2023/1268949 İhale Kayıt Numaralı "Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: İm-Sa İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Devlet Su İşleri 15. Bölge Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2023/1268949 İhale Kayıt Numaralı “ Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Devlet Su İşleri 15. Bölge Müdürlüğü tarafından 25.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı ” ihalesine ilişkin olarak İm-Sa İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 05.01.2024 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.01.2024 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 15.01.2024 tarih ve 126994 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.01.2024 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2024/67 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, şikâyete konu “Şanlıurfa Bozova Pompaj sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapılar İnşaatı” yapım işi ihalesinin 25.12.2023 tarihinde gerçekleştirildiği, tekliflerinin sınır değerin altında kaldığı, idare tarafından 02.01.2024 tarihinde aşırı düşük teklif açıklama talep yazısının taraflarına gönderildiği, 3 iş kaleminin aşırı düşük teklif açıklamasına konu edildiği, “Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kalemine ait analizde artan kazı nakliye girdisi için mesafenin 25 km olarak belirtildiği, İdareye yapılan şikayet başvuru üzerine idarece verilen cevabi yazıda özetle “Özel Teknik Şartname’nin 7’nci maddesinde işin yüklenicisine yönelik olarak konulan “Yüklenici tarafından mevcut depo sahaları dışında yüklenicinin bulacağı ve idarenin uygun göreceği depo sahasına malzeme taşınabilecek olup bunun için ilave bir bedel ödenmeyecek/kesilmeyecektir.” düzenlemesi göz önünde bulundurarak, bahse konu depo sahaları dışındaki alanların da kullanılabileceği ve bu nedenle artan kazı nakli için 25 km mesafenin belirlendiği” nin ifade edildiği, Ancak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir: a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir. c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır. ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir. d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar…” hükmünün ve anılan Yönetmelik’in “Teknik Şartname” başlıklı 17’nci maddesinde ise “İşin teknik ayrıntıları ve şartları ile projesini de kapsayan teknik şartnameler hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.” hükmünün yer aldığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi, Yüklenici: Üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekli” şeklinde tanımlandığı, Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, kazı nakli analiz girdi miktarının olması gereken değeri, ihale dokümanına istinaden yapılan hesapla, ihale dokümanı ekleri olan depo sahaları, iş kapsamında kazısı yapılacak olan tahliye kanalları projeleri ve proje sahasında işletmeye açık olan yollar göz önüne alınarak hazırlanan nakliye krokileri ve kanal kazı miktarlarına göre oluşturulan hesaplamalar ile artan kazı malzemelerine ait nakliye mesafelerinin ağırlıklı ortalaması esas alınarak taraflarınca yapılan hesaplama sonucu artan kazı nakliye girdisi için 10,80 km mesafenin bulunduğu, itirazen şikâyet dilekçesi ekinde, hesap tablosu ve nakliye krokilerinin sunulduğu, Ayrıca, proje sahasının sınırlarının 16’ya 21 km’lik bir alanı kapsamakta olduğu, 27 adet tahliye kanalı imalatlarından artan kazı malzemesinin taşınacağı 11 adet deponun bu proje sahası içerisine serpiştirildiği, depoların toplam kapasitesinin 462.437,956 m² olup ihtiyacı fazlasıyla karşıladığı, Bu sebeple, idarece “Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kalemine ait analizde artan kazı nakli girdisine ait 25 km olarak belirtilen mesafenin, ihale dokümanı ve ekleri olan depo sahaları, iş kapsamında kazısı yapılacak olan tahliye kanalları projeleri ve proje sahasında işletmeye açık olan yollara göre 10,80 km olarak hesaplandığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında verilen söz konusu girdi miktarının hatalı olduğu, İstekliler tarafından ihale dokümanında verilen miktarlar esas alınarak tekliflerin hazırlanacağının ve bu miktarların teklife esas teşkil edeceğinin açık olduğu, İdare tarafından şikâyete verilen cevapta atıfta bulunulan Özel Teknik Şartname 7’nci maddesinde yer alan düzenlemede söz konusu Şartname’nin amacının, ihale konusu yapım işinin yüklenici tarafından yapılmasına ilişkin sözleşmeye ek teknik şartların belirlenmesi olduğunun açıkça belirtildiği, anılan Şartname’nin amaç bölümünde açıkça “yüklenici” ibaresine yer verildiği görülmüş olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 4’üncü maddesinde “yüklenici” ifadesinin anlamının “üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekli” olduğunun belirtildiği, anılan Teknik Şartname’nin amacının yüklenici tarafından yerine getirilecek yükümlülükler olup isteklilere yönelik bir hüküm içermediğinin anlaşıldığı, Ayrıca Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinde “verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliliği sağlanması zorunludur” ifadesine aykırı olan ve anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesi esas alınarak hazırlanmayan ve gerekçe olarak işin yüklenicisine yönelik olan Özel Teknik Şartname maddesi göz önüne alınarak ve ihale dokümanı düzenlemeleri ile uyuşmayan 25 km’lik olarak belirlenen artan kazı nakli miktarının, aktarılan mevzuat hükümlerine ve temel ilkelere teşkil etmemesi için, ihale dokumanı ekindeki proje ve depolara göre hesaplanan girdi miktarı olan 10,80 km ile düzeltilmesi ve bu miktar üzerinden yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. … (4) İhale konusu işin bünyesine girecek veya yardımcı olarak kullanılacak malzeme, araç, teçhizat, makine ve ekipman gibi unsurların idare tarafından verilmesi durumunda; yaklaşık maliyet, bu unsurların bedeli hariç tutularak hesaplanır ve bu unsurların listesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ekine konulur. (5) İhale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet teklif fiyatları ile birlikte açıklanır. Bu aşamadan önce yaklaşık maliyet açıklanamaz ve ilan edilemez. Pazarlık usulü ile yapılan ihalede ise yaklaşık maliyet, son yazılı teklifler ile birlikte açıklanır. (6) Yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanması esastır. Ancak, işin özelliğinden dolayı, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması durumunda, yaklaşık maliyet de bu kapsamda hesaplatılabilir.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir: a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir. c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır. ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir. d) Birim fiyat ve imalat tariflerinin hazırlanması; Ön ve/veya kesin projeye dayalı olarak birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, idareler, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yeri ve şeklini, birimini, birim fiyata dahil ve hariç unsurları ihtilafa meydan vermeyecek biçimde teknik olarak açıklayan birim fiyat tarifleri hazırlar. …” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde; a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar, b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler, ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler, d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri, esas alınır. (2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler. (3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir. (4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü, “Teknik şartname” başlıklı 17’nci maddesinde “(1) İşin teknik ayrıntıları ve şartları ile projesini de kapsayan teknik şartnameler hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. …” hükmü, “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar. (2) Aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirme işlemlerine ilişkin olarak, ihale ilanı ve dokümanında belirtilmek kaydıyla üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralardaki koşullar çerçevesinde aşağıdaki seçeneklerden bir tanesi kullanılır. a) Sınır değerin altında olan teklifler ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. İhale komisyonu; 1) Yapım yönteminin ekonomik olması, 2) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, 3) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. …” hükmü yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir. Yazıda ayrıca, ihale konusu işe özgü alanlara (malzeme ocağı vb.) ilişkin olan ve açıklama istenecek girdi niteliğinde bulunan nakliyelere dair yaklaşık maliyet hesabında esas alınan mesafeler belirtilir. 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir. Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır. … 45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir. İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir. … 45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında; … b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir. … 45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği, … (Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir. İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır. … 45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. … 45.1.13.15. Sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin idarenin belirlediği ocaklardan temininin öngörüldüğü haller dışında, bu Tebliğin 45.1.2 maddesi gereğince nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak açıklama yapan isteklilerin, ihale konusu işe özgü alanlara ilişkin açıklamalarını kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen veya onaylanan belgeler ile tevsik etmeleri gerekmektedir. …” açıklaması yer almaktadır. İhaleye ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı b) Türü: Yapım işleri c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): 1999A01-604 (1999A010080 - Bozova Sulaması) d) Kodu: e) Miktarı: Şanlıurfa İli Bozova ilçesi sınırlarında, Bozova Pompaj Sulamaları sahasında yer alan 90424,7 metre tahliye kanallarının açılması ve üzerindeki sanat yapılarının yapılmasıdır. Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Şanlıurfa İli Bozova İlçesi” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde “33.1. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister. İhale komisyonu; a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, c) Teklif edilen işin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifi reddedilir.” düzenlemesi, İhaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “İşe başlama ve bitirme tarihi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. Sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 15 (On Beş) gün içinde Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanır. 9.2. Yüklenici taahhüdün tümünü, işyeri teslim tarihinden itibaren 730 (YediYüzOtuz) gün içinde tamamlayarak geçici kabule hazır hale getirmek zorundadır. Sürenin hesaplanmasında; havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilmez…” düzenlemesi, İhaleye ait Özel Teknik Şartname’nin “Projenin Adı, Yeri ve Amacı” başlıklı A bölümünde “A-1) Projenin Adı: Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı A-2) Projenin Yeri: Proje sahası, Şanlıurfa ilinin kuzeybatısında yer almakta olan GAP Şanlıurfa-Bozova Pompaj Sulamaları (BP2-1, BP2-2 Ana Kanalları ve BP2-1, BP2-2 sulama sahaları ve Bozova Pompaj Sulaması 1. Kısım sulama sahası) kapsamında yer almaktadır. A-3) Projenin Amacı: Şanlıurfa İli Bozova ilçesi sınırlarında bulanan Bozova Pompaj Sulamaları tesislerinin emniyetini sağlamak ve ana kanal sel geçitleri yapılarının mansap şartlarını sağlamak amacıyla sulama sahasında yer alan tahliye kanallarının açılması ve üzerindeki sanat yapılarının yapılmasıdır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Bu İhale Kapsamında Yapılacak İşler” başlıklı B bölümünde “ B-1) Tahliye Kanallarının açılması ve kazılardan çıkarak artan hafriyatların dolgu ve depo sahalarına taşınması, BP2-1 ve BP2-2 ana kanalında yapılacak kafa hendekleri. Sıra No Tahliye Kanalı Adı Başlangıç Km Bitiş Km Tahliye Kanalı Uzunluğu (m) 1 D1 0+000.00 4+925.99 4925.99 2 D1-1 0+000.00 1+871.53 1871.53 3 D1-1-1 0+000.00 0+683.75 683.75 4 D2 0+000.00 3+682.89 3682.89 5 D2-1 0+000.00 2+560.16 2560.16 6 D2-1-1 0+000.00 2+169.65 2169.65 7 D2-1-1-1 0+000.00 1+852.21 1852.21 8 D2-2 0+000.00 2+493.26 2493.26 9 D2-3 0+000.00 0+718.01 718.01 10 D3A 0+000.00 2+766.61 2766.61 11 D3 0+000.00 5+591.77 5591.77 12 D3-1 0+000.00 4+559.35 4559.35 13 D3-1-1 0+000.00 2+077.51 2077.51 14 D3-2 0+000.00 0+327.16 327.16 15 D3-3 0+000.00 5+683.84 5683.84 16 D3-3-1 0+000.00 4+207.85 4207.85 17 D3-3-1-1 0+000.00 1+498.74 1498.74 18 D3-3-2 0+000.00 2+544.01 2544.01 19 D3-4 0+000.00 2+521.63 2521.63 20 D3-5 0+000.00 3+487.22 3487.22 21 D1 0+000.00 10+030.47 10030.47 22 D2 0+000.00 5+322.33 5322.33 23 D2-1 0+000.00 2+778.85 2778.85 24 D3 0+000.00 12+445.04 12385.26 25 D3-1 0+000.00 1+392.91 1392.91 26 D3-1-1 0+000.00 0+270.13 270.13 27 D3-2 0+000.00 2+020.98 2020.98 Toplam Tahliye Kanalı uzunluğu: 90.424,07 metre BP2-1 ve BP2-2 ana kanalında yapılacak olan kafa hendekleri için gerekli harita, aplikasyon ve proje çalışmaları yüklenici tarafından hazırlanarak İdarenin onayına sunulacaktır. BP2 Pompa İstasyonu etrafında havzadan gelen suların pompa istasyonuna zarar vermemesi için gelen taşkın sularının drenajının sağlanması için proje yapılarak imalatları bu iş kapsamında yapılacaktır. Yapılacak ilave tahliye kanallarının projelendirilmeleri için ilave bir bedel ödenmeyecek olup BTK-10 iş kalemine dahildir. …” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı I maddesinde “7.Kazıdan çıkacak tüm malzemeler, İdarenin uygun göreceği dolgu ve depo sahalarına nakledilecek olup, yapılacak bu nakliyeler birim fiyatlara dahil olup ilave bir bedel ödenmeyecektir. Yüklenici tarafından mevcut depo sahaları dışında yüklenicinin bulacağı ve idarenin uygun göreceği depo sahasına malzeme taşınabilecek olup bunun için ilave bir bedel ödenmeyecek/kesilmeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece gönderilen ihale işlem dosyası incelendiğinde, şikayete konu ihalenin “Şanlıurfa Bozova Pompaj Sulamaları Tahliye Kanalları ve Sanat Yapıları İnşaatı” olduğu, EKAP üzerinden 38 adet ihale dokümanının indirildiği ve 25.12.2023 tarihinde elektronik olarak gerçekleştirilen ihaleye 17 istekli tarafından teklif verildiği, başvuru sahibi İm-Sa İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. dahil 8 istekliye ait teklifin sınır değerin altında kaldığı görülmüştür. İdare tarafından aşırı düşük teklif sahibi isteklilere 02.01.2024 tarihinde “…aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulması” konulu yazının gönderildiği, söz konusu yazı ekinde açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarını gösteren listenin ve analiz formatlarının yer aldığı görülmüştür. Açıklama istenilen iş kalemi “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli”ne ait analizde artan kazı nakli girdisine ilişkin formülün yer aldığı ve mesafe için 25 km belirlendiği görülmüştür. Başvuru sahibinin iddiasının özetle “aşırı düşük teklif açıklamasına konu edilen “Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kalemine ait analizde artan kazı nakli girdisi için 25 km mesafe belirlenmiş olmasının hatalı olduğu, ihale dokümanı düzenlemeleri kapsamında kendilerince yaptıkları hesaplama sonucunda artan kazı naklinin 10,8 km olarak tespit edildiği ve tekliflerinin buna göre hazırlandığı, bu nedenle aşırı düşük teklif açıklamasının söz konusu mesafe üzerinden istenilmesi gerektiği” şeklinde oluğu anlaşılmıştır. Şikâyete konu ihaleye ait yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde söz konusu “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kalemi hesabında artan kazı nakli girdisine ilişkin mesafenin 25 km olarak hesaplamada kullanıldığı ve iş kaleminin yaklaşık maliyetin %24’ünü oluşturduğu görülmüştür. İhale dokümanı kapsamında isteklilere verilen projeler ve depo sahalarına ilişkin dosyalarda depo sahalarının idarece işaretlendiği, yukarıda aktarılan Özel Teknik Şartname’nin “Bu İhale Kapsamında Yapılacak İşler” başlıklı B bölümünde ise tahliye kanallarının açılması ve kazılardan çıkarak artan hafriyatların dolgu ve depo sahalarına taşınmasına ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür. Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesi ekinde sunulan bilgi ve belgelerden; idarece ihale dokümanı kapsamında bilgileri sunulan depo sahalarına ilişkin toplam depo hacminin hesaplandığı, söz konusu iş kalemi kapsamında ortaya çıkabilecek toplam hafriyat miktarının mevcut depo sahaları ile karşılanabildiği, bu itibarla mevcut depo sahaları üzerinden artan kazı nakli mesafesinin ortalama 10,8 km olarak hesaplandığı anlaşılmıştır. Ayrıca, mevcut depo sahalarına ait ilgili krokilerin de sunulduğu görülmüştür. İdare tarafından şikayet başvurusu üzerine verilen cevapta; “İhale dokümanı kapsamında bulunan işe ait Özel Teknik Şartnamenin genel hususlar başlıklı 7. Maddesinde, “Kazıdan çıkacak tüm malzemeler, İdarenin uygun göreceği dolgu ve depo sahalarına nakledilecek olup, yapılacak bu nakliyeler birim fiyatlara dahil olup ilave bir bedel ödenmeyecektir. Yüklenici tarafından mevcut depo sahaları dışında yüklenicinin bulacağı ve idarenin uygun göreceği depo sahasına malzeme taşınabilecek olup bunun için ilave bir bedel ödenmeyecek/kesilmeyecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, Yukarıdaki mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda bahse konu depo sahaları dışında alanlarında kullanılabileceği dolayısı ile yaklaşık maliyet hesabında bu durumlarda göz önünde bulundurularak nakliye mesafesine karar verildiği” nin ifade edildiği görülmüştür. Söz konusu Özel Teknik Şartnamenin “Genel Hususlar” başlıklı I maddesinin 7’nci bendinden kazıdan çıkacak tüm malzemelerin, idarenin uygun göreceği dolgu ve depo sahalarına nakledileceği, yapılacak nakliyelerin birim fiyatlara dahil olduğu ve ilave bir bedel ödenmeyeceği, yüklenici tarafından mevcut depo sahaları dışında yüklenicinin bulacağı ve idarenin uygun göreceği depo sahasına malzeme taşınabileceği, ancak bunun için ilave bir bedel ödenmeyeceği anlaşılmıştır. Şikâyet konusuna ilişkin olarak 08.02.2024 tarihli ve 2024/5320 sayılı Kurum yazısı ile idareden “…1) İdarenizce yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında “BTK-1: Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kaleminin açıklamaya konu edildiği, söz konusu iş kalemine ait analizde artan kazı nakli girdisine ilişkin mesafenin 25 km belirlendiği görülmüştür. Yaklaşık maliyet hesabı incelendiğinde söz konusu iş kalemi hesabında da mesafenin 25 km olarak hesaplamada kullanıldığı tespit edilmiştir. Başvuru sahibi İm-SA İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından artan kazı nakli girdisine ilişkin belirlenen 25 km mesafenin itirazen şikayete konu edildiği, bu çerçevede; ihale dokümanı kapsamında kaç adet depo sahasının gösterildiği, 2) Söz konusu mevcut depo sahalarının kapasitesinin proje kapsamında yeterli olup olmadığı, 3) Mevcut depo sahalarının artan kazı nakli için ortalama mesafesinin kaç km olduğu, 4) Yaklaşık maliyet hesabında artan kazı nakli için kullanılan 25 km’lik mesafenin neye göre belirlendiği” hususlarında bilgi istenilmiştir. İdare tarafından gönderilen 09.02.2024 tarihli ve 4331528 sayılı yazıda “… Konu incelenmiştir. Buna göre; 1’inci maddede ihale dokümanı kapsamında kaç adet depo sahasının gösterildiğine ilişkin; bahse konu yapım işini ihtiva eden bölgede 10 adet depo sahası yer almakta olup, mezkur depo sahalarının gösterildiği .KMZ formatı dosyası EKAP üzerinden gönderilmektedir. 2, 3 ve 4’üncü maddelere ilişkin ise; Bölge Müdürlüğümüzün sorumluluk sahasında devam eden toplulaştırma projeleri ve buna bağlı olarak depo sahalarının hem mülkiyet problemleri hem de toplulaştırma çalışmaları sonucunda yerlerinin değişebileceği öngörülerek ihale öncesi hazırlanan yaklaşık maliyet dosyasında da görüleceği üzere isteklilerin eşit şartlarda rekabet edebilmeleri amacıyla nakliye mesafesinin 25 km olarak kabulü yapılarak ihaleye çıkılmış olup, bununla birlikte işbu nakliye mesafesi, toplulaştırma çalışmaları sonrası tahliye kanallarında yeterli bant genişliği sağlanamaması durumu da gözetilerek ilave depo yerlerine ihtiyaç duyulabileceği değerlendirilerek belirlenmiştir. Ayrıca bahse konu yapım işi ihalesinin ihale dokümanı eki Özel Teknik Şartnamenin ''I. GENEL HUSUSLAR'' başlıklı kısmının 7’nci maddesinde ''...7. Kazıdan çıkacak tüm malzemeler, İdarenin uygun göreceği dolgu ve depo sahalarına nakledilecek olup, yapılacak bu nakliyeler birim fiyatlara dahil olup ilave bir bedel ödenmeyecektir. Yüklenici tarafından mevcut depo sahaları dışında yüklenicinin bulacağı ve idarenin uygun göreceği depo sahasına malzeme taşınabilecek olup bunun için ilave bir bedel ödenmeyecek/kesilmeyecektir...'' şeklinde yer alan ifadeler ile depo sahalarının değişebileceği veya ilave sahalara ihtiyaç olabileceği istekliliklere bildirilmiştir. Yaklaşık maliyet hazırlanırken mevcut depo sahalarının toplulaştırma sonrasında mülkiyeti hazine malı iken vatandaş adına tescil edilmesi ile ulaşım yollarının değişebileceği (dolayısıyla nakliye mesafesinin değişeceği) ihtimali bulunduğundan gerçekçi olması bakımından nakliye mesafesini 25 km olarak hesaplanmış ve ilgili isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında 25 km olarak bildirilmiştir.” ifadeleri yer almaktadır. Ayrıca, yazı ekinde ihale konusu iş kapsamında bulunan bölgedeki 10 adet depo sahasını gösterir Google Earth çıktısının yer aldığı görülmüştür. Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenilen iş kalemi “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli”ne ait analizde artan kazı nakli girdisi için mesafenin 25 km olarak belirlendiği görülmüştür. İdarenin şikayete cevabı ile 09.02.2024 tarihli ve 4331528 sayılı yazısı bir arada değerlendirildiğinde, söz konusu mesafenin ihale dokümanı kapsamında belirtilen mevcut depo sahaları dışındaki alanların da kullanılabileceği varsayımıyla ve idarenin sorumluluk sahasında devam eden toplulaştırma projeleri ile buna bağlı olarak depo sahalarının hem mülkiyet problemleri hem de toplulaştırma çalışmaları sonucunda yerlerinin veya ulaşım yollarının değişebileceği öngörüsüyle hesaplandığı anlaşılmıştır. İhaleye katılan isteklilerin tekliflerini ihale dokümanı düzenlemeleri çerçevesinde oluşturdukları ve buna uygun olarak aşırı düşük teklif açıklamasında tekliflerini açıklayabilecekleri anlaşılmış olup, şikayete konu ihaleye ait ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen projeler, depo saha bilgileri vb. diğer bilgi ve belgeler ışığında başvuru sahibi tarafından mevcut depo sahaları üzerinden teklifinin oluşturulduğu ifade edilmektedir. Öte yandan, yaklaşık maliyet hesabında söz konusu iş kalemi için artan kazı nakli girdisine ilişkin mesafenin 25 km olarak hesaplamada kullanıldığı görülmüştür. Bu çerçevede, idarelerce ihale konusu işin en uygun fiyatla temin edilebilmesi için yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde hesaplanması gerektiği, yaklaşık maliyetin doğru tespit edilmesiyle ihale sürecinin ve sözleşme sürecinin aksamadan yürütülmesinin sağlanacağı, ihalelerde idarelerce isteklilerin teklifleri kapsamında idareye sunmaları gereken yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde, ilan sürelerinde, ihalelere yerli istekli katılıp katılmayacağına ilişkin düzenlemeler ile ihaleye teklif sunan isteklilerin teklif bedellerinin aşırı düşük olup olmadığının tespit edilmesinde yaklaşık maliyetin önemli bir rol oynadığı, dolayısıyla yaklaşık maliyetin doğru hesaplanmasının ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesine doğrudan etkisinin bulunduğu açıktır. Bununla birlikte, yaklaşık maliyetin hatalı veya fazla hesaplandığının tespiti halinde, öncelikle yaklaşık maliyette tespit edilen hatanın yaklaşık maliyetin etkilediği unsurlar bakımından değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Somut durumda “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kaleminde artan kazı nakli girdisi için idarece belirlenen 25 km’lik mesafenin ihale dokümanı düzenlemeleri ile uyumlu olmadığı ve bu hususun idare tarafından açıklanamadığı dikkate alındığında, yaklaşık maliyetin %24’ünü oluşturan söz konusu iş kaleminde artan kazı naklindeki mesafenin yaklaşık maliyeti ve sınır değer hesaplarını etkileyeceği, bu durumda aşırı düşük teklif açıklama istenilecek istekli sayısının değişebileceği anlaşılmıştır. Bu itibarla, “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kaleminde yer alan artan kazı naklinde mesafeye ilişkin olarak ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, depo saha bilgileri vb. diğer bilgi ve belgeler üzerinden yeniden hesaplama yapılması ve bunun sonucunda hesaplanacak yaklaşık maliyetin ve sınır değerin ihaleye etkisinin yukarıda aktarılan hususlar çerçevesinde tespit edilerek değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “ Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez. ” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanunun öngördüğü şekilde " başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması " koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, yukarıda belirtilen mevzuata aykırılıkların düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, idarece “BTK-1:Açıkta Her Türlü Kazı Dolgu Yapılması ve Artan Kazının Depo Sahalarına Nakli” iş kaleminde yer alan artan kazı naklinde mesafeye ilişkin olarak ihale dokümanı kapsamında yer alan projeler, depo saha bilgileri vb. diğer bilgi ve belgeler üzerinden yeniden hesaplama yapılması ve bunun sonucunda hesaplanacak yaklaşık maliyetin ve sınır değerin ihaleye etkisinin tespit edilerek değerlendirme yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine, Oybirliği ile karar verildi.