2025/1161659 İhale Kayıt Numaralı "Midyat (Mardin) Atıksu Doğu Kollektör Hattı Yapım İşi)" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Sinika Yapı A.Ş. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Plan Proje Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1161659 İhale Kayıt Numaralı “ Midyat (Mardin) Atıksu Doğu Kollektör Hattı Yapım İşi) ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Plan Proje Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 01.09.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Midyat (Mardin) Atıksu Doğu Kollektör Hattı Yapım İşi) ” ihalesine ilişkin olarak Sinika Yapı A.Ş. nin 14.11.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.11.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.11.2025 tarih ve 200868 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.11.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2379 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı çıkması hâlinde ihalenin iptal edilmemesi, ikinci uygun teklif sahibinin mağduriyetine neden olunmaması, ihale sürecinin uzaması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmemesi için ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin belirlenmesi ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi gerektiği, 2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tarafından beyan edilen ticaret sicili gazetesinde, şirket yetkilisi ve ortaklarının kimlik numaraları ile ortaklık oranlarının bulunmadığı ve EKAP’a kaydının yapılmadığı, 3) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin geçici teminat mektubunun standart forma uygun olmadığı, teminat tutarının teklif edilen bedelin %3’ünü karşılamadığı, geçici teminat mektubunun tarihinin İdari Şartname’de belirtilen tarihten önceki bir tarihli olduğu, 4) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin vekalet verdiği kişinin noter onaylı vekaletnamesi ile noter onaylı imza beyannamesinin EKAP’a yüklenmediği, 5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tarafından sunulan iş deneyim belgesinin İdare Şartname’de düzenlenen benzer iş tanımına uygun olmadığı, belge tutarının yeterli olmadığı, iş deneyimini göstermek üzere sunulan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren belgelerin EKAP’a yüklenmediği ve ihalede sunulmadığı, belgesi kullanılan kişinin kesintisiz son bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olduğu ile ilgili belgelerin EKAP’a yüklenmediği, 6) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin belgelerinin EKAP’a kaydedilmediği ve istenilen kriterleri sağlamadığı, 7) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin aşırı düşük açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki; a) “MARSU MİDYAT 01” numaralı “1400 mm Çaplı. Buhar Kürlü, Entegre Contalı, Muflu Betonarme Boru ile Atıksu Kollektör Hattı Yapılması (0-11 Kırmataş Malzeme ile 15 CM Yataklama ve 50 CM Gömlekleme yapılması) (Hendek Üst Dolgusunun Kazıdan Çıkan Uygun Esvafta Malzeme İle Doldurulması)” analiz girdisindeki boru bedeline ilişkin fiyat teklifi alındığı, fakat fiyat teklifi içerisinde borunun naklinin yer almadığı, teklifin eksik olduğu, satış tutarı tespit tutanağının ekinde sunulması gereken belgelerin sunulmadığı, belgelerdeki imzaların eksik ve farklı yerlere atıldığı, fiyat teklifindeki ibarede, tarih ve sayı kısmının boş bırakıldığı, b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinde yer alan açıklamalara rağmen isteklinin analizlerde kendi malı olduğunu iddia ettiği tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanların (iş makinesi) amortisman katsayısını düşerek yaptığı hesapta iş makinası ve ekipmanların istenilenden farklı olarak sunulduğu, ekinde fatura, ruhsat ve envanter defterinin sunulmadığı, c) Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan motorin girdisine yönelik açıklamalara rağmen analizlerde söz konusu Tebliğ açıklamalarda belirtilen fiyatların %90’ının altında ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış 2025 yılı rayiç fiyatının altında motorin fiyatı kullanıldığı, ç) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamalara rağmen analizlerde kar ve genel giderlerin %10’nun altında belirlendiği, analizlerin verilen analiz formatına uygun olmadığı, d) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklamalara rağmen analizlerdeki işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olduğu, e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinde yer alan açıklamalara rağmen açıklama istenmeyen analiz girdilerinin tutarlarının bir kuruşun altında olduğu, yapılan hesaplamalarda çarpım ve toplam hatalarının olduğu, analiz formatlarının değiştirildiği, f) Analizlerde verilen nakliye formülleri yerine fiyat teklifi alınarak açıklama yapıldığı, analizlerde belirtilen nakliye mesafelerinden daha düşük mesafelerin kullanıldığı, g) Açıklama istenmeyen analiz girdileri tablosu ve açıklama istenen analiz girdileri tablosunun aşırı düşük açıklaması kapsamında sunulmadığı, açıklama istenen analiz girdilerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 yılı rayiç fiyatlıları kullanılması gerekirken farklı fiyatların kullanıldığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir. … İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. … İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü, Anılan Kanun’un “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44’üncü maddesinde “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43 üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. Ancak ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi için, 42 nci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42 nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Midyat (Mardin) Atıksu Doğu Kollektör Hattı Yapım işi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Midyat ilçesi 8.817 Metre Kollektör Hattı Yapım işi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Mardin Midyat İlçesi” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Tekliflerin açılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 29’uncu maddesinde “…29.10. Değerlendirme işlemlerine, ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile belirlenecek ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif tespit edilinceye kadar devam edilir. …” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibine bildirim” başlıklı 39’uncu maddesinde “…39.1. İhale üzerinde bırakılan istekliyle sözleşmenin imzalanamaması durumunda, belirlenmiş ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir. …” düzenlemesi yer almaktadır. Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Plan Proje Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı tarafından 01.09.2025 tarihinde gerçekleştirilen incelemeye konu ihaleye ilişkin 07.11.2025 tarihli ihale komisyonu kararına göre 27 adet ihale dokümanı indirildiği, ihaleye 15 isteklinin teklif sunduğu, sınır değerin altında teklif sunan 2 isteklinin bulunduğu, yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde açıklama sunmayan Medka Mühendislik İnşaat Harita Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin teklifinin reddedildiği, sunduğu açıklama uygun bulunan Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği, söz konusu komisyon kararında “…Ekonomik açıdan avantajlı 2. Teklif ise bulunmamaktadır. …” ifadelerine yer verilmek suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin belirlenmediği görülmüştür. Uyuşmazlığa konu iddia kapsamında yapılan şikayet başvurusu üzerine idare tarafından verilen cevapta “Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif açıklaması sunan birinci firma ile ikinci sıradaki başvuru sahibi firma arasında %30’dan fazla fiyat farkı bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, birinci firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının uygun kabul edilmesi durumunda dahi, söz konusu yüksek fiyat farkı nedeniyle üçüncü sıradaki firmanın ikinci ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirilmesinin kamu yararı ile bağdaşmayacağı sonucuna varılmış olup, bu nedenle anılan firma ikinci ekonomik teklif olarak dikkate alınmamıştır.” ifadelerine yer verilmek suretiyle başvuru sahibinin söz konusu iddiasının reddedildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesinden, ihale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce ihale üzerinde bırakılan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit ettirileceği, aynı Kanun’un 44’üncü maddesinden ise, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile sözleşme imzalanamaması durumunda, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin uygun görülmesi kaydıyla sözleşmeye davet edilebileceği anlaşılmaktadır. Bu minvalde; ihale mevzuatı kapsamında ihale komisyonunun ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifi belirleme zorunluluğunu gerektirecek emredici bir hükmün bulunmadığı, diğer bir ifadeyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin belirlenmesinin idarenin takdirinde olduğu, idare tarafından söz konusu takdirin gerekçesinin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif ile başvuru sahibinin teklifi arasında %30’dan fazla fiyat farkının bulunması ve başvuru sahibinin sunduğu teklifin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak değerlendirilmesinin kamu yararı ile bağdaşmayacağı olarak belirtildiği, dolayısıyla söz konusu ihalede idarece ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifin belirlenmemiş olmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmış olup başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 2’nci ve 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından, a) Gerçek kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde noter tasdikli imza beyannamesinin, b) Tüzel kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. Yabancı aday/istekliler tarafından ise, ilgili ülke mevzuatı dikkate alınarak, belirtilen hususlara ilişkin gerekli belgeler ihalede sunulur. Aday veya isteklilerin ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetlerini mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürmesi gerekmekte olup, ihale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalanmadan önce, bu durumu tevsik eden belgeleri 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile ön yeterlik ve ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak sunması gerekmektedir. (2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur.” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuru ve/veya tekliflerin hazırlanması ve gönderilmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Başvuru veya tekliflerin gönderilmesinde e-teklif kullanılır. E-teklifler; başvuru/teklif mektubu ile idari şartname düzenlemeleri esas alınarak oluşturulan ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanır ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar gönderilir. (2) İhaleye katılım belgesinin hazırlanmasında; a) Doğrudan EKAP’ta oluşturulan, b) Entegrasyonlar aracılığıyla erişilen, c) (a) veya (b) bendi kapsamı dışındakilere ilişkin EKAP’a yüklenen, bilgi ve belgeler kullanılır. Entegrasyonlardan kaynaklanan teknik sorunlar nedeniyle gerekli bilgi ve belgelere ulaşılamaması durumunda bunlara ilişkin belgeler de (c) bendi kapsamında EKAP’a yüklenir. (c) bendi kapsamında yüklenecek belgelerde, ilgili uygulama yönetmeliğinin belgelerin sunuluş şekline ilişkin hükümleri esas alınır. (3) Aday ve istekliler, ikinci fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerin tam, doğru ve güncel olmasını sağlamakla yükümlüdür. …” hükmü, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: a) Teklif mektubu b) Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler: 1) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler. 2) Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler. …” düzenlemesi yer almaktadır. İ hale dokümanı düzenlemelerinden, istekliler tarafından katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin e-teklif kapsamında teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgelerin sunulması gerektiği, tüzel kişilerde; teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgelerin, isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler ve vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler olduğu anlaşılmaktadır. İhale üzerinde bırakılan Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan ihaleye katılım belgesi incelendiğinde, “Ortaklara Ait Bilgiler” satırına ilişkin olarak sunulan belgede “32*********” TC kimlik numaralı “Engin Gökçen” in “20000000,00/20000000,00” oranında şirket ortağı olduğu, “Yöneticilere Ait Bilgiler” satırına ilişkin olarak sunulan belgede “32*********” TC kimlik numaralı “Engin Gökçen” in müdür ve münferiden temsile yetkili olduğu görülmüştür. Söz konusu belgelerden Engin Gökçen’in şirketin tek ortağı ve müdürü olduğu anlaşılmış olup EKAP üzerinden yapılan sorgulamaların da sunulan belgelerle uyumlu olduğu görülmüştür. Öte yandan söz konusu istekli tarafından ihaleye vekaleten katılımda bulunulmadığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ortak ve yöneticilere ilişkin sunulan belgelerin EKAP üzerinden yapılan ticaret sicil sorgulamaları sonucu ulaşılan bilgilerle uyumlu olduğu ve ihaleye vekaleten katılımda bulunulmadığı anlaşıldığından iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Geçici teminat” başlıklı 33’üncü maddesinde “ İhalelerde, teklif edilen bedelin % 3'ünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır… ” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 56’ncı maddesinde “ (1) İhalelerde, teklif edilen bedelin yüzde üçünden az olmamak üzere, istekli tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınır. … (4) EKAP Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına uygun olarak alınmayan teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin, e-forma uygun olması zorunludur; e-forma uygun olarak düzenlenmemiş teminat mektupları geçerli kabul edilmez. İstekli tarafından sunulacak geçici teminatın EKAP Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına uygun olarak alınması durumunda, mektuba ilişkin ayırt edici numaranın sunulmayacak belgeler tablosunda belirtilmesi yeterlidir. (5) Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresinin bitiminden itibaren otuz günden az olmamak üzere istekli tarafından belirlenir. … ” hükmü, Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği’nin “EKAP üzerinden gerçekleştirilecek iş ve işlemler” başlıklı 6’ncı maddesinde “…(4) Teminat mektuplarına ilişkin işlemler, 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezî takas kuruluşu olarak faaliyet gösterenler dâhil yetkili kuruluşlar aracılığıyla yürütülür. …” hükmü, İdari Şartname’nin “Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde “ 26.1. İstekliler teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. … 26.3. Geçici teminat olarak kullanılan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 29.12.2025 tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir. ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teminat olarak kabul edilecek değerler” başlıklı 27’nci maddesinde “…27.4. Teminat mektuplarına ilişkin işlemler istekliler tarafından EKAP üzerinden başlatılarak 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre merkezî takas kuruluşu olarak faaliyet gösterenler dâhil yetkili kuruluşlar aracılığıyla yürütülür. …” düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen İdari Şartname düzenlemelerine göre istekliler tarafından teklif edilen bedelin %3'ünden az olmamak üzere geçici teminat sunulacağı, geçici teminat mektubunun geçerlilik tarihinin 29.12.2025 tarihinden önce olmaması gerektiği anlaşılmaktadır. Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan ihaleye katılım belgesi incelendiğinde, “Teminata İlişkin Bilgiler” satırında Takasbank referans numarasının “M101012521482309R” olarak belirtildiği görülmüştür. EKAP üzerinden yapılan sorgulamada söz konusu geçici teminat mektubuna ilişkin tutarının 3.090.000,00 ?, geçerlilik tarihinin 29.12.2025 olduğu görülmüştür. Anılan isteklinin teklif bedeli dikkate alındığında sunulması gereken asgari geçici teminat tutarının (101.530.762,64 x 0,03) 3.045.922,87 ? olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan geçici teminat mektubunun tutarı ve süresinin İdari Şartname kapsamında istenen kriterleri sağladığı ve elektronik geçici teminat mektubu sunulması nedeniyle şekil şartlarını karşıladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 5'inci ve 6’ncı iddiaları ilişkin olarak: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “ … b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri, … ifade eder.” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur. (2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için; a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, … işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur. … (4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir. … (9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait iş deneyim belgesinin sunulması halinde; ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren ortaklık tespit belgesinin sunulması zorunludur. Ticaret sicili müdürlükleri veya meslek mensubu tarafından düzenlenen ortaklık tespit belgesinin, düzenlendikten sonra iş deneyim belgesini kullanan tüzel kişinin temsilcisi ve iş deneyim belge sahibi tarafından imzalanması gerekmektedir. … (17) Bu Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre düzenlenenler hariç olmak üzere belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek iş deneyim belgelerinde; belgeye konu işin esaslı unsuru ile belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımına yer verilir. Ancak, işin amacı ile işlevini gerçekleştirecek seviyede veya bir iş grubuna ilişkin aşama ve kısımları içerecek şekilde tamamlanmaması gibi hallerde esaslı unsur belirtilmez ve belgede buna ilişkin açıklamaya yer verilerek işin tamamlanan aşama ve kısımları belirtilir.” hükmü, Söz konusu Yönetmelik’in “Belge düzenleme koşulları” başlıklı 44’üncü maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen; Geçici kabulü yapılmış işlerde, “yüklenici iş bitirme belgesi”, … olarak düzenlenir. …” hükmü, Bahse konu Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının tespiti” başlıklı 46’ncı maddesinde “(1) İş deneyim belgelerine, fiilen gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerin tutarı olarak, devam eden işlerde ara hakediş raporlarındaki, geçici kabulü yapılmış işlerde ise hakediş raporları ve varsa kesin hakediş raporundaki iş veya görevle ilgili tutarlar herhangi bir güncelleştirmeye tabi tutulmadan yazılır. (2) Bu tutar; … b) Yurt içinde anahtar teslimi götürü bedel veya teklif birim fiyat ya da karma teklif alınmak suretiyle sözleşmeye bağlanan işlerde; fiyat farkları hariç, varsa yasal keşif artışları dahil hakedişteki sözleşme fiyatları ile yapılan işin tutarı üzerinden, … belirlenir. …” hükmü, Bahse konu Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez. (2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir. … (5) İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde; a) İş bitirme belgelerinde, belgeye konu işin geçici kabul tarihinin ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde olması, … şartı aranır ve geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ihale ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de bu kapsamda değerlendirilir. (6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde; a) İş bitirme ve iş durum belge tutarları tam olarak, b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında, dikkate alınır. …” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim tutarının güncellenmesi” başlıklı 49’uncu maddesinde “1) İş deneyimini gösteren belgelerde yazılı tutarlar aşağıdaki şekilde güncellenir: … b) 4734 sayılı Kanun kapsamında ihale edilmiş işlere ilişkin iş deneyimini gösteren belgeler, belgeye konu işin ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endeksin, ilk ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aydan bir önceki aya ait endekse oranlanması suretiyle bulunan katsayı üzerinden güncellenir. …” hükmü, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde “(A) ALT YAPI İŞLERİ” başlığı altında “IV. GRUP: İÇME-KULLANMA SUYU VE KANALİZASYON İŞLERİ” bölümünde; “1. Kanalizasyon şebekeleri 2. Yağmursuyu şebekeleri 3. İçme ve kullanma suyu şebekeleri 4. Mikrotünel işleri” açıklaması, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.2. Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.2.1. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.2.2 Bu bent boş bırakılmıştır. 7.3. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler: 7.3.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen, c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen, d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. Geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80?ine ulaştığı tarihin, ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de bu kapsamda değerlendirilir İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 70'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir. İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40?ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur. İş deneyimi olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği?nin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş iş durum belgesi sunulması halinde, belgeyi düzenleyen idarenin, belgeye konu işte iş artışı varsa iş artışı tutarı, yazının tanzim edildiği tarih itibari ile toplam sözleşme bedelinin % 80?inin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi belirtir yazısının başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur. İş deneyimi olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği?nin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş ve geçici kabulü yapılmamış bir işe ait iş denetleme veya iş yönetme belgesinin sunulması halinde; belgeyi düzenleyen idarenin, belgeye konu işin geçici kabulünün yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa geçici kabul tarihi, belgeye konu işte iş artışı varsa iş artışı tutarı, yazının tanzim edildiği tarih itibari ile toplam sözleşme bedelinin % 80?inin tamamlanıp tamamlanmadığı, tamamlanmış ise tamamlandığı tarihi belirtir yazısının başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur. Belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara yurt dışında gerçekleştirilen işler hariç yurt dışında gerçekleştirilen diğer işlerle ilgili olarak, iş deneyimini tevsik için, o ülke mevzuatına göre, iş sahibinin adı veya unvanı, işin yapıldığı yer ve niteliği, yüklenicinin adı veya unvanı, sözleşme bedeli ve tarihi ile işin bitim tarihini içerecek şekilde düzenlenmiş iş bitirme belgesinin sunulması gereklidir. 7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Yapım İşleri A IV Grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir. … 7.3.1.2. Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere kullanılan belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ve 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olan ortağına ait olması halinde, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicili müdürlükleri veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından ilk ilan tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son bir yıldır kesintisiz olarak bu şartların korunduğunu gösteren, e-forma uygun belgenin kullanılması zorunludur. …” düzenlemesi yer almaktadır. Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan ihaleye katılım belgesi incelendiğinde, iş deneyimini gösteren belgelere ilişkin olarak “EKAP'ta Kayıtlı Olan İş Deneyim Belgesi”nin sunulduğu, söz konusu belgenin; 2021/666236-5327897-1-1 sayılı, Mardin Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Plan Proje Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığı’na yapılan “Mardin İline Bağlı İlçe ve Mahallelerde Sondaj Kuyusu İnşaatı” işinden alınmış, esaslı unsurunun A IV olduğu, belge tutarı “12.632.541,61 ?” olan yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, söz konusu belgede yüklenicinin ticaret unvanının Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olarak belirtildiği görülmüştür. Söz konusu belgenin esaslı unsurunun “AIV” olduğu, bu bağlamda İdari Şartname’nin 7.3.1.1’inci maddesinde istenilen benzer işe uygun olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca anılan istekli tarafından bahse konu ihalede sağlanması gereken asgari iş deneyim tutarının (101.530.762,64 ? x 0,70) 71.071.533,84 ? olduğu, söz konusu istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesindeki belge tutarı güncellendiğinde sağlanması gereken asgari iş deneyim kriterinin karşılandığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen inceleme ve tespitler neticesinde söz konusu istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin İdari Şartname’de düzenlenen benzer iş tanımına uygun olduğu, güncel belge tutarının sağlaması gereken asgari iş deneyim kriterini karşıladığı ve belgenin iddia edilenin aksine tüzel kişiliğin yarıdan fazla hissesine sahip ortağına ait olmadığı, tüzel kişilik adına düzenlendiği, Öte yandan İdari Şartname’nin “Ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin bilgi ve belgeler ile bunların taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.2’nci maddesinin boş bırakıldığı, bu kapsamda ekonomik ve mali yeterliğe ilişkin olarak belge sunulmasının istenmediği ve söz konusu hususun yeterlik kriteri olarak düzenlenmediği anlaşıldığından iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 7’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; … b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir . 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. Örneğin; isteklinin, “150 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.001 poz numaralı birim fiyatını (2010 B.F: 97,86 TL) teklif etmesi, “200 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.002 poz numaralı birim fiyatının (2010 B.F: 104,00 TL) üzerinde 105,00 TL teklif vermesi, 250 dozlu demirsiz beton” iş kalemi için Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 16.003 poz numaralı birim fiyatının kar ve genel gider hariç tutarına, (110,13/1,25=88,10 TL) kendi belirlediği % 18 kar ve genel gider karşılığı eklemek suretiyle 103,96 TL (88,10 x 1,18) teklif etmesi ve teklif ettiği söz konusu birim fiyatları aşağıdaki örnek listede gösterildiği şekilde tablo halinde göstermesi durumunda; bu üç iş kalemi için analiz düzenlemesi zorunlu değildir. Kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesi (Örnek) Sıra No Poz No İş kaleminin adı Kamu kurum ve kuruluş birim fiyatları Teklif Birim fiyatı alınan kurum/kuruluş Kar ve genel gider dahil birim fiyat Kar ve genel gider hariç birim fiyat Teklif edilen kar ve genel gider Teklif edilen birim fiyat (TL) (TL) (TL) (TL) 1 16.001 150 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 97,86 97,86 2 16.002 200 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 104,00 105,00 3 16.003 250 dozlu demirsiz beton Bayındırlık ve İskan Bakanlığı 110,13 88,10 15,86 103,96 … … … … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. …” açıklamaları İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdarenin 10.10.2025 tarihinde teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere gönderdiği “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazıda “MARSU.MİDYAT.01” numaralı “Ø1400 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı, Muflu Betonarme Boru ile Atıksu Kollektör Hattı Yapılması (0-11 Kırmataş Malzeme ile 15 CM Yataklama ve 50 CM Gömlekleme yapılması ) (Hendek Üst Dolgusunun Kazıdan Çıkan Uygun Esvafta Malzeme İle Doldurulması)” iş kalemi ile “MARSU.MİDYAT.05” numaralı “Derin Kazı - Her derinlikte, her genişlikte ve her zemin klasında (toprak, küskü, Yumuşak kaya, sert kaya,) Derin Kazı Yapılması” iş kaleminin açıklama istenilecek iş kalemleri olarak belirlendiği, söz konusu iş kalemlerine ait analizler ile açıklama istenilmeyecek iş kalemleri ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine de anılan yazı kapsamda yer verildiği ve açıklamaların 20.10.2025 tarihi, saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle gönderilmesinin istendiği görülmüştür. Başvuru sahibinin (a) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; İdare tarafından açıklama istenilen iş kalemleri kapsamında gönderilen “MARSU.MİDYAT.01” numaralı “Ø1400 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı, Muflu Betonarme Boru ile Atıksu Kollektör Hattı Yapılması (0-11 Kırmataş Malzeme ile 15 CM Yataklama ve 50 CM Gömlekleme yapılması ) (Hendek Üst Dolgusunun Kazıdan Çıkan Uygun Esvafta Malzeme İle Doldurulması)” iş kalemine ait analiz incelendiğinde “40.126.1165” girdi numaralı “Çapı 1400 mm, muflu betonarme boru (Sülfata dayanıklı çimentodan yapılmış, donatı bedeli hariç)” analiz girdisinin açıklama istenecek analiz girdilerinden olduğu görülmüştür. Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından söz konusu analiz girdisine ilişkin olarak “fiyat teklifi” sunulduğunun belirtildiği, ilgili belge üzerinde yapılan incelemede; belgenin “İkaş Grup Hafr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti” tarafından düzenlenen, birim fiyatının 4.500,00 ? olarak belirtildiği, “Ø1400 mm Çift Demir Donatılı Betonarme Boru Elemanı (Boru Boyu 2,5 Metredir)” konulu teklif formu olduğu ve belgenin İkaş Grup Hafr. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından imza ve kaşe edildiği görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesi gereğince üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağının düzenleneceği, düzenlenen tutanağın fiyat teklifine dayanak olarak açıklama kapsamında sunulacağı, yanı sıra fiyat teklifinin üzerine meslek mensubu tarafından ilgili ibaresinin yazılarak imzalanacağı ve iletişim bilgilerinin de belirtilmek suretiyle kaşeleneceği/mühürleneceği anlaşılmakla birlikte söz konusu belgede meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin ve meslek mensubunun imzası ile kaşesinin bulunmadığı, ayrıca fiyat teklifine dayanak teşkil edecek tutanağın da sunulmadığı görülmüştür. Öte yandan istekli tarafından söz konusu analiz girdisi için tedarikçi firmadan alınan imzalı sözleşmenin de sunulduğu belirtilse de sözleşme kullanarak açıklama sunulmasının kamu ihale mevzuatı kapsamında belirlenen açıklama yöntemlerinden biri olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan başvuru sahibinin “boru bedeline ilişkin alınan fiyat teklifi içerisinde nakliyeye yer verilmediği” yönündeki iddiasına ilişkin “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kalemine ait analiz incelendiğinde; “40.115.1172” numaralı “175.000 m mesafeye nakliye fiyatı” analiz girdisinin açıklama istenecek analiz girdilerinden olduğu, söz konusu nakliye girdisinin “40.126.1165” numaralı “Çapı 1400 mm, muflu betonarme boru (Sülfata dayanıklı çimentodan yapılmış, donatı bedeli hariç)” analiz girdisinden farklı bir analiz girdisi olarak düzenlendiği, dolayısıyla açıklamada bulunacak isteklilerin analiz formatına uygun olarak söz konusu girdileri iddia edilenin aksine ayrı ayrı açıklamaları gerektiği anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin (b) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesinden tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamaların resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabileceği, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifinin ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabileceği, isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; iş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutarın, iş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, yukarıda belirtilen iş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutarın kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından “MARSU.MİDYAT.05” numaralı iş kalemine ait analiz kapsamında yer alan “10.120.1007” numaralı “Ekskavatör (paletli) (260-299 HP) (maksimum 2,5 m3)” analiz girdisi ile “10.120.1009” numaralı “Ekskavatör (paletli) (300-329 HP) (maksimum 3,5 m3)” analiz girdisinin açıklamasına ilişkin olarak; söz konusu iş makinelerinin kendi malı olduğunu tevsik etmek üzere ruhsatlarının ve iş makineleri için yapılan amortisman hesaplarının sunulduğu, bununla birlikte yukarıda yer verilen Tebliğ açıklaması gereğince isteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulmasının zorunlu olduğu, ancak anılan isteklinin kendi malı olan iş makinelerine ilişkin satın alma bedelini gösterir tevsik edici belgeleri açıklama kapsamında sunmadığı, dolayısıyla anılan iş makinelerine ilişkin yapılan amortisman hesaplarının dayanağının ortaya konulmadığı ve sunulan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.17’nci maddesine uygun olmadığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin (c) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin motorin girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından yayımlanan Mardin ili, Midyat ilçesinin istasyon pompa fiyatlarını sunduğu, söz konusu pompa fiyatları kapsamında motorinin litre fiyatının ortalama 50,00 ? olarak alındığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.14’üncü maddesinden istekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamaların geçerli kabul edilmeyeceği, motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemelerinin dikkate alınacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda söz konusu istekli tarafından motorin girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından yayımlanan İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların baz alınarak açıklamada bulunulması gerekirken EPDK’nın il bazında yayınlamış olduğu istasyon pompa fiyatları üzerinden ortalama bir fiyat belirlenerek yapılan açıklamanın anılan Tebliğ’in 45.1.13.14’üncü maddesine uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin (ç) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından “MARSU.MİDYAT.01” numaralı “Ø1400 mm Çaplı, Buhar Kürlü, Entegre Contalı, Muflu Betonarme Boru ile Atıksu Kollektör Hattı Yapılması (0-11 Kırmataş Malzeme ile 15 CM Yataklama ve 50 CM Gömlekleme yapılması ) (Hendek Üst Dolgusunun Kazıdan Çıkan Uygun Esvafta Malzeme İle Doldurulması)” iş kalemi için sunulan analizde karsız tutarın 71.400.752,93 ? olarak belirlendiği, istekli tarafından söz konusu iş kalemine ilişkin olarak %8,05033117 oranında kar belirlediği ve 77.148.750,00 ? tutarındaki teklifinin açıklandığı, “MARSU.MİDYAT.05” numaralı “Derin Kazı - Her derinlikte, her genişlikte ve her zemin klasında (toprak, küskü, Yumuşak kaya, sert kaya,) Derin Kazı Yapılması” iş kalemi için sunulan analizde karsız tutarın 9.466.823,37 ? olarak belirlendiği, istekli tarafından söz konusu iş kalemine ilişkin olarak %7,054365 oranında kar belirlediği ve 10.134.647,64 ? tutarındaki teklifinin açıklandığı görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinden teklif birim fiyatlı işlerde açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunacağı, sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda söz konusu istekli tarafından sunduğu analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi gerekirken “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kalemi için %8,05033117 oranında, “MARSU.MİDYAT.05” numaralı iş kalemi için ise %7,054365 oranında öngörülen karın anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesine uygun olmadığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin (d) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinden iş kalemlerine ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı anlaşılmakta olup istekli tarafından işçilik girdilerine ilişkin olarak 2025 yılında yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında açıklamada bulunulmadığı görülmüştür. Başvuru sahibinin (e) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.3’üncü maddesinden analizlerde açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemeyeceği, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutarın virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacağı, yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerlerin bir kuruşa tamamlanacağı, yarım kuruşun altındaki değerlerin ise dikkate alınmayacağı, yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıklarının ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltileceği, yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifinin reddedileceği anlaşılmaktadır. Yapılan incelemede Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kaleminin analizinde yer alan “40.115.1172” numaralı “175.000 m mesafeye nakliye fiyatı” analiz girdisinde miktarın 18.071,1 ton, birim fiyatın 395,20 ? olarak belirlendiği ve miktar ile birim fiyatın çarpımı sonucu analiz girdisinin tutarının 7.141.629,13 ? olarak hesaplandığı, ancak söz konusu çarpım sonucunun (18.071,1 x 395,20 ?) 7.141.698,72 ? olarak hesaplanması gerektiği, bu bağlamda söz konusu isteklinin anılan analiz girdisinin tutarında hesaplama hatası yaptığı ve açıklamanın bu yönüyle uygun olmadığı anlaşılmıştır. Açıklamada bulunulan diğer analiz girdilerinde ise hesap hatası bulunmadığı görülmüştür. Öte yandan idarece gönderilen formata uygun olarak sunulan analizlerde açıklama istenmeyen analiz girdilerinin tutarlarının bir kuruşun altında olmadığı da anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin (f) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; İdare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında nakliyeye ilişkin olarak “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kalemi kapsamında yer alan “40.115.1172” numaralı “175.000 m mesafeye nakliye fiyatı” analiz girdisin açıklama istenilen analiz girdisi olarak belirlendiği, söz konusu girdinin formüle bağlanmış bir nakliye girdisi olmadığı, açıklamada bulunan istekli tarafından idarenin belirlediği nakliye mesafesinden düşük bir mesafenin kullanılmadığı görülmüştür. Başvuru sahibinin (g) bendinde yer alan iddiasına ilişkin olarak; Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında açıklama istenen ve açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verildiği, açıklamada sadece “10.120.1029” numaralı “Kazıcı yükleyici (100 HP) (maksimum 2,5 m³)” analiz girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2025 yılı rayiç fiyatının kullanıldığı görülmüştür. Yapılan inceleme ve tespitler neticesinde Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından; “40.126.1165” girdi numaralı “Çapı 1400 mm, muflu betonarme boru (Sülfata dayanıklı çimentodan yapılmış, donatı bedeli hariç)” analiz girdisine ilişkin olarak sunulan fiyat teklifinde meslek mensubu tarafından yazılması gereken ibarenin ve meslek mensubunun imzası ile kaşesinin bulunmadığı, ayrıca fiyat teklifine dayanak teşkil edecek tutanağın da sunulmadığı, söz konusu analiz girdisi için tedarikçi firmadan alınan imzalı sözleşmenin kamu ihale mevzuatı kapsamında belirlenen açıklama yöntemlerinden biri olmadığı, bu yönüyle başvuru sahibinin (a) bendindeki söz konusu hususları içeren iddialarının yerinde olduğu, “10.120.1007” numaralı “Ekskavatör (paletli) (260-299 HP) (maksimum 2,5 m3)” analiz girdisi ile “10.120.1009” numaralı “Ekskavatör (paletli) (300-329 HP) (maksimum 3,5 m3)” analiz girdisine yönelik olarak kendi malı olan iş makinelerine ilişkin satın alma bedelini gösterir tevsik edici belgelerin açıklama kapsamında sunulmadığı, dolayısıyla anılan iş makinelerine ilişkin yapılan amortisman hesaplarının dayanağının ortaya konulmadığı, bu yönüyle başvuru sahibinin (b) bendinde yer alan iddiasının yerinde olduğu, Motorin girdisine ilişkin olarak EPDK tarafından yayımlanan İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların baz alınarak açıklamada bulunulması gerekirken EPDK’nın il bazında yayınlamış olduğu istasyon pompa fiyatları üzerinden ortalama bir fiyat belirlenerek yapılan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı, bu yönüyle başvuru sahibinin (c) bendinde yer alan iddiasının yerinde olduğu, Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi gerekirken “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kalemi için %8,05033117 oranında, “MARSU.MİDYAT.05” numaralı iş kalemi için ise %7,054365 oranında öngörülen karın mevzuata uygun olmadığı, bu yönüyle başvuru sahibinin (ç) bendinde yer alan iddiasının yerinde olduğu, “MARSU.MİDYAT.01” numaralı iş kaleminin analizinde yer alan “40.115.1172” numaralı “175.000 m mesafeye nakliye fiyatı” analiz girdisinde miktarın 18.071,1 ton, birim fiyatın 395,20 ? olarak belirlendiği ve miktar ile birim fiyatın çarpımı sonucu analiz girdisinin tutarının 7.141.629,13 ? olarak hesaplandığı, ancak söz konusu çarpım sonucunun (18.071,1 x 395,20 ?) 7.141.698,72 ? olarak hesaplanması gerektiği, bu bağlamda söz konusu isteklinin anılan analiz girdisinin tutarında hesaplama hatası yaptığı, bu yönüyle başvuru sahibinin (e) bendindeki söz konusu hususu içeren iddiasının yerinde olduğu, diğer hususlarda ileri sürülen iddiaların ise yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, Ag Nakliyat İnşaat Turizm Reklamcılık Tarım Hayvancılık İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, Oybirliği ile karar verildi.