2025/2482850 İhale Kayıt Numaralı "Mut Mersin Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapım İşi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı , İHALEYİ YAPAN İDARE: Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/2482850 İhale Kayıt Numaralı “ Mut Mersin Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapım İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü tarafından 04.02.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Mut Mersin Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapım İşi ” ihalesine ilişkin olarak Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 18.03.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.03.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.04.2026 tarih ve 212593 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.04.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/950 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1- İdari Şartname’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33. maddesinde “İdaremize ihale tarihinden önceki son 5 (beş) yıl içerisinde sözleşmesi imzalanan ve geçici kabulü yapılmış olan petrol veya doğal gaz boru hattı yapım işlerinin (modernizasyon, izolasyon, deplase, hatalı kaynak onarımı, korozyonlu noktaların onarımı, istasyon yapım işleri, liman yapım işleri ile petrol ve doğal gaz boru hattı tesislerine ilişkin diğer yapım işleri) sayısına göre puan verilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, bahse konu fiyat dışı unsur kriterine ilişkin olarak yapılan açıklamada “Puan verilebilecek olan başarı ile tamamlanmış işlerin sözleşme bedelinin, isteklinin teklif bedelinin %20 sinin üzerinde olması gerekmektedir. İsteklilerin İş Ortaklığı olarak yüklendiği işleri üzerinden de puan verilecektir ancak böyle bir durumda isteklinin iş ortaklığında hissesine düşen sözleşme bedelinin teklif bedelinin %20 sinin üzerinde olması koşulu aranacaktır.” ifadelerine yer verildiği, iş ortaklıkları tarafından bu kapsamda, iş bu ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılmış olan “Akçakale- Ceylanpınar İlçeleri Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapımı İşi”nin beyan edildiği, söz konusu yapım işinin güncel tutarının 758.258.771,03 TL olduğu, Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin hissesine düşen sözleşme bedelinin 386.711.973,21 TL, Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin hissesine düşen sözleşme bedelinin 371.546.797,82 TL olduğu, dolayısıyla ilgili düzenleme doğrultusunda İş Ortaklığı’nın her iki ortağına da 1’er puan verilmesi gerektiği ancak bu kriterden kendilerine puan verilmediği, 2- Muhtelif gerekçelerle, ihale üzerinde bırakılan Yüksel İnş. A.Ş. - Tek-İmaş İş Makinaları Müt. Mad. Müh. San. ve Tic. A.Ş. - Megaron İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, ihale dokümanında bu unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları belirlenir…” hükmü, Yapım İşi İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 61’inci maddesinde “(1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. … (3) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi halinde fiyat ve fiyat dışı unsurlar puanlanır. Fiyat puanlamasında en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı kullanılır. Fiyat dışı unsurların puanlamasında ise 62 nci maddede belirtilen unsurlar esas alınır.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. (2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir. (3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez. (4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53’üncü maddesinde “… 53.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar 53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil toplam değerlendirme puanının yüz tam puan üzerinden hesaplanması ve aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir. 53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olmayacak şekilde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir. 53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir. 53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabilir. Bu kapsamda; a) İstekli hakkında ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmemiş olması, b) 4735 sayılı Kanuna göre imzalanan sözleşmelerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde aynı Kanunun 16 ncı maddesine göre devredilmemiş ve/veya yükleniciden kaynaklanan nedenlerle feshedilmemiş olması, c) 4735 sayılı Kanuna göre ihaleyi yapan idare ile imzalanan sözleşmelere konu işlerin, ihale tarihinden önceki son beş yıl içinde süre uzatımı dahil süresinde bitirilmiş olması, ç) Kullanılacak olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın isteklinin kendi malı olması, d) Yapım işleri cirosunun toplam ciroya oranı, e) İsteklinin faaliyet süresini gösteren genel deneyimi, f) Belli İstekliler Arasında İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip Ön Yeterlik Şartnamesinin 7.9 uncu maddesinde belirlenen puanlama kriterleri, g) İsteklinin ihaleyi yapan idareye karşı yükleniminde bulunan yapım işlerinin sayısı ve/veya tutarının düşük olması, ğ) İhale konusu işi oluşturan bileşenler itibarıyla isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu, h) İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması, hususları ile idare veya Kurum tarafından belirlenen benzeri diğer hususların biri, birkaçı ya da tamamı fiyat dışı unsur olarak kullanılabilir. …” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Mut Mersin Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapım İşi b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği … Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Mersin İli” düzenlemesi, “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde “… 33.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir. 33.1.1. Hesaplamada Kullanılacak Formül: Toplam Puan=Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı İsteklinin Toplam Puanı hesaplanırken; Toplam Puan = (Teklif Tam Puanı - (´Sınır Değer Üzerindeki İlk Geçerli Teklif Tutarı-Teklif Fiyatı´ X Teklif Tam Puanı / Sınır Değer Üzerindeki İlk Geçerli Teklif Tutarı)) + Fiyat Dışı Unsur Puanı Teklif Fiyat Puanı:70 Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:30 … Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Liste Oluşturma Alınabilecek Azami FDU Puanı: 5 Aşağıda yer alan listeye belirlenen kriterleri içeren maddeler eklenmiş olup, istekli tarafından bu maddelerden biri seçilebilecek ve istekliye seçilen maddeye karşılık belirlenen fiyat dışı unsur puanı verilecektir. Fiyat Dışı Unsur Tanımı: İdaremize ihale tarihinden önceki son 5 (beş) yıl içerisinde sözleşmesi imzalanan ve geçici kabulü yapılmış olan petrol veya doğal gaz boru hattı yapım işlerinin (modernizasyon, izolasyon, deplase, hatalı kaynak onarımı, korozyonlu noktaların onarımı, istasyon yapım işleri, liman yapım işleri ile petrol ve doğal gaz boru hattı tesislerine ilişkin diğer yapım işleri) sayısına göre puan verilecektir. Puan verilebilmesi için İsteklinin son 5 (beş) yıl içerisinde İdaremizde gerçekleştirdiği herhangi bir işte sözleşme devri ve feshi olmaması gerekmektedir. Bitirilen işler üzerinden puan alınabilmesi için isteklinin o iş kapsamında nam ve hesap süreci işletilmemiş, iş süresince istekliye gecikme cezası uygulanmamış ve işin süre uzatımları dahil olmak üzere süresi içerisinde bitirilmiş olması gerekmektedir. İşin bir kısmının, geçici veya kesin kabul eksikliklerinin Yüklenici adına giderilmesi veya Yükleniciye ait işçi alacaklarının İdare tarafından ödenmesi nam ve hesap süreci olarak dikkate alınacaktır. Alt yüklenici olarak bitirilmiş işler üzerinden puan verilmeyecek olup yalnızca yüklenici olarak bitirilmiş işler üzerinden puan verilecektir. Puan verilebilecek olan başarı ile tamamlanmış işlerin sözleşme bedelinin, isteklinin teklif bedelinin %20 sinin üzerinde olması gerekmektedir. İsteklilerin İş Ortaklığı olarak yüklendiği işleri üzerinden de puan verilecektir ancak böyle bir durumda isteklinin iş ortaklığında hissesine düşen sözleşme bedelinin teklif bedelinin %20 sinin üzerinde olması koşulu aranacaktır. Sözleşme bedelinin teklif bedeli ile kıyaslanmasında bitirilen işin sözleşme bedelinin güncellenmiş tutarı dikkate alınacaktır. Sözleşme bedeli güncellenirken sözleşme tarihinden, teklif verilen işin ihale tarihine Yurt İçi Fiyat Endeksi üzerinden güncelleme yapılacaktır. Sözleşme feshi ve sözleşme devri kapsamında 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 4, Geçici 5, Geçici 6. ve Geçici 7. maddeleri kapsamında gerçekleştirilen fesih ve devir işlemleri söz konusu değerlendirmenin dışındadır. Ayrıca mücbir sebepler veya İdareden kaynaklı nedenlerle yapılan sözleşme fesihleri söz konusu değerlendirmenin dışındadır. İstekliler İdari Şartnamenin 33.1.2. maddesinde yer alan "Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine İlişkin Bilgi ve belgeler İhaleye Katılım Belgesine aktarılacaktır." hükmü doğrultusunda fiyat dışı unsur kriterlerine ilişkin olarak tevsik edici gerekli belgeleri İhaleye Katılım Belgesine yükleyeceklerdir. İsteklinin İhaleye Katılım Belgesine yüklemesi gereken belgeler aşağıda belirtilmiştir. Sözleşme, Geçici Kabul Tutanağı, İş Deneyim Belgesi vb. belgeler İdare, İsteklilerin Fiyat Dışı Unsura Cevaplar ekranına girmiş oldukları beyanı ve bu beyanı doğrulamak maksadıyla İhaleye Katılım Belgesine yüklemiş olduğu evraklar üzerinden İdare Kayıtlarını esas almak suretiyle değerlendirme yapacaktır. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgelerin ihaleye katılım belgesine aktarılmaması/yüklenmemesi halinde puan verilmeyecektir. … İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Tanımı Fiyat Dışı Unsur Puanı Son 5 yıl içerisinde bitirilen iş sayısı 3 ve üzeri ise 5 Son 5 yıl içerisinde bitirilen iş sayısı 2 ise 3 Son 5 yıl içerisinde bitirilen iş sayısı 1 ise 1 … 33.1.2. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgeler ihaleye katılım belgesine aktarılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuru sahibi tarafından iddiaya konu edilen, İdari Şartname’de fiyat dışı unsur kriterlerine ilişkin yukarıda yer verilen düzenlemeler incelendiğinde; idareye ihale tarihinden önceki son 5 (beş) yıl içerisinde sözleşmesi imzalanan ve geçici kabulü yapılmış olan petrol veya doğal gaz boru hattı yapım işlerinin (modernizasyon, izolasyon, deplase, hatalı kaynak onarımı, korozyonlu noktaların onarımı, istasyon yapım işleri, liman yapım işleri ile petrol ve doğal gaz boru hattı tesislerine ilişkin diğer yapım işleri) sayısına göre puan verileceği, bu kapsamda isteklilerin başarı ile tamamlamış oldukları yapım işlerinin güncellenmiş sözleşme bedelinin iş bu ihaledeki teklif bedelinin %20’sinin üzerinde olması koşulunun arandığı, başarı ile bitirilen işlerin isteklinin İş Ortaklığı olarak gerçekleştirildiği iş kapsamında alınmış olması durumunda isteklinin iş ortaklığında hissesine düşen sözleşme bedelinin teklif bedelinin %20 sinin üzerinde olması koşulunun aranacağı anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, başvuru sahibi Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın iş bu ihaleye ilişkin teklif tutarının 3.090.000.000,00 TL olduğu, bu kapsamda teklif bedelinin %20’sinin ise 618.000.000,00 TL olduğu dikkate alındığında, anılan iş ortaklığı tarafından idareye ihale tarihinden önceki son 5 (beş) yıl içerisinde başarı ile iş gerçekleştirilmesine ilişkin puan alınabilmesi için, iş ortaklığını oluşturan tüm ortaklar için başarı ile tamamlanmış olan işlerin güncellenmiş sözleşme bedellerinin 618.000.000,00 TL’nin üzerinde olması gerektiği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibi tarafından ihaleye katılım belgesinin fiyat dışı unsur puanına ilişkin kısmında beyan edilen iş deneyim belgesinde iş sahibinin iş bu ihaleyi gerçekleştiren “Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş”, işin adının “Akçakale- Ceylanpınar İlçeleri Doğal Gaz Boru Hattı Projesi”, yüklenicinin unvanın “Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. (%51 ortak) - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı (%49 ortak), sözleşme tarihinin 02.03.2021, belge tutarının 88.013.084,68 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Yapılan inceleme sonucunda, bahse konu iş deneyime konu güncel belge tutarının 731.881.888,36 TL olduğu, işin ortaklık oranı kapsamında gerçekleştirilen kısımları dikkate alındığında, pilot ortak Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin hissesine düşen güncellenmiş sözleşme bedelinin 373.259.763,06 TL, özel ortak Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.nin hissesine düşen güncellenmiş sözleşme bedelinin ise 358.622.125,30 TL olduğu anlaşılmıştır. İdare tarafından yapılan fiyat dışı unsur puanlamasına ilişkin olarak yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru sahibi Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın “Son 5 yıl içerisinde başarı ile bitirilen iş puanı” kapsamında puan alamadığı görülmüştür. Yapılan değerlendirme neticesinde; İdari Şartname’de yer alan fiyat dışı unsur kriterlerine ilişkin düzenlemelerde, son 5 yıl içerisinde bitirilen ve sözleşme bedeli iş bu ihalede teklif edilen tutarın %20’sinin üzerinde olan işlerin sayısı dikkate alınarak puan verileceği, işin iş ortaklığı kapsamında alınmış olması durumunda ise iş ortaklığında hissesine düşen sözleşme bedelinin dikkate alınacağının düzenlendiği, başvuru sahibi Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklif tutarının 3.090.000.000,00 TL olduğu dikkate alındığında puan alınabilecek işlere ilişkin sözleşme bedelinin asgari 618.000.000,00 TL olması gerektiği anlaşılmıştır. Başvuru sahibi iş ortaklığı tarafından fiyat dışı unsur puanına ilişkin olarak sunulan iş deneyim belgesinin iş ortaklığı kapsamında gerçekleştirilen işe ilişkin olarak alındığı, anılan belgede Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş tarafından gerçekleştirilen iş tutarının 373.259.763,06 TL, Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından gerçekleştirilen iş tutarının ise 358.622.125,30 TL olduğu, dolayısıyla başvuru sahibi iş ortaklığının ortakları tarafından gerçekleştirilen bahse konu iş deneyim belgesinde, iş ortaklarının hisselerine düşen bedelin, sözleşme bedelinin %20 sinin üzerinde olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibi iş ortaklığının bu kapsamda fiyat dışı unsur puanı alamayacağı anlaşıldığından aksi yöndeki iddianın reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ...” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif sorgulaması öngörülen ihalelerde yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. …” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. … 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. … 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenerek ilan veya davet tarihinin içinde bulunduğu aya ait yayımlanmış güncel rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. İlan veya davet tarihinde, bu tarihin içinde bulunduğu aya ait güncel rayiçlerin yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından son yayımlanmış rayiçler kullanılabilir. … 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. … 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b.dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir… … 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir...” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İsteklinin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince ödeyeceği her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve her türlü sigorta giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz. 25.3. Bu madde boş bırakılmıştır. 25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. 25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir.” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihalenin “Mut Mersin Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Yapım İşi”ni ihtiva ettiği, ihaleye 7 isteklinin katıldığı, ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Yüksel İnş. A.Ş. - Tek-İmaş İş Makinaları Müt. Mad. Müh. San. ve Tic. A.Ş. - Megaron İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı uhdesinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ise başvuru sahibi Mbd İnş. San. ve Tic. A.Ş. - Setyol San. Tes. İm. Mak. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı olarak belirlendiği anlaşılmıştır. İdare tarafından, teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliye gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talebine ilişkin yazı ekinde yalnızca, 16 adet iş kalemine yer verilerek, anılan iş kalemlerine ilişkin iş kalemi numarası ve analiz adına yer verildiği ve poz numarası “Özel” olarak belirtilen analiz formatlarının verildiği, bahse konu analiz formatlarının genel nitelikte olduğu ve detay içermediği, söz konusu özel pozlara ilişkin analiz formatının tek bir girdiye yer verilerek hazırlandığı görülmüştür. Yukarıda yer verilen Kamu İhale Genel Tebliği açıklamalarından, ihale komisyonunca tekliflerin değerlendirilmesinden sonra hesaplanan sınır değerin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak tespit edilmesi ve bu teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi gerektiği, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edileceği, söz konusu analiz girdilerine ilişkin olarak isteklilerden açıklama yapılmasının istenilmeyeceği (işçilik girdileri hariç), açıklama isteme yazısında, Tebliğ’in 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin de belirtileceği, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerektiği, isteklilerin teklifleri kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde açıklama istenilmeyen analiz girdileri de dâhil analizlerini oluşturan tüm girdileri gösterecekleri, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizler idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği anlaşılmaktadır. Aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesinin ön şartı, aşırı düşük teklif sorgulama işlemi için isteklilere verilen belgelerin aktarılan Tebliğ açıklamalarına uygun hazırlanmasıdır. Yapılan incelemede; idare tarafından teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere gönderilen ve başvuruya konu hususa ilişkin olarak yapılacak tespitlerin esasını oluşturan aşırı düşük teklif sorgulama talebine ilişkin yazıda, açıklama istenilecek iş kalemlerine ve açıklama istenilen/istenilmeyen analiz girdilerine yer verilmediği, poz numarası “Özel” olarak belirtilen analiz formatlarının genel nitelikte olduğu ve detay içermediği, mevcut durumda teklifi aşırı düşük olarak tespit edilen istekliler tarafından mevzuata uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasına ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesine imkân bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, a) “Sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubunun, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenmesi, b) Açıklama istenilecek iş kalemlerine ait birim fiyat analizlerinin temel girdilere (işçilik, mazot, diğer malzeme girdileri, makine amortismanı vb. makine girdileri) kadar ayrıştırılarak yapılması, c) İş kalemlerine ait analizlerde aynı poz numarasına sahip girdilerin miktar ve tutarlarının toplanması, (örneğin aynı iş kalemi analizi içerisinde yer alan tüm mazot girdilerinin toplanması) ç) Yukarıdaki işlemlerden sonra Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesi, d) Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine göre aynı girdinin birden fazla iş kalemi analizinde yer alması halinde, bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek, herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilmesi (Örneğin mazot girdisi birden fazla iş kalemi analizinde yer alması durumunda, eğer bu iş kalemleri analizlerinden en az birinde mazot girdisinin oranı söz konusu analiz toplamının %3’ünün üstünde olması halinde açıklama istenilmesi), e) Açıklama istenilecek iş kalemlerinin tümüne ilişkin olarak tek bir açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin hazırlanması, Hazırlanan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesi ile birlikte temel girdilerin (malzeme, makine, işçilik, nakliye ve diğer) cins ve miktarlarının gösterildiği, açıklama istenilecek iş kalemlerine ait analiz formatlarının sınır değerin altında teklif veren isteklilere gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Yapılan incelemede, başvuru sahibinin toplam 2 (iki) iddiasından 1 (bir) iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı (1/2) olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına yatırılan 258.810,00 TL dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 129.405,00 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinin ikinci fıkrası yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük sorgulama işleminin mevzuata uygun biçimde yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1- Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2- İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumu’na yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.