyu ve sıcak içecek temini Yüklenici tarafından yapılacaktır…” ” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi olduğu, EKAP üzerinden 12 adet ihale dokümanının indirildiği ve 07.12.2023 tarihinde elektronik olarak yapılan ihaleye 5 isteklinin e-teklif verdiği, bu isteklilerden Kar.Mersan Karo Mermer Elekt. Hayva. Nak. İnş. Tem. Tic ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin Yeterlik Bilgileri Tablosunda geçici teminata ilişkin satırların doldurulmaması ve EKAP üzerinde e-GTM bilgisine ulaşılamaması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 4 isteklinin (Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, başvuru sahibi Mak Kurumsal Yenilenebilir Enerji Anonim Şirketi, Ülke Taşımacılık İletişim Hizmetleri ve Danışmanlık Limited Şirketi, Pusula Customer Experience İletişim Anonim Şirketi) teklifinin sınır değerin altında olması nedeniyle idare tarafından 07.12.2023 tarihinde anılan 4 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda Elif LPG ve Akaryakıt Dağıtım Sanayi Ticaret Anonim Şirketi’nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması nedeniyle reddedildiği, başvuru sahibi Mak Kurumsal Yenilenebilir Enerji Anonim Şirketi’nin teklifinin iş deneyim belgesinin ihalede istenilen kriteri sağlamaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Ülke Taşımacılık İletişim Hizmetleri ve Danışmanlık Limited Şirketi üzerine bırakıldığı, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen diğer istekli Pusula Customer Experience İletişim Anonim Şirketi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği ve buna ilişkin ihale komisyonu kararının 12.12.2023 tarihinde onaylandığı tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının ihale üzerinde kalan istekli ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif oldukları, ancak idare tarafından yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının ve anılan isteklilerce yapılan açıklamaların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesine uygun olarak değerlendirilmediğine, idarenin 4734 sayılı Kanunun 5’inci maddesine uygun hareket etmediğine, anılan isteklilerin açıklamalarının yetersiz olduğuna yönelik olduğu anlaşılmıştır. İdarece teklifi sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen 07.12.2023 tarihli “Beyan edilen bilgileri tevsik eden belgelerin sunulması ve/veya numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerinin verilmesi/kurulumların yapılması/aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazıda “Çağrı Merkezi işine ait ihalede tekliflerin değerlendirmesi sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak, 12.12.2023 tarihine kadar İdaremize sunmanız ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 12.12.2023 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir. AÇIKLAMA: Çağrı Merkezi Hizmeti Alımı işine ait ihalede tekliflerin değerlendirme sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri ekleri ile birlikte, İdari Şartname’nin 7.9. maddesine uygun olarak, 12.12.2023 tarihine kadar idaremize sunmanız ve aşırı düşük teklif açıklamalarınızı 12.12.2023 tarihine kadar sunmanız gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. İdareler tarafından, ihale dokümanında sınır değerin altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceği ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları değerlendirildikten sonra ihalenin sonuçlandırılacağına ilişkin düzenleme yapılması halinde, isteklilere gönderilecek olan aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hükümler ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerine yer verilmesinin ve isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olan bahse konu önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. İdare tarafından sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı incelendiğinde, bahse konu yazıda hangi giderlere ve/veya hangi maliyet bileşenlerine ilişkin açıklama istenildiği yönünde bir belirlemeye yer verilmediği görülmüş olup, söz konusu durumun ihale konusu işin niteliği ve ihale dokümanı kapsamında yapılan düzenlemeler dikkate alındığında, başvuruya konu ihalede isteklilerce aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit şartlarda sunulmasına ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân tanımadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, idarece sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında önemli teklif bileşenlerinin belirlenmediği, dolayısıyla idarece aşırı düşük teklif açıklama talebinin kamu ihale mevzuatına uygun yapılmadığı anlaşıldığından, ihalede idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenlerinin açık ve tereddütte mahal vermeyecek şekilde belirlenerek, geçerli teklif sahibi isteklilere aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü, Anılan Kanun’un "İdareye şikâyet başvurusu" başlıklı 55’inci maddesinde ise “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21’inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikâyetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır .” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, … izleyen günden itibaren başlar … ” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Başvuru üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) Kuruma yapılan başvurular, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde incelenir. …” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle; … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … e) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarihin belirtilip belirtilmediği, … yönlerinden sırasıyla incelenir…” hükmü, Mezkûr Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir…” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Şikâyet başvurusunda bulunabilecekler” başlıklı 3’üncü maddesinde “…(6) İlan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyet başvuruları, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilmekte ise de bu tarihten önce ön yeterlik/ yeterlik başvurusunda bulunulması veya teklif verilmesi halinde, Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca "Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, zorunludur.” hükmü uyarınca, ihaleye teklif veren isteklilerin teklif mektuplarında, ihale dokümanı içeriğini tamamen okuyup kabul ettiklerine dair beyanda bulunmaları ve tekliflerini buna göre vermiş olmaları nedeniyle, bu aşamadan sonra ihale ilanı veya ihale dokümanının içeriğine yönelik şikâyet başvurusunda bulunulamaz.” açıklaması, Başvuruya konu İhale İlanı’nın “İhaleye katılabilme şartları ve istenilen belgeler ile yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü maddesinde “… 4.4. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: 4.4.1. Kamu veya özel sektörde Çağrı Merkezi Hizmeti yapmış olması gerekmektedir…” düzenlemesi yer almaktadır. İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde yukarıda yer verilen İhale İlanı’nın 4.4.1’inci maddesindeki düzenlemenin bulunduğu görülmüştür. Yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hüküm ve açıklamalarından, idareye şikâyet süresinin, ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurular dışındaki hallerde on gün olduğu, ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için şikâyet başvuru süresinin dokümanın edinildiği tarihi izleyen günden itibaren, ihale dokümanının ilana yansıyan hükümleri için ise ilk ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak ilan ile ihale dokümanına yönelik şikâyet başvurularının, her halükarda ihale tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılmasının zorunlu olduğu, diğer taraftan anılan Kanun’un 30’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Teklif mektubunda ihale dokümanının tamamen okunup kabul edildiğinin belirtilmesi, zorunludur.” hükmü uyarınca, isteklilerin teklif mektuplarında, ihale dokümanı içeriğini tamamen okuyup kabul ettiklerine dair beyanda bulunmaları ve tekliflerini buna göre vermiş olmaları nedeniyle, bu aşamadan sonra ihale ilanı veya ihale dokümanının içeriğine yönelik şikâyet başvurusunda bulunulamayacağı anlaşılmıştır. Başvuru sahibi istekli tarafından, İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yer alan düzenlemeye istinaden idarenin benzer iş tanımına uyguladığı kısıtlamanın kamu zararına sebebiyet verdiğinin iddia edildiği, dolayısıyla başvuru sahibinin ikinci iddiasının ihale dokümanının ilana yansıyan hükümlerine yönelik olduğu, ilana yansıyan hususlarla ilgili olarak şikâyet başvurularında sürenin ilk ilan tarihinden itibaren başlayacağı, incelenen ihalede şikâyete yol açan durumun farkına varılması gereken tarihin ihalenin ilan tarihi olan 03.11.2023 tarihi olduğu, başvuru sahibi tarafından ise bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 22.12.2023 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, dolayısıyla ilana yansıyan hususlara yönelik şikâyet başvuru süresinin sona erdiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin anılan iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece hesaplanan sınır değerin altında teklif sunan geçerli teklif sahibi isteklilere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, Oybirliği ile karar verildi.