2026/505194 İhale Kayıt Numaralı "Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat Ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Zirve Baraj Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/505194 İhale Kayıt Numaralı “ Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 28.04.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşi ” ihalesine ilişkin olarak Zirve Baraj Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi ’nin 02.04.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.04.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.04.2026 tarih ve 213649 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.04.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1064 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) İhale ilanında “Geçerli teklif veren istekliler arasından; teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak; A.1.1.1. Gereken miktara eşit veya daha fazla ise 5 tam puan verilecektir. A.1.1.2. Yukarıda yer alan puanlama kriterleri tek bir iş deneyim belgesi muhtevasında olmak zorundadır. … A.1.1.5.İş yönetme ve denetleme belgeleri bu değerlendirmede kabul edilmeyecektir. İstekli bu koşulu yeterlik için sunduğu iş deneyim belgesi ile tevsik edebileceği gibi ayrıca sunacağı bir iş deneyim belgesi ile de tevsik edebilir.” şeklinde fiyat dışı unsur belirlemesi yapıldığı, fiyat dışı unsur olarak geçici kabul şartının aranmasının hukuka aykırı olduğu, bu hususa ilişkin yapılan itiraza idare tarafından verilen belirsiz cevabın olduğu, fiyat dışı unsur olarak öngörülen “geçici kabul yapılmış olma” şartının, iş deneyimi sistematiğini bozduğu ve fiilen işi gerçekleştirmiş isteklilerin ihaleye katılımını engellediği, Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, ihale konusu iş kapsamında daha önce benzer işlerin gerçekleştirilmiş olmasının fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecek kriterler arasında yer aldığı, bu kapsamda isteklinin belirli bir işi daha önce yapmış olmasının esas alınabildiği, ancak isteklinin söz konusu işi fiilen gerçekleştirmiş olmasının bu kriterin belirlenmesinde temel alınması gereken husus olduğu, kamu ihale mevzuatında iş deneyimini tevsik eden belgeler arasında yer alan iş durum belgesinin; yüklenicinin ilk sözleşme bedelinin %100’ünü tamamlamış olması ve iş artışı dahil toplam sözleşme bedelinin en az %80’ine ulaşmış olması halinde düzenlendiği, bu belge ile yüklenicinin işi fiilen gerçekleştirdiğinin idarece kabul edildiği, bu belge düzenlenirken geçici kabul şartı aranmadığı gibi, işin fiilen yapılmış olmasının yeterli görüldüğü, bu çerçevede, mevzuat sistematiği içerisinde işin gerçekleştirilmiş olmasının esas alındığının açık olmasına rağmen, somut ihalede fiyat dışı unsur kapsamında “geçici kabul yapılmış olma” şartının aranmasının, iş deneyiminin ölçülmesinde esas alınması gereken “işin fiilen yapılmış olması” kriterini ortadan kaldırdığı, nitekim uygulamada, yükleniciler tarafından sözleşme bedelinin tamamının gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, iş artışları nedeniyle işin devam ettiği ve bu nedenle geçici kabul işleminin henüz yapılmamış olabildiği, bu durumda isteklilerin, söz konusu işler için iş durum belgesi alabildiği ve bu belgeleri iş deneyim belgesi olarak kullanabildiği, ancak ihale dokümanında fiyat dışı unsur olarak getirilen “geçici kabul yapılmış olma” şartı nedeniyle, istekliler her ne kadar fiilen aynı işi gerçekleştirmiş (Türkiye Sınırları İçerisinde 10 km çift hat demiryolu yapmış olma şartı) ve bunu iş durum belgesi ile tevsik edebiliyor olsalar dahi, fiyat dışı unsur kriterini sağlayamaz hale geldiği, bu durumun, aynı teknik yeterliğe ve fiili iş deneyimine sahip istekliler arasında hukuki dayanaktan yoksun bir ayrım yaratarak rekabeti daralttığı, halbuki, aranan kriterin “Türkiye Sınırları İçerisinde 10 km çift hat demiryolu yapmış olma şartı” şeklinde, geçici kabul şartına bağlanmaksızın belirlenmesi halinde mevzuata aykırılık söz konusu olmayacak iken; bu kriterin geçici kabul şartına bağlanmasının, işin fiilen yapılmış olmasını değil, idari bir sürecin tamamlanmış olmasını esas almakta ve bu suretle iş deneyimi sistematiğini bozarak belirli isteklileri avantajlı konuma getirdiği, sonuç olarak; fiyat dışı unsur kapsamında “geçici kabul yapılmış olma” şartının aranmasının, fiilen işi gerçekleştirmiş isteklilerin ihaleye katılımını engelleyen, rekabeti daraltan ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen eşit muamele ve rekabet ilkelerine açıkça aykırılık teşkil eden bir düzenleme niteliğinde olduğu, kanunen yeterlik kriteri olarak öngörülmüş iş deneyim belgelerinin, fiyat dışı unsur adı altında yeniden ve daraltıcı şekilde kurgulanmasının; ihale dokümanının belirli isteklileri avantajlı hale getirecek şekilde düzenlendiğini gösterdiği, bu haliyle söz konusu düzenlemenin hukuka uygunluğundan söz edilebilmesi mümkün olmadığı, şikayet dilekçesi kapsamında, idareden, iş durum belgesinin söz konusu düzenleme kapsamında kabul edilip edilmeyeceği hususunda ortaya çıkan tereddütlerin açık ve net biçimde giderilmesi talep edildiği ancak idare tarafından verilen cevap incelendiğinde; yöneltilen bu açık ve somut sorunun doğrudan karşılanmadığı, aksine yalnızca iş yönetme ve iş denetleme belgelerinin kabul edilmeyeceğine ilişkin genel bir ifadeyle yetinildiği, bu durumun, sorunun esasına girilmediğini ve bilinçli şekilde yanıtsız bırakıldığını açıkça gösterdiği, kamu ihale mevzuatı uyarınca “iş deneyim belgesi” kavramının; iş bitirme, iş durum, iş yönetme ve iş denetleme belgelerini kapsayan üst bir kavram olduğu, bu belgeler arasında hukuki statü bakımından bir üstünlük veya hiyerarşi bulunmadığı, nitekim idare de ihale ilanında açıkça iş yönetme ve iş denetleme belgelerini kabul etmeyeceğini belirtmek suretiyle bu belgeleri kapsam dışında bıraktığı, ayrıca “geçici kabul” şartını öngörerek fiilen iş bitirme belgesini esas aldığını ortaya koyduğu, buna karşın, iş deneyim belgeleri arasında aynı hukuki statüye sahip olan iş durum belgesine ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı, iş deneyim belgesi kapsamında yer alan iş durum belgesinin kabul edilip edilmediği hususunun açıkça ortaya konulmadığı, buna rağmen fiyat dışı unsur olarak geçici kabul şartının aranmasının, ihale dokümanının kendi içinde çelişkili hale gelmesine neden olduğu, bu durumun ise istekliler arasında eşit ve sağlıklı bir rekabet ortamının oluşmasını engelleyerek ihale sürecini hukuka aykırı hale getirdiği, bu kapsamda iş durum belgesinin de söz konusu iş kapsamında kabul edilmesi yönündeki itirazı tekrarlama zorunluluğu doğduğu, iş bitirme ve iş durum belgesi aynı hukuki niteliğe sahip olduğu, söz konusu belgeler arasındaki ayrımın, hukuki nitelik bakımından değil, yalnızca işin gerçekleşme aşamasına ve belge sahibinin sıfatına ilişkin olduğu, bu belgelerin tamamının aynı mevzuat düzenlemesi içerisinde, aynı başlık altında ve aynı amaca hizmet edecek şekilde düzenlendiği ve her birinin iş deneyim belgesi niteliğini haiz olduğu, belgelerin tamamının, isteklilerin mesleki ve teknik yeterliklerinin ortaya konulmasına hizmet ettiği, bu yönüyle fonksiyonel ve hukuki açıdan eşdeğer nitelikte olduğu, aynı hukuki statüye sahip belgeler arasında keyfi bir farklılaştırma yaratılarak eşit muamele ve rekabet ilkelerinin ihlal edildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40’ıncı maddesi uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde fiyat dışı unsurların dikkate alınabilmesi mümkün olmakla birlikte, bu unsurların ihale konusu iş ile doğrudan bağlantılı, objektif, ölçülebilir ve karşılaştırılabilir nitelikte olmasının zorunlu olduğu, Kanun ile tanınan takdir yetkisinin kanunu aşacak şekilde yorumlanarak kanunda var olmayan unsurların fiyat dışı unsur olarak ihale ile aranması açıkça ihaleye katılımı daralttığı, rekabeti engellediği ve bu şekilde ihaleye katılımda tekel oluşturarak kamu zararına neden olduğu, kamu ihale uygulamalarında, işin tamamının yüklenici tarafından fiilen ve eksiksiz şekilde tamamlanmış olmasına rağmen, geçici kabul işlemlerinin; zaman zaman başka işin yapımı, tamamlanması, sistemin devreye alınması, idari süreçlerin sonuçlanması veya belirli sürelerin geçmesi gibi yüklenici iradesi dışında kalan sebeplerle gerçekleşmesinin gecikebileceği uygulamada sıklıkla karşılaşılabilen bir durum olduğu, mevzuatın da bu durumu kabul ettiği, işin yüklenici tarafından kusursuz şekilde tamamlanmış olmasına rağmen geçici kabulün henüz yapılmamış olduğu hallerde, yüklenicinin gerçekleştirdiği işi yok saymamak adına iş durum belgesi düzenlenmesini öngördüğü, kanun koyucu açısından esas olan, işin geçici kabulünün yapılmış olması değil, işin yüklenici tarafından fiilen gerçekleştirilmiş olduğu, dolayısıyla, yüklenici tarafından fiilen tamamlanan bir iş bakımından iş bitirme belgesi ile iş durum belgesi arasında, işin gerçekleştirilmiş olması yönünden herhangi bir fark bulunmadığı, bu belgeler arasındaki ayrım, yalnızca idari süreçlerin tamamlanıp tamamlanmadığına ilişkin olduğu ve yüklenicinin teknik yeterliği ve işi gerçekleştirme kabiliyeti bakımından bir farklılık yaratmadığı, aynı hukuki statüye ve aynı teknik yeterliğe sahip istekliler arasında keyfi bir ayrım yaratıldığı, dolayısıyla: 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen eşit muamele ilkesine, rekabetin sağlanması ilkesine ve ihale sürecinin objektifliği ilkesine açıkça aykırılık teşkil ettiği, anılan düzenlemenin iptali gerektiği, 2) İhale ilanında yer alan bir diğer fiyat dışı unsur olan “A.2.1. Taahhüt Altındaki ve Bitirilen Yapım İşleri Ciro Puanlaması Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro puanlaması 5 tam puan üzerinden yapılacaktır. Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro gereken tutar: 10.000.000.000,00 TL Gereken tutara eşit veya daha fazla ise 5 tam puan verilecektir.” şeklindeki düzenlemenin açıkça hukuka aykırı olduğu, bu kapsamda fiyat dışı unsur olarak taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri cirosu bakımından 10.000.000.000,00 TL tutarında eşik öngörülmesinin; bu tutarın fiyat dışı unsur olarak puanlamaya esas alınmasının ve yeterlik değerlendirmesinde fiilen belirleyici hale getirilmesinin, idari işlemlerde gözetilmesi zorunlu olan ölçülülük, rekabetin sağlanması ve eşit muamele ilkelerine açıkça aykırılık teşkil ettiği, idare tarafından belirlenen ciro ihalenin yatırım programındaki bedele çok yakın olduğu, yatırım programında çok daha büyük bütçeli işler için çok daha küçük ciro şartı arandığı, söz konusu yatırım programında şikâyet konusu ihaleye ilişkin olarak öngörülen toplam proje tutarının 14.911.583.000 TL olduğu, bu kapsamda, ihale konusu işin toplam yatırım büyüklüğü karşısında, fiyat dışı unsur olarak belirlenen 10.000.000.000 TL tutarındaki taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro şartının, işin ekonomik hacmi ile makul, gerekli ve orantılı bir ilişki içerisinde olmadığı, kaldı ki, İdari Şartnamesinde yapım işine ilişkin olarak teklif edilen tutarın isteklinin cirosunun %15’inden az olmaması şartı arandığı, bu kapsamda mevzuat %15’i yeterli görürken bu hususun mevzuatı orantısız biçimde aşarak yatırım programındaki bedelin tamamına yakın bir bedelde ciro şartı aranmasının hukuka aykırı olduğu, fiyat dışı unsur adı altında görünüşte puanlama kriteri olarak getirilmiş olsa da, fiili sonucu itibarıyla çok sayıda isteklinin rekabetten dışlanmasına ve yalnızca belli ekonomik büyüklüğe sahip sınırlı sayıdaki adayın avantajlı hale gelmesine neden olduğu, ihale ilanında öngörülen 10.000.000.000 TL tutarındaki ciro şartının, iş ortaklığı halinde dahi her bir ortak bakımından ayrı ayrı aranmasının, kamu ihale mevzuatının rekabeti teşvik eden yapısıyla bağdaşmadığı, işin üstlenilmesi bakımından esas olan hususun, ortaklığın toplam mali yeterliliğinin ihale konusu işin büyüklüğünü karşılayıp karşılamadığı olduğu, buna rağmen her bir ortak için ayrı ayrı 10.000.000.000 TL ciro şartı aranmasının, örneğin üç ortaklı bir yapı bakımından toplamda 30.000.000.000 TL gibi son derece yüksek bir ciro seviyesini fiilen zorunlu kıldığı, oysa işin yatırım programında öngörülen toplam bedelinin 14.911.583.000 TL olduğu dikkate alındığında, aranan toplam ciro tutarının işin büyüklüğünün iki katına ulaşması, ölçülülük ve orantılılık ilkeleriyle açıkça çeliştiği, bu durumun, ihaleye katılımı gereksiz ve aşırı şekilde zorlaştırdığı, rekabeti daralttığı ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması amacına aykırılık teşkil ettiği, salt bu hususun dahi rekabeti kısıtlamak ve Türkiye genelinde bu şartları sağlayabilecek bir iki firmayı işaret edecek şekilde ihaleye çıkıldığının göstergesi niteliğinde olduğu, dolayısıyla: 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde düzenlenen eşit muamele ilkesine, rekabetin sağlanması ilkesine açıkça aykırılık teşkil ettiği, anılan düzenlemenin iptali gerektiği, 3) İhale ilanında “Geçerli teklif veren istekliler arasından; teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak; A.1.1.1. Gereken miktara eşit veya daha fazla ise 5 tam puan verilecektir. A.1.1.2. Yukarıda yer alan puanlama kriterleri tek bir iş deneyim belgesi muhtevasında olmak zorundadır. … A.1.1.5.İş yönetme ve denetleme belgeleri bu değerlendirmede kabul edilmeyecektir. İstekli bu koşulu yeterlik için sunduğu iş deneyim belgesi ile tevsik edebileceği gibi ayrıca sunacağı bir iş deneyim belgesi ile de tevsik edebilir.” şeklinde fiyat dışı unsur belirlemesi yapıldığı, iş deneyiminin yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerçekleştirilmiş olması şartının, ihale konusu işle ilgisiz, keyfi ve rekabeti daraltıcı nitelikte ve açıkça hukuka aykırı olduğu, ihale dokümanında yer verilen düzenleme ile iş deneyiminin yalnızca Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde gerçekleştirilmiş olmasının aranması, ihale konusu işin teknik niteliği ile hiçbir şekilde doğrudan veya dolaylı bir bağlantı taşımadığı, zira metro veya tramvay hattı yapım işinin; ileri düzey mühendislik bilgisi, teknik kapasite, organizasyon kabiliyeti ve tecrübe gerektiren bir faaliyet olduğu, bu işin hangi ülke sınırları içerisinde gerçekleştirildiğinin, yüklenicinin teknik yeterliği bakımından herhangi bir farklılık yaratmasının mümkün olmadığı, aynı teknik standartlara uygun şekilde, aynı yöntemlerle ve hatta daha ağır şartlar altında yurt dışında gerçekleştirilmiş bir iş deneyiminin, sırf coğrafi sınırlar gerekçe gösterilerek yok sayılmasının, teknik yeterlik ölçümü ile bağdaşmayan, objektiflikten uzak ve keyfi bir yaklaşım niteliğinde olduğu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi uyarınca idareler; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlü olduğu, Ancak somut düzenleme ile; yurt dışında aynı veya daha yüksek nitelikte iş gerçekleştirmiş isteklilerin ihaleye katılımı fiilen engellendiği, bu suretle ihaleye katılım daraltıldığı ve rekabet ortamı bilinçli şekilde sınırlandırıldığı, bu tür bir coğrafi sınırlamanın, ihale konusu işin gerektirdiği teknik yeterliği ölçmeye hizmet etmediği; aksine, belirli bir coğrafyada faaliyet göstermiş sınırlı sayıdaki isteklileri avantajlı konuma getiren bir filtre işlevi gördüğü, bu durumun, ihale dokümanının belirli isteklileri işaret edecek şekilde kurgulandığı yönünde ciddi şüphe doğurduğu, kamu ihale hukukunun temel ilkeleri ile açıkça çeliştiği, öte yandan, kamu ihale mevzuatında iş deneyiminin yurt içinde gerçekleştirilmiş olması gerektiğine dair genel ve zorunlu bir düzenleme bulunmadığı, bu yönde getirilecek sınırlamaların ancak işin niteliği ile zorunlu ve doğrudan bir bağlantı kurulabildiği istisnai hallerde kabul edilebilir olduğu, somut olayda ise böyle bir zorunluluk bulunmadığı gibi, idare tarafından bu yönde herhangi bir teknik veya hukuki gerekçe de ortaya konulmadığı, sonuç olarak, söz konusu coğrafi sınırlamanın herhangi bir teknik zorunluluğa dayanmadığı, yalnızca rekabeti daraltıcı etki doğurduğu açık olduğundan, anılan düzenlemenin iptali gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Aynı Kanunun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: …. b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; …… 2) (Değişik: 20/11/2008-5812/3 md.) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler, b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler, c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,….” hükmü, Anılan Kanunun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir…” hükmü yer almaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar ile Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesindeki tanım ve kısaltmaların yanında; … b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri, … ç) İş: Yapım işlerini, d) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini, e) Kanun: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununu, … ı) Esaslı unsur: Proje bütünlüğü çerçevesinde yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubunu, i) İş grubu: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin eki Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesindeki ilgili iş grubunu,” j) EKAP Yönetmeliği: Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliğini, … ifade eder.” hükmü, “Belge düzenleme koşulları” başlıklı 44’üncü maddesinde “(1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak taahhüt edilen; a) Geçici kabulü yapılmış işlerde, “yüklenici iş bitirme belgesi”, b) Devam eden işlerde; işin, ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi halinde, “yüklenici iş durum belgesi”, c) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciye karşı bedel içeren bir sözleşme ile taahhüt edilen iş bölümünün tamamen bitirilmesi ve söz konusu iş kısmının idare tarafından kısmı kabulünün yapılması veya asıl sözleşmeye ilişkin işin geçici kabulünün yapılması şartıyla “alt yüklenici iş bitirme belgesi”, ç) Geçici kabulü yapılmış işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi”, d) Devam eden işlerde; işin, ilk sözleşme bedelinin tamamlanması ve gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşarak kusursuz olarak gerçekleştirilmesi halinde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetleme ve yönetme görevinde bulunan mimar veya mühendislere “iş denetleme belgesi” veya “iş yönetme belgesi”, olarak düzenlenir. …” hükmü, Yapım İşi İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale işlem dosyası” başlıklı 21’inci maddesinde; “(1) İdare, ihalesi yapılacak her iş için bir ihale işlem dosyası düzenler. (Değişik cümle: R.G.-16/3/2011-27876) Bu dosyada ihale sürecinin bulunduğu aşamaya göre (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G./7.md.; yürürlük: 01/08/2025) aşağıdaki belgeler yer alır: a) İhale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet hesap cetveli. b) (Değişik bent: 18/05/2024-32550 R.G./7.md.; yürürlük: 01/08/2025) Teklif türünün belirlenmesi ile ilgili e-form. c) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemenin gerekçelerinin yer aldığı açıklama belgesi.” ….” düzenlemesi, Anılan Yönetmelik’in “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. (2) (Ek fıkra: 18/05/2024-32550 R.G./30. md., yürürlük: 15/06/2024) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen işlerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunludur. (3) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi halinde fiyat ve fiyat dışı unsurlar puanlanır. Fiyat puanlamasında en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı kullanılır. Fiyat dışı unsurların puanlamasında ise 62 nci maddede belirtilen unsurlar esas alınır.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. (2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir. (3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez. (4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53’üncü maddesinde “… 53.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar 53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil toplam değerlendirme puanının yüz tam puan üzerinden hesaplanması ve aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir. 53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olmayacak şekilde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir. 53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir. 53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabilir. Bu kapsamda; a) İstekli hakkında ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmemiş olması, b) 4735 sayılı Kanuna göre imzalanan sözleşmelerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde aynı Kanunun 16 ncı maddesine göre devredilmemiş ve/veya yükleniciden kaynaklanan nedenlerle feshedilmemiş olması, c) 4735 sayılı Kanuna göre ihaleyi yapan idare ile imzalanan sözleşmelere konu işlerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde süre uzatımı dahil süresinde bitirilmiş olması, ç) Kullanılacak olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın isteklinin kendi malı olması, d) Yapım işleri cirosunun toplam ciroya oranı, e) İsteklinin faaliyet süresini gösteren genel deneyimi, f) Belli İstekliler Arasında İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip Ön Yeterlik Şartnamesinin 7.9 uncu maddesinde belirlenen puanlama kriterleri, g) İsteklinin ihaleyi yapan idareye karşı yükleniminde bulunan yapım işlerinin sayısı ve/veya tutarının düşük olması, ğ) İhale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu, h) İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması, hususları ile idare veya Kurum tarafından belirlenen benzeri diğer hususların biri, birkaçı ya da tamamı fiyat dışı unsur olarak kullanılabilir. … Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlendiği birim fiyatlı işlerde, fiyat dışı unsur puanlamasında (ğ) bendinde yer alan unsurun kullanılması zorunlu olup bu unsurun asgari puanı toplam fiyat dışı unsur puanının yarısının altında olamaz. (ç) bendinde yer alan unsurun puanlanmasında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesi hükümleri uygulanır. Bunlar dışındaki diğer unsurların her biri için azami beş puan verilir. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Adapazarı Serdivan Tramvay Hattı İnşaat Ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat Ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma İşi kapsamında inşaa edilecek olan tramvay hattı Sakarya Üniversitesi, Doğu Transfer Merkezi ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi Serdivan Spor Kompleksi arasında 15.2 km, 19 adet tramvay durağından oluşmaktadır. İhale konusu işin kapsamı; söz konusu tramvay hattının tüm inşaat işleri ile toplam 19 adet tramvay durağı,1 adet 1595 m aç-kapa yapısı, 1 adet acil kaçış yapısı, öngermeli precast kirişli toplam uzunluğu 95 m olan 2 köprü, 11 adet hat, 1 adet depo trafo merkezi, 1 adet depo alanı (İdari ve Atölye Binası Dahil), tramvay projesi kapsamında tüm sanat yapıları, altyapı deplase işleri, drenaj, aydınlatma, peyza işleri dahil Mithatpaşa ve Tunatan kavşakları tüm inşaat işleri, mimari ince işleri, demiryolu işleri, enerji temini ve dağıtımı, cer gücü, durak kanopileri, aydınlatma, yapılacak olan hatların sinyalizasyonu, kontrol ve haberleşme sistemleri (SCADA, iletim, telefon, telsiz, anons, yolcu bilgilendirme, yolcu geçiş ve ücret toplama sistemleri dahil), çevresel kontrol sistemleri (havalandırma ve iklimlendirme dahil), yangın alarm, yangından korunma ve yangın söndürme sistemleri, içme suyu, pissu ve drenaj sistemleri, yürüyen merdiven ve asansörler, genel hizmetler, diğer kurum ve kuruluşlar ile ilgili işler ve bunlarla ilgili tasarım hizmetleri (sistemin tüm parçalarının birlikte etkin bir şekilde çalışmasını sağlayacak ve minimum bakım gerektirecek ve de geçici inşaat işlerinin de verimli olarak yapımını sağlayacak) dahil tüm işlerin yapım, temin, montaj, test etme ve işletmeye alma işleri ve gerekli yapılarla beraber elektromekanik tesisatlarının tasarımı ve inşaat işleri, tüm sistemler ile ilgili 24 ay süreli işletme ve bakım gözetimi hizmeti verilmesi, işletme ve bakım el kitaplarının hazırlanması, iş başında eğitim verilmesidir. İhale eki kesin projelerde yer alan durak, aç-kapa tünel ve hat yapılarında veya gerekmesi durumunda İdare’nin göstereceği başka bir noktada zemin araştırma programı hazırlanması İdare/Yapı Denetim Görevlisi onayını alarak gereken araştırmaların yapılması, araştırmaların sonuçlarına göre gerekmesi durumunda ilgili tasarım revizyonlarının yapılarak İdare/Yapı Denetim Görevlisi onayına sunulması ve imalatların buna göre yapılması ihale konusu işin kapsamına dahildir. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: SAKARYA” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde; “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir. 33.1.1. Hesaplamada Kullanılacak Formül:Toplam Puan=Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı İsteklinin Toplam Puanı hesaplanırken; Toplam Puan = (Teklif Tam Puanı - (´En Düşük Geçerli Teklif Tutarı-Teklif Fiyatı´ X Teklif Tam Puanı / En Düşük Geçerli Teklif Tutarı)) + Fiyat Dışı Unsur Puanı Teklif Fiyat Puanı:50 Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:50 ….. Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Diğer (Manuel Giriş) (Alınabilecek Azami FDU Puanı : 5 ) Numune Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır Demonstrasyon Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Fiyat Dışı Unsur Tanımı Fiyat Dışı Unsur Puanı A.1.1. İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olmasına ilişkin puanlaması İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olmasına ilişkin puanlaması 5 tam puan üzerinden yapılacaktır. Geçerli teklif veren istekliler arasından; teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak; A.1.1.1. Gereken miktara eşit veya daha fazla ise 5 tam puan verilecektir. A.1.1.2. Yukarıda yer alan puanlama kriterleri tek bir iş deneyim belgesi muhtevasında olmak zorundadır. A.1.1.3. Yukarıda istenilen miktarın, sunulan iş deneyim belgesinden anlaşılamadığı durumlarda bu bilgileri içeren tevsik edici belgeleri sunmak zorundadır. Tevsik edici belgelerin sunulmaması durumunda bilgi eksikliği kapsamında tamamlattırılması söz konusu olmayacaktır. A.1.1.4. İş ortaklıklarında her bir ortağın puanı, ihale konusu iş kapsamında istenen asgari miktarın ortaklık oranları ile çarpılması sonucu bulunan miktar üzerinden hesaplanır. İş ortaklığının puanı, her bir ortağın bu şekilde hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. A.1.1.5. İş yönetme ve denetleme belgeleri bu değerlendirmede kabul edilmeyecektir. İstekli bu koşulu yeterlik için sunduğu iş deneyim belgesi ile tevsik edebileceği gibi ayrıca sunacağı bir iş deneyim belgesi ile de tevsik edebilir. A.1.1.6. Fiyat dışı unsur puanlaması için sunulacak olan iş deneyim belgesinde de ihale ilk ilan tarihinden geriye doğru son on yıl şartı aranacaktır. 5 …… 33.1.2. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgeler ihaleye katılım belgesine aktarılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İtirazen şikâyete konu ihalenin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj ve İşletmeye Alma ” işi olduğu, açık ihale usulü ile ihaleye çıkıldığı, yaklaşık maliyetin toplam 14.535.595.800,25 TL olarak belirlendiği; bahse konu ihalede (41) adet ihale dokümanı indirildiği, 28.04.2026 tarihinde yapılan ihaleye (11) isteklinin katıldığı, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler incelendiğinde; söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceğinin ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenirken fiyat dışı unsurların nasıl puanlanacağının düzenlendiği, ayrıca, idare tarafından yapılan puanlamada teklif fiyatının 50 puan, fiyat dışı unsurun 50 puan olacağı, başvuru sahibinin iddiasında belirtmiş olduğu “Geçerli teklif veren istekliler arasından; teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak;” şeklinde belirtilen fiyat dışı unsur değerlendirme yönteminin ise 5 puan olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi hâlinde fiyat ve fiyat dışı unsurların puanlanacağı, bu durumda, fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgelerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi gerektiği, fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabileceği, bu kapsamda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.4’üncü maddesinde belirtilen hususların biri, birkaçı ya da tamamının fiyat dışı unsur olarak kullanılabileceği, söz konusu maddenin (h) bendinde ihale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması hususunun fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği anlaşılmaktadır. Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden, yukarıda aktarılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.4’üncü maddesinin (h) bendinde fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği belirtilen “İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması” hususu kapsamında “Geçerli teklif veren istekliler arasından; teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak;” şartının idarece fiyat dışı unsur olarak belirlendiği ve söz konusu şartı sağlayan isteklilerin 5 puan alacağı anlaşılmaktadır. “KİK001” nolu “İhale Onay Belgesi” e-formun not kısmında “2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, fiyat dışı unsurlara yönelik düzenlemeye ilişkin gerekçeli açıklama belgesi eklenecektir.” ibaresi yer almaktadır. İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası ve EKAP sistemindeki ihale sürecine ilişkin bilgi ve belgeler incelendiğinde; “Fiyat Dışı Unsur Hesabı” başlıklı belgenin yer aldığı, fiyat dışı unsurlara yönelik düzenlemeye ilişkin gerekçeli bir açıklama belgesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. “Fiyat Dışı Unsur Hesabı” başlıklı belgenin ise “İsteklinin Teklifi ile Yaklaşık Maliyet Yapısının Birbiri ile Uyumu” fiyat dışı unsuru ile ilgili bir işlem belgesi olduğu görülmüştür. Aktarılan Yönetmelik’in 61’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında “İhale hazırlık aşamasında hazırlanan ihale onay belgesinin ekinde fiyat dışı unsurlara gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü yer almakta olup, öncelikli olarak idarece hazırlanmış fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli açıklama belgesinin ihale onay belgesi ekinde yer alması gerektiği, bu belgenin varlığı sonrasında, idarelerce yapılan fiyat dışı unsur puanlamasının mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığına yönelik ileri sürülen iddialara ilişkin değerlendirme yapılabileceği, somut durumda fiyat dışı unsurların belirlenmesine yönelik gerekçeli açıklama belgesi veya bu hususa ilişkin herhangi bir bilgi/belge idare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası muhteviyatında ve EKAP sistemindeki ihale sürecine ilişkin bilgi ve belgeler kapsamında bulunmadığından iddia bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilmesi için Kurumun 13.05.2026 tarihli ve 13983960-101.01.02-2026/6587 sayılı yazısı ile idareden ihale hazırlık aşamasında hazırlanması ve ihale onay belgesinin ekinde olması gereken fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli bir açıklama belgesinin olup olmadığı, varsa söz konusu belgenin gönderilmesi talep edilmiştir. İdareden 14.05.2026 tarihli ve 13983960-101.01.02-2026/6587 sayılı yazı ekinde gönderilen rapor incelendiğinde; “….. İhale konusu işin ileri mühendislik uzmanlığı gerektirmesi, yüksek teknoloji içeren sistemler barındırması ve şehir içi ulaşım sürekliliğini doğrudan etkilemesi nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca fiyat esasına göre belirlenmesinin kamu yararını tam olarak sağlamayacağı değerlendirilmiştir. …. Yapılan teknik ve idari değerlendirme sonucunda; ihale konusu metro/raylı sistem yapım işinin teknik karmaşıklığı, işletme güvenliği üzerindeki etkileri, kalite gereksinimleri ve süre hassasiyeti dikkate alındığında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca en düşük fiyat esasına göre belirlenmesinin kamu yararı açısından yeterli olmayacağı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle, ihale dokümanında belirtilen esaslar çerçevesinde fiyat dışı unsur uygulanmasının uygun olduğu değerlendirilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. İdarenin fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli açıklama raporu incelendiğinde, raporun ekonomik açıdan en avantajlı teklifin en düşük fiyat esası yerine fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesine ilişkin idare gerekçelerini içerdiği, fiyat dışı unsurların idarenin ihtiyacı doğrultusunda kullanılmasında idarenin takdir yetkisine sahip olduğu, ihale dokümanında “ Teklif tarihinden geriye doğru son 10 yıl içerisinde Türkiye sınırları içerisinde tek bir sözleşme kapsamında geçici kabulü yapılan en az 10 km çift hat metro veya tramvay işi yapmış olmak ” şeklindeki fiyat dışı unsur belirlemesinin ihale konusu iş ile bağlantılı olduğu, isteklilerin verdikleri tekliflerin niteliğini ölçme hedefini içerecek mahiyette olduğu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırılık teşkil eden bir yönünün bulunmadığı sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmemiştir. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Aynı Kanunun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde, “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: a)Ekonomik ve malî yeterliğin belirlenmesi için; 1) Bankalardan temin edilecek isteklinin malî durumu ile ilgili belgeler, 2) (Değişik: 30/7/2003-4964/7 md.) İsteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri, 3) İsteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu (Değişik ibare: 17/01/2019-7161/30 md.) veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler. ….” hükmü, Anılan Kanunun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir…” hükmü yer almaktadır. Yapım İşi İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale işlem dosyası” başlıklı 21’inci maddesinde; “(1) İdare, ihalesi yapılacak her iş için bir ihale işlem dosyası düzenler. (Değişik cümle: R.G.-16/3/2011-27876) Bu dosyada ihale sürecinin bulunduğu aşamaya göre (Mülga ibare: 18/05/2024-32550 R.G./7.md.; yürürlük: 01/08/2025) aşağıdaki belgeler yer alır: a) İhale onay belgesi ve eki yaklaşık maliyet hesap cetveli. b) (Değişik bent: 18/05/2024-32550 R.G./7.md.; yürürlük: 01/08/2025) Teklif türünün belirlenmesi ile ilgili e-form. c) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemenin gerekçelerinin yer aldığı açıklama belgesi.” ….” düzenlemesi, Anılan Yönetmelik’in “İsteklinin iş hacmini gösteren belgeler” başlıklı 36’nci maddesinde; “(1) (Değişik:RG-16/7/2011-27996) İş hacmini gösteren belgeler, aday veya isteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait; a) Toplam cirosunu gösteren gelir tablosu, b) (Değişik: 13.06.2019-30800 RG/ 2. md.,yürürlük:23.06.2019) Yapım işleri cirosunu gösteren belgedir. (2) (Değişik:RG-16/7/2011-27996; Değişik fıkra: 13.06.2019-30800 RG/2. md.,yürürlük:23.06.2019) Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına kadar olan ve iş hacmini gösteren belgelerin istenildiği ihalelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen her iki belgenin idarece istenilmesi zorunludur. Bu durumda aday veya isteklinin üçüncü fıkradaki yeterlik kriterini sağladığını göstermek üzere ihaleden önceki yıla ait bu iki belgeden birini sunması yeterlidir. Yaklaşık maliyeti eşik değerin üç katına eşit ve bu değerin üzerinde olan ihalelerde ise yalnızca birinci fıkranın (b) bendinde belirtilen belgenin sunulması gerektiğine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu durumda aday veya isteklinin idarece istenilen ilgili belgeyi sunması gereklidir. (3) (Değişik:RG-16/7/2011-27996)Birinci fıkrada sayılan belgelerin istenildiği durumlarda; a) Açık ihale usulüyle yapılan ihaleler ile Kanunun 21 inci maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde; isteklinin, (Ek ibare: 13.06.2019-30800 RG/ 2. md.,yürürlük:23.06.2019)toplam cirosunun, teklif ettiği bedelin % 25’inden,(Değişik ibare: 13.06.2019-30800 RG/ 2. md.,yürürlük:23.06.2019) yapım işleri cirosunun ise teklif ettiği bedelin % 15’inden az olmaması,…” düzenlemesi, Anılan Yönetmelik’in “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. (2) (Ek fıkra: 18/05/2024-32550 R.G./30. md., yürürlük: 15/06/2024) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen işlerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunludur. (3) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi halinde fiyat ve fiyat dışı unsurlar puanlanır. Fiyat puanlamasında en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı kullanılır. Fiyat dışı unsurların puanlamasında ise 62 nci maddede belirtilen unsurlar esas alınır.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. (2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir. (3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez. (4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53’üncü maddesinde “… 53.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar 53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil toplam değerlendirme puanının yüz tam puan üzerinden hesaplanması ve aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir. 53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olmayacak şekilde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir. 53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir. 53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabilir. Bu kapsamda; a) İstekli hakkında ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmemiş olması, b) 4735 sayılı Kanuna göre imzalanan sözleşmelerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde aynı Kanunun 16 ncı maddesine göre devredilmemiş ve/veya yükleniciden kaynaklanan nedenlerle feshedilmemiş olması, c) 4735 sayılı Kanuna göre ihaleyi yapan idare ile imzalanan sözleşmelere konu işlerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde süre uzatımı dahil süresinde bitirilmiş olması, ç) Kullanılacak olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın isteklinin kendi malı olması, d) Yapım işleri cirosunun toplam ciroya oranı, e) İsteklinin faaliyet süresini gösteren genel deneyimi, f) Belli İstekliler Arasında İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip Ön Yeterlik Şartnamesinin 7.9 uncu maddesinde belirlenen puanlama kriterleri, g) İsteklinin ihaleyi yapan idareye karşı yükleniminde bulunan yapım işlerinin sayısı ve/veya tutarının düşük olması, ğ) İhale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu, h) İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması, hususları ile idare veya Kurum tarafından belirlenen benzeri diğer hususların biri, birkaçı ya da tamamı fiyat dışı unsur olarak kullanılabilir. … Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlendiği birim fiyatlı işlerde, fiyat dışı unsur puanlamasında (ğ) bendinde yer alan unsurun kullanılması zorunlu olup bu unsurun asgari puanı toplam fiyat dışı unsur puanının yarısının altında olamaz. (ç) bendinde yer alan unsurun puanlanmasında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 41 inci maddesi hükümleri uygulanır. Bunlar dışındaki diğer unsurların her biri için azami beş puan verilir. … … 53.3.5. Fiyat dışı unsur puanlamasında belirlenen unsurların niteliğine uygun düştüğü ölçüde; a) Asgari ve azami değerler arasında kalan ara değerler için doğrusal orantı yapılır. b) İş ortaklığının puanı, her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Ancak 53.3.4 üncü maddenin (ç) bendinde yer alan unsurun puanlamasında ortaklardan biri veya birkaçı tarafından aranan kriterin sağlanması yeterlidir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Adapazarı Serdivan Tramvay Hattı İnşaat Ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat Ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj Ve İşletmeye Alma İşi kapsamında inşaa edilecek olan tramvay hattı Sakarya Üniversitesi , Doğu Transfer Merkezi ve Sakarya Büyükşehir Belediyesi Serdivan Spor Kompleksi arasında 15.2 km, 19 adet tramvay durağından oluşmaktadır. İhale konusu işin kapsamı; söz konusu tramvay hattının tüm inşaat işleri ile toplam 19 adet tramvay durağı,1 adet 1595 m aç-kapa yapısı , 1 adet acil kaçış yapısı, öngermeli precast kirişli toplam uzunluğu 95 m olan 2 köprü, 11 adet hat , 1 adet depo trafo merkezi, 1 adet depo alanı (İdari ve Atölye Binası Dahil), tramvay projesi kapsamında tüm sanat yapıları, altyapı deplase işleri, drenaj, aydınlatma, peyza işleri dahil Mithatpaşa ve Tunatan kavşakları tüm inşaat işleri, mimari ince işleri, demiryolu işleri, enerji temini ve dağıtımı, cer gücü, durak kanopileri, aydınlatma, yapılacak olan hatların sinyalizasyonu, kontrol ve haberleşme sistemleri (SCADA, iletim, telefon, telsiz, anons, yolcu bilgilendirme, yolcu geçiş ve ücret toplama sistemleri dahil), çevresel kontrol sistemleri (havalandırma ve iklimlendirme dahil), yangın alarm, yangından korunma ve yangın söndürme sistemleri, içme suyu, pissu ve drenaj sistemleri, yürüyen merdiven ve asansörler, genel hizmetler, diğer kurum ve kuruluşlar ile ilgili işler ve bunlarla ilgili tasarım hizmetleri (sistemin tüm parçalarının birlikte etkin bir şekilde çalışmasını sağlayacak ve minimum bakım gerektirecek ve de geçici inşaat işlerinin de verimli olarak yapımını sağlayacak) dahil tüm işlerin yapım, temin, montaj, test etme ve işletmeye alma işleri ve gerekli yapılarla beraber elektromekanik tesisatlarının tasarımı ve inşaat işleri, tüm sistemler ile ilgili 24 ay süreli işletme ve bakım gözetimi hizmeti verilmesi, işletme ve bakım el kitaplarının hazırlanması, iş başında eğitim verilmesidir. İhale eki kesin projelerde yer alan durak, aç-kapa tünel ve hat yapılarında veya gerekmesi durumunda İdare’nin göstereceği başka bir noktada zemin araştırma programı hazırlanması İdare/Yapı Denetim Görevlisi onayını alarak gereken araştırmaların yapılması, araştırmaların sonuçlarına göre gerekmesi durumunda ilgili tasarım revizyonlarının yapılarak İdare/Yapı Denetim Görevlisi onayına sunulması ve imalatların buna göre yapılması ihale konusu işin kapsamına dahildir. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: SAKARYA” düzenlemesi, Anılan Şartname’de “7.2.2 İş hacmini gösteren belgeler İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yapım işleri cirosunu gösteren belgeleri sunması gereklidir. İsteklinin yapım işleri cirosunun teklif ettiği bedelin % 15'inden az olmaması gerekir. Bu kriteri sağlayan ve buna ilişkin belgeyi sunan istekli yeterli kabul edilir….” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde; “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir. 33.1.1. Hesaplamada Kullanılacak Formül:Toplam Puan=Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı İsteklinin Toplam Puanı hesaplanırken; Toplam Puan = (Teklif Tam Puanı - (´En Düşük Geçerli Teklif Tutarı-Teklif Fiyatı´ X Teklif Tam Puanı / En Düşük Geçerli Teklif Tutarı)) + Fiyat Dışı Unsur Puanı Teklif Fiyat Puanı:50 Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:50 …… Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Diğer (Manuel Giriş) (Alınabilecek Azami FDU Puanı : 5 ) Numune Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır Demonstrasyon Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Fiyat Dışı Unsur Tanımı Fiyat Dışı Unsur Puanı A.2.1. Taahhüt Altındaki ve Bitirilen Yapım İşleri Ciro Puanlaması Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro puanlaması 5 tam puan üzerinden yapılacaktır. Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro gereken tutar : 10.000.000.000,00 TL Gereken tutara eşit veya daha fazla ise 5 tam puan verilecektir. Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro puanlamasında; İş ortaklıklarında, her bir ortağın puanı, taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro tutarlarının ortaklık oranlarına bölümü sonucu bulunan tutar üzerinden hesaplanır. İş ortaklığının puanı, her bir ortağın bu şekilde hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36.6. maddesinde bulunan (Yapım işleri cirosunu tevsik etmek üzere; yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce standart forma uygun olarak düzenlenen belge sunulur.) hükmü doğrultusunda Yapım İşleri ciro tablosunun Standart Form-KİK024.2/Y veya Standart Form-KİK024.3/Y standart formlarına uygun olacak şekilde yeterlik bilgileri tablosunda sunulması gerekmektedir. 5 33.1.2. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgeler ihaleye katılım belgesine aktarılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İtirazen şikâyete konu ihalenin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Adapazarı – Serdivan Tramvay Hattı İnşaat ve Elektromekanik Sistemler Temin, Montaj ve İşletmeye Alma ” işi olduğu, açık ihale usulü ile ihaleye çıkıldığı, yaklaşık maliyetin toplam 14.535.595.800,25 TL olarak belirlendiği; bahse konu ihalede (41) adet ihale dokümanı indirildiği, 28.04.2026 tarihinde yapılan ihaleye (11) isteklinin katıldığı, ihale dokümanında yer alan düzenlemeler incelendiğinde; söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceğinin ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenirken fiyat dışı unsurların nasıl puanlanacağının düzenlendiği, ayrıca, idare tarafından yapılan puanlamada teklif fiyatının 50 puan, fiyat dışı unsurun 50 puan olacağı, başvuru sahibinin iddiasında belirtmiş olduğu “Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro gereken tutar: 10.000.000.000,00 TL;” şeklinde belirtilen fiyat dışı unsur değerlendirme yönteminin ise 5 puan olduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamalarından ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi hâlinde fiyat ve fiyat dışı unsurların puanlanacağı, bu durumda, fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgelerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi gerektiği, fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabileceği, bu kapsamda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.4’üncü maddesinde belirtilen hususların biri, birkaçı ya da tamamının fiyat dışı unsur olarak kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden, yukarıda aktarılan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 53.3.4’üncü maddesi çerçevesinde idare tarafından belirlenen benzeri diğer hususlar kapsamında “Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro gereken tutar: 10.000.000.000,00 TL;” şartının idarece fiyat dışı unsur olarak belirlendiği ve söz konusu şartı sağlayan isteklilerin 5 puan alacağı, taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro puanlamasında; iş ortaklıklarında, her bir ortağın puanının, taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro tutarlarının ortaklık oranlarına bölümü sonucu bulunan tutar üzerinden hesaplanacağı ve iş ortaklığının puanının, her bir ortağın bu şekilde hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamı olacağı, bu bağlamda, söz konusu şartın sağlandığını tevsik eden belgelerin sunulması gerektiği anlaşılmaktadır. “KİK001” nolu “İhale Onay Belgesi” e-formun not kısmında “2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, fiyat dışı unsurlara yönelik düzenlemeye ilişkin gerekçeli açıklama belgesi eklenecektir.” ibaresi yer almaktadır. İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası ve EKAP sistemindeki ihale sürecine ilişkin bilgi ve belgeler incelendiğinde; “Fiyat Dışı Unsur Hesabı” başlıklı belgenin yer aldığı, fiyat dışı unsurlara yönelik düzenlemeye ilişkin gerekçeli bir açıklama belgesinin bulunmadığı tespit edilmiştir. “Fiyat Dışı Unsur Hesabı” başlıklı belgenin ise “İsteklinin Teklifi ile Yaklaşık Maliyet Yapısının Birbiri ile Uyumu” fiyat dışı unsuru ile ilgili bir işlem belgesi olduğu görülmüştür. Aktarılan Yönetmelik’in 61’inci maddesinin 4’üncü fıkrasında “İhale hazırlık aşamasında hazırlanan ihale onay belgesinin ekinde “ fiyat dışı unsurlara gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü yer almakta olup, öncelikli olarak idarece hazırlanmış fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli açıklama belgesinin ihale onay belgesi ekinde yer alması gerektiği, bu belgenin varlığı sonrasında, idarelerce yapılan fiyat dışı unsur puanlamasının mevzuata uygun olarak yapılıp yapılmadığına yönelik ileri sürülen iddialara ilişkin değerlendirme yapılabileceği, somut durumda fiyat dışı unsurların belirlenmesine yönelik gerekçeli açıklama belgesi veya bu hususa ilişkin herhangi bir bilgi/belge idare tarafından gönderilen ihale işlem dosyası muhteviyatında ve EKAP sistemindeki ihale sürecine ilişkin bilgi ve belgeler kapsamında bulunmadığından iddia bakımından ayrıca değerlendirme yapılabilmesi için Kurumun 13.05.2026 tarihli ve 13983960-101.01.02-2026/6587 sayılı yazısı ile idareden ihale hazırlık aşamasında hazırlanması ve ihale onay belgesinin ekinde olması gereken fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli bir açıklama belgesinin olup olmadığı, varsa söz konusu belgenin gönderilmesi talep edilmiştir. İdareden 14.05.2026 tarihli ve 13983960-101.01.02-2026/6587 sayılı yazı ekinde gönderilen rapor incelendiğinde; “….. İhale konusu işin ileri mühendislik uzmanlığı gerektirmesi, yüksek teknoloji içeren sistemler barındırması ve şehir içi ulaşım sürekliliğini doğrudan etkilemesi nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca fiyat esasına göre belirlenmesinin kamu yararını tam olarak sağlamayacağı değerlendirilmiştir. …. Yapılan teknik ve idari değerlendirme sonucunda; ihale konusu metro/raylı sistem yapım işinin teknik karmaşıklığı, işletme güvenliği üzerindeki etkileri, kalite gereksinimleri ve süre hassasiyeti dikkate alındığında ekonomik açıdan en avantajlı teklifin yalnızca en düşük fiyat esasına göre belirlenmesinin kamu yararı açısından yeterli olmayacağı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle, ihale dokümanında belirtilen esaslar çerçevesinde fiyat dışı unsur uygulanmasının uygun olduğu değerlendirilmiştir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. İdarenin fiyat dışı unsurlara ilişkin gerekçeli açıklama raporu incelendiğinde, raporun ekonomik açıdan en avantajlı teklifin en düşük fiyat esası yerine fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesine ilişkin idare gerekçelerini içerdiği, fiyat dışı unsurların idarenin ihtiyacı doğrultusunda kullanılmasında idarenin takdir yetkisine sahip olduğu, ihale dokümanında “ Taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro gereken tutar: 10.000.000.000,00 TL; ” şeklindeki fiyat dışı unsur belirlemesinin ihale konusu iş ile bağlantılı olduğu, isteklilerin verdikleri tekliflerin niteliğini ölçme hedefini içerecek mahiyette olduğu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde yer alan temel ilkelere aykırılık teşkil eden bir yönünün bulunmadığı sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmemiştir. Diğer taraftan, iş ortaklığı ciro puanlaması açısından; Kamu İhale Genel Tebliği’nde ise hangi durumların fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği sayılmış olup, iş ortaklığının fiyat dışı unsur puanlamasının nasıl yapılması gerektiği açıklanmıştır. Bu kapsamda, iş ortaklığının puanının “ kullanılacak olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın isteklinin kendi malı olması ” durumu haricindeki tüm hallerde, her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplanması suretiyle hesaplanacağı belirtilmiştir. Söz konusu idari şartnamede “ İş ortaklıklarında, her bir ortağın puanı, taahhüt altındaki ve bitirilen yapım işleri ciro tutarlarının ortaklık oranlarına bölümü sonucu bulunan tutar üzerinden hesaplanır. İş ortaklığının puanı, her bir ortağın bu şekilde hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır.” düzenlemesine yer verildiği, idari şartnamede Tebliğ açıklamasına uygun olarak iş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanının her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamı olduğu ifade edildiğinden düzenlemede bu bakımdan bir aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü, Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “ İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. ” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru Süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ... (3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. (2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; … (10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır. Başvuru sahibinin idareye şikayet ve itirazen şikayet başvuru dilekçeleri incelendiğinde, 3’üncü iddia kapsamında ileri sürülen iddiaların idareye şikayet başvurusunda yer almadığı tespit edilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklamada şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir. Dolayısıyla, söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından, şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede, şikâyet başvurusu, Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir. Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların, şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir. Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin 3’üncü iddia kapsamında yer verilen iddiasının 02.04.2026 tarihli idareye şikâyet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddiaların ilk kez 17.04.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin anılan iddiaya yönelik şikâyet konusu işlemi fark etmesi veya öğrenmesi gereken tarihin 24.03.2026 tarihli ihale ilan tarihi olduğu, dolayısıyla başvuru sahibinin bu kararın tebliği olan 24.03.2026 tarihini izleyen 10 (on) gün içinde başvuruda bulunulması gerekirken, anılan iddiaya bu süre geçtikten sonra 17.04.2026 tarihinde itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddiasında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.