2025/2478668 İhale Kayıt Numaralı "SAMSUN VALİLİK BİNASI DIŞ CEPHE BOYASI YAPILMASI İŞİ" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Akpınar Mermer İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: Samsun Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/2478668 İhale Kayıt Numaralı “ Samsun Valilik Binası Dış Cephe Boyası Yapılması İşi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Samsun Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından 26.01.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Samsun Valilik Binası Dış Cephe Boyası Yapılması İşi ” ihalesine ilişkin olarak Akpınar Mermer İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 26.02.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.02.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.03.2026 tarih ve 209941 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/664 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Başvuruya konu ihalede isteklilerin ihale konusu işi yapmaya hukuki ve mesleki açıdan yetkin olduklarını tevsik etmelerinin 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca zorunlu olduğu, yapılan inceleme neticesinde ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer’in faaliyet konusunun ihale konusu olan “dış cephe boyası/yapım işleri” ile uyumlu olmadığı, bahse konu gerçek kişinin bu alanda herhangi bir aktif faaliyet kaydının veya ilgili meslek odasında bu işe ilişkin üyeliğinin bulunmadığı, anılan istekli tarafından ihaleye katılım belgesinde beyan edilen ticaret sicil kayıtlarının ihale konusu işi kapsamadığı, Anılan istekli tarafından sunulan belgelerin yalnızca şeklen mevcut bulunmasının yeterli kabul edilemeyeceği, söz konusu belgelerin içerik itibarıyla ihale konusu işi yapmaya ehil olunduğunu ve bu alanda fiilen faaliyet gösterildiğini ortaya koymasının gerektiği, ancak anılan isteklinin bu şartları sağlamadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, 2) Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında idarece açıklama istenilecek iş kalemleri için alt analizlerde yer alan (açıklama yapılması istenilecek ve istenilmeyecek) analiz girdilerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.2’nci maddesine aykırı olarak belirlendiği, 3) İhale üzerinde bırakılan Sezer Özer tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Tebliği’nin 45’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, şöyle ki; a- Anılan istekli tarafından sunulan ve aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan birim fiyat teklif cetvelindeki metrajların uyumlu olmadığı, b- Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde, hesap cetvelinde, nakliye formüllerinde ve fiyat tekliflerine dayanak tutanaklarda aritmetik hatalar bulunduğu, c- Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin ilgili alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı, bu hususu tevsik eden belgelerin sunulmadığı, fiyat tekliflerini veren firmalar ile bu teklifleri onaylayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesinin bulunmadığı, fiyat tekliflerinin Tebliğ’in ilgili maddesinde yer alan gerekli ibareler yazılarak ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerinde meslek mensubu kaşesi ile fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşeye yer verilmediği, fiyat teklifini veren vergi mükelleflerine ait imza beyannamelerinin sunulmadığı ve sunulan beyannamelerdeki imzaların gerek fiyat teklifleri gerekse tutanaklardaki imzalarla uyumlu olmadığı, fiyat teklifi ve tutanakları imzalayan meslek mensubuna ait faaliyet belgelerinin sunulmadığı, fiyat teklifleri üzerinde fiyat teklifine dayanak tutanağın tarih ve sayısının belirtilmediği veya belirtilen tarih ve sayının fiyat teklifi ekinde sunulan tutanaklardaki tarih ve sayılarla örtüşmediği, üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin bir kısmının vekâleten imzalandığı ancak vekâleten imza atan kişiye ait imza beyannamelerinin ilgili tutanakların ekinde sunulmaması nedeniyle evraklarda yer alan imzanın vekile ait olup olmadığının anlaşılamadığı, fiyat teklifindeki tutarların analizlere farklı şekilde ve azaltılarak yansıtıldığı, fiyat tekliflerinin ilgili iş kaleminin imalatı için gerekli iş kalemi ve gruplarını içermediği, fiyat tekliflerinin ekinde yer alması gereken dayanak tutanakların bazı fiyat tekliflerinin ekinde sunulmadığı, fiyat teklifleri ile satış ve maliyet tespit tutanakları arasında malzemelerin cinsleri yönünden uyumsuzluk bulunduğu, Sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ihale ilan tarihinden önceki veya bir önceki üç aylık döneme ait olması gerekirken bu dönemlere ait olmadığı ve söz konusu dönemlerin ilgili tutanaklarda da belirtilmediği, fiyat teklifinin maliyet tespit tutanaklarında yer alan ortalama birim maliyet tutarının altında olduğu ve satış tutarı tespit tutanaklarında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olduğu, ayrıca maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında defter tasdik bilgilerine yer verilmediği, bahse konu istekli tarafından tutanaklarda belirtilen faturalardaki miktarların fiyat tekliflerine konu satış tutarı tespit tutanağı veya maliyet tespit tutanağının ihale kapsamında belirlenen miktarını karşılamadığı, anılan tutanaklarda beyan edilen faturaların dönemi ile tutanakta beyan edilen dönemlerin birbiriyle uyuşmadığı, faturalara ilişkin olarak faturaların kime düzenlendiği veya kimden alındığı bilgileri ile mükelleflere ait vergi numaralarına yer verilmediği, Fatura bilgileri tablosunda birim fiyat ile miktar çarpımı sonucunun toplam fatura tutarı sütununa hatalı aktarıldığı ve aynı tablodaki miktar toplamlarının ağırlıklı ortalama birim maliyet ile ağırlıklı ortalama birim satış tutarı tablolarına yanlış yansıtıldığı, fiyat tekliflerinin dayanağını oluşturan tutanaklarda teklife konu malzemelerin ölçü birimlerine ve tutanaklarının hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği hususuna yer verilmediği, söz konusu fiyat tekliflerinin üreticisi olunan mala veya işin bir bölümünün yapımına ilişkin olmayıp açıklama istenilen iş kaleminin tamamına ilişkin olarak alındığı, Fiyat tekliflerinin mal bedeli ile malın işyerine nakli ve işin yapımıyla ilgili tüm işleri ve birim fiyat tariflerinde belirtilen tüm hususları (mal bedeli, nakliye ve işçilik) kapsamadığı, açıklama istenilen ve istenilmeyen nakliye girdilerine ilişkin nakliye mesafelerinin düşürülerek hesaplama yapıldığı, ayrıca nakliyesi istenilen iş kalemine ilişkin yükleme ve boşaltma bedellerine yönelik analizlerde herhangi bir gider öngörülmediği, işçilik dâhil olarak sunulan fiyat tekliflerinde işçilik analiz girdilerinin ayrıca gösterilmediği ve işçilik giderinin anılan istekli tarafından karşılanmadığı, Maliyete dayalı açıklama kapsamında sunulan fiyat teklifleri üzerine satışa dayalı açıklamalarda yazılması gereken ibarenin yazıldığı ve satışa dayalı açıklama kapsamında ise maliyete dayalı açıklamalarda yazılması gereken ibareye yer verildiği, sunulan faturaların geçerli olmadığı, fiyat teklifi dayanağı olarak sunulan tutanaklarda yalnızca bir adet faturaya yer verildiği halde fiyat teklifini veren vergi mükellefinin ilgili dönemde aynı malzemeye ilişkin birden fazla satışının bulunduğu ve ağırlıklı ortalama birim maliyet veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının düşük gösterilmesi amacıyla tek bir faturanın beyan edilmiş olmasının gerçek fiyatın tespitini engellediği, faturaya konu malın veya işin nev’i ile fatura üzerindeki işin nev’inin birbirleriyle uyumlu olmadığı, söz konusu dönemde aynı malzemeye ilişkin düzenlenen tüm faturaların fiyat teklifi veren firmadan talep edilmesi gerektiği, fatura bilgileri tablosunda beyan edilen faturaların gerçekte farklı malzemelere ait olmasına rağmen bu faturaların teklife konu malzemeye uyarlanmak suretiyle fiyat teklifi düzenlendiği, d- Aşırı düşük teklif açıklaması sunan anılan isteklinin aynı ihaleye teklif veren başka isteklilerden fiyat teklifi aldığı, bu durumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yasak fiil ve davranışlar arasında sayıldığı, bu nedenle söz konusu istekliler hakkında anılan Kanun’un 58’inci maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği, e- Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında fiyat teklifi alınarak açıklaması yapılan “Dış Çap 48,3, et kalınlığı min. 2,7 mm olan yapısal çelik boru (TS EN 10219-2)” iş kalemine ilişkin olarak, TS EN 10219-2 standardına uygunluğunu gösterir TS EN belgesinin sunulmadığı, f- Açıklama istenilmeyen iş kalemleri için teklif tutarının %10’unun altında kâr ve genel gider tutarı öngörülmesinin mümkün olmamasına rağmen anılan iş kalemleri için teklif tutarının %10’unun altında tutar öngörüldüğü, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri için 1 kuruşun altında fiyat öngörüldüğü ve bu girdilerin birim fiyat ile miktar çarpımı sonucunda elde edilen tutarların 1 kuruşun altında kalmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine aykırılık teşkil ettiği, g- Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan “…Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur…” açıklamasına uygun olarak yüklenici kârının en az %10 gösterilmesi gerekirken anılan istekli tarafından bu oranın altında yüklenici kârı ve genel giderin öngörüldüğü, ayrıca anılan isteklinin teklif kapsamında öngördüğü kâr oranı ile açıklama kapsamında sunulan analizlerde öngörülen kâr oranlarının farklı olduğu, h- Anılan istekli tarafından yapılan açıklamada, analiz girdileri için ihale ilan tarihi itibarıyla yayımlanmış cari yıl rayiç fiyatları (2026) yerine bir önceki yıla ait fiyatların kullanıldığı ve bu suretle cari yıl birim fiyatlarının altında fiyat teklif edildiği, bu birim fiyatların ihale tarihi itibarıyla Yİ-ÜFE fiyat endeksleri ile güncellenmediği, rayiç fiyatlardan alınan pozlar ile açıklama yapılması istenilen pozların birbirleriyle uyuşmadığı, i- İhalenin yapıldığı yıldaki asgari ücretin altında fiyat belirlendiği, j- Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan belgelerin asıl değil fotokopi olarak sunulduğu, k- Aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında anılan istekli tarafından sunulan analizlerin idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartnameye aykırı olduğu, sözleşme gereği yerine getirilen ek şartların maliyetine (idarenin istediği araç-gereç, şantiye kurulumu, kontrollük ve şantiye personeline ait yerlerin hazırlanması, sigorta, stopaj vb.) dair belgelere yer verilmediği, analiz girdilerinin ve miktarlarının değiştirildiği, analiz girdilerinin tamamına yer verilmediği, idarece açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklanmadığı, açıklanan girdilere ilişkin belgelendirme yapılmadığı ve sunulan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan açıklamalara aykırı şekilde düzenlendiği, resmi kurumlara ait analizlerdeki birim miktarların gerekçe gösterilmeden düşürüldüğü, açıklanması istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarı ve girdi tutarlarının doğru şekilde gösterilmediği, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için bulunan tutarın teklif edilen fiyatı aştığı, açıklanması istenen farklı poz numaralı iş kalemlerinin analizlerinde kullanılan aynı mal ve ürünlere ilişkin rayiçlerin bazı pozlarda poz numarası bazılarında ise proforma fatura kullanılarak isteklinin lehine fiyat avantajı sağladığı, maliyet bileşenlerinin piyasa koşullarıyla uyumlu ve hayatın olağan akışıyla bağdaşır şekilde ortaya konulmadığı, mevzuata uygun şekilde tevsik edilmeyen ve ekonomik gerçeklikten uzak kalan bu tür açıklamaların kabulünün hukuken mümkün bulunmadığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Tüzel kişilik ve ehliyet” başlıklı 125’inci maddesinde “ (1) Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir. (2) Ticaret şirketleri, Türk Medenî Kanununun 48 inci maddesi çerçevesinde bütün haklardan yararlanabilir ve borçları üstlenebilirler. Bu husustaki kanuni istisnalar saklıdır. ” hükmü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nu “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “ Bu Kanunun uygulanmasında; … İstekli : Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidini, İstekli olabilecek : İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi, … ifade eder. ” hükmü, “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “ İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; 1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler, … İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir. …” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 38’inci maddesinde “(1) İhalelere katılacak aday veya istekliler tarafından, a) Gerçek kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde, noter tasdikli imza beyannamesinin, b) Tüzel kişi olması halinde, tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde, başvuru ya da teklif mektubunu imzalayanın noter tasdikli imza beyannamesinin, teklif kapsamında sunulması zorunludur. Tüzel kişilerde; aday veya isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgiler idarece EKAP’tan alınır. … (2) Vekaleten ihaleye katılma halinde; vekil adına düzenlenmiş, ihaleye katılmaya ilişkin noter onaylı vekaletname ile tekliflerin fiziki ortamda alındığı ihalelerde vekilin noter tasdikli imza beyannamesinin sunulması zorunludur. …” hükmü, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: SAMSUN VALİLİK BİNASI DIŞ CEPHE BOYASI YAPILMASI İŞİ b) Türü: Yapım işi c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 4 Kalem işten oluşan, İlkadım ilçemizde bulunan Samsun Valilik binasının, yaklaşık alanı 7336 metrekare olan dış cephesinin boyanması işi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Samsun İli/İlkadım İlçesi, Samsun Valilik Binası ” düzenlemesi, “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler aşağıda sayılmıştır: a) Teklif mektubu b) Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler: 1) Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler. 2) Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler. … 7.1.1. İhaleye iş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde, iş ortaklığının her bir ortağı tarafından 7.1 inci maddenin (b) bendinde yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur. …” düzenlemesi, “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.3’üncü maddesinde “… 7.3.1.1. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yapım İşlerinde Benzer İş grupları tebliğinde yer alan B-III grubundaki işler kabul edilecektir. 7.3.1.1.1 İş deneyimi olarak mezuniyet belgesini/diplomasını sunmak suretiyle ihaleye teklif verecek olan mühendis ve mimarlar için, ihale konusu iş veya benzer işlere denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümleri: Belge Adı Açıklama İnşaat Mühendisliği Mimarlık …” düzenlemesi yer almaktadır. İhale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer tarafından teklifi kapsamında sunulan Birim Fiyat Teklif Mektubu’nda “…2) İhale tarihinde, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımızı ve olmayacağımızı, anılan maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (d) bentleri hariç, bu hususlara ilişkin olarak durumumuzda değişiklik olması halinde buna ilişkin belgeleri derhal vereceğimizi; ihalenin üzerimizde kalması halinde ise sözleşme imzalanmadan önce ihale tarihi itibarıyla mesleki faaliyetimizi mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak sürdürdüğümüze ve ihale tarihinde anılan maddenin dördüncü fıkrasının (a), (b), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda olmadığımıza ilişkin belgeleri anılan Kanun ve ilgili mevzuat ile ihale dokümanında yer alan düzenlemelere uygun olarak İdarenize sunacağımızı taahhüt ediyoruz.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Samsun Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından 26.01.2026 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Samsun Valilik Binası Dış Cephe Boyası Yapılması İşi” ihalesine 81 isteklinin katıldığı, 18.02.2026 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Sezer Özer üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise başvuru sahibi Akpınar Mermer İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin belirlendiği, Başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyete konu edilen iddiaların incelenmesi neticesinde; ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer’in ihale konusu alanda faaliyet göstermesi gerektiği şartını sağlamadığı ve anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında mevzuata aykırılık teşkil eden hususların bulunduğu iddialarının ileri sürüldüğü görülmüştür. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 125’inci maddesinde ticaret şirketlerinin bütün haklardan yararlanabileceği hüküm altına alınmışsa da Türk Ticaret Kanunu’na göre özel kanun niteliğini taşıyan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre istekli olabilecek kişilerin ihale konusu alanda faaliyet göstermesi gerekmektedir. Bu bakımdan, ihale konusu alanda faaliyet gösterme şartı, Türk Ticaret Kanunu’nun 125’inci maddesinde belirtilen “kanuni istisna” niteliğindedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun bahse konu hükmü uyarınca, istekli olabilecek sıfatını kazanmak için ihale konusu alanda faaliyet gösterilmesi gerektiği hususu dikkate alındığında, ihaleye teklif vererek istekli sıfatını kazanan kişilerin de öncelikle bu şartı sağlamış olmaları gerektiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, başvuruya konu uyuşmazlık kapsamında Türk Ticaret Kanunu’ndaki söz konusu genel düzenleme yerine, özel kanun niteliği taşıyan Kamu İhale Kanunu’ndaki düzenlemenin esas alınması ve istekli olabilecekler için geçerli olan “ihale konusu alanda faaliyet gösterilmesi” şartının istekliler tarafından da öncelikle sağlanması gerekmektedir. 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuat hükümlerinde isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğinin tevsikine ilişkin bir belge istenilmediği, zira kural olarak isteklilerin ihale konusu iş ile iştigal ettikleri kabulünün bulunduğu, isteklilerin ihale konusu alanda faaliyet gösterdiğine ilişkin ticaret sicili gazetelerini veya mevzuatı gereği ilgili oda kaydını sunma zorunlulukları bulunmamakla birlikte, isteklilerce ihale konusu alanda faaliyet gösterildiğine ilişkin Ticaret Sicili Gazetesi veya oda kaydı üzerinden inceleme yapılacağı, ayrıca Ticaret Sicili Gazetesi veya oda kaydı üzerinden isteklinin ihale konusu alanda faaliyet göstermediğinin anlaşılması durumunda isteklilerce ihaleye sunulan teklif dosyaları kapsamında yer alan bilgi ve belgeler üzerinden de faaliyet alanının anlaşılabileceği anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin 1’inci iddiası çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer’in ihale konusu alanda faaliyet gösterip göstermediği hususuna ilişkin olarak “www.ticaretsicil.gov.tr” adresinden yapılan sorgulamada herhangi bir bilgiye ulaşılamamış olmakla birlikte EKAP üzerinden anılan istekliye yönelik yapılan sorgulamada “Esnaf ve Sanatkarlar Bilgi Sistemi Sorgulama Sonucu” başlıklı belgeye ulaşıldığı, söz konusu belge incelendiğinde anılan isteklinin “03.05.2023” tarihinden itibaren “Elbistan Demirciler ve Tamirciler Esnaf ve Sanatkarlar Odası” na kayıtlı olduğu, kayıt durumunun “aktif” olduğu, meslek bilgisi kısmında “İkamet amaçlı binaların inşaatı (ahşap binaların inşaatı hariç)” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Bununla birlikte anılan istekli tarafından İhaleye Katılım Belgesi’nde sunulan iş deneyim belgesi incelendiğinde; Anılan istekli tarafından teklifi kapsamında sunulan “İhaleye Katılım Belgesi”nin “Mesleki ve Teknik Yeterliğe İlişkin Bilgiler” kısmının “İş Deneyimini Gösteren Belgeler” bölümünün, “Mezuniyet Belgesi/Diploma” satırında, “987917-609-00001_Mezuniyet Belgesi_Diploma.doc” isimli entegrasyonlar aracılığı ile erişilen mezuniyet belgesine yer verildiği, “Yükseköğretim Kurulu Mezun Belgesi Sorgulama Sonucu” başlıklı söz konusu belge incelendiğinde, 21********* T.C. kimlik numaralı Sezer Özer’in Erciyes Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık bölümünden 22.06.2018 tarihinde mezun olduğu anlaşılmıştır. İhale konusu işin “Samsun Valilik Binası Dış Cephe Boyası Yapılması İşi” olduğu, İdari Şartname düzenlemeri çerçevesinde benzer işin “11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yapım İşlerinde Benzer İş grupları tebliğinde yer alan B-III grubundaki işler” olarak belirlendiği, iş deneyimi olarak mezuniyet belgesini/diplomasını sunmak suretiyle ihaleye teklif verecek olan mühendis ve mimarlar için, ihale konusu iş veya benzer işlere denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümlerinin “inşaat mühendisliği veya mimarlık” olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, gerek anılan istekliye yönelik EKAP üzerinden yapılan sorgulama sonucu ulaşılan “Esnaf ve Sanatkarlar Bilgi Sistemi Sorgulama Sonucu” isimli belge üzerinden erişilen bilgiler gerekse de anılan istekli tarafından iş deneyimini tevsik etmek amacıyla ihaleye katılım belgesinde İdari Şartname’de belirtilen benzer iş tanımına uygun olarak sunulan 22.06.2018 tarihli Mimarlık mezuniyet belgesi dikkate alındığında itirazen şikayete konu edilen ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer’in ihale konusu alanda faaliyet gösterdiği anlaşılmış ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci ve 3’üncü iddialarına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. 45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir. Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir. Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir. Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; a) … b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, sunacaklardır. Sunulan analizlerde, kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesi zorunludur. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … Analizlerde, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarı için bir kuruşun altında bedel öngörülemez. Analizlerde, birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutar virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanır; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmaz. Yuvarlamalar nedeniyle oluşan hesaplama farklılıkları ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan tutarın, açıklama yapılan iş kalemi/iş grubu için teklif edilen fiyatı aşması halinde isteklinin teklifi reddedilir. 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, b) … ilgili e-forma uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. Kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ile uyumlu olmayan iş kalemleri (özel iş kalemleri) ile idarelerce tasarlanan ve birden fazla iş kalemini ihtiva eden iş kalemleri (paçal iş kalemi) için bu iş kalemlerinde bulunan analiz girdileri ve miktarlarının gösterildiği analiz formatlarının, ihale dokümanı kapsamında veya aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazı ekinde verilmesi gerekmektedir. Ancak idarece niteliği gereği analiz formatı hazırlanamayan iş kalemlerine ilişkin isteklilerin açıklamaları kapsamında analiz sunmalarına gerek olmayıp, anılan iş kalemlerine ilişkin açıklamalar 45.1.13 maddesi uyarınca yapılabilir. 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına da gerek bulunmamaktadır. … İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur. İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir. 45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaralarını da belirtmek suretiyle liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak 45.1.13 maddesinde belirtilen belgeleri sunmalarına gerek bulunmamaktadır. 45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir. 45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir. 45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. 45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır. 45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının açıklanması gereklidir. 45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı açıklanmalıdır. 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. İsteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler; a. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri, b. Çimento ve demir ürünleri için ilan edilmiş üretici fiyat tarifeleri, c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mal veya hizmetlere ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, d. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, e. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları, f. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir. İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları açıklamaları kapsamında sunacaklardır. Yukarıda sayılan bilgi ve belgelerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekliler tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir). Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen iş kalemlerinin üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklanması durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin analiz sunulması zorunlu değildir. Ayrıca, istekliler tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin yapılacak açıklamalarda üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir. 45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır. Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapılmış olması gerekir. Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. … 45.1.13.3. İsteklinin teklifine konu çimento veya demir ürünlerine ilişkin açıklamalarında çimento veya demir ürünleri üreticisinin ilan edilmiş fiyat tarifelerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. 45.1.13.4. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.) 45.1.13.4.1. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir. (Örnek: Karayolları Genel Müdürlüğü, İl Özel İdareleri, Belediyeler vb.nin sattıkları kum, çakıl, kırmataş vb. mallara ilişkin verdikleri fiyat teklifleri.) 45.1.13.5 İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatı, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir. 45.1.13.6. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu olan mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklama yapılabilir. Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar alım yapmış olması gerekir. Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması ve ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 45.1.2.1 inci maddeye göre ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen mal miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması gerekir. Kurum bu maddede düzenlenen 1/20 oranını değiştirmeye ve işin konusu, yaklaşık maliyeti ve/veya süresine göre farklı oranlar belirlemeye yetkilidir. İsteklinin ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içinde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasına gerek bulunmayıp, sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir. Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir. 45.1.13.8. İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir. Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir. 45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir. 45.1.13.10. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve emsal bedel beyanı ile tutanaklardaki bilgilerin doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır. 45.1.13.11. Tutanakların ilan/davet tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay veya bundan önceki üç ay içindeki bilgiler esas alınarak düzenlenmesi zorunludur. Örneğin; ilan tarihi 10.03.2024 olan ve açık ihale usulü ile yapılan bir ihalede ilan tarihinin içinde bulunduğu aydan önceki üç ay olan “01.12.2023-29.02.2024” veya bundan önceki üç ay olan “01.09.2023-30.11.2023” aralığına ilişkin tutanaklar sunulur. … 45.1.13.13. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir. 45.1.13.14. İstekliler tarafından akaryakıt girdisine ilişkin olarak, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan fiyatların % 90’ının altında sunulan açıklamalar geçerli kabul edilmez. Motorin veya benzine yönelik olarak öngörülen tutarın TL/lt cinsinden hesaplanmasında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun ilgili düzenlemeleri dikkate alınacaktır. 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. 45.1.13.16. Niteliği gereği üretiminden sonra belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile açıklama yapılması esastır. İdarece, TS 13515 Standardında belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak, hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki azami mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda bu mesafeye yer verilmesi zorunludur. Fiyat teklifi ile açıklama yapılması halinde, idarece belirlenen mesafeden daha uzak mesafe kullanılamaz. 45.1.13.17. Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalar; resmi rayiçler veya isteklinin kendi malı olan iş makineleri için satın alma bedeli üzerinden yapılabilir. Üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ancak resmi rayici bulunmayan iş makineleri için kullanılabilir. İsteklilerin kendi malı olan iş makinesinin satın alma bedeli üzerinden yapacağı açıklamalarda, bu hususları tevsik eden belgelerin açıklama kapsamında sunulması zorunludur. Ayrıca, bu açıklamada iş makinesine ilişkin tutar olarak; a) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmuş olması halinde, amortisman maliyeti katsayısı dışında kalan maliyet katsayıları (yedek parça, tamir-bakım, sermaye faizi-sigorta, nakil-montaj-demontaj) toplamı (ilgili analizde miktar kısmına yazılarak) ile resmi rayicin çarpılması sonucu bulunacak tutar, b) İş makinesinin satın alma tarihinden sonra amortisman süresinin dolmamış olması halinde ise, (a) bendinde hesaplanan tutarın altında olmamak koşuluyla, iş makinesinin satın alma bedeli ile analiz girdi miktarının çarpılması sonucu bulunacak tutar, kullanılabilecektir. 45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir. … 45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur. … 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, yukarıda yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “…7.7. Belgelerin sunuluş şekli: 7.7.1. İhaleye katılım belgesine aktarılan belgelerden; entegrasyonlar aracılığıyla veya EKAP’tan ya da diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilerek teyit edilebilenler için bu maddede düzenlenen belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartlar aranmaz. …” düzenlemesi, “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 31’inci maddesinde “ 31.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. ” düzenlemesi yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri için sorgulama yapılmayacağı, aşırı düşük teklif sahiplerinden, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan maliyet girdileri için açıklama istenilmesinin mümkün olmadığı ve yine anılan mevzuat gereği, açıklanması istenilmeyen analiz girdilerinin birim fiyatlarının tevsik edilmesine gerek olmadığı, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri için anılan Tebliğ maddelerindeki yöntemler kullanılarak aşırı düşük teklif açıklaması yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen İdari Şartname maddelerinde başvuruya konu ihalede geçerli teklif sunan ve teklifleri sınır değerin altında kalan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması isteneceğinin düzenlendiği anlaşılmıştır. İhalede teklifleri geçerli bulunan ve teklif tutarları sınır değerin altında kalan ihale üzerinde bırakılan Sezer Özer ve diğer isteklilere 29.01.2026 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda “Aşırı düşük teklif açıklama talebi” konulu yazıda “SAMSUN VALİLİK BİNASI DIŞ CEPHE BOYASI YAPILMASI İŞİ ihalesinde 26.01.2026 tarihli teklifiniz, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda aşırı düşük teklif olarak tespit edilmiştir. Aşırı düşük teklif açıklamanızı 09.02.2026 tarihi saat 18:00'a kadar EKAP üzerinden e-imza ile imzalamak suretiyle İdaremize göndermeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklamasının istendiği, ayrıca söz konusu yazı ekinde “sıralı iş kalemleri listesi”, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin “açıklama istenilen iş kalemleri listesi”, “açıklama istenilen analiz girdileri”, “açıklama istenilmeyecek iş kalemleri”ne yer verildiği görülmüş olup başvuru sahibinin 2’nci iddiası yerinde bulunmamıştır. Başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak, 3’üncü iddia kapsamında yer verilen hususlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde aşağıda yer alan tespitler yapılmıştır. (a) maddesinde yer verilen iddiaya ilişkin olarak; anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alan metrajların birim fiyat teklif cetvelindeki metrajlar ile uyumlu olduğu görülmüş ve başvuru sahibince ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (b) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan analizlerde, hesap cetvelinde aritmetik hata bulunmadığı, bahse konu istekli tarafından açıklama kapsamında fiyat teklifi kullanılmadığı, açıklama kapsamında idarece nakliye formülüne yer verilmediği görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (c), (d), ve (e) maddelerinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının kullanılmadığı görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (f) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca, isteklilerce sunulacak analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının asgari %10’u oranında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmesinin zorunlu olduğu, ancak sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulmasının istenmeyeceği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında açıklama istenilmeyen iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’unun altında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmediği, açıklama istenilmeyen her bir analiz girdisinin birim fiyatı ve birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan tutarının bir kuruşun altında olmadığı görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (g) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında açıklama istenecek iş kalemlerine ilişkin sunulan analizlerde kâr ve genel giderler hariç analiz girdilerinin toplam tutarının %10’unun altında yüklenici kârı ve genel gider öngörülmediği, bahse konu isteklinin teklif kapsamında öngördüğü kâr oranı ile açıklama kapsamında sunulan analizlerde öngörülen kâr oranlarının farklı olmadığı görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (h) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında analiz girdileri için T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan “2026 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları”nın, ihale ilan tarihi itibarıyla yayımlanmış olan Ocak ayına ait güncel aylık rayiç ve birim fiyat listelerinin kullanıldığı görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddiaların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (i) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında analizlerde kullanılan işçilik fiyatları için ihale tarihi itibarıyla 2026 yılı için geçerli olan saatlik asgari ücret tutarının (146,80 TL) esas alındığı görülmüş olup başvuru sahibince ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (j) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; bahse konu ihalede anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunulan belgelerin, kamu kurum ve kuruluşlarının internet sayfası üzerinden erişilerek teyit edilebilir nitelikte olduğu, bu nedenle İdari Şartname’nin 7.7.1’inci maddesinde belirtilen belgelerin sunuluş şekline ilişkin şartların aranmayacağı anlaşılmış olup başvuru sahibince ileri sürülen iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. (k) maddesinde yer verilen iddialara ilişkin olarak; anılan istekli tarafından sunulan analizlerin analiz formatına uygun olduğu, analiz girdilerinin ve miktarlarının değiştirilmediği, analiz girdilerinin tamamına yer verildiği, idarece açıklanması istenilen tüm girdilerin açıklandığı, açıklanan girdilere ilişkin belgelendirmenin yapıldığı, açıklama kapsamında proforma fatura kullanılmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, başvuruya konu ihalede birim fiyat üzerinden teklif alındığı, anılan istekli tarafından “15.185.1013” poz numaralı “Ön yapımlı bileşenlerden oluşan tam güvenlikli, dış cephe iş iskelesi yapılması. (0,00-51,50 m arası)” iş kalemi için Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde “69,00 TL” tutarında teklif verildiği, aşırı düşük teklif açıklamasında açıklanması istenilen bahse konu iş kalemi fiyatının ise “122,57 TL” tutarı ile açıklandığı, istekliler tarafından açıklanması istenilen her bir iş kalemi için ihaleye verilen teklif tutarının açıklanması ve yapılan açıklamaların da bu tutarı tevsik edici mahiyette olması gerektiği, ancak, söz konusu iş kalemi için açıklama kapsamında kullanılan tutarın aynı iş kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen fiyatı aştığı anlaşılmış olup ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan iş kalemine ilişkin yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Netice itibarıyla, ihale üzerinde bırakılan istekli Sezer Özer’in aşırı düşük teklif açıklamalarının; “15.185.1013” poz numaralı “Ön yapımlı bileşenlerden oluşan tam güvenlikli, dış cephe iş iskelesi yapılması. (0,00-51,50 m arası)” iş kalemi için açıklama kapsamında kullanılan tutarın aynı iş kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen fiyatı aşması gerekçesiyle uygun olmadığı tespit edilmiş olup, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin üç iddiasından bir iddiasında haklı bulunduğu tespit edilmiş olup, haklılık oranı 1/3 olarak belirlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından Kurum şikayet gelirleri hesabına 64.652,00 TL başvuru bedelinin yatırıldığı dikkate alındığında, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde yazılı talepte bulunulması halinde, söz konusu bedelin haklılık oranına karşılık gelen 21.335,16 TL’lik kısmının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Sezer Özer tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmaması sebebiyle reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, 2) İddialarındaki haklılık oranına karşılık gelen başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine, Oybirliği ile karar verildi.