2025/1763349 İhale Kayıt Numaralı "ASYA BÖLGESİ 7. KISIM MÜTEFERRİK İÇMESUYU İNŞAATI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Bayrak Proje İnş. ve Oto. Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1763349 İhale Kayıt Numaralı “ Asya Bölgesi 7. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 30.12.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Asya Bölgesi 7. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı ” ihalesine ilişkin olarak Bayrak Proje İnş. ve Oto. Tic. Ltd. Şti.nin 06.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.03.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.03.2026 tarih ve 211375 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/816 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idare tarafından, sunmuş oldukları İ.İ.015. Gis Projelendirme bedeli pozu, E.İ.004 Magnezyum Anod 17,0 libre pozu, E.İ.006 Derin Kuyu Anod Yatağı Yapılması, E.İ.020 Röle Yapılması, Dn350-Dn450-Dn500 Esnek Basınçlı Boru ile İçmesuyu Hattı Rehabilitasyonu, Dn800 mm Yer Altında Kullanılabilen ve Çift Yönlü Akışa Uygun Aç-Kapa Manuel Kelebek Vana ile Dn 1600 mm Pn 16 Aktüatörlü (Motor Kumandalı) Vana Temini ve Montajı pozlarına ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı gerekçesi ile tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu, şöyle ki; - İdarelerin ihale kapsamında teklifte önemli olarak gördüğü pozlarla ilgili fiyat dışı unsur şartlarını belirlediği ve yaklaşık maliyet çalışması sırasında bazı iş kalemlerini “önemli poz” olarak belirlediği, idarenin E.İ.020 Röle Yapılması pozu, İ.İ.015. Gis Projelendirme bedeli pozu, Dn800 mm Yer Altında Kullanılabilen ve Çift Yönlü Akışa Uygun Aç-Kapa Manuel Kelebek Vana pozu ile Dn 1600 mm Pn 16 Aktüatörlü (Motor Kumandalı) Vana Temini ve Montajı pozlarını teklifte önemli gördüğü pozlar içinde saymadığı ve fiyat dışı unsur listesine almayarak teklif sunulması sırasında bu pozlara verilecek fiyat tekliflerinde herhangi bir sınırlama yapmadığı, ancak bu pozların yaklaşık maliyetin %80'lik kısmında kalması sebebiyle aşırı düşük sorgulamasına tabi tutulduğu, diğer bir deyişle, idarenin bu pozları teklifte önemli bir bileşen olarak görmeyerek teklif veren yüklenicilere de bu pozları bütüncül maliyet içinde değerlendirebilme imkânı sağladığı ve Kamu İhale Genel Tebliğ’inde zorunlu olmasaydı bu pozları bir eleme sebebi olarak görmediğini açıkça belirttiği, ayrıca, röle yapılması pozu ile ilgili olarak idarenin bu pozu fiyat dışı unsur puanlamasına dâhil etmemesi ve isteklileri fiyat teklifinde serbest bırakması nedeniyle, ihaleye katılan firmalar tarafından söz konusu poz için yüksek bedeller öngörülmediği, buna rağmen tekliflerinde bu pozlar için verdikleri fiyatlar ve aşırı düşük sorgulamasında sundukları belgelerin gerçekçi olduğu ve genel maliyete ve teklif fiyatlarına uyumlu olduğu, doğruluklarının ispat edilebilir yeterlilikte olduğu, - Dn350-Dn450-Dn500 Esnek Basınçlı Boru ile İçmesuyu Hattı Rehabilitasyonu pozları için sundukları fiyat teklifi ve Maliyet satış tutanağında yer alan Suka Çevre Teknolojileri İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin bu pozun İSKİ ve Türkiye’deki distribütörü, tedarikçisi ve uygulamacısı, dolayısıyla bu pozlarla ilgili İSKİ’deki tüm uygulamaları yapan firma olması sebebiyle, fiyat tekliflerinin yapılabilir bir fiyat olacak şekilde birlikte oluşturulduğu, - İdare tarafından söz konusu 9 pozla ilgili tekliflerinin piyasa fiyatlarının altında olduğuna ve genel maliyete uyumsuz olduğuna dair herhangi bir tespitinin olmadığı, - İdarenin aşırı düşük sorgusunda gönderdiği analizlerde 45.1.2.2. maddesindeki hususları yerine getirmediği, ancak yine de tüm analizlere mevzuata uygun şekilde savunmalarını sundukları iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) … b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, b) … ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir...” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: ASYA BÖLGESİ 7. KISIM MÜTEFERRİK İÇMESUYU İNŞAATI b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: İstanbul İli Anadolu Yakasının muhtelif ilçelerinde 47.000 mt. Duktil Font Boru (Ø100-Ø600 mm) ve 14.000 mt O-PVC Boru (Ø110-400mm) içmesuyu şebeke hattı döşenmesi , 11.500 mt. çelik boru (Ø700- Ø1600 mm) içmesuyu isale hattı döşenmesi , hat vanası, sanat yapıları, tahliye ve vantuz yapıları yapılması , içmesuyu depo rehabilitasyon yapılması , kazısız teknolojik yöntemlerle imalat yapılması işlerini kapsayacaktır. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Anadolu (Asya) Yakası/İSTANBUL” düzenlemesi, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “ 31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. ” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuru konusu ihalenin İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Asya Bölgesi 7. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı” işine ilişkin olduğu, ihalenin birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirildiği, İdari Şartnamenin 33’üncü maddesinde teklifi sınır değer tutarının altında olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenileceğinin düzenlendiği, 20.02.2026 tarihli ihale komisyonu kararına göre ihaleye 11 isteklinin katıldığı, isteklilerden teklifi sınır değerin altında kalanlara idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve aşırı düşük teklif sorgulamasına süresi içerisinde cevap vermeyen isteklilerin tekliflerinin reddedildiği, süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunan başvuru sahibi Bayrak Proje İnş. ve Oto. Tic. Ltd. Şti.nin açıklamasının ise uygun görülmeyerek teklifinin reddedildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde 261 adet iş kaleminin yer aldığı tespit edilmiştir. İdare tarafından teklifleri sınır değerin altında olan isteklilere 06.01.2026 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazıda “Asya Bölgesi 7. Kısım Müteferrik İçmesuyu İnşaatı ihalesinde 30.12.2025 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 13.01.2026 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği, Ayrıca söz konusu yazı ekinde “aşırıdüşüksorgutablosu.pdf” isimli dosyanın yer aldığı, bahse konu dosya içeriğinde 35 adet iş kaleminin analiz girdileri listesine yer verildiği, söz konusu listede belirtilen her bir iş kaleminin altında “yeşil dolgu ile işaretli alanlardan açıklama istenmektedir” ifadesinin yer aldığı, ancak söz konusu listelerin tamamının yeşil dolgu ile belirtildiği, dolayısıyla söz konusu yazı ekinde ve ihale dokümanı kapsamında açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin ayrı bir liste şeklinde belirtilmediği anlaşılmıştır. Aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik başvurularda idarece gerçekleştirilen aşırı düşük teklif sorgulama işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığı hususu öncelikli olarak incelenmekte ve idarenin gerçekleştirdiği işlemlerde aykırılık tespiti halinde istekliler tarafından sunulan açıklamalar bakımından iddia konusu diğer hususlar hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmamaktadır. Zira Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacaktır. Kaldı ki, mevzuata aykırı olacak şekilde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel olmaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi durumunda, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği, idarece açıklama istenilecek iş kalemleri/gruplarına göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, bu girdilerin kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda en küçük tutardan itibaren %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirleneceği ve bu girdiden daha düşük tutardaki analiz girdileri bakımından isteklilerden açıklama talep edilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde bu girdinin oranının her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılacağı, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenileceği, analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamayacağı, bahsi geçen hususa ilişkin olarak da açıklama isteme yazılarında Tebliğ’in 45.1.2.3’üncü maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de belirtileceği, Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesindeki açıklamalara göre, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanmış ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için, bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerektiği, İsteklilerce teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlanacak analizlerde ise, açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdilerin gösterileceği, isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenilmesi durumunda yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin idarece verilen analiz formatlarına uygun olması gerektiği, aksi takdirde ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya Teknik Şartname’ye uygun olmayan açıklamaları sunan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu ihalede, 261 adet iş kaleminin bulunduğu, idare tarafından teklifleri sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazı ile 35 adet iş kalemi için aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe doğru sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”ne ve açıklama istenilmeyecek iş kalemleri listesine yer verilmediği, Ayrıca isteklilere gönderilen söz konusu listede 35 adet iş kaleminin analiz girdileri listesine yer verildiği, söz konusu listede belirtilen her bir iş kaleminin altında “yeşil dolgu ile işaretli alanlardan açıklama istenmektedir” ifadesinin yer aldığı, ancak söz konusu listede belirtilen girdilerin tamamının yeşil dolgu ile belirtildiği, idare tarafından gönderilen yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, anılan listede yeşil dolgu ile belirtilerek açıklama istenileceği belirtilen analiz girdilerinden bazılarından, Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi, bu girdilerin kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda en küçük tutardan itibaren %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisinin belirlenmesi ve bu girdiden daha düşük tutardaki analiz girdileri bakımından isteklilerden açıklama talep edilmemesi (işçilik girdileri hariç) gerektiğine yönelik açıklamaların yer almasına rağmen açıklama istenildiği, dolayısıyla kamu ihale mevzuatı gereği açıklama istenilmemesi gereken girdiler için açıklama istenilmesinin uygun olmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, idarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına konu edilen iş kalemlerinin bir kısmının özel/paçal iş kalemi oldukları, ancak söz konusu iş kalemlerine ait alt analiz girdilerinin ihale dokümanında yer almadığı, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ekinde de bulunmadığı, sorgulamaya tabi her bir iş kalemi özelinde analizlerin temel analizlere ayrıştırılarak hazırlanacak analiz formatlarının gönderilmediği tespit edilmiştir. (örneğin; aşırı düşük açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenileceği belirtilen “İ.İ.010 İnce Kırmataş Temin Edilerek Makine İle Serme, Sulama ve Sıkıştırma Yapılması İş kaleminin paçal iş kalemi niteliğinde olduğu, söz konusu iş kaleminde “32mm'ye kadar kırmataş temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” pozunun yer aldığı, söz konusu pozun 32 mm'ye kadar kırmataş (TS 706 EN 12620+A1), Greyder (190-209 hp) 1 saatlik ücreti, Titreşimli silindir'in 1 saatlik ücreti gibi alt girdilerinin yer aldığı, ancak söz konusu girdilere isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısı ekinde yer verilmediği,) Ayrıca ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin de aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, bazı iş kalemlerine nakliye girdisinin eklendiği görülmekle birlikte, nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ve eklerinde belirtilmediği görülmüştür. (Örneğin; İ.İ.005 Şantiye Dışına Kamyonla Kazı ve Moloz Nakli Girdisinin yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafenin ilgili formülde “M; Taşıma mesafesi (km) - 40 km” olarak belirtildiği, ancak isteklilere gönderilen analiz girdileri listesinde söz konusu mesafe bilgisine yer verilmediği, ) Bu itibarla, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddelerine aykırı olarak gerçekleştirilen işlemler üzerinden isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin ihale sürecinin hatalı olarak devam etmesine neden olacağı ve yapılan açıklamaların mevzuata uygunluğu bakımından doğru bir değerlendirme yapılmasına engel teşkil edeceği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının ekinde yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe doğru sıralandığı ve oranlarının kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi”, özel/paçal poz haline getirilen iş kalemlerine ait analiz girdileri, nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler ve açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin aşırı düşük teklif açıklama talep yazısı ve ekinde yer almadığı görülmüş olup, idare tarafından; a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi, b) Açıklama istenilecek iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması, c) İş kalemlerine ait analizde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması (örneğin aynı paçal iş kalemi analizi içerisinde yer alan tüm mazot girdilerinin toplanması), d) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi, e) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla paçal/özel iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi f) Açıklama istenilecek iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması, g) İhale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafelerin belirtilmesi, İdarece hazırlanan açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilecek paçal/özel iş kalemlerine ait temel girdilerin cins ve miktarlarının gösterildiği analiz formatları ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin sınır değer altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, başvuru sahibi tarafından Kurum şikâyet gelirleri hesabına 258.810,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı tespit edildiğinden, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, başvuru bedelinin tamamının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulama işleminin idarece, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tüm isteklilere mevzuata ve yukarıda bahsedilen hususlara uygun şekilde yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi hâlinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.