2023/1000005 İhale Kayıt Numaralı "YEMEK HİZMET ALIMI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Palmiye Yemek Üretim Tem. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/1000005 İhale Kayıt Numaralı “Yemek Hizmet Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından 27.10.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Yemek Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Palmiye Yemek Üretim Tem. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 22.01.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.01.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.02.2024 tarih ve 131204 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.02.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/203 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Tac Med. Elek. Elekt. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Biter Kervan Yemek Üretim Sağlık Gıda Ürünleri İnş. Tem. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki; 1) Batman 1. Asliye Ceza Mahkemesinde anılan istekliler hakkında soruşturmanın açıldığı, dava neticesinde; söz konusu isteklilerin müdürleri hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararının verildiği, dolayısıyla idare ile sözleşme imzalamalarının mümkün olmadığı ve bu durumun anılan mahkemeden teyit edilmesi gerektiği, 2) Anılan istekliler tarafından sunulan işletme kayıt belgelerinin ihale tarihinde geçersiz olduğu, 3) Anılan istekliler tarafından idareye sunulan bilanço ve ciro bilgilerinin içerik ve tutarının İdari Şartname’deki kriterleri karşılamadığı, bir önceki yıla ait verilerin uygun olarak beyan edilmediği, onay ve tasdik işleminin uygun yapılmadığı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nden ortaklık durumu gözetilerek hakim ortaklarına ait tüzel kişilerin bilanço ve mali verilerinin kullanılıp kullanılmadığı ve bunlara ait verilerin mükerrer olarak kullanılmaması gerektiği hususunun gözetilmediği, bilanço ve gelir tablosuna ilişkin belgelerin, gelir vergisi beyannamelerinin, düzeltme beyannamelerinin ve iptal edilen faturaların ilgili vergi dairesi müdürlüğünden talep edilerek incelenmesi gerektiği, kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının Türkiye Bankalar Birliği’ne teyit ettirilmesi gerektiği, söz konusu isteklilerin mali müşavirlerinden firmalara ait ciroyu tevsik eden belgelerin kendi imzasıyla imzalanıp imzalanmadığı bilgisi ile özkaynak, kısa vadeli borç ve bilanço oranlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığına ilişkin bilgilerin talep edilmesi gerektiği, 4) İhale üzerinde bırakılan Tac Med. Elek. Elekt. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının aşağıda belirtilen gerekçeler nedeniyle ihale mevzuatına aykırı olduğu, a) Anılan istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinin (Ek-H.4), Kamu İhale Genel Tebliği’nin ekinde bulunan standart forma uygun olarak düzenlenmediği, b) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde belirtilen girdilerin bu Tebliğ’in 79.2.2’nci maddesinde yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklanmasının fiilen mümkün olduğu, ancak anılan istekli tarafından ana çiğ girdi maliyetlerini tevsik etmek amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki; ürünlere ait fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarının fiyat tarifelerinde yer aldığı, buna rağmen üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılarak usulüne uygun olmayan açıklama yönteminin belirlendiği, örneğin; yemek ile birlikte verilmesi gereken bardak su ürününün, İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki olan Hamidiye Su firmasında, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi iştiraki olan Kalabak Su firmasında, İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki olan İzmir Su firmasında, Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ) işletmesi olan Elmacık Su firmasında bulunduğu ve piyasaya arz edildiği, bahsi geçen ilgili kamu kuruluşlarına bağlı kamu iktisadi teşebbüslerinde ve onların bağlı şirketlerinde açıklamaya konu malzemelerin üretildiği ve piyasaya satışının olduğu, dolayısıyla Tebliğ’in 79.2.2.2’nci maddesinde belirtildiği üzere “Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar”ın kullanılması gerektiği, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin ekinde imza beyannameleri ile fiyat teklifi alınan ve ilgili firma ile tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensuplarına ait oda faaliyet belgeleri ile teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) belgelerinin sunulmadığı, söz konusu belgelerin gerçek faturalar üzerinden tanzim edilmediği, formlara yazılan fatura bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı, ilgili formlarda bulunan fatura bilgileri tablosunun gerçeğe aykırı beyanlarla doldurulduğu ve olmayan ürünlerin olmayan fatura bilgileri ile tevsik edildiği, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinde olması gereken TÜRMOB kaşesinin bulunmadığı, TÜRMOB kaşesi yerine kaşe numarası yazılarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.4’üncü maddesine aykırı davranıldığı, c) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesindeki açıklamalar gereğince söz konusu istekli tarafından iki haftalık örnek menüde bulunan her bir öğünün birim maliyetinin hesaplanması gerektiği, ancak aşırı düşük teklif açıklamasının toplam tutar ve toplam maliyetler üzerinden yapıldığı, ayrıca anılan istekli tarafından Teknik Şartname’de verilen örnek yemek menülerinde vegan, vejetaryen, çölyak, salata büfesi ve sandiviç ile ilgili kullanılacak ürünler için herhangi bir hesaplamanın yapılmadığı ve belge tevsikinde bulunulmadığı, ç) Anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, ihale konusu işte çalıştırılacak personele ait giyim giderlerinin “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirmesi gerekirken “İşçilik Giderleri” kısmına dahil edildiği, mevzuata aykırı olarak yapılan bu yanlış hesaplama ile işçilik giderinin toplam teklif tutarına oranının ve dolayısıyla da işçilik oranının değiştiği, dolayısıyla Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelindeki (Ek-H.4) işçilik giderlerinin yanlış olarak hesaplandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.6’ncı maddesinde Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelindeki (Ek-H.4) açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için (Ana Çiğ Girdi Maliyeti + İşçilik Maliyeti) / Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerektiği; oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin tekliflerinin reddedileceğinin belirtildiği, anılan istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde (Ek-H.4) olması gereken oran aralıklarının belirtilen hesaplamalar neticesinde değiştiği, her öğün için birim ana girdi ve birim işçilik maliyetinin toplandığı ve birim teklif fiyatına bölünerek oran hesaplamasının yapıldığı, dolayısıyla Tebliğ’in ilgili maddesinde yer verilen oranların doğru bir şekilde hesaplanmadığı ve bununla birlikte gerçek maliyetin değiştiği, d) Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilen ve anılan istekli tarafından sunulan birim fiyatların, ihale ilan tarihi ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli fiyatlar olması gerekirken, sunulan internet çıktılarında birim fiyatların geçerli olduğu tarihlerin bulunmadığı, belgelerde bulunan tarihin bilgisayardan çıktıların alındığı tarih olduğu ve gerçeği yansıtmadığı, ilgili kurumlardan teyitlerinin alınması gerektiği, anılan istekli tarafından ekmek, ayran, süt, yoğurt, bardak yoğurt gibi ürünlerin fiyatlarının tevsiki amacıyla halk ekmek fabrikaları, Atatürk Orman Çiftliği vb. kamu kurumu niteliğine haiz kuruluşların fiyat listelerinin kullanıldığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.3’üncü maddesinde yer alan açıklamalar gereğince sunulan fiyat listelerinin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) olması gerekirken, mevzuata aykırı olarak ilan/davet tarihinden önceki tarihli fiyat listeleri ile açıklama yapıldığı, kullanılan ürünlerin Teknik Şartname’de belirtilen gramajlara uygun olmadığı, e) Ana girdi tablosunda bulunan malzemelerin birim fiyatlarının hatalı olarak Ek-H.4 Cetveline yansıtıldığı, idareye sunulan açıklamaların ekinde yer alan ticaret borsası bültenlerinin ilgili ticaret borsalarından teyitlerinin yapılması gerektiği, ticaret borsası bültenlerinde farklılıkların ortaya çıktığı, idareye sunulan bültenlerin 26.10.2022-26.10.2023 tarihleri arasında olması gerektiği, anılan Tebliğ’in ilgili maddesindeki açıklamada da belirtildiği üzere ticaret borsası tarafından ilan edilen birim fiyatların kullanılması durumunda ilgili malın ortalama birim fiyatının açıklamalarda kullanılması gerektiği, ancak istekli tarafından ortalama fiyat yerine ilgili mala ilişkin en düşük fiyatın kullanıldığı, anılan ürünlere Teknik Şartname’deki yemek reçetelerinde yer verilmesine rağmen ana girdiler tablosunda adı geçen ürünlerin bulunmadığı, f) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2.5’inci maddesinde yer alan açıklamalar gereğince, anılan istekli tarafından sunulan toptancı hal fiyatlarının ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde belirlenen fiyatlar olması gerektiği, ancak 12 aylık dönem öncesi ve ihale tarihi sonrasında belirlenen fiyatların kullanıldığı, dolayısıyla fiyatlara ilişkin teyitlerinin yapılması gerektiği, g) Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan Ek-O.7 tutanağında ihale konusu işte kullanılması öngörülen mal miktarının en az yarısı kadar alımın yapılmış olması gerektiği, sözleşme süresince kullanılması gereken çiğ girdi malzemelerinin hesaplanması ve düzenlenen Ek-O.7 tutanağında hesaplanan bu miktarların en az yarısı kadar alımın yapıldığının belirtilmesi gerektiği, ancak anılan istekli tarafından sadece kişi başına düşen gramajlar üzerinden hesaplama yapılarak Ek-O.7 tutanağının hatalı tanzim edildiği, son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde üretilen ve/veya alımı ya da satımı yapılan mal miktarlarının ihale konusu ihtiyaçların en az yarısını kapsamadığı, ilgili belgeye “Tarih” ve “Sayı”nın verilmediği, söz konusu belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 8.4’üncü maddesine uygun hazırlanmadığı ve ilgili meslek mensubu tarafından da her sayfasının kaşelenip imzalanmadığı, ilgili tutanağın 1’inci sayfasında yer alan SMMM bilgileri ile ilgili meslek mensubunun kaşe bilgilerinin birbirinden farklı olduğu, yürürlükteki mevzuat hükümleri gereğince adı geçen tutanağın ekinde sunulması gereken ilgili meslek mensubuna ait “Faaliyet Belgesi”nin de sunulmadığı, sunulmuş olsa dahi anılan belgenin geçerlilik süresinin dolduğu, ilgili firma tarafından düzenlenen Ek-O.7 tutanağında ana girdi listesine bir bütün olarak yer verildiği, belirtilen listede isteklinin söz konusu malı imalatlarında kullanıyor olması durumunda 150- ilk madde ve malzeme, 151- yarı mamuller-üretim hesaplarında veya malların ticaretinin yapılıyor olması durumunda ise 153- ticari mallar hesabında olup olmadığına ilişkin tablo halinde sınıflandırmanın yapılmadığı, Ek-O.7 tutanağını sunan isteklinin ana girdi listesindeki hangi ürünlerin üreticisi, hangi ürünlerin satıcısı olduğunun ayrı tablolar halinde belirtilmediği, söz konusu belgenin bu bakımdan mevzuata uygun olmadığı, ilgili tutanakta yer alan her bir ana girdi için ayrı ayrı satır açılması gerekirken, bütün ana girdilere tek bir tabloda bir bütün olarak yer verildiği, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı, sunulan EK-O.7 tutanağında açıklamaya konu malların toplam alış tutarlarının toplam miktara bölünmesi sonucunda bulunan ortalama birim maliyetlerinin yanlış hesaplandığı, sunulan EK-O.7 tutanağının standart forma uygun olarak hazırlanmadığı, ğ) Teknik Şartname’de 50 gr’lık poşetlerde kişi başı 2 adet tam buğday ve kepekli ekmek verileceğinin düzenlendiği, ayrıca vegan ve çölyak ekmeğin de verileceğinin belirtildiği, ancak anılan istekli tarafından sadece rol ekmek üzerinden açıklamanın yapıldığı, ekmeklere ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılmasının mümkün olmadığı, hesaplanan toplam poşetli ekmekler ile ilgili mevzuat gereği 3 aylık dönem içinde en az yarısı kadar alış/satışın yapılmış olmasının mümkün olmadığı, poşetli roll ekmeklerin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile tevsik edilerek fiyatlandırılması halinde sunulan belgelerin meslek mensubundan istenerek doğruluğunun teyit edilmesinin önem arz ettiği, sunulan tutanağın standart forma uygun olmadığı, h) Teknik Şartname’de yemek salonlarında su sebili, damacana su ve pet bardak ile hizmet verileceğinin düzenlendiği, ancak anılan istekli tarafından 31 adet su sebili, günlük 300 adet damacana su ve pet bardak için herhangi bir hesaplama ve açıklamanın yapılmadığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kanun’un “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 11’inci maddesinde “Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar: a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan veyahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar. … Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir…” hükmü, “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: … e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak. Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü, “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.” hükmü, “Sözleşmeye davet” başlıklı 42’nci maddesinde “ 41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur .” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. (2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; ... ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller...” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler” başlıklı 28.2’nci maddesinde “… 28.2.1. 1/1/2003 tarihinde yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile Kanun kapsamındaki kurum ve kuruluşların yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usuller belirlenmiş, Kanunun 59 uncu maddesinin 1 inci fıkrasında; taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacağı, hükmolunacak cezanın yanı sıra, idarece 58 inci maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanacakları, 2 nci fıkrasında ise; bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sayılanların yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılamayacakları, haklarında kamu davası açılmasına karar verilenlerin, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kuruma bildirileceği hükme bağlanmıştır…” açıklaması, “Teyit işlemleri” başlıklı 30.5’inci maddesinde “30.5.1 4734 sayılı Kanunun 40’ıncı maddesinin sekizinci fıkrasında, ihale kararlarının ihale yetkilisince onaylanmadan önce idarelerin, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını Kurumdan teyit ederek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorunda oldukları belirtilmiştir. Buna göre teyit belgesi alınmaması halinde ihale sürecinin tamamlanması mümkün olmayacaktır. 30.5.2 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinde, sadece ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin, 42 nci maddesinde de sadece ihale üzerinde kalan isteklinin yasaklı olup olmadığının Kurumdan teyit ettirilmesinden söz edilmiş ise de, 11 inci maddede ihalelere katılmaktan yasaklanmış olanların hiçbir şekilde ihalelere katılmamalarının sağlanmasının amaçlandığı dikkate alındığında, ihale tarihi itibariyle ihaleye katılan tüm isteklilerin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanması ve teyit edilmesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple: I- Başvuru veya ihale tarihi itibariyle tüm aday ve istekliler için, ihale kararı ihale yetkilisince onaylanmadan önce ihale üzerinde kalan istekli ve varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi için, sözleşmenin imzalanacağı tarihte ise sadece ihale üzerinde kalan istekli için ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı sorgulanacak ve Kurumdan teyit ettirilecektir, II- Yasaklılık teyidi yapılırken aday ve istekliler ile bunların şahıs şirketi olmaları halinde tüm ortakları, sermaye şirketi olmaları halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortakları ve hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortakları ile başvuru veya teklifi ya da sözleşmeyi imzalayan, başka bir ifade ile ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin de ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı sorgulanacak ve Kurumdan teyit ettirilecektir, III- Bu çerçevede yapılan teyit işlemi sonucunda; a) Başvuru veya ihale tarihi itibariyle haklarında ihalelere katılmaktan yasaklı kararı bulunan aday ve istekliler 4734 sayılı Kanunun 11 inci maddesi gereğince ihale dışı bırakılacak, geçici teminatı gelir kaydedilecek ve anılan Kanunun 17 nci maddesinin atıfta bulunduğu 58 inci madde uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilecektir. Yasaklama kararının başvuru veya ihale tarihinden sonra tesis edildiğinin tespiti halinde ise 28.1.8.2 maddesi gereğince işlemde bulunulacaktır. b) 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca yapılacak yasaklılık teyidi sonucunda ihale üzerinde bırakılan istekli ve varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci isteklinin ikisinin de yasaklı olduğunun tespiti durumunda ihalenin iptaline, anılan Kanunun 42 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca yapılacak yasaklılık teyidi sonucunda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olması durumunda ihale kararının iptal edilmesine de karar verilecektir. c) Aday ve isteklilerin şahıs şirketi olmaları halinde ortaklarından herhangi birinin, sermaye şirketi olmaları halinde sermayelerinin yarısından fazlasına sahip ortakları veya hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortaklarının veya ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin başvuru veya ihale tarihi itibariyle yasaklı olduğunun tespit edilmesi halinde, yukarıda belirtilen müeyyideler dışında ayrıca 58 inci madde uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilecektir...” açıklaması, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikayet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinde “... (8) Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması , İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: YEMEK HİZMET ALIMI b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: PERSONEL+ÖĞRENCİ (5 KAP) = 1.954.250 öğün Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Yıldız Teknik Üniversitesi Beşiktaş ve Davutpaşa Kampüsleri Yemekhaneleri” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin Yıldız Teknik Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “Yemek Hizmet Alımı” işi olduğu, EKAP üzerinden 32 adet ihale dokümanının indirildiği ve 27.10.2023 tarihinde yapılan ihaleye 14 isteklinin e-teklif verdiği, ihale komisyonunca tekliflerin değerlendirilmesi neticesinde; bu isteklilerden 6 tanesinin teklifinin geçici teminatın uygun olmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli teklif sahibi isteklilerden sadece Tac Med. Elek. Elekt. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin sınır değerin altında kaldığı, geriye kalan geçerli teklif sahibi isteklilerin tamamının tekliflerinin sınır değerin üzerinde olduğu, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun idarece uygun bulunan Tac Med. Elek. Elekt. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin üzerine bırakıldığı, Smc Yem. Tem. Sportif Faal. İnş. İş Sağlığı ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Mur Şah Yem. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tadeks Kur. Hiz. A.Ş. İş Ortaklığı’nın ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği ve buna ilişkin ihale komisyonu kararının 14.11.2023 tarihinde onaylandığı, Bu karar üzerine Biter Kervan Yemek Üretim Sağlık Gıda Ürünleri İnş. Tem. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, idarenin şikayet başvurusunu reddi üzerine 07.12.2023 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, yapılan inceleme neticesinde alınan 27.12.2023 tarih ve 2023/UH.I-1625 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında “… Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Smc Yem. Tem. Sportif Faal. İnş. İş Sağlığı ve Güv. Bil. Yap. Sağ. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Mur Şah Yem. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Tadeks Kur. Hiz. A.Ş. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. … Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine…” karar verildiği, İdare tarafından anılan karar gereklerini yerine getirmek üzere alınan 10.01.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Tac Med. Elek. Elekt. İnş. Gıda Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerine bırakıldığı, Biter Kervan Yemek Üretim Sağlık Gıda Ürünleri İnş. Tem. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, Akabinde başvuru sahibi tarafından 08.02.02024 tarihli dilekçe ile iş bu itirazen şikâyet başvurusunda yer alan iddiaları içeren şikâyet başvurusunda bulunulduğu, şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan kararda anılan isteklliler hakkında yasaklılık teyitlerinin EKAP üzerinden hem ihale tarihi itibarıyla hem de 1 ve 2’nci ihale komisyonu kararlarının ihale yetkilisince onaylanmasından önce yapıldığı, söz konusu isteklilerin yasaklı olmadıkları hususlarının ifade edildiği, ayrıca süreç içerisinde idare tarafından yeni bir ihale komisyonu kararının alınmadığı ve başvuruya konu ihale için ise henüz sözleşme imzalanmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda aktarılan Tebliğ’in 28.2’nci madde açıklamalarından haklarında kamu davası açılmasına karar verilenlerin, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kuruma bildirileceği, Tebliğ’in 30.5’inci madde açıklamalarından ise ihale tarihi itibariyle ihaleye katılan tüm isteklilerin, ihalenin ihale yetkilisi tarafından onaylanmasından önce ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin, sözleşmenin imzalanacağı tarihte ise, sadece ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanması ve teyit edilmesinin zorunlu olduğu, isteklilerinin sermaye şirketi olmaları halinde sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortakları ve hisseleri toplamı şirket sermayesinin yarısından fazlasını teşkil eden ortakları ile başvuru veya teklifi ya da sözleşmeyi imzalayan, başka bir ifade ile ihaleye katılan vekil ve temsilcilerinin de ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi gerektiği, Elektronik ortamda gerçekleştirilen şikâyete konu ihalede, idare tarafından ihaleye teklif veren isteklilere ilişkin EKAP üzerinden yasaklılık teyidinin yapıldığı, yasaklılık teyitlerine ihale işlem dosyasında yer verildiği ve yasaklılık teyitlerinde ihale tarihi itibariyle ve ihale komisyonu kararının ihale yetkilisi tarafından onaylanmasından önce herhangi bir yasaklılık kaydının bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca EKAP üzerinden yapılan sorgulamada da iddiaya konu edilen tüzel kişilerin ortaklarının yasaklılık kaydının olmadığı anlaşılmıştır. Netice itibarıyla, iddiaya konu edilen şahıslar hakkında kamu davası açıldığına yönelik Kuruma herhangi bir bildirimin yapılmadığı ve anılan şahıslar bakımından EKAP’ta kayıtlı kamu davası bulunmadığı, öte yandan başvuru sahibinin somut herhangi bir bilgi/belge ile desteklenmeyen söz konusu iddiası bakımından ihalede gelinen aşama itibarıyla bir araştırma yapılarak ilave bilgi ve belge istenilmesine gerek olmadığı, ayrıca sözleşme imzalanma aşamasında da anılan isteklilere ilişkin teyitlerin idarece tekrar yapılacağı anlaşılmış olup, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. … Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; … c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine, karar verilir. … ” hükmü, “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. … ” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “ (1) İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. … ” hükmü, “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “ (1) Süreler; … c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, … izleyen günden itibaren başlar. (2) Tatil günleri sürelere dâhildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. … ” hükmü, “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “ (1) Başvurular öncelikle, … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. (2) Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir. … ” hükmü, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde “ (1) 16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir. … ” hükmü yer almaktadır. İdare tarafından başvuru sahibine 14.11.2023 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen kesinleşen ihale kararı konulu yazıda “… “Bu kararın bildirim tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde idaremize şikayet başvurusunda bulunabilmeniz mümkündür.” ifadesine yer verildiği ve söz konusu yazı ekinde 14.11.2023 tarihli ihale komisyonu kararının istekliye bildirildiği, başvuru sahibi tarafından anılan iddiasında ileri sürülen hususun yöneltildiği isteklilerin, bahse konu ihale komisyonu kararında da geçerli teklif sahibi istekli olarak belirlendiği, 27.12.2023 tarih ve 2023/UH.I-1625 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının gereklerini yerine getirmek üzere alınan 10.01.2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile başvuru sahibi istekliye ait teklifin geçerliliği açısından bir değişiklik de olmadığı dikkate alındığında, başvuru sahibi tarafından anılan isteklilere ilişkin iddia konusu hususun farkına varıldığı ya da farkına varılması gereken tarih olarak ilk ihale komisyonu kararının kendisine tebliğ edildiği 14.11.2023 tarihinin esas alınması gerektiği, dolayısıyla başvuru sahibinin bu tarihi takip eden on gün içinde (24.11.2023 Cuma günü mesai bitimine kadar) idareye şikayet başvurusunda bulunması gerektiği, ancak bu süreyi geçirdikten sonra 22.01.2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3 ve 4’üncü iddialarına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler … ” hükmü, Aynı maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendinde “Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine karar verilir.” hükmü, “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikâyet ve itirazen şikâyet üzerine alınanlar itirazen şikâyete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikâyet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir… ” hükmü, “Yargısal inceleme” başlıklı 57’nci maddesinde “Şikâyetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür.” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “( 1) Başvurular öncelikle; a) Başvuru konusunun Kurumun görev alanında bulunup bulunmadığı…” hükmü, “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir...” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurul kararlarına karşı başvuru” başlıklı 17’nci maddesinde “ (1) 4734 sayılı Kanunun 57’nci maddesi uyarınca Kurul kararları idare yargı mercilerinde dava konusu edilebileceğinden, hak kaybına uğranılmaması bakımından Kurul kararının yeniden incelenmesi talebiyle Kuruma başvuruda bulunulmaması önem arz etmektedir. ” açıklaması yer almaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 56’ncı maddesinde, Kamu İhale Kurulunun, Kuruma gelen itirazen şikâyet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup, kamu ihale mevzuatında Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Anılan Kanun’un 57’nci maddesi uyarınca, itirazen şikâyet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunca verilen nihai kararlara karşı itiraz, ancak dava açılması suretiyle mümkün olup, herhangi bir sebeple Kurul kararlarına karşı itiraz niteliğindeki başvuruların Kurumca incelenmesi ve bu başvuru nedeniyle başvuruya konu Kurul kararını değiştiren veya onayan nitelikte yeni bir Kurul kararı alınması mümkün bulunmamaktadır. Bu bakımdan Kurul kararına itiraz niteliği taşıyan iddialara ilişkin olarak anılan Kanun hükümleri çerçevesinde Kurum tarafından yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. Diğer yandan, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurul kararlarına karşı başvuru” başlıklı 17’nci maddesinde yer alan “ 4734 sayılı Kanunun 57’nci maddesi uyarınca Kurul kararları idari yargı mercilerinde dava konusu edilebileceğinden, hak kaybına uğranılmaması bakımından Kurul kararının yeniden incelenmesi talebiyle Kuruma başvuruda bulunulmaması önem arz etmektedir. ” açıklaması ile Kurul tarafından karara bağlanan hususlar hakkında yargısal denetim yolunun işletilmesi gerektiği hususu da ayrıca vurgulanmıştır. Yapılan incelemede, başvuru sahibinin 08.02.2024 tarihli itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 3 ve 4’üncü iddialarında ileri sürülen hususların 27.12.2023 tarih ve 2023/UH.I-1625 sayılı Kamu İhale Kurulu Kararı kapsamında incelendiği, ayrıca eşit muamele kapsamında yapılan incelemede de diğer isteklilere yönelik herhangi bir aykırılık tespitinde bulunulmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, Kurul kararına itiraz niteliği taşıyan 3 ve 4’üncü iddialara ilişkin olarak yukarıda yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, Kurum tarafından yapılacak bir işlem bulunmadığı anlaşıldığından anılan hususlara yönelik iddiaların görev yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.