2025/1868119 İhale Kayıt Numaralı "Bitlis İli Ahlat İlçesi Ovakışla Beldesi 68 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Zilzal İnşaat Sanayi Ticaret Anonim Şirketi, İHALEYİ YAPAN İDARE: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1868119 İhale Kayıt Numaralı “Bitlis İli Ahlat İlçesi Ovakışla Beldesi 68 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından 02.12.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Bitlis İli Ahlat İlçesi Ovakışla Beldesi 68 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” ihalesine ilişkin olarak Zilzal İnşaat Sanayi Ticaret A.Ş.nin 23.02.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.02.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 09.03.2026 tarih ve 210375 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/719 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan Saba Yol İnş. Tic. Ltd. Şti. - Asis Güner Yapı İnş. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı, şöyle ki; -25.150.1603/C poz numaralı “8 m 3 Cam Elyaf Takviyeli (Grp) Modüler Su Deposu” ile 85.890.1101 poz numaralı “Toprak Kablo Kanalı Yapılması (Montaj Bedeli)” iş kalemleri için verilen fiyat teklifleri ile sorgulamaya konu edilen iş kalemlerinde bulunan “- Bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması, -120 Dakika Dayanımlı Panik Barlı Yangın Kapısı (L=70 cm (dâhil)-100 cm (dâhil)), -90x220 cm Laminat İç Kapı Kanadı ve Kasası Yapılması ve Yerine Konulması (Ahşap Pervazlı-Tüm Aksesuarları Dâhil) Malzeme, - Çelik Daire Giriş Kapısı Yapılması-Malzeme, -Metal Kiremit ile Çatı Kaplaması Yapılması, -TİP 2 Oyun Grubu-Temini ve Montajı, -Kauçuk Zemin (40*40*5 cm), -Çift Kompenatlı Kauçuk Zemin Yapıştırıcısı, -Şaft Kapağı Kilidi, -C 16/20 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206), -C 30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206), -Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708), -Beton çelik çubuğu nervürlü Ø14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708)” girdileri için alınan fiyat tekliflerinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca açıklamalar kapsamında sunulan diğer analizlerde yer alan analiz girdileri ve iş kalemlerine ilişkin fiyat tekliflerinin de Kamu İhale Genel Tebliği'nde öngörülen düzenlemelere uygun olmadığı, anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi gereğince fiyat tekliflerinde yer alması gereken ilgili ibarenin bulunmadığı, gerek fiyat tekliflerinde gerekse de ilgili tutanaklarda ilgili poz tanımında bulunan teknik özelliklere yer verilmeksizin genel ad üzerinden teklif verildiği, fiyat teklifleri ve ilgili tutanaklarının “Fatura Bilgileri Tablosu” kısmında “Malın Nevi ve Cinsi Bölümü”ne teknik özelliklere ait ibarelerin yazılmadığı; ilgili tespit tutanaklarına konu edilen faturaların içerik itibariyle gerçek faturalar olmadığı, kesilen faturaların ihale tarihinden ve aşırı düşük teklif açıklama talebinin tarihinden sonraki tarihlerde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine gönderildiği, -Söz konusu fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli olan iş kalemini ve gruplarını içermediği, malzeme, yakıt ve işçilik kalemleri yönünden ayrı ayrı açıklama yapılması gerektiği, idarenin analiz girdilerinde ve ilgili kamu pozunun analiz girdilerinde bulunmasına rağmen pek çok kalemin fiyat tekliflerinde açıklanmadığı, analiz girdilerine ilişkin miktarların azaltıldığı ve metrajların yanlış hesaplandığı, -Malzemelerin cinslerinde adet, m 3 , m 2 , m, kg ve ton olarak yanlış birimlerin yazıldığı, fiyat teklifleri ile satış/maliyet tespit tutanakları arasında da malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk bulunduğu, -İşçilik saat ücretlerinin 4857 sayılı İş Kanunu gereğince, ihale tarihinde yürürlükte bulunan brüt saatlik ücretin altında olup olmadığının kontrol edilebilmesi için açıklamada sunulan analizlerde işçilik maliyetlerinin ayrı bir kalem olarak gösterilmesi gerektiği, fiyat teklifine konu edilen pozların bazılarında yapılan analizlerde işçilik maliyetleri için 2025 yılı Çevre Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının kullanılması gerektiği halde, işçilik maliyetlerinin fiyat tekliflerine konu edildiği ve bazı fiyat tekliflerinde işçilik dâhil denilmek suretiyle işçilik maliyetleri tevsik edilmeden açıklama yapılmaya çalışıldığı, -Fiyat teklifleri içerisinde aritmetik hatalar bulunduğu, fiyat teklifindeki tutarların hesap cetveline ve analizlere farklılaştırılarak ve tutarlar azaltılmak suretiyle yansıtıldığı, -Fiyat tekliflerinde belirtilen tutanak tarihlerinin fiyat tekliflerinin düzenlendiği tarihten sonraki bir tarihe ait olduğu, -Fiyat tekliflerinin YMM veya SMMM tarafından imzalanması ve mali müşavir tarafından TÜRMOB kaşesi ile kaşelenmesi gerektiği halde, sunulan fiyat tekliflerinin bu özellikleri taşımadığı, -Fiyat tekliflerini veren firmaların bu fiyat tekliflerine konu malzemelerle ilgili herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı, -Sorgulamaya konu iş kalemleri içerisinde yer alan beton harçları (C12/15, C16/20, C20/25 ve C30/37) için sunulan fiyat teklifindeki fiyata beton harcının iş başına getirilmesi için gerekli nakliye giderinin dâhil olduğuna ilişkin herhangi bir ifadenin bulunmadığı, beton nakli için ayrıca bir hesaplamanın yapılmadığı, ilgili tutanağına konu edilen faturalara dayanak irsaliye faturalarının araştırılması suretiyle “nakliye dâhil” olarak gösterilen, ancak şantiye teslim olmayan faturaların tespit edilmesi gerektiği, -Nakliye hesaplamalarında, nakliyeye konu malzemenin (beton, demir, taş ve diğer malzemeler) mesafe hesabında depo/üretim tesisinin değil, şirket merkez adresinin esas alındığı, öngörülen mesafenin tevsikine yönelik uygun ve kabul edilebilir herhangi bir belgenin sunulmadığı, sunulan belgelerde yer alan güzergâhın kullanılmasının fiilen mümkün bulunmadığı, -İdare tarafından gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında hazır betona ilişkin olarak belirtilmiş olan mesafeden daha uzak bir mesafede bulunan firmadan alınan beton fiyat teklifinin uygun olmadığı, anılan Tebliğ’in 45.1.13.16’ncı maddesi gereğince, fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak bir mesafenin kullanılamayacağı, -Fiyat tekliflerinin dayanağı olan ilgili tutanakların sunulmadığı, -Fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların, maliyet tespit tutanağında hesaplanan ortalama birim maliyet ortalamasından daha düşük olduğu, maliyet üzerinden yapılan açıklamaya ilişkin olarak tespit tutanağında yer alması gereken ibarenin mevzuata uygun şekilde yazılmadığı, -İlgili tutanaklar içerisinde yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nun “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümüne yazılan, yani faturanın konusunu oluşturan malın/girdinin, fiyat teklifine konu edilen ve ilgili tespit tutanağında yer alan ve idare tarafından sorgulamaya konu edilen iş kaleminin analizinde yer alan mal/girdi ile aynı olması gerektiği halde, yapılan belgelendirmelerde bu uyumun bulunmadığı, farklı malzemeler için kesilmiş faturaların açıklamaya konu iş kalemleri için kullanıldığı, örneğin betonun C30 mu yoksa C37 mi olduğunu göstermeyen faturalar üzerinden doldurulmuş fatura bilgileri tablosunun maliyeti tevsik etme niteliğinin bulunmadığı, aynı şekilde 40*40*5 cm ebatlarını sağlamayan “Kauçuk Zemin”e ilişkin fatura ile yapılan açıklamanın da uygun olmayacağı, fatura bilgileri tablosundan ilgili malın/girdinin adının/nev’inin, fiyatının ve miktarının anlaşılamadığı hiçbir açıklamanın kabulünün mümkün bulunmadığı, ilgili faturaların düzenleyen mali müşavirden talep edilerek incelenmesi gerektiği, -İlgili tutanakların ekinde, mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ile mükellefe ait temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin aslı ya da suretinin ve meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin aslı ya da suretinin yer alması gerektiği halde, bu belgelerin sunulmadığı; müşterek imza ile şirketin temsil edildiği durumlarda tek imza ile verilen fiyat tekliflerinin reddedilmesi gerektiği; imza beyannamesinin Ticaret Sicili Gazetesinde şirket müdürü olarak gösterilen kişiye ait olmadığı; Ticaret Sicili Gazetesinin şirket müdürü olarak kimin seçildiğini göstermesi gerektiği halde sunulan gazetede buna ilişkin bir bilginin yer almadığı; mali müşavirin faaliyet belgesi yerine oda kayıt belgesinin sunulmasının uygun olmadığı; mali müşavire ait faaliyet belgesinin “geçerlilik tarihi”nin dolduğu, -Vekil aracılığı ile verilen fiyat tekliflerinin ekinde vekilin imza beyannamesinin sunulmamış olduğu; firma yetkilisi tarafından imzalanması gereken kısmın vekil tarafından imzalandığı, fiyat teklifleri ve tespit tutanakları ekinde sunulan vekâletnamelerde teklif sunma yetkisinin bulunmadığı gibi ihaleye teklif vermeye yetkisi bulunan vekillerin 3. kişilere teklif vermeye yetkili olduklarının kabulünün de mümkün olmadığı, -İlgili tutanakların tarih ve sayılarının fiyat tekliflerinde belirtilen bilgilerle uyuşmadığı, -İlgili tutanakların ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi gerektiği, ilan tarihinin 07.11.2025 olduğu, dolayısıyla Mayıs 2025-Ekim 2025 döneminin esas alınması gerekirken, Ocak-Nisan 2025 ve Kasım-Aralık 2025 aylarına ait faturaların kullanıldığı; ayrıca söz konusu faturaların kayıtlı olduğu döneme ilişkin olarak “defter tasdik bilgileri”ne yer verilmediği, 2025 yılı faturaları esas alınarak açıklama yapıldığı, ancak 2025 yılı yevmiye ve envanter defterlerinin tasdik bilgilerinin belirtilmediği, 2025 yılı defterlerinin 2024 yılı Aralık ayında tasdik edildiği açık olup farklı tarihler üzerinden geçmiş yıllara ait tasdik işlemlerinin yer aldığı tutanakların uygun olmadığı, “geçici vergi beyanname” dönemi üzerinden açıklama yapıldığı, -Maliyet satış tutarı tespit tutanağının son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”ndaki tutar ve miktar toplamlarının, tutanağa konu edilen mal/mamullerin ortalamasının hesaplandığı 152 ve 153 numaralı hesaplara ait ortalama maliyet tablolarına birim maliyeti azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, fiyat teklifinde teklif edilen birim fiyatların maliyet tespit tutanağında hesaplanan ortalama birim maliyet ortalamasından düşük olduğu, -Satış tutarı tespit tutanağının son kısmında yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”ndaki tutar ve miktar toplamlarının, tutanağa konu edilen malların birim satış fiyatı ortalamasının hesaplandığı 600’lü hesaplara ait tabloya birim satış tutarını azaltacak şekilde hatalı olarak yansıtıldığı, fiyat teklifindeki fiyatın ağırlıklı ortalama birim satış fiyatının %80’inin altında kaldığı, -“Fatura Bilgileri Tablosu” içerisinde yer verilen ortalamaya esas faturaların tarihlerinin ilgili tespit tutanağının 3 numaralı kısmında belirtilen “tutanağa esas üç aylık süre” kapsamında bulunmadığı, -Anılan Tebliğ’in 45.1.7’nci maddesi gereğince, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmasının yeterli olduğu, ancak makine ve elektrik tesisatı iş kalemleri için hazırlanan analizlerin/fiyat tekliflerinin/ tespit tutanaklarının malzeme ve montaj bedeli şekilde düzenlenmediği, -Fiyat tekliflerine konu edilen her bir mamul/mal/hizmet için düzenlenen ilgili tutanaklarda, anılan Tebliğ’in 45.1.13.1’inci maddesi gereğince, ilgisine göre kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım ya da satış yapılmış olması şartının sağlanıp sağlanmadığının kontrol edilmesi gerektiği, -Sorgulamaya konu edilen iş kalemlerinin idare tarafından verilen analizlerinde işçilik hizmetinin de yer aldığı, analiz girdisine konu malzemelerin birim fiyat tariflerinden, malzeme ve işçilikten oluştuğunun anlaşıldığı, bu durumda toplam birim maliyetin, birim işçilik maliyeti ve birim malzeme maliyetinin toplamından oluşacağı ve fiyat teklifinde öngörülen fiyatın da bu toplam birim maliyetin altında olmaması gerektiği, ancak maliyet tespit tutanaklarında salt mala yönelik tabloların doldurulduğu -“Toprak Kablo Kanalı Yapılması (Montaj Bedeli)” iş kaleminin maliyetinin 152 numaralı ticari mallar hesabı üzerinden maliyet tespit tutanağı ile açıklama yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, söz konusu analiz girdisinin işçilik imalatı olması nedeniyle 152 numaralı hesaplara kaydının mümkün olmadığı, -“Bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması” iş kaleminde proje hizmetinin yanı sıra doğalgaz abonelik bedellerinin de yüklenici tarafından karşılanacak olması nedeniyle, ortaya konulan maliyetin EPDK’nın belirlediği abone bağlantı bedellerinin ve diğer onay ve kontrol bedellerinin altında olmaması gerektiği, ancak 6.145 TL olan abone bedelini bile karşılamayan tutarlar üzerinden alınan fiyat teklifi ile haksız maliyet avantajı elde edildiği, -Stok tespit tutanakları ile yapılan açıklamada, stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktarı karşılamadığı, -İsteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mamul/mal miktarının en az yarısı kadar alım yapılmış olması gerektiği halde bu şartın sağlanmadığı, -Anılan Tebliğ’in 45.1.13.8’inci maddesine göre yapılan açıklamada, emsal bedel tespitinin gerçekleştirilmediği, -Sorgulamaya konu edilen 15.150.1003, 15.150.1006, 15.160.1003, 15.160.1004, 15.250.1011, 15.250.1111, 15.275.1116, 15.280.1009, 15.280.1011/A, 15.285.1011, 15.300.1001, 15.540.1531, 15.380.1056 ve 15.385.1028 poz numaralı iş kalemlerinin ilgili kamu kurumları tarafından açıklanmış analizlerinin bulunduğu, ancak söz konusu iş kalemleri yönünden maliyet avantajı elde etmek amacı ile üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı, -Kamu pozlarına ait analiz formatlarına aykırı şekilde miktarlar azaltılarak ve hukuka aykırı belgeler tanzim edilerek açıklama yapıldığı, -İhalenin ilan tarihinin 07.11.2025 olduğu göz önüne alındığında, bu tarih itibariyle 2025 yılı Ekim ayı birim fiyatları yayımlanmış olan Çevre Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları yerine eski ve güncelliğini kaybetmiş fiyatların kullanıldığı, “Toprak Kablo Kanalı Yapılması (Montaj Bedeli)” iş kalemi için de TEDAŞ tarafından güncel pozun yayımlanmadığı, 01.01.2025 tarihinde geçerli olan fiyat üzerinden güncelleme yapılmadan açıklama yapıldığı, -Sunulan açıklamaların idare tarafından oluşturulan ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde gönderilen analizlerdeki girdi cinslerinden ve miktarlarından farklılık arz ettiği, idarenin analizlerindeki girdi miktarlarının bazılarının hiç kullanılmadığı, bazı girdi miktarlarının da düşürüldüğü ve ölçü birimlerinin farklılaştırıldığı, idarenin analiz genel toplamını aşmaması kaydı ile excel yuvarlamasından kaynaklanan aritmetik hataları düzeltme yetkisi bulunduğu kabul edilmekle birlikte analiz girdilerine ait miktarların değiştirilmesi halinde açıklamanın uygun olmayacağı, -Analiz içerisinde açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin miktarları ile birim fiyatlarının çarpımları sonucu elde edilen tutarın 0,00 TL olarak belirlendiği, -Analiz girdilerinin miktarları ile birim fiyatlarının çarpımında aritmetik hatalar bulunduğu, analiz girdileri toplamının da alt toplama hatalı şekilde yansıtıldığı, -Akaryakıt girdisine ilişkin olarak, ilan ile ihale tarihi arasında EPDK tarafından yayımlanan en düşük fiyatın KDV hariç değerinin %90’ının altında bir fiyat ile açıklama yapıldığı, -Motorin fiyatının litre biriminden tevsik edildiği, motorinin litreden kilograma dönüşümünde kullanılan katsayıların 0.820 kg/lt~0.845 kg/lt arasında değiştiği ve bu çerçevede 0.845 katsayısının kullanılarak hesaplama yapılması gerektiği halde, farklı katsayılar kullanılmak suretiyle hesaplama yapılarak maliyet avantajı elde edildiği, -2025 yılı için asgari saatlik işçilik fiyatının (115,58 TL) altında bir fiyat ile eksik işçilik saatleri üzerinden hesaplama yapıldığı; analizlerde işçilik kamu pozlarına yer verilmesine rağmen, bu pozlara ait rayiçlerden daha düşük değerler üzerinden ücret öngörülmek suretiyle hesaplama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı, -Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar kullanılarak oluşturulan fiyat listesi ve analizlerdeki kamu kurum ve kuruluşlarına ait rayiç tablosu içerisine eklenen pozların, kamu birim fiyatları ve rayiçleri ile uyumlu olmadığı, -Sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin hesap cetvelinde miktar ve birim fiyatlarının gösterilmesinin zorunlu olmadığı, açıklama istenilmeyen iş kalemleri yönünden toplam bir bedelin öngörüldüğü, ancak bu bedelin teklif bedelinin %10’undan az olduğu, -Anılan Tebliğ’in 45.1.3’üncü maddesi gereğince, sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderin öngörülmesinin zorunlu olduğu, ancak analizlerde söz konusu %10 oranında kâr ve genel gider eklenmeden açıklama yapıldığı, -Hesaplamaların gerçekleştirildiği metrajların kabul edilemeyecek düzeyde düşük olduğu, toplam teklif tutarının yaklaşık maliyetin %32 altında bulunduğu, söz konusu metraj eksikliğinin 1.000.000,00 TL’yi aştığı, bu tutarın ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarına eklenmesi ile kendi teklifinin aşılacağı, bu durumda teklif sıralamasının değişeceği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Yapım yönteminin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır...” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda %15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının %3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının %3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, … sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde istekli tarafından sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesi zorunlu olmayıp, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesi yeterlidir. Bu bedel isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olamaz. Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; … b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, İlgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler vb.dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların %90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. … 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3- 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Bitlis İli Ahlat İlçesi Ovakışla Beldesi 68 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Konvansiyonel Kalıp Sistemiyle 68 Adet Konut İnşaatı İle Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bitlis” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “ 19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır… ” düzenlemesi yer almaktadır. Yapılan incelemede, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından, 02.12.2025 tarihinde anahtar teslimi götürü bedel üzerinden, e-teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalenin “ Bitlis İli Ahlat İlçesi Ovakışla Beldesi 68 Adet Konut İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi” olduğu, 50 adet ihale dokümanının indirildiği ihaleye 21 isteklinin katıldığı, Teklifi sınır değerin altında olan 3 geçerli teklif sahibinin bulunduğu, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerden yalnızca Saba Yol İnş. Tic. Ltd. Şti. - Asis Güner Yapı İnş. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklama sunduğu ve sunulan açıklamanın da uygun kabul edilerek ihalenin anılan İş Ortaklığı uhdesinde bırakıldığı, teklifi sınır değerin üzerinde olan başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir. İdarenin 09.12.2025 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan inşaat işlerine ilişkin 64 ve tesisat işlerine ilişkin 25 iş kalemi olmak üzere toplam 89 iş kaleminden oluşan “Açıklama İstenilen İş Kalemleri Listeleri”nin, bu iş kalemleri içerisindeki “Açıklama İstenilen ve İstenilmeyen İş Kalemleri Girdileri” listelerinin ve her bir iş kalemine ilişkin girdi ve miktarların belirtildiği analizlerin isteklilere verildiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; -Toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin ve hesap cetveli özeti icmal tablosunun sunulduğu, açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin toplam tutarın da belirtildiği, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalelerde sunulacak hesap cetvelinde, sorgulamaya tabi tutulmayan iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının her biri için miktar ve birim fiyatların ayrı ayrı gösterilmesinin zorunlu olmadığı, sorgulanmayan iş kalemlerinin tamamı için teklif edilen toplam bedelin gösterilmesinin yeterli olduğu, bu bedelin isteklinin ihalede sunduğu teklif bedelinin %10’undan az olmadığı, -Toplam 47 iş kalemine ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarının yayımlanmış 2025 yılı Kasım ayı birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif birim fiyat listesinin sunulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde uygun şekilde kamu kurum ve kuruluşlarınca (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İller Bankası, PTT Genel Müdürlüğü, Karayolları Genel Müdürlüğü ve TEDAŞ) yayımlanmış birim fiyatların poz numaraları yazılarak liste halinde sunulduğu, bu nedenle söz konusu iş kalemleri için analiz düzenlenmesinin zorunlu olmadığı, ilgili birim fiyatların söz konusu kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları ile uyumlu olduğu, -Toplam 42 iş kalemine ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin ve teklif edilen fiyatları tevsik eden belgelerin sunulduğu, -Analizlerdeki işçilik girdilerinin tamamı için 116,00 TL bedel öngörüldüğü, söz konusu tutarın ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin (115,58 TL) altında olmadığı, -Motorin fiyatı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı Kasım ayı rayiç fiyatının kullanıldığı, -Tesisat işlerine ilişkin iş kalemleri içinde yer alan; 25.150.1603/C poz numaralı “8 m 3 Cam Elyaf Takviyeli (Grp) Modüler Su Deposu” iş kaleminin işçilik ve malzemeden oluştuğu, bu iş kalemi için analiz düzenlendiği, analizde yer alan 20.150.1603/C poz numaralı “8 m 3 Cam Elyaf Takviyeli (Grp) Modüler Su Deposu” için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının aynı malzemeye ilişkin 5 m 3 ve 10 m 3 hacimli pozlarının 2025 yılı Kasım ayı rayiç fiyatları arasında interpolasyon yöntemi kullanılarak ulaşılan birim fiyatın üzerinde bir fiyat ile açıklama yapıldığı, 85.890.1101 poz numaralı “Toprak Kablo Kanalı Yapılması (Montaj Bedeli)” iş kalemi için TEDAŞ tarafından ilan edilen 2025 yılı birim fiyatının ÜFE oranı ile güncellenen tutarının teklif edildiği, MEK-12 poz numaralı “Bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması” iş kalemi için analiz düzenlendiği ve bu analizde yer alan girdi için fiyat teklifinin alındığı, -İnşaat işlerine ilişkin iş kalemleri içinde yer alan; 77.170.1009 poz numaralı “120 Dakika Dayanımlı Panik Barlı Yangın Kapısı (L=70 cm (dâhil)-100 cm (dâhil))” iş kalemi için PTT Genel Müdürlüğü tarafından ilan edilen 2025 yılı Kasım ayı birim fiyatının kullanıldığı, ÖZEL-11A poz numaralı “90x220 cm Laminat İç Kapı Kanadı ve Kasası Yapılması ve Yerine Konulması (Ahşap Pervazlı-Tüm Aksesuarları Dâhil)” iş kaleminin işçilik ve malzemeden oluştuğu, bu iş kalemi için analiz düzenlendiği, analizde yer alan malzeme için fiyat teklifinin alındığı, ÖZEL-24 poz numaralı “Çelik Daire Giriş Kapısı Yapılması” iş kaleminin işçilik ve malzemeden oluştuğu, bu iş kalemi için analiz düzenlendiği, analizde yer alan malzeme için fiyat teklifinin alındığı, ANLZ/MK poz numaralı “Metal Kiremit ile Çatı Kaplaması Yapılması” iş kaleminin işçilik ve malzemelerden oluştuğu, bu iş kalemi için analiz düzenlendiği, analizde yer alan 10.130.4502 poz numaralı “Çam kerestesi 2.sınıf” girdisinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı Kasım ayı rayiç fiyatı ile açıklandığı, Özel-Kiremit poz numaralı “Metal Kiremit ile Çatı Kaplaması Yapılması” girdisi için fiyat teklifinin alındığı, ÖZEL-OYUN-02 poz numaralı “Tip 2 Oyun Grubu-Temini ve Montajı” iş kalemi için analiz düzenlendiği ve bu analizde yer alan girdi için fiyat teklifinin alındığı, ANLZ-KZ poz numaralı “Kauçuk Zemin Kaplaması Yapılması (5 cm)” iş kaleminin işçilik ve malzemelerden oluştuğu, bu iş kalemi için analiz düzenlendiği, analizde yer alan “Kauçuk Zemin (40*40*5 cm)” ve “Çift Kompenatlı Kauçuk Zemin Yapıştırıcısı” girdileri için fiyat teklifinin alındığı, ANLZ-ŞK poz numaralı “Yangına Dayanıklık Duman Sızdırmaz Şaft Kapağı İmali ve Yerine Montajı” iş kalemi için analiz düzenlendiği, bu analizde yer alan “Şaft Kapağı Kilidi” girdisinin açıklama istenilmeyen analiz girdilerinden biri olduğu, 15.150.1003 poz numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C16/20 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dâhil)” iş kaleminin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı Kasım ayı birim fiyatı ile açıklandığı, bu nedenle bu iş kaleminde yer alan girdilerden olan 10.130.1503 poz numaralı “C16/20 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206)” girdisinin ayrıca açıklanmasının gerekmediği, 15.150.1006 poz numaralı “Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C30/37 basınç dayanım sınıfında, gri renkte, normal hazır beton dökülmesi (beton nakli dâhil)” iş kaleminin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı Kasım ayı birim fiyatı ile açıklandığı, bu nedenle 10.130.1506 poz numaralı “C30/37 beton harcı gri renkte, normal hazır beton harçları (TS EN 206)” girdisinin ayrıca açıklanmasının gerekmediği, 15.160.1003 poz numaralı “Ø8-Ø12 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” ve 15.160.1004 poz numaralı “Ø14-Ø28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması” iş kalemlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2025 yılı Kasım ayı birim fiyatları ile açıklandığı, bu nedenle bu iş kalemlerinde yer alan girdilerden olan 10.130.1704 poz numaralı “Beton çelik çubuğu, nervürlü Ø8-12 mm (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708)” ve 10.130.1705 poz numaralı “Beton çelik çubuğu nervürlü Ø14-32 mm (S420, B420B-C, B500B-C) (TS 708)” girdilerinin ayrıca açıklanmasının gerekmediği anlaşılmıştır. Söz konusu fiyat teklifleri incelendiğinde; 1-“Bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması” iş kalemi için Solar Mühendislik/Feyzi Oğuz’dan alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (7) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (7) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 17.07.2025 tarihli bir faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “Bireysel doğalgaz abonelik bedeli ve doğalgaz projelerinin yapılması” ifadesinin yer aldığı, bu faturanın tarihinin, tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu ikinci üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza beyannamesinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin , Muş Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen Faaliyet Belgesi ile Oda Kayıt Sicil Sureti’nin, İç Tesisat ve Servis Hatları Sertifikası’nın sunulduğu, fiyat teklifi veren kişinin teklife konu alanda faaliyet gösterdiği, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. 2-“90x220 cm Laminat İç Kapı Kanadı ve Kasası Yapılması ve Yerine Konulması (Ahşap Pervazlı-Tüm Aksesuarları Dâhil)” iş kalemindeki malzeme için Alaskan Mobilya İnş Tur. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.den alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (4) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (4) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 23.06.2025 tarihli bir faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “90x220 cm Laminat İç Kapı Kanadı ve Kasası Yapılması ve Yerine Konulması (Ahşap Pervazlı-Tüm Aksesuarları Dâhil-(Malzeme)” ifadesinin yer aldığı, bu faturanın tarihinin, tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu ikinci üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza sirkülerinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen Faaliyet Belgesi’nin ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin sunulduğu, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği ve söz konusu fiyat teklifinin imza sirkülerinde yetkilendirilen kişi tarafından imzalandığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. 3-“Çelik Daire Giriş Kapısı Yapılması” iş kalemindeki malzeme için Brango Çelik Kapı Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (5) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (5) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 31.07.2025 tarihli bir faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “ Çelik Daire Giriş Kapısı Yapılması-Malzeme ” ifadesinin yer aldığı, bu faturanın tarihinin tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu ikinci üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza sirkülerinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Ticaret Sicil Tasdiknamesi’nin sunulduğu, faaliyet alanının “ Çelik kapı, pencere, bunların kasaları, kapı eşiği, panjur, vb. imalatı” şeklinde belirtildiği, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği ve söz konusu fiyat teklifinin imza sirkülerinde yetkilendirilen kişi tarafından imzalandığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. 4-“Metal Kiremit ile Çatı Kaplaması Yapılması” iş kalemindeki malzeme için Starbond Metal Panel Kiremit İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (1) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (1) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 15.08.2025 tarihli bir faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “Metal Kiremit ile Çatı Kaplaması Yapılması” ifadesinin yer aldığı, bu faturanın tarihinin, tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza sirkülerinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Ticaret Sicil Tasdiknamesi’nin sunulduğu, faaliyet alanının “ Metalden çatı olukları, çatı kaplamaları vb. imalatı, asfalttan ve benzeri malzemelerden yapılan ürünlerin imalatı (çatı yapımında veya su yalıtımında kullanılan bitüm esaslı keçeler dahil), çatı işleri ” şeklinde belirtildiği, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği ve söz konusu fiyat teklifinin imza sirkülerinde yetkilendirilen kişi tarafından imzalandığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. 5-“Tip 2 Oyun Grubu-Temini ve Montajı” iş kalemi için Önsoy Grup İnş. Elek. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.den alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (6) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (6) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 22.05.2025 tarihli bir faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “Tip 2 Oyun Grubu-Temini ve Montajı” ifadesinin yer aldığı, bu faturanın tarihinin, tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu ikinci üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza sirkülerinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen Faaliyet Belgesi’nin ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin sunulduğu, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği ve söz konusu fiyat teklifinin imza sirkülerinde yetkilendirilen kişi tarafından imzalandığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. 6-“Kauçuk Zemin (40*40*5 cm)” ve “Çift Kompenatlı Kauçuk Zemin Yapıştırıcısı” için Şanbey Kauçuk İmalatı İnş. Peyzaj ve Kent Mobilyaları İth. İhr. Ltd. Şti.den alınan 10.12.2025 tarihli bir fiyat teklifinin sunulduğu, ihale konusu işle alakalı Teknik Şartname’ye ve poz tariflerine uygun imalat ve malzemelere fiyat teklifi verildiğinin belirtildiği, fiyat teklifi üzerine SMMM tarafından “ Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (10.12.2025) tarih ve (2) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve iletişim bilgileri belirtilmek suretiyle kaşelendiği, fiyat teklifinin dayanağı olarak 10.12.2025 tarihli ve (2) sayılı satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın ilgili kısımlarının doldurulduğu, ayrıca tutanakta yer alan “Fatura Bilgileri Tablosu”nda 02.09.2025 tarihli iki faturaya yer verildiği, “Faturaya Konu Malın veya İşin Nevi” bölümünde “Kauçuk Zemin (40*40*5 cm)” ve “Çift Kompenatlı Kauçuk Zemin Yapıştırıcısı” ifadelerinin yer aldığı, bu faturaların tarihinin, tutanağın düzenlenmesine esas söz konusu üç aylık süre kapsamında olduğu, tutanağın her sayfasının fiyat teklifini imzalayan yetkili ile birlikte meslek mensubu tarafından kaşelenip imzalandığı, söz konusu fatura tutarı ile satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının birbiriyle uyumlu olduğu, ayrıca satış tutarı tespit tutanağının eki olan mükellefe ait imza sirkülerinin, şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak da Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarafından düzenlenen Faaliyet Belgesi’nin ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin sunulduğu, fiyat teklifi veren firmanın teklife konu alanda faaliyet gösterdiği ve söz konusu fiyat teklifinin imza sirkülerinde yetkilendirilen kişi tarafından imzalandığı, meslek mensubuna ait faaliyet belgesinin de sunulduğu görülmüştür. Diğer yandan, -İsteklinin ortağı olduğu bir işletmeden mal çekmesi ya da satın alması gibi bir durumun oluşmadığı, fiyat teklifi alınan firmalar ile bir ortaklık bağının bulunmadığı, isteklinin kendi ürettiği, aldığı, sattığı veya stoklarında yer alan mallara ait fiyatları da kullanmadığı, -Sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması şartının sağlandığı, -Söz konusu satış tutarı tespit tutanaklarının “Fatura Bilgileri Tablo”larında yer alan bilgilerin, tutanakların 4 numaralı “Ağırlıklı Ortalama Birim Satış Tutarı” kısımlarına aktarımında hata yapılmadığı, -Başvuru sahibinin faturaların gerçek olmadığı ve ihale tarihinden ve aşırı düşük teklif açıklama talebinin tarihinden sonraki tarihlerde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine gönderildiği doğrultusundaki iddialarının belli bir girdiye yönelik olmadığı, varsayımsal ifadelere dayandığı, ayrıca bu iddiaya ilişkin olarak somut destekleyici herhangi bir bilgi veya belgeye de yer verilmediği, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yetkilendirilen meslek mensuplarınca yapılan mesleki iş ve işlemlerin hukuka uygunluk karinesinden yararlanacağı, düzenlenen belgelerdeki bilgilerin doğruluğundan meslek mensubunun sorumlu olduğu, başvuru sahibi tarafından söz konusu iddialarını destekleyici somut herhangi bir bilgi, belgeye yer verilmediğinden ayrıca bir araştırma yapılarak ilave bilgi ve belge istenilmesine gerek bulunmadığı değerlendirilmiş olup iddiaya konu açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer verilen esasa ve usule ilişkin şartlara sahip olduğu, -Fiyat tekliflerindeki tutarların analizlere doğru aktarıldığı malzemelerin cinslerinde adet, m 3 , m 2 , m, kg ve ton olarak fiyat teklifleri ile satış tespit tutanakları arasında da malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk olmadığı, -Sunulan analizlerde aritmetik hataya rastlanılmadığı, girdi cinsleri ve miktarlarında farklılık olmadığı, analiz içerisinde açıklama istenilmeyen analiz girdilerinin miktar ve birim fiyatlarının çarpımları sonucu elde edilen tutarın 0,00 TL olmadığı, açıklama istenilmeyen iş kalemleri için öngörülen bedelin, toplam bedelin %10’undan az olmadığı, -Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel giderin öngörüldüğü, -Açıklama kapsamında nakliyeye ilişkin olarak herhangi bir açıklama yapılmasının istenilmediği, nakliye hesabı yapılmasını gerektirecek bir iş kaleminin bulunmadığı tespit edilmiştir. Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.4’üncü maddesi uyarınca anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen yapım işi ihalelerinde idare tarafından ihale dokümanı kapsamında iş kalemlerine ilişkin sadece girdi cinsleri belirtilmekte ancak imalat miktarlarına yer verilmemektedir. Söz konusu imalat kalemlerine ilişkin metrajların ihale dokümanında yer alan projeler, mahal listeleri, özel ve genel teknik şartnameler vb. dokümanlar üzerinden isteklilerce hesaplanarak teklif fiyatı oluşturulması gerekmektedir. İhale konusu iş kapsamındaki imalatların niteliği, projenin karmaşıklığı ve büyüklüğü, metraj hesabı yapan kişilerin kabulleri gibi unsurlar nedeniyle isteklilerce belirlenen miktarlar ile idarenin belirlediği miktarların birebir örtüşmesi beklenmemektedir. Bununla birlikte, idarece hesaplanan metrajlar ile istekliler tarafından hesaplanan metrajlar arasındaki farklılıkların makul ve kabul edilebilir seviyede olması ve açıklama istenilen iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağlanan fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olup olmadığının, diğer bir ifade ile isteklinin lehine bir avantaj sağlayıp sağlamadığı hususunun dikkate alınması gerekmektedir. Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kalemi miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı gibi, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı açıktır. İdare tarafından sorgulamaya tabi tutulan 89 iş kaleminin yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden toplam metrajları, idarenin 25.03.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan 1050614 sayılı yazı ekinde gönderilmiş olup, metraj farklılığına ilişkin inceleme, anılan yazı ekindeki metrajlar üzerinden yapılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından hazırlanan hesap cetvelinde yer alan metrajlar ile yaklaşık maliyete dayanak teşkil eden ve açıklanması istenilen 89 iş kaleminin metrajları kıyaslandığında, 36 iş kalemi haricindeki kalemlerde, isteklinin metrajlarının idareninki ile aynı veya daha yüksek olduğu; söz konusu 36 iş kaleminin 20’sinde %10’u aşan metraj farklılığın olduğu, bununla birlikte sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri için belirlenen “birim fiyatlar ile miktar farkları” çarpıldığında, bulunan fiyatın istekli lehine bir fiyat avantajı oluşturmadığı, bir başka deyişle, toplam hesaplamada idarenin hesaplamalarına göre istekli tarafından daha fazla metraj hesaplamasının yapıldığı, dolayısıyla da teklif sıralamasının değişmediği tespit edilmiş olup, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibi tarafından, gerek fiyat tekliflerinde gerekse de ilgili tutanaklarda ilgili poz tanımında bulunan teknik özelliklere yer verilmeksizin genel ad üzerinden teklif verildiği hususu da iddia edilmektedir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yapı denetim görevlisinin yetkileri” başlıklı 15’inci maddesinde “(1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır. (2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez. (3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuvarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder. (4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır. (5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir …” düzenlemesi yer almaktadır. Söz konusu fiyat tekliflerinde açıklama istenilen iş kalemlerinin analizlerinde yer alan malzemelerin, idarenin analizlerinde belirtildiği şekilde yer aldığı görülmüş olup, idarece verilen analiz formatına uygun şekilde açıklama yapılmasının gerekli ve yeterli olduğu, yüklenicinin kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremeyeceği, imalatların Teknik Şartname’ye uygun şekilde yapılmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, dolayısıyla teklif edilen malzemelerin Teknik Şartname’de belirtilen özelliklere uygunluğu mevzuat gereğince sözleşme imzalandıktan sonra ayrıca değerlendirileceğinden söz konusu iddia da yerinde görülmemiştir. Netice itibarıyla, başvuru sahibinin ihale üzerinde bırakılan Saba Yol İnş. Tic. Ltd. Şti. - Asis Güner Yapı İnş. Gıda Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddialarının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiasında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.