Akademik (DergiPark) · DergiPark · CC-BY-NC · K.https://doi.org/10.60002/ebyuhfd.1524349

İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Benzer Müesseselerle Karşılaştırılması The Legal Character of Mutual Termination Agreements and Their Comparison with Similar Legal Concepts Dr. Öğr. Üyesi Atanur KARAAHMETOĞLU⁎ 10.60002/ebyuhfd.1524349 ÖZ Bozma sözleşmesi olarak da bilinen ikale sözleşmesi ne 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda ne başka bir kanun metninde düzenlenmemiştir. İkale söz- leşmesi daha ziyade öğreti ve yargı kararları ile gelişim göstermiştir. Böylelikle ikale sözleş

İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Benzer Müesseselerle Karşılaştırılması The Legal Character of Mutual Termination Agreements and Their Comparison with Similar Legal Concepts Dr. Öğr. Üyesi Atanur KARAAHMETOĞLU⁎ 10.60002/ebyuhfd.1524349 ÖZ Bozma sözleşmesi olarak da bilinen ikale sözleşmesi ne 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda ne başka bir kanun metninde düzenlenmemiştir. İkale söz- leşmesi daha ziyade öğreti ve yargı kararları ile gelişim göstermiştir. Böylelikle ikale sözleşmesine ilişkin ortaya çıkan sorulara öğretinin ve yargının cevap bul- ması amaçlanmıştır. İkale sözleşmesi borçlar hukuku açısından olduğu kadar; iş hukuku açısından da önemli bir müessesedir. Zira işçi ve işveren aralarında an- laşmak suretiyle aralarındaki borç ilişkisine tamamen son verebilmektedir. Ancak ikale sözleşmesinin yapılması açısından belli kriterler doğrultusunda hareket edil- mesi gerekmektedir. İkale, hukuki niteliği itibarıyla taraflar arasındaki borç iliş- * Kırıkkale Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İş Hukuku ve Sosyal Gü- venlik Hukuku Anabilim Dalı. Makale Bilgisi/Article Info: Araştırma Makalesi/Research Article Geliş/Received: 29.07.2024 | Kabul/Accepted: 03.12.2024. Bu makale, intihal programında taranmış ve iki (kör) hakem incelemesinden geçmiş- tir. This article was submitted in a plagiarism program and reviewed by two (blind) referees. Atıf/Cite as: Atanur Karaahmetoğlu, “İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Benzer Müesseselerle Karşılaştırılması”, EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025, (423-457). Bu makale Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası lisansı ile lisanslanmıştır. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi E r z i n c a n L a w R e v i e w Cilt/Vol: 29 Sayı/No: 1 Haziran/June 2025 424 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) kisini sona erdiren bir sözleşmedir. Ancak ikale sözleşmesi hukuki niteliği itiba- rıyla başka müesseselerle karıştırılabilmektedir. Bu bağlamda ikale sözleşmesi- nin, sulh sözleşmesi, feragat sözleşmesi ve ibra ile bazı benzer noktaları olmakla birlikte bazı farklılıkları da bulunmaktadır. Tarafların aralarında akdettikleri söz- leşmeyi ikale sözleşmesi olarak nitelendirmeleri ilgili sözleşmenin ikale sözleş- mesi olduğu anlamına gelmemektedir. Söz konusu sözleşme sahip olduğu özel- likleri itibarıyla başka bir sözleşme hüviyetinde olabilir. Bu çalışmada bahse konu sorun üzerinde durularak, bu sorunu merkeze alan bir araştırma yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: İkale Sözleşmesi, borç ilişkisi, borcun sona ermesi, sulh sözleşmesi, feragat, ibra. ABSTRACT The mutual rescission agreement, also known as the termination agreement, is not regulated in the Turkish Code of Obligations No. 6098 or any other legal text. The rescission agreement has developed mostly through doctrine and judicial decisions. Thus, it is aimed for the doctrine and the judicial authorities to find answers to the questions that arise regarding the mutual termination agreement. While the mutual rescission agreement is an important institution in terms of the law of obligations, it is also an important institution in terms of labor law. Because the employee and the employer can completely terminate the debt relationship between them by reaching an agreement. However, certain criteria must be fol- lowed in order to conclude a mutual rescission agreement. In terms of its legal nature, rescission is a contract that ends the debt relationship between the parties. However, the mutual rescission agreement can be compared to other institutions in terms of its legal nature. In this context, although the mutual termination agre- ement has some similarities with the settlement agreement, waiver agreement and discharge, it also has some differences. The fact that the parties present the cont- ract between them to the outside world as a mutual rescission agreement does not mean that this contract is a mutual rescission agreement. The contract in question may have the nature of another contract due to its features. In this study, a research was conducted focusing on the problem in question. Keywords: Mutual agreement, debt relationship, termination of debt, settle- ment agreement, waiver, acquittal. GİRİŞ Sözleşmenin tarafları çeşitli şekillerde aralarındaki borç ilişkisini sona erdirebilir. Sözleşme özgürlüğü ilkesi kapsamında istedikleri şekilde ara- larında sözleşme kuran taraflar, aynı şekilde sona erdirebilmektedir. Bu yöntemlerden biri de ikale sözleşmesidir. İkale sözleşmesi ile taraflar ara- larındaki sözleşme ilişkisini sona erdirebilmektedir. Bu bağlamda taraflar arasındaki mevcut bir sözleşme başka bir sözleşme ile sona ermektedir. İkale sözleşmesi ile taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi sona erdiği için, KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 425 borç ilişkisi tamamen sona ermektedir. Bu yönüyle ikale sözleşmesi ibra sözleşmesinden ayrılmaktadır. Zira ibra sözleşmesi ile taraflar araların- daki borç ilişkisine konu olan borçları tek tek sona erdirmekte iken, ikale sözleşmesi ile taraflar aralarındaki borç ilişkisini tamamen sona erdirmek- tedir. Bu şekilde ikale sözleşmesi, ibra sözleşmesinden ayrılmakla birlikte, başka özellikleri dolayısıyla sulh sözleşmesinden ve feragatten de ayrıl- maktadır. Başka bir anlatımla ikale sözleşmesinin ibra sözleşmesi sulh sözleşmesi ve feragat ile benzer noktaları olduğu kadar farklı yanları da bulunmaktadır. Bu çalışmada ilk olarak ikale sözleşmesinin hukuki nteliği ele alındıktan sonra, ikale sözleşmesi; sulh sözleşmesi, feragat ve ibra ile karşılaştırılmıştır. Böylece ikale sözleşmesinin ayırt edici özelliklerinin neler olduğu, ikale sözleşmesini; sulh sözleşmesi, feragat ve ibradan farklı kılan noktaların neler olduğunu saptamak açısından bir araştırma yapıl- mıştır. Nitekim uygulamada sıklıkla ikale sözleşmesinin başka sözleşme- lerle karıştırıldığı görülmekte, taraflar bir ikale sözleşmesi yapmadıkları halde yaptıkları bu sözleşmeyi ikale sözleşmesi gibi görebilmektedir. Ta- raflar arasındaki sözleşmenin ikale sözleşmesi olup olmaması, tarafların hak ve menfaatlerinin belirlenmesi açısından büyük öneme sahiptir. Özel- likle işçi ile işveren arasında akdedilen sözleşmenin ikale sözleşmesi olup olmaması, bağlanan hüküm ve sonuçlar açısından büyük öneme haizdir. Bu açıklamalar çerçevesinde ilk olarak ikale sözleşmesinden ne anla- şılması gerektiği ele alındıktan sonra ikale sözleşmesinin hukuki niteliğini incelenip benzer müesseselerle karşılaştırılacaktır. Ancak söz konusu açıklamalara geçmeden evvel ikale kavramından ne anlaşılması gerekti- ğini ortaya koymanın isabetli olacağı kanaatindeyiz. I. İKALE KAVRAMI İşçi ile işveren arasında cereyan eden sözleşme görüşmeleri sonu- cunda taraflar arasında bir iş sözleşmesi kurulmaktadır.1 Ancak kurulan iş sözleşmesi belli şartların gerçekleşmesi halinde sona ermektedir.2 İş söz- leşmesini sona erdiren nedenlerden birinin varlığı halinde iş sözleşmesi 1 Ercan Akyiğit, İş Hukuku, 13. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021, s. 39-40; Betül Erkanlı, Tarafların İş Sözleşmesinin Yapılması Sırasındaki Hak ve Yükümlülükleri, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi SBE, 2013, s. 7-10; Köksal Kocaağa, “Sözleşmenin Kurulabilmesi İçin Tarafların İrade Beyanları Arasındaki Uygunluğun Kapsamında Yer Alması Gereken Noktalar”, TBB Dergisi, S. 79, 2008, s. 79-80. 2 Filiz Berberoğlu Yenipınar, İbraname ve Feragat (Uygulama ve Örneklerle), 1. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul 2018, s. 3-5; Ömer Ekmekçi, “Türk Borçlar Kanunu Tasa- rısında Genel Hizmet Sözleşmesi Taraflarının Karşılıklı Hak ve Borçları ve İşçinin Kişiliğinin Korunmasına İlişkin Hükümler”, Legal Hukuk Dergisi, S. 34, 2005, s. 426 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) sona ermektedir.3 O halde iş sözleşmesinin sona ermesi için, iş sözleşme- sinin sona erdiren nedenlerden birinin vaki olması gerekmektedir. İş söz- leşmesinin sona ermesi, doğurduğu sonuçlar açısından büyük öneme sa- hiptir. Zira iş sözleşmesinin hangi nedenle sona erdiğine bağlı olarak farklı sonuçlar ortaya çıkmaktadır.4 İş sözleşmesinin sona ermesi ile taraflar çe- şitli haklara sahip olmakla birlikte, bazı yükümlülükler altına da girmek- tedir.5 Önemle belirtmek gerekir ki, bir borç ilişkisinin birden çok borç ve alacaktan oluşması mümkündür. Ayrıca borç ilişkisinden doğan bir bor- cun sona ermesi tamamen borç ilişkisinin sona erdiği anlamına gelmemek- tedir.6 Borç ilişkisinin sona ermesini dar anlamda borç ilişkisinin sona er- mesi ve geniş anlamda borç ilişkisinin sona ermesi şeklinde ikiye ayırmak mümkündür.7 Hemen belirtelim ki, dar anlamda borç ilişkisinin sona er- mesi, borcu sona erdiren genel sebepleri ifade etmektedir.8 Geniş anlamda 3707; Mehmet Nusret Bedük, “İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi ve Feshin Hu- kuki Sonuçları”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 2, 2019, s. 680. 3 Mustafa Halit Korkusuz, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda Düzenlenen Hizmet Sözleşmesinin Sona Ermesinin Sonuçları ve 4857 Sayılı İş Kanunu'na Tabi İşçilere Etkisi, 1. Bası, Beta Yayınevi, İstanbul 2017, s. 10-12; Akyiğit, s. 221-224. 4 Resul Kurt/Muzaffer Koç, İş Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi, 5. Bası, Seçkin Yayın- cılık, Ankara 2021, s. 122; Barış Demirsatan, Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Sözleşmenin Haksız Olarak Sona Erdirilmesi, Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversi- tesi SBE, 2019, s. 194-196. 5 Öcal Kemal Evren, İşverenin El Kitabı, 20. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021, s. 72-75; Fahrettin Korkmaz/Nihat Seyhan Alp, Bireysel İş Hukuku, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019, s. 251; Arif Kalkan, “İş Sözleşmesinde Fesih Halleri”, ERÜHFD, C. XIII, S. 1, 2018, s. 328-329; Özlem Demir Yüce, Vekalet Sözleşme- sinde Tarafların Borçları, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi SBE, 2019, s. 95-96. 6 Yarg. 9. HD., E. 2007/31287, K. 2008/9600, 21.04.2008 (www.kazanci.com.tr. E. T. 09.11.2024): İkale sözleşmesi ile taraflar arasındaki borç ilişkisi tamamen sona erme- mektedir. Ancak taraflar her durumda her zaman bu yola tevessül edememektedir. Her ne kadar ikalenin temelinde de sözleşme özgürlüğü ilkesi yer alsa da tarafların ikale sözleşmesi yapabilmesi, yapılan ikale sözleşmesinin geçerli bir ikale olması ve sonuç doğurabilmesi için gerekli şartların olgunlaşması gerekmektedir. 7 Kemal Oğuzman/Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 18. Bası, Vedat Ki- tapçılık, İstanbul 2023, s. 593-595; İpek Yücer, “Yenileme (Tecdit)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 1, 2007, s. 233. 8 Miray Özdemir, Türk Hukuku'nda Borcun Yenilenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çan- kaya Üniversitesi SBE, 2021, s. 4-5; Mustafa Alper Gümüş, Türk İsviçre Borçlar Hu- kukunda İbra Sözleşmesi, 1. Bası, Vedat Yayıncılık, İstanbul 2015, s. 7; Nihan Şef- katlioğlu/Onur Güneri, “Borcun veya Borç İlişkisinin Sona Ermesi”, https://www.sch-legal.com/sch-legal-akademi/borcun-veya-borc-iliskisinin-sona-er- mesi/ (E.T. 22.03.2024). KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 427 borç ilişkisinin sona ermesi ise bütün olarak borç ilişkisi sona ermesi an- lamına gelmektedir.9 Bir başka ifadeyle geniş anlamda borç ilişkisinin sona ermesi halinde tamamen borç ilişkisi ortadan kalkmaktadır.10 Geniş anlamda borcu sona erdiren nedenlerden biri olan ikale ile bir- likte önemli sonuçlar ortaya çıkmaktadır.11 Türk Hukuku'nda geniş an- lamda borcu sona erdiren nedenler İsviçre Hukuku ile paralel şekilde dü- zenlenmiştir.12 Ancak ikale ne 818 sayılı Borçlar Kanunu'nda ne 6098 sa- yılı Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmemiştir. Aynı şekilde 4857 sayılı İş Kanunu'nda da ikaleye ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle Türk Hukuku'nda ikalenin tanımı öğreti ve yargıya13 bırakılmıştır. Lakin bu durum bazı tartışmaları da beraberinde getirmiş, üzerinde muta- bakat sağlanan bir ikale tanımının yapılması bir hayli zor hale gelmiştir.14 Hemen belirtelim ki, ikaleye ilişkin bu durum sadece Türk Hukuku'na mahsus olmayıp, birçok hukuk sisteminde ikaleye ilişkin bir belirsizlik bulunmaktadır.15 Örneğin Alman Hukuk sisteminde dahi 2000 yılına ka- 9 Oğuzman/Öz, s, 593; Gümüş, s. 7; Osman Gökhan Antalya, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019, s. 60-61. 10 Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 27. Bası, Yetkin Yayıncılık, Ankara 2022, s. 1250-1252; Selahaddin Tekinay/Sermet Akman/Haluk Burcuoğlu/Atilla Altop, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Beta Yayınları, İstanbul 1973, s. 984-985. 11 Korkmaz/Alp, s. 251; Banu Bilge Sarıhan, “Türk Borçlar Hukukunda ve İş Huku- kunda İbranın Hukuki Boyutu”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 3, S. 1, 2020, s. 99-100. 12 Gümüş, s. 7: İsviçre Borçlar Kanunu bünyesinde düzenlenen geniş anlamda borcu sona erdiren sebepler sınırlayıcı değildir. Söz konusu sebeplerin arttırılması müm- kündür. İsviçre Borçlar Kanunu'nda geniş anlamda borcu sona erdiren hallerin en genel görünümleri zikredilmiştir. 13 Yarg. 9. HD., E. 2016/34332, K. 2018/771, 21.01.2018 (https://kazanci.com.tr/gun- luk/9hd-2016-34332.htm#:~:text=S%C3%B6zle%C5%9Fme%20%C3%B6zg%C3 %BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BCn%20bir%20sonucu%20olarak,y% C3%B6n%C3%BCndeki%20i%C5%9Flem%20ikale%20olarak%20adland%C4%B 1r%C4%B1l%C4%B1r. E. T. 09.11.2024): Sözleşme özgürlüğü kapsamında daha önce yapılan bir hukuki ilişkiyi tarafların iradeleriyle sona erdirmesi mümkündür. Bu bağlamda doğal yollar dışında tarafların iradesiyle sözleşmeyi sona erdirmeye yönelik yaptıkları işleme ikale denir. 14 Abdurrahman Savaş, “Türk Borçlar Hukukunda İkale Sözleşmesi”, TAAD, C. 7, S. 26, 2016, s. 106-107; Kurt/Koç, s. 122-124. 15 Serkan Taylan Karaç, “Türk İş Hukuku Bağlamında İkale Sözleşmelerinin Geçerlilik Ölçütleri ve “Makul Yarar” Kavramı”, TAAD, Y. 13, S. 50, 2022, s. 388; Alpay He- kimler, “Alman İş Hukukunda İş Sözleşmesinin Tarafların Anlaşması-İkale Yoluyla Sonlandırılması”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 16, S. 61, 2019, s. 23-28. 428 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) dar ikaleye ilişkin yasal bir tanım bulunmamaktaydı ve bu durum tartış- malara da yol açmaktaydı. 2000 yılında Alman Medeni Kanunu'nda ika- lenin yer alması ile birlikte ikaleye ilişkin tartışmalar da nihayete ermiş- tir.16 Türk Hukuku'nda ikaleye ilişkin doğrudan bir düzenleme bulunma- maktadır. Ancak öğretide bir görüşe göre, 6098 sayılı TBK'nin 132. mad- desi, bir alacak hakkını ve buna bağlı olarak geniş anlamda borcun ortadan kaldırılmasına ilişkindir. Öyleyse söz konusu hükmün geniş anlamda borç ilişkilerinin sona erdirilmesini hedefleyen borç ilişkilerini ortadan kaldı- ran ikale sözleşmesine yönelik kıyasen uygulanması yerinde olacaktır.17 İkale, kökeni itibarıyla Osmanlıca bir sözcük olup, pazarlığın bozul- ması, tarafların isteyerek aralarındaki alışveriş mukavelesini bozması, ta- rafların aralarındaki anlaşmayı yürürlükten kaldırması, tarafların arala- rında yaptıkları akdi, anlaşmayı bozması gibi çeşitli anlamalara gelecek şekilde kullanılmaktaydı.18 Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi ikaleyi, “bağlayıcı ve feshi kabil bir akdi bozmayı konu edinen akid” ola- rak tanımlamıştır.19 İslam Hukuku'nda ikale, bir şeyin iptal edilmesi, fes- hedilmesi anlamına gelirken ikale sözleşmesi ise tarafların kendi rızasıyla bir akdin hüküm ve sonuçlarını ortadan kaldırması veya tarafların önceden aralarında akdettikleri bir sözleşmeyi, feshetmek üzere yaptıkları yeni bir anlaşma olarak nitelendirilmektedir.20 O halde ikaleden söz edebilmek için bu konuda tarafların uyuşan iradelerinin bulunması gerekmektedir.21İkale, 16 Bürgerliches Gesetzbuch (Alman Medeni Kanunu) madde 311 hükmünde konuyla il- gili düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca söz konusu maddede tarafların istedikleri anda iş ilişkisini sona erdirebileceği, iş sözleşmesini sona erdirme yönündeki iradelerini özgürce karşı tarafa iletebilecekleri ve gerekli şartların varlığı halinde aralarındaki iş sözleşmesinin sona ereceği düzenlenmiştir. 17 Gümüş, s. 15; Davut Armağan, Türk Borçlar Hukukunda İkale Sözleşmesi, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023, s. 2-3; Geniş anlamda borcu sona erdirme olanağı veren ikale yolu ile taraflar anlaşarak aralarındaki borç ilişkisini tamamen or- tadan kaldırmaktadır. 18 Hasan Ali Özyörük, İkale Sözleşmesi, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019, s. 21-23; Damla Demirkan Ekici, İş Hukukunda İkale, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi SBE, 2019, s. 4. 19 https://islamansiklopedisi.org.tr/arama/?q=ikale&p=m. E.T. 15.12.2023. 20 Karaç, s. 387; Emine Esin Göç, Türk İslam Borçlar Hukukunda “İkale”, Yüksek Li- sans Tezi, Marmara Üniversitesi SBE, 2010, s. 16-18. 21 Yarg. 7. HD., E. 2016/3269, K. 2016/6967, 23.03.2016 (https://mevzuat.siner- jias.com.tr/ E. T. 09.11.2024): Yargıtay ikale sözleşmesine ilişkin verdiği kararlarda tarafların ikale sözleşmesi yapma yönünde örtüşen iradelerine büyük önem atfetmek- tedir. Zira ikale, bir sözleşme olup, karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarını esas almaktadır. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 429 geniş anlamda borç ilişkisi sona erdiren, borç ilişkisi ortadan kaldıran bir sözleşmedir.22 İkale ile bütün borç ilişkileri nihayete erdirmektedir.23 İkale ile sadece tek tek değil, küllen borç ilişkisi sona ermektedir.24 Ayrıca ikale sözleşmesinin yapılması ile birlikte işçinin de çeşitli haklara kavuşması gerekmektedir. Bu nedenle ikale sözleşmesinin yapılması büyük öneme sahiptir.25 Türk Hukuku'nda ikale sözleşmesi için “bozma sözleşmesi”26, “söz- leşmeye son veren anlaşma”, “mutabakat sözleşmesi” gibi kavramlar da kullanılmaktadır.27 Zira ikale sözleşmesi ile taraflar anlaşarak aralarındaki borç ilişkisini nihayete erdirmektedir.28 Öğretide bir görüşe göre ikale sözleşmesi tarafların yeni bir sözleşme yaparak aralarındaki akdi ilişkiyi sona erdirdiği ve bu surette karşılıklı ola- rak alacak ve borçlarına son verdiği bir sözleşmedir.29 Öğretide bir diğer görüşe göre ikale sözleşmesi, mevcut sözleşmeyi ortadan kaldıran bir söz- leşmedir.30 Yargıtay'a göre, iradeleri örtüşen tarafların anlaşarak araların- daki sözleşmeyi sona erdirmesi ikale olup, ikale yoluyla sözleşme doğal olarak sona ermemekte, taraflar kendileri sözleşmeyi sona erdirmektedir.31 22 Gümüş, s. 15; Armağan, s. 3-5. 23 Özyörük, s. 21-22; Berna Duman, Türk Hukukunda İkale, 1. Bası, Seçkin Yayıncı- lık, Ankara 2020, s. 21-23. 24 Sabahattin Yürekli, Türk Borçlar Kanununa Göre Hizmet Sözleşmesinin Sona Er- mesi, 3. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016, s. 117; Kurt/Koç, s. 122. 25 Korkmaz/Alp, s. 251; Kurt/Koç, s. 122-123. 26 Yarg. 9. HD., E. 2015/27647, K. 2016/7838, 30.03.2016 (www.kazanci.com.tr.https:// www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/9-hukuk-dairesi-e-2015-27647-k-2016-7838-t- 30-3-2016 E. T. 11.12.2023): Yargıtay da vermiş olduğu kararlarda ikale sözleşme- sinden bahsederken bozma sözleşmesi tabirine başvurabilmektedir. Ancak Yargıtay'ın bakış açısına göre söz konusu sözleşmeyi ifade etmek üzere hangi tabirin kullanılaca- ğından ziyade makul yarar başta olmak üzere ikalenin geçerliliği için aranan şartların gerçekleşmiş olmasıdır. 27 Karaç, s. 288-289; Demirkan Ekici, s. 4-5; İkale Sözleşmesi veya Karşılıklı Anlaşma İle İşçi-İşveren İlişkisini Sonlandırma Sözleşmesi Kapsamında Tazminat, Yardım Benzeri Ödeme Yapılanlar Tarafından Bu Ödemeler Üzerinden Ödenen Gelir Vergisi Ve Damga Vergisini İade Talep Süreci, https://www. fordotosan.com.tr/documents/ Rehber-Stopaj-Iade.pdf?fbclid=IwAR20Ucbfhv8hYZqi7kIYyj7_ISfq8TVo hld3sM LYKd3hUAQtavyqvGOyL6w, E.T. 07.11.2024. 28 Demirkan Ekici, s. 3-4; Özyörük, s. 25-27; Armağan, s. 5-7. 29 Şahin Akıncı, Vekalet Sözleşmesinin Sona Ermesi, 1. Bası, Seyran Yayınları, Konya 2004, s. 36-37; Duman, s. 6-8. 30 Eren, s. 1258-1259; Armağan, s. 16-18. 31 Yarg. 9. HD., E. 2017/24377, K. 2018/8696, 16.04.2018; Yarg. 9. H.D., E. 2016/28986, K. 2017/17897, 09.11.2017, (www.kazanci.com.tr. E. T. 11.12.2023). 430 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) Öğreti ikale sözleşmesini iş hukuku açısından da ele almış ve iş sözleşme- sinin devamı müddetince işçi ve işverenin ikale yapmak suretiyle makul bir yarar karşılığında işçinin talebe konu tüm haklarından vazgeçebilece- ğini ifade etmiştir.32 Yargıtay da ikale sözleşmesi açısından makul yarar kıstasına büyük anlam yüklemiş, bu nedenle tarafların ikale sözleşmesi yapma nedeninin de araştırılması gerektiğini ifade etmiştir.33 II. İKALENİN HUKUKİ NİTELİĞİ 4857 sayılı İş Kanunu'nda iş güvencesine ilişkin getirilen düzenleme- lerin ardından Türk Hukuku'nda ikale sözleşmesinin bilinirliği ve yaygın- lığı daha da artmıştır. Ancak 4857 sayılı İş Kanunu'nda ikale sözleşmesi tanımlanmamıştır.34 Zira iş güvencesi ile birlikte işçilerin kolay bir şekilde işini kaybetmemesi için bir koruma getirilmiş, iş güvencesinin işçilere yö- nelik getirdiği koruyucu düzenlemeler taraflar arasında ikale sözleşmesi- nin yapılmasını daha anlamlı hale getirmiştir.35 İkale sözleşmesinin teme- linde de işçinin hak ve menfaatlerinin korunması düşüncesi yatmakta olup, işçinin mevcut hak ve menfaatlerine halel getirecek onu ortadan kaldıra- cak şekilde ikale sözleşmesinin yapılması söz konusu değildir.36 Ayrıca işçi ile işveren aralarında bir ikale sözleşmesi akdetmiş olsa dahi, mahke- mece ikale sözleşmesinin geçersizliğine hükmedilmesi halinde ikale bütü- nüyle hükümsüz hale gelecektir. Ancak daha önce açılmış olan feshin ge- çersizliği ve işe iade davalarına ilişkin süreç devam edecektir.37 Görüldüğü üzere ikale sözleşmesinin asıl dayanak noktası da işçinin korunması ilkesidir.38 İşçinin korunması ilkesi birçok iş hukuku müesse- sesinin ortaya çıkmasına zemin hazırlayan, iş hukukunun gelişiminde 32 Hamdi Mollamahmutoğlu/Muhittin Astarlı/Ulaş Baysal, İş Hukuku Ders Kitabı Cilt 1, 3. Bası, Lykeion Yayınları, Ankara 2019, s. 1190; Duman, s. 56-57. 33 Yarg. 22. HD., E. 2018/8116, K. 2018/15946, 26.06.2018, (www.kazanci.com.tr. E. T. 16.12.2023). 34 Savaş, s. 107-108; Özyörük, s. 35-37. 35 Yarg. 9. HD., E. 2007/31287, K. 2008/9600, 21.04.2008 (www.kazanci.com.tr. E. T. 09.11.2024): İkale sözleşmesinin temelinde her ne kadar sözleşme özgürlüğü ilkesi yer alsa da taraflar her şekilde ve her koşulda ikale yoluna gidemez. Buna göre ikale vasıtasıyla taraflardan birinin hak ve menfaatlerine bir kısıtlama getirilmesi, taraflar- dan birinin hak ve menfaatlerinde bir daralma olması söz konusu değildir. 36 Durmuş Özcan, İş Hukukunda Fesih ve İş Güvencesi, 1. Bası, Adalet Yayınevi, An- kara 2013, s. 623; Duman, s. 27-29. 37 Hasan Nüvit Gerek, “İş Sözleşmesinin İkale Sözleşmesi İle Sona Ermesi”, Çalışma ve Toplum, S. 4, 2011, s. 53; Arzu Yıldırım Coşkun, Türk İş Hukukunda İkale, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023, s. 116-119. 38 Karaç, s. 388; Burcu Melekoğlu Keser, İkale ve İbra Sözleşmeleri, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2018, s. 95-97. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 431 önemli yere sahip olan bir ilkedir.39 İşçinin korunması ilkesinin bir gereği olarak işçilerin özgür iradesi ile çalışması, zorla çalıştırılmaması gerek- mektedir.40 Bu açıdan ikale büyük öneme sahiptir. Zira ikalede irade öz- gürlüğü esas alınmakta41 ve sözleşme kurma noktasında özgür olan taraf- lar, sözleşmeyi sona erdirme noktasında da özgürlüğe sahiptir. İkale, hukuken özelliği itibariyle bir sözleşmedir ve hukuken büyük öneme sahiptir.42 İkale sözleşmesinin hukuki temellerini T.C. Anayasa- sı'nın 48. maddesinde ve TBK'nin 26. maddesinde bulmak mümkündür. Gerek Anayasa'nın 48. maddesinde gerek TBK'nin 26. maddesinde söz- leşme özgürlüğü ilkesine vurgu yapılmıştır. Anayasa'nın 48. maddesinde herkesin dilediği alanda çalışma ve sözleşme yapma özgürlüğüne sahip olduğu düzenlenmişken, TBK'nin 26. maddesinde ise kanunda öngörülen sınırlar içinde tarafların sözleşme özgürlüğüne sahip olduğu düzenlenmiş- tir. Bu bağlamda sözleşme özgürlüğü kavramını tanımlamak isabetli ola- caktır. Kişilerin birbirleriyle hukuki işlemler vasıtasıyla serbestçe hukuki ilişki kurmaları, bu hukuki ilişkinin muhtevasını serbestçe belirleyebilme- lerine sözleşme özgürlüğü denilmektedir.43 Sözleşme özgürlüğü kapsa- mında hem gerçek kişilerin hem de tüzel kişilerin hukuk düzeninin çizdiği sınırlar içinde kalmak kaydıyla özgürce birbirleriyle özel borç ilişkileri 39 Emine Tuncay Senyen Kaplan, “İşverenin Koruma ve Gözetme Borcunun Kapsamı”, Kamu İş, C. 7, S. 2, 2003, s. 3-4; Cevdet İlhan Günay, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 6. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2020, s. 78-80; Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 42-43; Kenan Tunçomağ/Tankut Centel, İş Hukukunun Esasları, 9. Bası, Beta Ya- yıncılık, İstanbul 2018, s. 97-98; Nuri Çelik/Nurşen Caniklioğlu/Talat Canbolat, İş Hukuku Dersleri, 32. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2019, s. 321-322; Akyiğit, s. 393-394. 40 Tunçomağ/Centel, s. 102-105; Çağla Ünlütürk Ulutaş/Tevfik Barbaros Ulutaş, “Angarya ve Zorla Çalıştırma: Uluslararası Düzenlemeler ve Yüksek Mahkeme Ka- rarları Işığında Bir Değerlendirme”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 8, S. 40, 2015, s. 331; Kadir Yıldırım, “Uluslararası Düzenlemelerde Fazla Çalışma ve Ülke Uygulamaları”, TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, C. 23, S. 34, 2011, s. 36. 41 Yarg. 9. HD., E. 2016/34332, K. 2018/771, 21.01.2018 (https://kazanci.com.tr/gun- luk/9hd-2016-34332.htm#:~:text=S%C3%B6zle%C5%9 Fme%20%C3%B6zg%C3 %BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BCn%20bir%20sonucu%20olarak,y% C3%B6n%C3%BCndeki%20i%C5%9Flem%20ikale%20olarak%20adland%C4%B 1r%C4%B1l%C4%B1r. E. T. 09.11.2024). 42 Korkmaz/Alp, s. 251; Melekoğlu Keser, s. 11-13. 43 Karaç, s. 386; Fahri Ertem Kaşak, Sözleşme Özgürlüğünün Sınırı Olarak Kanunun Emredici Hükümlerine Aykırılık, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021, s. 25-27. 432 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) kurmaları mümkün olmakla birlikte, özgürce bu borç ilişkisini sona erdir- meleri de mümkündür.44 Bu bağlamda sözleşme özgürlüğü çerçevesinde işçi ve işveren özgürce sözleşme kurma hakkına sahip olmakla birlikte, sözleşmeye son verme hakkına da sahiptir.45 Sözleşme özgürlüğü ilkesi kapsamında işçinin zorla çalıştırılması mümkün değildir.46 Zira sözleşme özgürlüğü ilkesi Anayasa ile teminat altına alınan temel hak ve hürriyetler arasında yer almaktadır. Bu nedenle tarafların sözleşme özgürlüğü ilkesine mutlak surette riayet etmesi gerekmektedir.47 Anlaşılacağı üzere ikalenin yasal bir tanımı bulunmamaktadır.48 An- cak gerek öğreti, gerek Yargıtay ikale sözleşmesini tanımlarken sözleşme özgürlüğü ilkesini esas almıştır. Buna göre sözleşme özgürlüğü kapsa- mında istedikleri zaman iş sözleşmesini kuran işçi ve işveren, yine söz- leşme özgürlüğü ilkesi kapsamında sözleşmenin her aşamasında anlaşarak aralarındaki sözleşmeyi ortadan kaldırabilmektedir ve buna da ikale ya da bozma sözleşmesi denmektedir.49 Bu doğrultuda Türk Hukuku'nda ikale ya da diğer adıyla bozma söz- leşmesi, işçi ve işverenin aralarında akdettikleri iş sözleşmesini, yine işçi 44 Kemal Atasoy, Sözleşme Özgürlüğünün Kamu Düzenine Aykırılık Sınırı, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020, s. 19-21; Mazlum Doğan, Sözleşme Özgürlüğü- nün Emredici Hukuk Kuralları Çerçevesinde Sınırlandırılması, 1. Bası, Turhan Kita- bevi, Ankara 2021, s. 260-262. 45 Özenç Dönmezer, Türk İş Hukuku'nda Sözleşme Özgürlüğünün Kapsam ve Sınırları, 1. Bası, Aristo Yayınevi, İstanbul 2021, s. 65-67; Atasoy, s. 20-21. 46 Ozan Can, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Acentelikte Rekabet Yasağı An- laşması, 1. Bası, Turhan Yayınları, Ankara 2011, s. 27-29; Sami Akkurt, “Türk Özel Hukukunda İş Sözleşmesi ile Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Başlıca Yükümlü- lükler ve Anılan Sözleşmelerin Ayırt Edilmesi”, DEÜHFD, C. 10, S. 2, 2008, s. 12- 14. 47 Arda Kortaş, Hizmet Sözleşmelerinde Rekabet Yasağı Sözleşmesi, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021, s. 27-28; Nil Karadağ Bulut, Medeni Kanunun 23. Mad- desinin Sözleşme Özgürlüğüne Getirdiği Sınırlamalar, Doktora Tezi, İstanbul Üniver- sitesi SBE, 2012, s. 3-5. 48 Yarg. 9. HD., E. 2016/34332, K. 2018/771, 21.01.2018 (https://kazanci.com.tr/gun- luk/9hd-2016-34332.htm. E. T. 09.11.2024): Yargıtay da ikalenin yasal bir tanımı ol- madığına vurgu yapmakta ve bu nedenle ikalenin geçerliliği açısından birtakım kri- terler geliştirmektedir. 49 Demirkan Ekici, s. 4; Yıldırım Coşkun, s. 58-60; Muhittin Astarlı, İş Hukukunda İkale (Bozma Sözleşmesi), Güncellenmiş Yargıtay Kararları Bölümü Eklenmiş 2. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2016, s. 6-7. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 433 ve işverenin sözleşme özgürlüğü ilkesi kapsamında karşılıklı olarak anlaş- mak suretiyle sona erdirmek üzere yaptıkları sözleşmedir.50 Sözleşme öz- gürlüğü ilkesi tarafları istedikleri bir konuda bir sözleşme yapma özgür- lüğü bahşetmekle birlikte, yapmama özgürlüğü de bahşetmektedir. O ne- denle sözleşme özgürlüğü çerçevesinde sözleşmenin karşı tarafını seçme özgürlüğü de bulunmaktadır. Bununla birlikte sözleşme özgürlüğü kapsa- mında taraflar sözleşmenin tipini, içeriğini ve yasal sınırlamalar içinde sözleşmenin şeklini seçme özgürlüğüne de sahiptir. Tüm bunların yanında taraflar yaptıkları bu sözleşmeyi sona erdirme özgürlüğüne de sahip bu- lunmaktadır. Bu noktada taraflar temelini sözleşme özgürlüğü ilkesinden alan ikale sözleşmesine giderek aralarındaki mevcut sözleşmeyi sona er- direbilmektedir.51 A. İkale Hukuki Niteliği İtibarıyla Bir Sözleşmedir İkale, geniş anlamda borç ilişkisi sona erdiren, borç ilişkisi ortadan kaldıran bir sözleşmedir.52 Buna göre ikale tek taraflı bir hukuki işlem ol- mayıp, iki taraflı bir hukuki işlemdir.53 İkaleden söz edebilmek için taraf- ların bu yönde iradelerinin örtüşmesi gerekmektedir.54 İş sözleşmesinin tarafları olan işçi ve işveren karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanında bulunarak ikale yoluyla aralarındaki iş ilişkisini sona erdirmektedir. An- cak şu hususu belirtelim ki, işçi ile işveren aralarındaki iş sözleşmesini sona erdirmek için yeni bir sözleşme akdetmektedir. Akdettikleri bu yeni sözleşme ile aralarındaki sözleşmeyi nihayete erdirmektedir. Dolayısıyla taraflar akdettikleri bir sözleşme ile aralarındaki iş ilişkisini ortadan kal- dırmaktadır.55 Bu doğrultuda ikale sözleşmesinin söz konusu olabilmesi için tarafla- rın birbiriyle ikale sözleşmesi akdetme iradesine sahip olması gerekmek- 50 Karaç, s. 387; Himmet Berkay Kaygısız, Türk İş Hukukunda Toplu İşçi Çıkartma Sürecinde İkale, 1. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul 2023, s. 43-45. 51 Savaş, s. 113; Yıldırım Coşkun, s. 58-60; Melekoğlu Keser, s. 13-15. 52 Gümüş, s. 15; Akyiğit, s. 122-124; Melekoğlu Keser, s. 16-18. 53 Ahmet M. Kılıçoğlu, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 26. Bası, Turhan Kitapevi, Ankara 2022, s. 857; Kaygısız, s. 43-45. 54 Yarg. 9. HD., E. 2018/506, K. 2018/5426, 19.03.2018 (https://www.yargitay.gov.tr/ E.T. 10.11.2024). 55 Demirkan Ekici, s. 5; Astarlı, s. 6; Duman, s. 26-28. 434 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) tedir. Tarafların borcu ortadan kaldırmak için birbirine uygun iradesi bu- lunmadığı takdirde ikaleden bahsetmek mümkün olmayacaktır.56 Dolayı- sıyla etkileri, hüküm ve sonuçları açısından ikalenin sağlararası bir hukuki işlem olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır.57 B. İkale Bir Tasarruf İşlemidir Sözleşmeden doğan haklara doğrudan etki etmesi, söz konusu hakları ortadan kaldırması ve malvarlığına da etkileri göz önünde bulunduruldu- ğunda ikale sözleşmesinin bir tasarruf işlemi olduğunu söylemek müm- kündür.58 Zira ikale, bazı durumlarda bir tarafın, bazı durumlarda da her iki tarafın malvarlığının aktifini azaltabilmektedir.59 Bu doğrultuda ikale, taraflar arasında akdedilen iki taraflı bir sözleşme olmakla birlikte, aynı zamanda bir tasarruf işlemidir.60 Bir başka ifadeyle ikale, borç doğuran bir sözleşme olmayıp, niteliği itibarıyla tasarrufi bir muameledir.61 Ancak öğretide bir görüşe göre, ikalenin hem taahhüt hem de tasarruf işlemi olarak nitelendirilmesi mümkündür. Zira ikale ile iş söz- leşmesinin fesih tarihinin ileri bir tarihe ötelenmesi ve/veya ikale sözleş- mesi kapsamındaki tazminat ödemelerinin ileriki bir tarihe atılması ha- linde ikalenin hem taahhüt hem de tasarruf işlemi olduğunu söylemek yan- lış olmayacaktır.62 Dolayısıyla her halükarda ikale denildiğinde sürecin bir tarafında tasarruf işlemi bulunmaktadır. Öğretide bir görüşe göre, Türk Hukuku'nda tasarruf işlemleri ilke olarak sebebe bağlı bir başka ifadeyle illi işlemlerdir. İkalenin de tasarruf işlemi olduğu kabul edildiği takdirde ikalenin de illi olduğunu kabul etmek gerekecektir.63 Bu nedenle temel işlemin bir şekilde geçersiz olması halinde ikale de geçersiz olacaktır.64 Böyle bir durumda ikaleye konu olan borç ilişkisi ortadan kalkmayacağı gibi alacak da sona ermeyecektir.65 56 Gümüş, s. 26; Özyörük, s. 81-83. 57 Kılıçoğlu, s. 858; Göç, s. 63-64. 58 Karaç, s. 887-389; Armağan, s. 18-20. 59 Savaş, s. 114; Duman, s. 6-8. 60 Sami Narter, Çalışanlar İçin Tazminatlar, 1. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2015, s. 821; Akyiğit, s. 125-127. 61 Sefa Reisoğlu, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Bası, Beta Yayıncılık, İs- tanbul 2014, s. 404-405; Özyörük, s. 56-57. 62 Demirkan Ekici, s. 7-8; Armağan, s. 36-37. 63 Eren, s. 1271-1272. 64 Abdulkerim Yıldırım, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 14. Bası, Monopol Ya- yınevi, Ankara 2023, s. 319. 65 Narter, Çalışanlar İçin Tazminatlar, s. 822; Eren, s. 1271-1272; Oğuzman/Öz, s. 545. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 435 Şu hususu da vurgulamak gerekir ki, ikale bir tasarruf işlemi olarak kabul edildiği vakit, ikalenin geçerli olabilmesi için alacaklının alacağı üzerinde tasarruf yetkisini haiz olması gerekmektedir.66 C. İkale Karşılıklı Borç Yükleyen Bir Sözleşmedir İşçinin iş sözleşmesinden kaynaklanan asli yükümlülüğü iş görme borcu iken, işverenin asli edim yükümlülüğü ise ücret ödeme borcudur.67 Bu nedenle iş sözleşmesi karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir.68 İşçi, iş görme borcu altına girerken buna mukabil olarak işveren de ücret ödeme borcu altına girmektedir.69 Bu doğrultuda işçi iş görme borcunu ifa ettiğinde bunun karşılığı ola- rak işverenin de ücret ödeme borcunu ifa etmesi gerekmektedir.70 Zira iş sözleşmesi niteliği itibarıyla karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir. Yine ikale sözleşmesinin de karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olduğunu ileri sürmek mümkündür. İşçi ikale sözleşmesi ile iş görmeyi bırakarak iş söz- leşmesini sona erdirmek istemektedir. Bunun karşılığında işveren de iş- çiye iş görmeyi bırakarak iş sözleşmesini sonlandırması açısından bir ma- kul yarar sağlamakla yükümlüdür.71 İşverenin işçiye sağladığı makul yarar tazminat niteliğinde bir ödeme olabilmektedir.72 Bu nedenle ikale sözleş- mesi karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olarak kabul edilmektedir.73 66 Reisoğlu, s. 404; Astarlı, s. 30-31. 67 Tunçomağ/Centel, s. 92; Mustafa Kılıçoğlu, İlke Kararları Işığında İş Hukukunda Temel Kavramlar, 1. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2009, s. 131-132; Günay, s. 114- 115. 68 Yarg. 7. HD., E. 2016/3269, K. 2016/6967, 23.03.2016 (https://www.yargitay.gov.tr/ E.T. 10.11.2024). 69 Akyiğit, s. 178-179; Şahin Çil, İş Hukuku Yargıtay İlke Kararları (2020-2021 Yılları), 9. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2022, s. 62-64; A. Can Tuncay, “Ücretin Ödenme- mesinin Sonuçları”, Legal İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 6, 2005, s. 650- 652. 70 Kılıçoğlu, İlke Kararları Işığında İş Hukukunda Temel Kavramlar, s. 37-38; Mehmed Zahid Yener, İş Sözleşmesinde İş Görme ve Ücret Ödeme Borcunda Temerrüt, 1. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2020, s. 25-27; Tuncay, s. 652-653; Akyiğit, s. 179- 180. 71 Yarg. 9. HD., E. 2015/27647, K. 2016/7838, 30.03.2016 (www.kazanci.com.tr. https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/9-hukuk-dairesi-e-2015-27647-k-2016- 7838-t-30-3-2016 E. T. 11.12.2023). 72 Karaç, s. 390; Astarlı, s. 35; Duman, s. 25-26. 73 Yarg. 9. HD., E. 2016/34332, K. 2018/771, 21.01.2018 (https://kazanci.com.tr/gun- luk/9hd-2016-3 4332.htm#:~:text=S%C3%B6zle%C5%9Fme%20%C3%B6zg%C3 %BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BCn%20bir%20sonucu%20olarak,y% C3%B6n%C3%BCndeki%20i%C5%9Flem%20ikale%20olarak%20adland%C4%B 436 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) Yapılan açıklamalar ışığında, ikale sözleşmesi kapsamında işçi işin- den bir başka ifadeyle iş sözleşmesinin devamından vazgeçmektedir. Bu- nun bir sonucu olarak işçi ücret ve sosyal haklarını bırakmaktadır. Buna mukabil işveren de işçiye karşı tazminat ödeme yükümlülüğü altına gir- mektedir. İkale teklifinin işverenden gelmesi mümkün olmakla birlikte iş- çiden gelmesi de mümkündür. İşverenler ekseriyetle işçinin iş güvencesi hükümlerinden yararlanmasını engellemek açısından ikale yoluna başvu- rabilmektedir. Ancak istisnai durumlarda işçiler de tazminatlarını alarak işten ayrılma yoluna gidebilmektedir.74 İşverenin ikale teklifini işçinin ka- bul etmesi durumunda ve işçinin makul yararının varlığı halinde işveren tazminat ödeyerek iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden kurtul- maktadır.75 İkale, borcu ortadan kaldıran bir bozma sözleşmesidir.76 İkale, genel- likle karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir.77 Zira ikale sözleşmesi açı- sından karşılıklı borç yükleme kuralı mutlak bir kural değildir. Örneğin yeni iş teklifi alan işçinin bu sebeple ihbar süresini beklemeksizin derhal işten ayrılma talebinde bulunması veya işverenle arasında rekabet yasağı sözleşmesi bulunan işçinin yasak dışına çıkarak çalışmak istemesi halinde işveren makul yarar ve tazminat sağlamasa da ikale sözleşmesi yapılabil- mektedir. Böyle bir durumda da ikale sözleşmesi karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olmayacaktır.78 Belirtelim ki ikale sözleşmesi kapsamında işveren işçiye bir makul yarar sağlamaktadır. Ancak hemen şu hususu vur- gulayalım ki, işverenin işçiye sunduğu makul yararın mutlaka bir parasal karşılığı olan tazminat veya benzeri bir ödeme olması şart değildir. Lakin böyle bir durumda ikale sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen sözleşme hü- viyetini taşımayacaktır.79 1r%C4%B1l%C4%B1r. E. T. 09.11.2024): Sözleşme özgürlüğü kapsamında daha önce yapılan bir hukuki ilişkiyi tarafların iradeleriyle sona erdirmesi mümkündür. Bu bağlamda doğal yollar dışında tarafların iradesiyle sözleşmeyi sona erdirmeye yönelik yaptıkları işleme ikale denir. 74 Demirkan Ekici, s. 8; Duman, s. 82-84. 75 Özcan, s. 623; Özyörük, s. 108-110. 76 Gümüş, s. 15; Armağan, s. 118-120. 77 Armağan, s. 118-119; Savaş, s. 112. 78 Demirkan Ekici, s. 8; Özyörük, s. 112-114; Kaygısız, s. 50-52. 79 Karaç, s. 390; Astarlı, s. 36-37. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 437 III. İKALENİN BENZER MÜESSESELER İLE KARŞILAŞTIRILMASI A. İkale İle İbra Sözleşmesinin Karşılaştırılması Gerek uygulamada gerek öğretide kabul gören ikale ila bazı nokta- larda benzerlik gösteren ama hüküm ve sonuçları açısından ikaleden farklı müesseseler bulunmaktadır.80 Bu açıdan ibra sözleşmesi81, sulh sözleş- mesi, feragat sözleşmesi başta olmak üzere ikale ile benzer noktaları olan ve ikale ile karşılaştırılan müesseseler bulunmaktadır.82 Bunlar içinde en dikkat çekici olanın ibra sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür.83 Zira ibra sözleşmesinin84 ikale sözleşmesi85 ile benzer birçok yönü bulun- maktadır.86 Ancak ibra sözleşmesi mahiyeti itibarıyla bir ikale sözleş- mesi87 değildir.88 80 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1190; Duman, s. 15-16. 81 İbraname İsviçre Borçlar Kanunu'nun 115. maddesinde düzenlenmiş olmakla beraber 818 sayılı Borçlar Kanunu kapsamında düzenlenmemişti. Türk Hukukunda ibra, 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile düzenlen- miştir. Adı geçen yasanın 132. maddesinde “Borcu doğuran işlem kanunen veya ta- raflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesi ile tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir.“ hükmü getirilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesinde de ibranamenin geçerlilik şartları düzenlenmiştir. Anılan hüküm ile işçinin işverenden olan alacakları açısından düzenlenen ibranamelerin geçerli olabilmesi için ibranamenin yazılı yapıl- ması, ibranamenin iş sözleşmesinin sona emesi tarihinden itibaren bir ay geçtikten sonra düzenlenebileceği, ibra konusu alacağın miktarının ve türünün açıkça belirtil- mesi gerektiği ve ödemenin hak tutarına nazaran noksansız olarak banka aracılığıyla yapılması koşulları getirilmiştir Yarg. 7. H.D., E. 2015/1458, K. 2016/8730, 20.04.2016 (www.kazanci.com. E.T. 22.11.2023). 82 Savaş, s. 390; Armağan, s. 53-55; Özyörük, s. 61-63. 83 Şeyma Yurduseven, Borçlar Hukukunda İbra, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniver- sitesi SBE, 2013. s. 5-8; Duman, s. 17-18. 84 Yargıtay, ibranamenin geçerli kabul edilebilmesi için TBK'nin 420. maddesinde yer alan unsurların bir arada bulunması gerektiğini kabul etmiştir. Bu unsurları taşımayan ibraname kesin hükümsüz olmaktadır Yarg. 7. H.D., E. 2014/9763, K. 2014/ 16609, 10,09, 2014, (www.kazanci.com. E.T.17.10.2023). 85 Yargıtay, ikale sözleşmesinin varlığından söz edilebilmesi için işçiye makul bir öde- menin yapılmış olmasını aramıştır. Bu bağlamda işçinin istifa dilekçesi ile birlikte ikale sözleşmesine değer atfedilebilmesi için işçinin makul bir yararının olması ge- rekmektedir. İşçinin makul yararının olmaması halinde ikale sözleşmesi geçerli olma- yacağı gibi istifa dilekçesi de dikkate alınmayacaktır Yarg. 9. H.D., E. 2016/26503, K. 2017/18895, T. 23.11.2017, (www.kazanci.com. E.T. 25.11.2023). 86 Yürekli, s. 117-118; Özyörük, s. 61-62. 87 Demirkan Ekici, s. 16-17; Duman, s. 32-33; Kaygısız, s. 43-45. 88 Yarg. 7. H.D., E. 2015/1458, K. 2016/ 8730, 20.04.2016, (www.kazanci.com, E.T. 09.12.2023). 438 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) İkale sözleşmesi, mahiyeti itibarıyla isimsiz sözleşme89 özelliği gös- termektedir. Bu nedenle ikaleye uygulanacak hükümler açısından gerek Türk Hukuku'nda gerek İsviçre Hukuku'nda ikale ile benzer bir müessese olan ibra sözleşmesine gidilmektedir.90 İbra sözleşmesi, 818 sayılı Borçlar Kanunu'nda düzenlenmemiş, 01.07.2012 tarihinde 6098 sayılı Türk Borç- lar Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile birlikte91 TBK'nin 132. maddesinde düzenlenmiştir. İbra, borcu sona erdiren özel bir sebep olup, alacaklının alacak hakkından vazgeçmesi ile borçlunun borcundan kurtulması anla- mına gelmektedir.92 Bir başka ifadeyle İbra, alacaklının alacak hakkından feragat etmesi olup, buna bağlı olarak borçlunun borcunu sona erdiren ne- denlerden biridir.93 Dolayısıyla ibra sözleşmesi alacaklı ve borçlu arasında yapılan ve alacaklı ve borçlu arasındaki mevcut bir borcu sona erdiren bir sözleşmedir 94 Bu doğrultuda ibra, alacaklının alacak hakkından vazgeçtiği, bir başka ifadeyle feragat ettiği iki taraflı bir hukuki işlemdir. Alacaklı tek taraflı irade beyanıyla alacak hakkından vazgeçememektedir. Alacaklının alacak hakkından vazgeçebilmesi için borçlunun buna muvafakat göstermesi ge- rekmektedir.95 Aynı şekilde borçlunun da alacaklıyı ifaya zorlayarak ib- raya zorlaması söz konusu değildir. Alacaklının ifayı kabul etmemesi du- rumunda borçlu ancak, alacaklı temerrüdü hükümlerine gidebilmektedir.96 Yapılan açıklamalar çerçevesinde ibra iki taraflı bir sözleşmedir. Ay- rıca belirtelim ki, ibra sözleşmesi kapsamında tarafların tamamen ya da kısmen borcu ortadan kaldırması mümkündür.97 Bunun yanında ibra bir 89 Saibe Oktay, “İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği, Yorumu ve Boşluklarının Tamam- lanması”, C. 55, S. 1, 1996, s. 264: Bazı sözleşmeler doğrudan veya dolaylı şekilde kanunda ismen zikredilmiş olmakla birlikte, kanunda ayrı bir sözleşme olarak düzen- lenmemiştir. Bu tür sözleşmeler bir sınıflandırmaya tabi tutularak kanunda düzenlen- mediği için bu tür sözleşmeler isimsiz sözleşme olarak kabul edilmektedir. 90 Savaş, s. 113; Armağan, s. 50-52; Yıldırım Coşkun, s. 63-65. 91 Yargıtay da Türk Hukuk sisteminde ibraname açısından Türk Borçlar Kanunu'nun yürürlük tarihini milat olarak görmüş ve özel önem atfetmiştir Yarg. 7. H.D., E. 2015/3019, K. 2015/2686, 26.02.2015, (www.kazanci.com, E.T. 11.12.2023); Yarg. 7. H.D., E. 2015/1458, K. 2016/8730, 20.04.2016, (www.kazanci.com, E.T. 16.12.2023). 92 Sarper Süzek, İş Hukuku, 22. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2022, s. 811; Melekoğlu Keser, s. 121-123. 93 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1188; Duman, s. 32-33. 94 Akyiğit, s. 348; Melekoğlu Keser, s. 143-145. 95 Yurduseven, s. 90-93; Yıldırım Coşkun, s. 64-66. 96 Oğuzman/Öz, s. 545; Melekoğlu Keser, s. 130-132. 97 Narter, Çalışanlar İçin Tazminatlar, s. 821-822; Yıldırım Coşkun, s. 63-64. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 439 tasarruf işlemidir.98 Zira ibra alacak hakkını ortadan kaldıran bir hukuki işlemdir.99 Bu nedenle ibranın geçerli olabilmesi için alacaklının alacağı üzerinde tasarruf yetkisini haiz olması gerekir. O halde iflasına karar ve- rilen bir alacaklının borçluyu ibra etmesi mümkün bulunmamaktadır.100 Anlaşılacağı üzere ibra, genel olarak bir kimsenin başka bir kimseden olan alacak hakkından feragat etmesi anlamına gelmektedir.101 Yargıtay'a göre ibra, genel olarak bir borcu ya da bir hakkı sona erdiren bir işlem veya bir belgedir. Yargıtay'a göre ibra, alacaklının alacak hakkından vaz- geçmesi ile borçlunun borcundan kurtulmasıdır.102 Şu hususu da belirtmek gerekir ki, en geniş haliyle ibra sözleşmesi bir sözleşme değişikliği vasfına haizdir. Zira ibra sözleşmesi taraflardan biri- nin ya da her ikisinin edim yükümlülüğünü daraltarak ya da kısarak bir değişik yaratmaktadır. İbra sözleşmesi borcun konusunu oluşturan edim yükümlülüğünü daraltmakta veya ortadan kaldırmaktadır.103 Ancak ibra sözleşmesi ikale sözleşmesinde olduğu gibi tamamen taraflar arasındaki sözleşmeyi ortadan kaldırmamaktadır.104 İş hukuku açısından tarafların ortak iradesi ile tüm alacak kalemlerinin her birinin tek tek ibraya konu etmeleri mümkündür.105 İş hukuku açısın- dan tarafların ortak iradesi sonucu halihazırda var olan iş sözleşmesini ve buna bağlı iş ilişkisini meydana getirdikleri başka bir sözleşme (ikale söz- leşmesi) ile sona erdirmeleri mümkün olmaktadır.106 İbra ile tarafların iş sözleşmesini sona erdirmesi söz konusu değildir. İbra ile taraflar ancak iş sözleşmesinden doğan borçları sona erdirebilmek- tedir. İbrada borçlar açısından tarafların ibra edilmesi gündeme gelmekte iken, sözleşme ilişkisi varlığını sürdürmektedir. Ancak ikale söz konusu olduğunda işçi ile işveren arasındaki sözleşme ortadan kalkmaktadır. Ay- rıca ikale söz konusu olduğunda iş sözleşmesi ileriye etkili olarak ortadan kalkarken, taraflar arasındaki sözleşmenin sona eriş tarihine kadar doğmuş 98 Durmuş Özcan, Uygulamalı İş Davaları, 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2016, s. 821-822; Duman, s. 32-34. 99 Yarg. 22. H.D., E. 2016/3335, K. 2017/7147, 02,10,2017, (www.kazanci.com, 27.11.2023). 100 Reisoğlu, s. 404; Melekoğlu Keser, s. 109-110; Özyörük, s. 61-62. 101 https://islamansiklopedisi.org.tr/arama/?q=ibra&p=m, (E.T. 03.12.2023). 102 Yarg. 7. H.D., E. 2015/3019, K. 2015/2686, 26.02.2015 (www.kazanci.com, E.T. 18.12.2023). 103 Gümüş, s. 25-26; Özyörük, s. 61-63. 104 Demirkan Ekici, s. 18; Melekoğlu Keser, s. 127-129. 105 Kurt/Koç, s. 138-140; Duman, s. 32-34. 106 Karaç, s. 388; Göç, s. 25-27. 440 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) ve henüz ifa edilmemiş hak ve alacaklar varlığını sürdürmektedir.107 Böy- lelikle ikalede iş sözleşmesinin sona ermesiyle ileriye dönük hakların doğ- ması engellenirken, doğmuş haklar bakımından ikalenin herhangi bir et- kisi olmamaktadır. Ancak ibranamede mevcut borçlar sona ermektedir. Bu yönüyle ibra ve ikale birbirinden farklılaşmaktadır.108 Bu doğrultuda ta- raflar ibra sözleşmesi yaptığı takdirde sadece aralarındaki münferit borç- ları sona erdirmektedir.109 Ancak, taraflar bir ikale sözleşmesi yaptığı tak- dirde bütün borç ilişkisini sona erdirmektedir. İkale ile sadece tek tek borç- ların sona ermesi mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla ikalenin kapsam alanı ibraya göre daha geniştir.110 İbra sözleşmesinde alacaklı alacak hakkından vazgeçmek suretiyle borçluyu münferit bir borçtan kurtarmaktadır.111 İkale sözleşmesinde ise komple taraflar arasındaki sözleşme ortadan kalkmaktadır112 Henüz doğ- mamış bir alacak için ibraname düzenlendiği takdirde düzenlenen bu ib- raname geçersizdir.113 Mevcut bir alacak olmadığı takdirde yapılan an- laşma ibra sözleşmesi hüviyeti kazanamayacaktır. Ancak ihtilafa konu bir alacağın olması halinde yapılan anlaşma ibra vasfına haiz olacaktır.114 İkale sözleşmesi yapıldığında da ikale sözleşmesi doğmuş alacakları etki- lemekte, doğmuş alacaklara halel gelmemektedir. Ancak ikale sözleşme- sinde doğmuş ve ifa edilmemiş alacaklar açısından borcun sona erdirile- ceği, bunların ifa edilemeyeceğine ilişkin hüküm konulması halinde, söz konusu hükümlere hukuki niteliği bakımından ibraya ilişkin hükümler uy- gulanacaktır.115 Alacak hakkı, ibra sözleşmesinin konusunu oluşturmakta- dır. O halde ibra sözleşmesinin konusu dar anlamda borç ilişkisidir.116 Ge- çerli bir ibra sözleşmesinin varlığı için tarafların iradelerinin örtüşmesi ge- rekir.117 İkale sözleşmesinin söz konusu olması için de tarafların iradele- rinin örtüşmesi gerekmektedir. İkale sözleşmesi de en nihayetinde bir söz- leşme olduğu için sözleşmelerin geçerliliği için aranan tüm şartlar ikale 107 Demirkan Ekici, s. 17-18; Melekoğlu Keser, s. 115-117. 108 Akyiğit, s. 348; Kaygısız, s. 43-45. 109 Yarg. 22. H.D., E. 2016/3335, K. 2017/7147 , 02,10,2017 (www.kazanci.com, E.T. 15.12.2023). 110 Yürekli, s. 117; Akyiğit, s. 125-127; Özyörük, s. 61-62. 111 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1188; Duman, s. 16-17. 112 Savaş, s. 113-115; Akyiğit, s. 122-123. 113 Durmuş Özcan/Uğur Ocak, Öğreti ve Uygulamada İbra Sözleşmesi (ibraname), 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2016, s. 8; Armağan, s. 53-54. 114 Oğuzman/Öz, s. 546; Özyörük, s. 61-63. 115 Demirkan Ekici, s. 20; Duman, s. 15-16. 116 Gümüş, s. 12; Armağan, s. 54-55. 117 Eren, s. 1272; Özyörük, s. 61-63. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 441 sözleşmesi için de aranmaktadır.118 Bu bağlamda geçerli bir ikale sözleş- mesinin kurulabilmesi için öncelikli olarak halihazırda geçerli şekilde ku- rulmuş bir iş sözleşmesinin bulunması gerekmektedir. Buna göre haliha- zırda bir iş sözleşmesinin varlığı gerekli olduğu için, bu sözleşmenin her ne surette olursa olsun sona erdirilmemiş olması gerekmektedir. Bu mev- cut iş sözleşmesinin ikale sözleşmesi ile sona erdirilmesi amaçlanmakta- dır.119 Aksi bir durumda ikale sözleşmesi söz konusu olmayacaktır. İkale dışında başka bir sebeple iş sözleşmesinin sona erdirilmesi halinde söz- leşme zaten sona ermiş olacağı için tekrar ikale yoluyla sona erdirileme- yecektir.120 Görüldüğü üzere, ibra alacaklının alacağından vazgeçmesini, feragat etmesini konu alan, iki taraflı bir hukuki işlemdir.121 O nedenle alacaklının tek taraflı bir irade beyanıyla alacak hakkından vazgeçmesi mümkün de- ğildir.122 İkale sözleşmesi de ibra sözleşmesi gibi iki taraflı bir sözleşme- dir. İkale sözleşmesinde de tek taraflı bir irade açıklaması ile mevcut söz- leşmenin ortadan kaldırılması mümkün değildir. Karşı tarafın muvafakati gerekmektedir. Ancak ikale sözleşmesi ile ibra sözleşmesi farklı sözleş- melerdir. İkale, ibraya göre daha geniş kapsamlıdır. İbra borca etki eder- ken, ikale sözleşmenin akıbetine etki etmektedir.123 Yapılan açıklamalar çerçevesinde, ikale sözleşmesi ile ibra sözleşme- sinin benzer noktaları olmakla birlikte her iki sözleşme birbirinden farklı sözleşmelerdir. İbra sözleşmesinde münferit borç ilişkileri sona ermekte- dir.124 Ancak ikale sözleşmesi ile tek tek değil, borç ilişkisi tümüyle orta- dan kalkmaktadır.125 Türk Hukuku'nda ibra sözleşmesi TBK'nin 132. mad- desinde düzenlenmiştir. İkale sözleşmesi ise TBK'de düzenlenmiş değil- dir. Ancak ikale ve ibra sözleşmelerinin bazı noktalarda benzer ama farklı sözleşmeler olması nedeniyle her durumda ikale sözleşmesine TBK'nin 132. maddesini uygulamak yerinde olmayacaktır.126 Kanaatimizce ikale sözleşmesine ilişkin yaşanan her durumda, ibra sözleşmesini düzenleyen 118 Demirkan Ekici, s. 18-20; Akyiğit, s. 123-125. 119 Yarg. 9. H.D., E. 2016/26503, K. 2017/18895, 23.11.2017, (www.kazanci.com, E.T.17.01.2024). 120 Karaç, s. 392; Akyiğit, s. 127-129. 121 Yarg. 22. H.D., E. 2016/3335, K. 2017/7147, 02.10.2017, (www.kazanci.com, E.T.07.01.2024): İbranamenin geçerli olabilmesi için iş sözleşmesinin düzenlenme- sinden itibaren 1 aylık bir sürenin geçmiş olması gerekmektedir. 122 Yurduseven, s. 5-8; Armağan, s. 53-54. 123 Demirkan Ekici, s. 17-19; Özyörük, s. 61-62. 124 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1188; Armağan, s. 54-55. 125 Yürekli, s. 117; Melekoğlu Keser, s. 11-13; Özyörük, s. 62-63. 126 Savaş, s. 113; Armağan, s. 50-32. 442 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) TBK'nin 132. maddesine gitmek yerinde olmayacaktır. Zira kanun sözleş- mesi ikale ve ibra sözleşmesini aynı sözleşme olarak görseydi veya her durumda ikisine aynı hükümlerin uygulanmasını öngörseydi buna ilişkin bir düzenleme yapmayı tercih ederdi. Söz konusu açıklamalara ek olarak şu hususu da belirtmek gerekir ki, konuyla alakalı olarak bir de menfi borç ikrarı adını taşıyan bir müessese bulunmaktadır. Türk Hukuku'nda bir düzenleme olmamasına karşın öğre- tiye göre menfi borç ikrarı söz konusu olduğunda da Türk Borçlar Kanu- nu'nun ibrayı düzenleyen hükümlerine gitmek yerinde olacaktır. Böyle bir durumda öğreti iş sözleşmesinin devamı süresince menfi borç ikrarı kap- samında ikale yapılmak suretiyle işçinin talebe konu olabilecek tüm hak- larından vazgeçmesi mümkün bulunmamaktadır.127 İkale sözleşmesinde, ikale sözleşmesi yapan taraflar aralarındaki hu- kuki ilişkinin tam ve kesin olarak bir çözüm bulmasını, aralarında davaya konu olabilecek ihtilaflı bir noktanın kalmamasını ve aralarındaki hukuki ilişkinin nihai olarak sona ermesini amaçlamaktadır.128 İbra sözleşme- sinde129 ise münferit olarak ibraya konu olan alacak kalemlerinin sona er- mesi amaçlanmaktadır.130 İbra sözleşmesinde tarafların tasarruf ehliyetine sahip olması gerekir. Zira ibra sözleşmesi bir tasarruf işlemidir. İkale söz- leşmesi de ibra sözleşmesi gibi bir tasarruf işlemidir. Bu nedenle ikale sözleşmesinde de tarafların tasarruf ehliyetine sahip olması gerekmekte- dir.131 B. İkale İle Sulh Sözleşmesinin Karşılaştırılması Sulh kavramı, sözlük anlamı itibarıyla “uzlaşma, anlaşma, barışma, barıştırma, barış” gibi anlamlarına gelmekle birlikte, fıkıh açısından bi- reylerle bireyler arasındaki veya toplumlarla toplumlar arasındaki çekiş- meli hususların anlaşmayla sona erdirilmesi veya bu niteliği taşıyan bir anlaşmayı ifade etmektedir.132 Türk Hukuku açsısından sulh, karşılıklı fe- ragatin söz konusu olduğu ve karşılıklı anlaşmaya dayanan ivazlı bir akit 127 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1190; Melekoğlu Keser, s. 115-117. 128 Demirkan Ekici, s. 20; Akyiğit, s. 125-127. 129 Yargıtay'a göre, ibranamede yazılı işçilik alacağı açısından, bu işçilik alacağının bir kısmının banka aracılığı ile ödenmesi durumunda, TBK m. 420/3 uyarınca banka ara- cılığıyla yapılmayan ödemeler yönünden düzenlenmiş ibranameler hükümsüzdür. An- cak ibraname banka aracılığıyla yapılmış ödemelerle sınırlı olarak makbuz hükmün- dedir Yarg. 7. H.D., E. 2014/12335, K. 2014/20774, 12.11.2014, (www.kazanci.com, E.T. 13.01.2024). 130 Oğuzman/Öz, s. 545; Melekoğlu Keser, s. 117-119. 131 Savaş, s. 115; Armağan, s. 55-57. 132 https://islamansiklopedisi.org.tr/sulh--yargi (E.T. 17.01.2024). KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 443 olup, mevcut bir ihtilafın ortadan kalkmasını veya muhtemel bir ihtilafın önlenmesini sağlayan bir anlaşmadır.133 Sulh kavramı, usul hukuku açısından önemli bir kavramdır.134 Sulh usul hukuku açısından davayı sona erdiren bir müessesedir.135 Sulh kavra- mına ilişkin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda136 (HMK) bir düzenleme yapılmıştır. HMK m. 313/1 hükmüne göre, tarafların görül- mekte olan bir davada aralarındaki uyuşmazlığı kısmen ya da tamamen sona erdirmek maksadıyla ve mahkemenin huzurunda yaptıkları sözleşme sulh olarak tanımlanmıştır. Buna göre sulh tarafların kendi aralarında kur- muş oldukları bir hukuki ilişkiden kaynaklanan bir uyuşmazlığı karşılıklı olarak belli noktalarda fedakarlıkta bulunmak suretiyle sona erdirmek ga- yesiyle yaptıkları bir sözleşmedir.137 Yargıtay'a göre sulh sözleşmesi, ta- rafların aralarındaki bir hukuki ilişkiye dayanan anlaşmazlığı karşılıklı fe- dakarlıkta bulunarak sona erdirdikleri bir sözleşmedir.138 Öğretiye göre sulh sözleşmesi, tarafların genel olarak karşılıklı fedakarlıkta bulunmak suretiyle aralarında ortaya çıkan anlaşmazlığı çözdükleri, bu suretle arala- rındaki anlaşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirdikleri bir sözleşme- dir.139 Bu bağlamda sulhun söz konusu olabilmesi için taraflar arasında bir sözleşmenin mevcut olması, taraflar arasında bir uyuşmazlığın veya bir tereddüdün olması ve tarafların karşılıklı fedakarlıkta bulunması gerek- mektedir.140 Bu açıklamalara ek olarak belirtelim ki, mahkeme içi sulh ve mahkeme dışı sulh olmak üzere sulh sözleşmesinin kendi içinde ikiye ay- rıldığını söylemek mümkündür.141 Genel hatlarıyla bunları açıklayacak 133 Gürsel Özkan, Tazminat Uyuşmazlıklarının İdari Yargı Öncesi Sulh Yoluyla Çö- zümü, International Conference On Eurasıan Economies, 2016, s. 262; Özyörük, s. 63-64. 134 Ayşe Kılınç, “Mahkeme Dışında Yapılan Sulh ve Yargılamaya Etkisi”, İstanbul Hu- kuk Mecmuası, C. 77, S. 2, s. 506-507. 135 Esra Çetinkaya, Osmanlı Hukukunda Sulh Sözleşmesi Üsküdar ve Bursa Şer‘iyye Sicillerine Göre Borç İlişkilerinde Sulh Sözleşmesi (M. 1501-1551/H. 906-958), 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020, s. 54-56; Uğur Can Metin, Maddi Hu- kuk Anlamında Sulh Sözleşmesi, ERÜHFD, C. XI, S. 1, 2016, s. 202. 136 Resmi Gazete Tarih: 04.02.2011, Sayı: 27836. 137 Demirkan Ekici, s. 13; Duman, s. 17-18. 138 Yarg. HGK., E. 1997/86, K. 1997/339, 16.04.1997, (https://www.yargitaYarg.gov.tr/, E.T. 22.01. 2024). 139 Kılınç, s. 507; Armağan, s. 75-77. 140 Cenk Akıl, “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Sulh ve Sulh Yoluyla Şarta Bağlı Hü- küm Verilip Verilemeyeceği Meselesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XVI, S. 4, 2012, s. 2. 141 Fatma Hızır Aspav, Sulh Sözleşmesi, 1. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2019, s. 31- 32. 444 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) olursak mahkeme içi sulh tarafların karşılıklı fedakarlıkta bulunarak ara- larındaki hukuki ilişkiden doğan bir tereddüdü veya uyuşmazlığı mah- keme huzurunda yaptıkları bir sözleşme ile nihayete erdirmeleridir.142 Mahkeme içi sulh adından da anlaşılacağı üzere mahkeme huzurunda ya- pılan sulhtür. Mahkeme dışı sulh ise, adi sulh olarak da bilinir ve bu şe- kilde taraflar yaşanan bir tereddüdü veya uyuşmazlığı karşılıklı fedakar- lıkta bulunmak suretiyle mahkeme dışında nihayete erdirmektedir. Mah- keme dışı sulh iki şekilde yapılmaktadır. Buna göre mahkeme dışı sulh dava açılmadan önce yapılabilir veya daha açıldıktan sonra tutanaklara ge- çirilmeden mahkeme önünde yapılabilir.143 Mahkeme içi veya mahkeme dışı sulhe144 ilişkin daha detaylı açıklamaların yapılması mümkündür. An- cak çalışma konumuz doğrudan sulh sözleşmesini ele almadığı için, yapı- lan bu açıklamaların yeterli olacağı kanaatindeyiz. Borçlar hukuku açısından sulh sözleşmesini ele aldığımızda, sulh söz- leşmesi isimsiz sözleşmelerdendir.145 Zira çeşitli kanunlarda sulh sözleş- mesinin adı zikrediliyor olsa da, herhangi bir kanunda sulh sözleşmesi ta- nımlanarak, sulh sözleşmesi açıklanmamıştır. Dolayısıyla sulh sözleşmesi sui generis (kendine özgü) bir sözleşmedir.146 Sulh sözleşmesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş değildir. Ancak borçlar hukuku kaynaklı uyuşmazlıkların çözümünde başvurulan mekanizmalardan biri- dir. Bu nedenle sulh sözleşmesi borçlar hukukunda sıklıkla adı geçen bir kavramdır.147 Hemen şu hususu belirtelim ki, sulh sözleşmesi borçlar hu- kukunda karşılaşılan bir kavram olmakla birlikte, aile hukukunda, eşya hukukunda, iş hukukunda ve diğer hukuk dallarında da karşılaşılan bir 142 Agâh Kürşat Karauz, Sulh Sözleşmesi, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2014, s. 15-18. 143 Kılınç, s. 209-211; Armağan, s. 76-77. 144 Yarg. HGK., E. 2017/11120, K. 2019/334, 21.03.2019, (https://kazanci.com.tr/gun- luk/hgk-2017-11-120.htm#:~:text=Sulhun%20et- kisi%20HMK'n%C4%B1n%20315,gerek%20olmaks%C4%B1z%C4%B1n%20da- vay%C4%B1%20sona%20erdirir. E.T. 08.11.2024): Sulh, ilgili olduğu davayı niha- yete erdirerek kesin hüküm gibi sonuç doğurmaktadır. Mahkeme içi sulhte mahkeme tarafından bir hüküm verilmesine gerek olmaksızın mahkeme davaya son vermekte- dir. 145 Sulh sözleşmesi, isimsiz sözleşmelerdendir. Daha önce “İkale ile İbra Sözleşmesinin Karşılaştırılması” başlığı altında isimsiz sözleşmelerden ne anlaşılması gerektiğine dair açıklamalar yaptığımız için tekrara düşmemek adına bir daha isimsiz sözleşmeleri açıklamayacağız. Ayrıntılı bilgi için bkz. Oktay, s. 264 vd. 146 Rona Serozan/Başak Baysal/Kerem Cem Sanlı, Borçlar Hukuku Özel Bölüm, 4. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019, s. 112-113; Özyörük, s. 63-65. 147 Hızır, s. 31-32; Duman, s. 17-19. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 445 kavramdır.148 Hatta miras hukukunda dahi sulh sözleşmesine rastlamak mümkündür.149 Ancak diğer hukuk dallarıyla mukayese edildiğinde ça- lışma konumuzun daha ziyade iş hukukunu ilgilendirmesi hasebiyle diğer hukuk dalları açısından sulh sözleşmesini incelemek yerine çalışma konu- muzla ilgili olduğu nispette iş hukuku açısından sulh sözleşmesini incele- mek isabetli olacaktır. İş hukuku açısından sulh sözleşmesi, tarafların aralarında kurmuş ol- dukları iş ilişkisine dayalı olarak ortaya çıkan fazla çalışma, ücret vb işçi- lik alacaklarına ilişkin konularda ortaya çıkan anlaşmazlığı karşılıklı ola- rak fedakarlıkta bulunmak suretiyle sona erdirdikleri bir sözleşmedir.150 Yargıtay, işçi ve işveren arasında yapılmış olan sulh sözleşmesi ile feshin geçerli nedene dayanamayacağı ve işçinin işe iade davası açmaya- cağı yönündeki anlaşmanın geçersiz olacağına hükmetmiştir.151 Ayrıca Yargıtay sulh sözleşmesinin ikale sözleşmesi gibi bir sözleşme olmadığını ifade etmiştir.152 Yapılan açıklamalardan hareketle sulh sözleşmesi ile taraflar karşılıklı ödünde bulunarak aralarında mevcut olan bir hukuki ilişkide ortaya çıkan anlaşmazlığı veya belirsizliği sona erdirmektedir.153 Anlaşılacağı üzere ikale ile sulh sözleşmesi arasındaki temel ayırt edici husus, “karşılıklı fe- dakarlık” unsurudur.154 Sulh sözleşmesinde taraflar aralarındaki bir hu- 148 https://www.lexist.com.tr/yayinlarimiz/sulh-sozlesmesi-ve-hukuki-sonuclari/ E.T. 14.01.2024. 149 Esra Çetinkaya, “Miras Hukukunda Sulh Sözleşmesi: Üsküdar ve Bursa Örneği (1501-1558)”, II. Türk Hukuku Tarihi Kongresi Bildirileri, C.1, İstanbul 2016, s. 140- 142. 150 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1990-1991; Kaygısız, s. 47-48. 151 Yarg. 9. HD., E. 2004/16670, K. 2004/29135, 24.12.2004, (https://legal- bank.net/belge/y-9-hd-e-2004-16670-k-2004-29135-t-23-12-2004-feshin-ge-199- erli-sebebe-dayandirilmasi/254399/ E.T. 18.01.2024). 152 Yarg. 9. H.D., E. 2016/26503, K. 2017/18895 , 23.11.2017, (www.kazanci.com, E.T. 20.01.2024): Sulh sözleşmesinin yapılabilmesi için taraflar arasında bir anlaşmazlığın varlığı gerekli olup, ikale sözleşmesinde taraflar arasında bir anlaşmazlığın olmasına gerek yoktur. Zira ikale sözleşmesi yapmak suretiyle taraflar karşılıklı anlaşmaya varmak suretiyle aralarındaki sözleşmeyi sona erdirmektedir. Sulh sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş bir sözleşme iken ikale sözleşmesi kanun ile düzen- lenmemiştir. 153 Demirkan Ekici, s. 13-14; Özyörük, s. 63-65. 154 Yarg. HGK., E. 1997/86, K. 1997/339, 16.04.1997 (https://www.yargitaYarg.gov.tr, E.T. 23.01.2024). 446 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) kuki ilişkiye dayalı anlaşmazlığı karşılıklı fedakarlıklarda bulunmak sure- tiyle sonlandırmaktadır.155 İkalede ise tarafların karşılıklı fedakarlıkta bu- lunması söz konusu olmayıp, taraflar karşılıklı anlaşarak aralarındaki hu- kuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca tarafların ikale yo- luna başvurabilmeleri için aralarında mutlaka bir hukuki anlaşmazlığın ol- ması gerekli değildir.156 İş hukuku açısından da sulh sözleşmesinde işçi ve işveren aralarındaki ilişkiden kaynaklanan işçilik alacaklarına ilişkin yaşadıkları bir uyuşmaz- lığı karşılıklı fedakarlıkta bulunmak suretiyle sona erdirmektedir.157 İka- lede ise işçi ve işveren işçilik alacağına ilişkin bir borcu değil, komple aralarındaki iş sözleşmesini ortadan kaldırmaktadır.158 Yargıtay, işverenin geçerli nedenin oluştuğu gerekçesiyle iş sözleşmesini feshedip, işçi ile sulh sözleşmesi imzalaması halinde, imzalanan sulh sözleşmesinin iş söz- leşmesini ortadan kaldırmayacağını, imzalanan bu sözleşmenin ikale söz- leşmesi olmayacağını, işverenin geçerli nedenin varlığını ispatlaması ge- rektiğini ortaya koymuştur.159 Kanaatimizce Yargıtay'ın görüşü yerinde- dir. Zira sulh sözleşmesi bir ikale sözleşmesi değildir ve geçerli neden ol- mamasına karşın bu yolla geçerli neden varmış gibi işverenin hareket et- mesi söz konusu değildir. İşverenin geçerli nedenle iş akdini feshedebil- mesi için geçerli nedenin oluşması gerekmektedir. Ayrıca Yargıtay hiçbir makul yarar olmaksızın iş güvencesi hükümle- rini bertaraf etmek için ikale sözleşmesi vasıtasıyla da iş sözleşmesinin ortadan kaldırılamayacağını ifade etmiştir.160 Kanaatimizce Yargıtay'ın görüşü yerinde olmakla birlikte işverenin iş güvencesi hükümlerini del- mek gibi bir maksadı olmadığını ispatlaması halinde makul yarar konu- sunda çok katı hareket edilmeyerek bazı esnekliklerin sağlanması müm- kün olabilmelidir. 155 Yasin Erdoğan, Türk İş Hukukunda İbra Sözleşmesi, Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi SBE, 2014, s. 26; Duman, s. 17-19. 156 Savaş, s. 118-120; Melekoğlu Keser, s. 20-22; Akyiğit, s. 123-125. 157 Mollamahmutoğlu/Astarlı/Baysal, s. 1990-1991; Kaygısız, s. 47-49. 158 Demirkan Ekici, s. 13; Melekoğlu Keser, s. 15-17. 159 Yarg. 9. HD., E. 2012/30186, K. 2013/4823, 11.02.2013, (https://karararama.yargita- Yarg.gov.tr/ E.T. 17.01.2024). 160 Yarg. 9. HD., E. 2016/29504, K. 2017/17925, 09.11.2017, (https://www.lexpera.com .tr/ictihat/yargitay/9-hukuk-dairesi-e-2016-29504-k-2017-17925-t-9-11-2017E.T. 08.11.2024). KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 447 C. İkale İle Feragat Karşılaştırması Kavramsal açıdan feragat, hakkından kendi isteğiyle vazgeçme, el çekme anlamlarına gelmektedir.161 Buna göre genel olarak feragat, bir ki- şinin hakkından vazgeçmesi olarak ifade edilebilir.162 Önemle belirtmek gerekir ki, hiç kimsenin kendi lehine olsa dahi dava açmaya veya açmış olduğu bir davayı takip etmeye zorlanması söz konusu değildir. Bu ne- denle bir kişinin açmış olduğu bir davayı feragatte bulunmak suretiyle sona erdirmesi mümkündür. Ayrıca davadan feragat tek taraflı bir irade açıklamasıdır ve söz konusu irade beyanı mahkemeye ulaştığı anda tüm sonuçlarını doğurmaktadır.163 Dolayısıyla feragatin geçerli olabilmesi için mahkemenin veya karşı tarafın feragati kabul etmesine gerek yoktur.164 Bir kişi feragat yoluyla ayni hakkından vazgeçebileceği gibi dava hakkın- dan da vazgeçmektedir.165 Feragat yoluyla dava hakkından vazgeçen kişi- nin bir daha dava açması mümkün değildir. Bunun dışında feragatin söz konusu olabilmesi için ortada doğmuş bir hakkın olması gerekmektedir. Zira doğmamış bir haktan feragat edilmesi söz konusu değildir.166 Görüldüğü gibi ikale ile feragat birbirinden farklıdır. Feragat tek ta- raflı bir hukuki işlem iken, ikale iki taraflı bir hukuki işlemdir.167 İkalede taraflar anlaşarak aralarındaki hukuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldırmak- tadır.168 İkale ile feragatin bir farkı da şu noktada kendini göstermektedir. İkalede taraflar aralarındaki sözleşmenin sona ermesi için anlaşmaktadır. İkalede tarafların dava hakkından vazgeçmesi söz konusu değildir. Ancak feragatte ise kişi dava hakkından vazgeçmektedir.169 Şu hususu da belirte- lim ki, feragat yoluyla davacının davaya ilişkin taleplerinin bir kısmından vazgeçmesi mümkün olmakla birlikte, davaya ilişkin taleplerinin tama- mından vazgeçmesi de mümkündür.170 Burada Hukuk Muhakemeleri Ka- nunu'nun 312. maddesi hükmü doğrultusunda hareket edilmektedir.171 161 TDK, Büyük Türkçe Sözlük, s. 124, http://esgici.net/012sozluk%20kamus/Buyuk %20Turkce%20Sozluk%20(TDK)%20(PDF.%209.9%20MB).pdf, (E.T.27.01.2024). 162 Yurduseven, s. 17; Kaygısız, s. 48. 163 Demirkan Ekici, s. 15; Yıldırım Coşkun, s. 71-72. 164 Çil, s. 78-79; Kaygısız, s. 48. 165 Yurduseven, s. 17; Melekoğlu Keser, s. 17-18. 166 Demirkan Ekici, s. 15; Akyiğit, s. 122-124; Astarlı, s. 36-37. 167 Çil, s. 79; Duman, s. 58-60; Melekoğlu Keser, s. 18-20. 168 Oğuzman/Öz, s. 545; Akyiğit, s. 125-126. 169 Demirkan Ekici, s. 15; Yıldırım Coşkun, s. 71-73. 170 Gerek, s. 52. 171 Yarg. 4. H.D., E. 2017/3187, K. 2017/4600, 06.07.2017 (www.kazanci.com, E.T. 22.01.2024). 448 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) Anlaşılacağı üzere bir kişinin hakkından vazgeçtiği durumlar feragat olarak nitelendirilmektedir. Buna göre bir kişinin ayni hakkından vazgeç- mesi veya dava hakkından vazgeçmesi gibi durumlarda sıklıkla feragat söz konusu olmaktadır.172 İş hukuku açısından konuyu ele aldığımızda ikalede taraflar iş sözleş- mesinin sona ermesi için anlaşmakla birlikte, dava hakkından vazgeçme- mektedir. Bu nedenle işçi ile işveren aralarında ikale sözleşmesi yapmış olsalar dahi, işçi dava açarak işçilik hak ve alacaklarını talep edebilmek- tedir.173 Ayrıca iş sözleşmesi devam ederken iş güvencesi haklarından işe iade talebinden feragat geçerli sayılmamaktadır. Bunun içindir ki, feragat- namenin tarihi, ikale sözleşmesinin tarihinden ileriki bir tarih olmalıdır. Ayrıca feragatnamenin tarihi ile ikale sözleşmesinin tarihi arasında bir ay- dan az bir sürenin olması yerinde olacaktır. Zira işe iade davasının açıla- bilmesi için bir aylık süre sınırlaması bulunmaktadır. Keza bir aylık süre hak düşürücü süre olup, bir ay geçtikten sonra işe iade davası açılamaya- cak, ortadan kalkan bir haktan feragat etmek de mümkün olmayacaktır.174 Önemle belirtmek gerekir ki, iş güvencesine ilişkin düzenlemeler iş- vereni sınırlandıran, mutlak emredici nitelikte, kamu düzenine ilişkin hü- kümlerdir.175 İş güvencesi hükümleri sadece iş güvencesinden yararlanan işçinin menfaatini değil, toplumun menfaatini de dikkate almaktadır. Bir başka ifadeyle iş güvencesine ilişkin hükümler hem bireyin hem de kamu- nun menfaatini gözetmektedir.176 Yargıtay da iş güvencesine ilişkin hükümlerin hem bireysel hem de kamusal menfaatini koruduğunu ve iş güvencesine ilişkin hükümlerin kamu düzenine ilişkin olduğunu, bu nedenle feragat yoluyla işe iade da- vası açma hakkının ortadan kaldırılamayacağını, dolayısıyla işe iade da- vası açma hakkından önceden feragat edilemeyeceğini ifade etmiştir.177 Bununla birlikte işverenler işe iade davasına maruz kalmamak için ikale yoluna başvurabilmektedir.178 Zira işveren geçerli bir neden olmaksızın iş 172 Yurduseven, s. 17; Yıldırım Coşkun, s. 72-73. 173 Demirkan Ekici, s. 15; Kaygısız, s. 48-49; Gerek, s. 47-49. 174 Gerek, s. 52-53. 175 Süzek, s. 592; Sami Narter, İş Güvencesi İşe İade Davaları ve Tazminatlar, 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2018, s. 33. 176 Tankut Centel, İş Güvencesi, 1. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul 2013, s. 9; Süzek, s. 592-593; Narter, İş Güvencesi İşe İade Davaları ve Tazminatlar, s. 23-25. 177 Yarg. 9. HD., E. 2007/37496, K. 2008/13783, 03.06.2008, ((www.kazanci.com, E.T. 22.01.2024). 178 Karaç, s. 408; Melekoğlu Keser, s. 30-32; Gerek, s. 48-50. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 449 akdini feshettiği vakit, işçi işe iade davası açarak işe geri dönebilmekte- dir.179 Ancak işveren işçi ile ikale sözleşmesi yaparak anlaştığı vakit ge- çerli bir neden olmasa dahi, iş sözleşmesini ortadan kaldırabilmektedir. Böyle bir durumda işveren geçerli bir neden göstermek zorunda olma- makla birlikte, işe iade davasından da kurtulmuş olmaktadır. Ayrıca işe iade sürecinde bir de işverenin feshin geçerli nedene dayandığını ispat mü- kellefiyeti bulunmaktadır.180 Ancak ikale ile sözleşmenin sonlandırılması halinde işçi ikalenin geçersiz olduğunu idda ettiğinde bu iddiasını ispatla- mak zorundadır.181 Görüldüğü üzere ikale sözleşmesi yapmak işverenin daha lehinedir. Bu nedenle öğretiye göre iş güvencesi hükümlerini dolanmak veya geçer- siz feshi gizlemek kastıyla işverenin ikale yoluna başvurması mümkün- dür.182 İşverenin bu amaçla hareket ettiğinin tespiti halinde ikale yolunun kısıtlanması gerekir.183 Ancak, işverenin iş güvencesi hükümlerini dolan- dığı veya geçersiz feshi gizlediği ya da irade fesadı184, hallerinin olduğu durumlar dışında ise ikale yolunun kısıtlanmaması gerekmektedir.185 İş güvencesi açısından feragati ele aldığımızda “iş güvencesinden feragat” şeklinde bir uygulama karşımıza çıkmaktadır. Bu durum iki şekilde söz konusu olmaktadır. İlk olarak işveren iş sözleşmesini feshettiğinde işçi işe iade davası açmakta ancak daha sonra açtığı davadan feragat etmektedir. Böyle bir durumda dava düştüğü gibi, işçi davayı kazansaydı işçinin elde edeceği haklar da ortadan kalkmaktadır. Böyle bir durumda iş güvence- sinden feragat geçerli olmaktadır. Ancak işe iade davası açmadan önce bir aylık süre içinde işçinin iş güvencesinden feragat etmesi halinde bu feragat 179 Gaye Baycık, “İş Akdini Fesih Sebebinin Değiştirilmesi”, AÜHFD, C. 55, S.1, 2006, s. 115; Akyiğit, s. 324-325. 180 Yarg. 9. HD., E. 2016/34608, K. 2017/17263, 02.11.2017, (http://www.ka- zanci.com/kho2/ibb/giris. htm, E.T. 13.09.2022). 181 Karaç, s. 408. 182 Savaş Taşkent, “İş Sözleşmesinin İkale Yolu İle Sona Erdirilmesi”, Kamu İş, C. 14, S. 4, 2011, s. 5. 183 Demirkan Ekici, s. 16; Gerek, s. 52-54. 184 Yarg. 9. HD., E. 2015/27647, K. 2016/7838, 30.03.2016 (www.kazanci.com. tr.https://www.lexpera.com.tr/ictihat/yargitay/9-hukuk-dairesi-e-2015-27647-k- 2016-7838-t-30-3-2016 E. T. 11.12.2023): İrade fesadı hallerinin varlığı halinde ge- çerli bir ikaleden bahsetmek söz konusu değildir. Zira geçerli bir ikaleden söz edebil- mek için tarafların özgür iradeleri ile anlaşmaya oturması ve makul yararın bulunması gerekmektedir. 185 Taşkent, s. 5; Demirkan Ekici, s. 16-18. 450 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) geçerli olmayacaktır.186 Yargıtay da işe iade davası açılmadan işçinin da- vadan feragat edemeyeceğini, ancak işe iade davası açtıktan sonra isterse davadan feragat edebileceğini ifade etmiştir.187 Zira doğmamış bir haktan feragat etmek söz konusu değildir.188 Ayrıca öğretide, iş sözleşmesi devam ederken işçinin işini kaybetmemek için iş güvencesinden feragat etmek zorunda kalabileceğini, bunun yanında iş sözleşmesi sona ermiş olsa dahi 1 aylık işe iade davası açma süresi içinde, iş güvencesinden feragat etme- mesi halinde işverenin işçiye tazminatlarını ödemeyeceği tehdidinde bu- lunabileceğini, bu nedenle dava açtıktan sonra işçinin feragat yoluna gi- debileceğini ifade etmiştir.189 Nitekim işçinin serbest iradesinin bir ürünü olmayan, iş güvencesi hükümlerini etkisiz kılmak amacıyla yapılan fera- gatnameleri geçerli kabul etmek söz konusu değildir. Zira bu amaçla ya- pılan ikale sözleşmelerini de geçerli kabul etmek mümkün değildir.190 Ay- rıca her durumda koşulsuz şekilde iş güvencesinden feragatin geçerli ola- cağını kabul etmek iş hukukunun temel mantalitesi ile örtüşmeyecektir.191 Kanaatimizce Yargıtay'ın ve öğretinin görüşü yerinde olup, işçinin fe- ragat hakkının sınırlandırılması isabetlidir. Zira dava açmadan önce de iş- çinin feragatinin geçerli olması halinde, işçi işverenin baskısına maruz ka- labilecek ve işverenin baskıları neticesinde iş güvencesine ilişkin hakla- rından vazgeçebilecektir. Bu çalışmada ikale sözleşmesi ile benzer müesseseleri karşılaştırırken bir sınırlandırma getirmek suretiyle konu incelenmiştir. Bu bağlamda ikale sözleşmesi; ibra sözleşmesi, sulh sözleşmesi ve feragat sözleşmesi ile karşılaştırılmıştır. Literatürde ikale sözleşmesini benzer müesseselerle karşılaştıran çalışmalarda ya da ikale sözleşmesini ele alan ancak bu ko- nuya başlık açan çalışmalarda ikale sözleşmesinin fesih veya arabuluculuk müesseseleri ile karşılaştırıldığı da görülmektedir. Lakin ikale sözleşme- sinin bir sözleşme olması, muhtevası, hüküm ve sonuçları göz önünde bu- lundurulduğunda kapsam itibarıyla bu tür bir çalışmada ikale sözleşme- sini, ibra, feragat ve sulh sözleşmesi ile karşılaştırmanın yeterli olacağı kanaatindeyiz. Zira fesih veya arabuluculuk müesseselerini ele aldığı- 186 Gerek, s. 52; Taşkent, s. 5-8. 187 Yarg. 9. HD., E. 2006/27096, K. 2006/33863, 25.12.2006, (http://www.kazanci.com/ kho2/ibb/giris. htm, E.T. 19.01.2024). 188 Yurduseven, s. 17; Yıldırım Coşkun, s. 72-73. 189 Demirkan Ekici, s. 16. 190 Yarg. 9. HD., E. 2015/27608, K. 2016/7212, 24.03.2016, (https://www.yargi- tay.gov.tr/ E.T. 10.11.2024). 191 Gerek, s. 52; Kaygısız, s. 48-50. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 451 mızda, ikale sözleşmesi ile fesih sözleşmesini karşılaştıran ya da ikale söz- leşmesi ile arabuluculuğu karşılaştıran ayrı bir çalışmanın yapılmasının daha doğru olacağı kanaatini taşımaktayız. SONUÇ İkale sözleşmesi yapmak suretiyle tarafların aralarındaki bir sözleş- meyi sona erdirmesi mümkündür. Tarflar, yeni yaptıkları bir sözleşme ile aralarındaki sözleşmeyi sona erdirebilmektedir. İkale sözleşmesi ile taraf- lar arasındaki sözleşmenin tamamı sona ermekte olup, sözleşmenin bir kısmının sona ermesi gibi bir durum söz konusu olmamaktadır. İkale sözleşmesi ile geniş anlamda borç ilişkisi sona ermektedir. İkale sözleşmesi hukuki niteliği itibarıyla bir sözleşme olup, tarafların karşılıklı iradelerin örtüşmesi halinde vücut bulmaktadır. Bu bağlamda ikale tek ta- raflı bir hukuki işlem olmayıp, tarafların karşılıklı mutabakata varama- ması halinde ikaleden bahsetmek söz konusu değildir. Ayrıca ikale söz- leşmesi karşılıklı borç yükleyen bir sözleşme olmakla birlikte, hukuki ni- teliği itibarıyla bir tasarruf işlemidir. Ancak bazı durumlarda ikale sözleş- mesinin bir borçlandırıcı işlem olarak nitelendirilmesi gerektiğini ileri sü- renler de bulunmaktadır. İkale sözleşmesi Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş değildir. Bu nedenle ikale sözleşmesi açısından öğreti ve yargı kararları büyük önem taşımaktadır. Türk Hukuku'nda da ikale sözleşmesi öğreti ve yargı karar- ları eşliğinde gelişmiş ve şekillenmiştir. İkale sözleşmesi borçlar hukuku açısından önemli bir kurum olmakla birlikte, iş hukuku açısından da önemli bir kurumdur. Ancak iş hukuku sistematiğinde ikale sözleşmesine mesafeli yaklaşılmış ve işçinin ikale sözleşmesi yapabilmesi için makul yararının ve ek menfaatinin olması ge- rektiği kabul edilmiştir. Zira hiçbir ek menfaati olmaksızın işçinin ikale sözleşmesi yapması hayatın olağan akışına aykırı bir durumdur. Bu ne- denle ikale önerisinin kimden geldiğine de bakılmış, ikale önerisinin işve- renden gelmesi halinde bu durumun düşünülmesi gerektiği kabul edilmiş- tir. İkale sözleşmesi geniş anlamda borç ilişkisini sona erdirmektedir. Bu yönüyle ikale sözleşmesi ibra sözleşmesinden ayrılmaktadır. Ancak, ikale sözleşmesi ile ibra sözleşmesi arasında ortak noktalar da bulunmaktadır. Zira ibra sözleşmesini düzenleyen TBK m. 132 hükmü ikale sözleşmesi için de uygulanabilmektedir. Ancak ibra sözleşmesi ile ikale sözleşmesi farklı sözleşmelerdir. İbra sözleşmesi ile tek tek alacak kalemleri sona erdirilmekle birlikte, ikale sözleşmesinde tamamen borç ilişkisi sona ermektedir. Bu nedenle 452 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) ikale sözleşmesi ibra sözleşmesine göre daha geniş kapsamlıdır. Taraflar arasında ikale sözleşmesi yapıldığı vakit, taraflar arasındaki borç ilişkisi komple sona ermektedir. Sulh sözleşmesi de ikale sözleşmesi gibi bir sözleşmedir. Sulh sözleş- mesi ile taraflar karşılıklı fedakarlıkta bulunarak aralarında mevcut olan bir hukuki ilişkide ortaya çıkan anlaşmazlığı veya belirsizliği sona erdir- mektedir. Ancak ikale sözleşmesi ile sulh sözleşmesi birbirinden farklı sözleşmelerdir. İkale ile sulh sözleşmesi arasındaki temel ayırt edici nokta, “karşılıklı fedakarlık” unsurudur. Sulh sözleşmesinde taraflar aralarındaki bir hukuki ilişkiye dayalı anlaşmazlığı karşılıklı fedakarlıklarda bulunmak suretiyle sona erdirmektedir. İkalede ise tarafların karşılıklı fedakarlıkta bulunması söz konusu olmayıp, taraflar karşılıklı anlaşmak suretiyle ara- larındaki hukuki ilişkiyi tamamen ortadan kaldırmaktadır. Ayrıca tarafla- rın ikale yoluna başvurabilmeleri için aralarında mutlaka bir hukuki anlaş- mazlık olması şart değildir. Taraflar aralarında bir hukuki anlaşmazlık ol- masa dahi karşılıklı anlaşarak aralarındaki sözleşmeyi tamamen ortadan kaldırabilmektedir. İkale ile benzerlik gösteren bir diğer müessese de feragattir. Feragat genel olarak bir kişinin bir ayni hakkından ya da dava hakkından vazgeç- mesidir. Ancak ikale ile feragat birbirinden bazı noktalarda ayrılmaktadır. Zira feragat tek taraflı bir hukuki işlem iken, ikale iki taraflı bir hukuki işlemdir. Ayrıca ikalede tarafların dava hakkından vazgeçmesi söz konusu değildir. İkale ile taraflar anlaşarak aralarındaki sözleşmeyi ortadan kal- dırmaktadır. Feragatte ise kişi dava hakkından vazgeçebilmektedir. Sonuç olarak ikale bir sözleşmedir. İkale sözleşmesi, tarafların karşı- lıklı rızasına dayanan, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir. İkale söz- leşmesi, taraflar arasındaki borç ilişkisini tamamen sona erdirmektedir. Taraflar yaptıkları yeni bir sözleşme ile aralarındaki sözleşmeyi sona er- dirmektedir. İkale, tek taraflı bir hukuki işlem değildir. İkale sözleşmesi, sahip olduğu bu karakteristik özellikleri ile benzer kurumlardan farklılaş- maktadır. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 453 KAYNAKÇA Akıl, Cenk, “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Sulh Ve Sulh Yoluyla Şarta Bağlı Hüküm Verilip Verilemeyeceği Meselesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XVI, S. 4, 2012, s. 1-18. Akıncı, Şahin, Vekalet Sözleşmesinin Sona Ermesi, 1. Bası, Seyran Yayınları, Konya 2004. Akyiğit, Ercan, İş Hukuku, 13. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021. Akkurt, Sami, “Türk Özel Hukukunda İş Sözleşmesi ile Eser Sözleşme- sinden Kaynaklanan Başlıca Yükümlülükler ve Anılan Sözleşmelerin Ayırt Edilmesi”, DEÜHFD, C. 10, S. 2, 2008, s. 13-64. Antalya, Osman Gökhan, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt I, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019. Armağan, Davut, Türk Borçlar Hukukunda İkale Sözleşmesi, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023. Astarlı, Muhittin, İş Hukukunda İkale (Bozma Sözleşmesi), Güncel- lenmiş Yargıtay Kararları Bölümü Eklenmiş 2. Bası, Turhan Kitabevi An- kara 2016. Atasoy, Kemal, Sözleşme Özgürlüğünün Kamu Düzenine Aykırılık Sınırı, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020. Baycık, Gaye, “İş Akdini Fesih Sebebinin Değiştirilmesi”, AÜHFD, C. 55, S. 1, 2006, s. 115-134. Bedük, Mehmet Nusret, “İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi ve Feshin Hukuki Sonuçları”, Selçük Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 2, 2019, s. 679-726. Berberoğlu, Yenipınar Filiz, İbraname ve Feragat (Uygulama ve Örneklerle), Legal Yayıncılık, İstanbul 2018. Can, Ozan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Acentelikte Rekabet Yasağı Anlaşması, 1. Bası, Turhan Yayınları, Ankara 2011. Çelik, Nuri/Caniklioğlu, Nurşen/Canbolat, Talat, İş Hukuku Dersleri, 32. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2019. Centel, Tankut, İş Güvencesi, 1. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul 2013. Çetinkaya, Esra, Osmanlı Hukukunda Sulh Sözleşmesi Üsküdar ve Bursa Şer‘iyye Sicillerine Göre Borç İlişkilerinde Sulh Sözleşmesi (M. 1501- 1551/H. 906-958), 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020. Çetinkaya, Esra, “Miras Hukukunda Sulh Sözleşmesi: Üsküdar ve Bursa Örneği (1501-1558)”, II. Türk Hukuku Tarihi Kongresi Bildirileri, C.1, İstanbul 2016. Çil, Şahin, İş Hukuku Yargıtay İlke Kararları (2020-2021 Yılları), 9. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2022. 454 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) Demir Yüce, Özlem, Vekalet Sözleşmesinde Tarafların Borçları, Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi SBE, 2019. Demirkan Ekici, Damla, İş Hukukunda İkale, Yüksek Lisans Tezi, İstan- bul Üniversitesi SBE, 2019. Demirsatan, Barış, Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Sözleşmenin Haksız Olarak Sona Erdirilmesi, Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi SBE, 2019. Doğan, Mazlum, Sözleşme Özgürlüğünün Emredici Hukuk Kuralları Çerçevesinde Sınırlandırılması, 1. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2021. Dönmezer, Özenç, Türk İş Hukuku'nda Sözleşme Özgürlüğünün Kapsam ve Sınırları, 1. Bası, Aristo Yayınevi, İstanbul 2021. Duman, Berna, Türk Hukukunda İkale, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, An- kara 2020. Ekmekçi, Ömer, “Türk Borçlar Kanunu Tasarısında Genel Hizmet Sözleşmesi Taraflarının Karşılıklı Hak ve Borçları ve İşçinin Kişiliğinin Korunmasına İlişkin Hükümler”, Legal Hukuk Dergisi, S. 34, 2005, s. 3705-3711. Erdoğan, Yasin, Türk İş Hukukunda İbra Sözleşmesi, Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi SBE, 2014. Eren, Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 27. Bası, Yetkin Yayıncılık, Ankara 2022. Erkanlı, Betül, Tarafların İş Sözleşmesinin Yapılması Sırasındaki Hak ve Yükümlülükleri, Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi SBE, 2013. Evren, Öcal Kemal, İşverenin El Kitabı, 20. Bası, Seçkin Yayıncılık, An- kara 2021. Gerek Hasan Nüvit, “İş Sözleşmesinin İkale Sözleşmesi İle Sona Er- mesi”, Çalışma ve Toplum, S. 4, 2011, s. 43-53. Göç, Emine Esin, Türk İslam Borçlar Hukukunda “İkale”, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi SBE, 2010. Gümüş, Mustafa Alper, Türk İsviçre Borçlar Hukukunda İbra Sözleşmesi, 1. Bası, Vedat Yayıncılık, İstanbul 2015. Günay, Cevdet İlhan, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 6. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2020. Hekimler, Alpay, “Alman İş Hukukunda İş Sözleşmesinin Tarafların An- laşması-İkale Yoluyla Sonlandırılması”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 16, S. 61, 2019, s. 23-28. Hızır Aspav, Fatma, Sulh Sözleşmesi, 1. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2019. https://islamansiklopedisi.org.tr/arama/?q=ikale&p=m. E.T. 15.12.2023. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 455 https://www.lexist.com.tr/yayinlarimiz/sulh-sozlesmesi-ve-hukuki-sonu- clari/ E.T. 14.01.2024. İkale Sözleşmesi veya Karşılıklı Anlaşma İle İşçi-İşveren İlişkisini Son- landırma Sözleşmesi Kapsamında Tazminat, Yardım Benzeri Ödeme Yapılanlar Tarafından Bu Ödemeler Üzerinden Ödenen Gelir Vergisi Ve Damga Vergisini İade Talep Süreci, https://www.fordotosan.com.tr/docu- ments/Rehber-Stopaj-Iade.pdf?fbclid=IwAR20Ucbfhv8hY Zqi7kIYyj7_ISfq8TVo hld3sMLYKd3hUAQtavyqvGOyL6w E.T. 07.11.2024. Kalkan, Akif, “İş Sözleşmesinde Fesih Halleri”, ERÜHFD, C. XIII, S. 1, 2018, s. 281-314. Karaç, Serkan Taylan, “Türk İş Hukuku Bağlamında İkale Sözleşmel- erinin Geçerlilik Ölçütleri ve “Makul Yarar” Kavramı”, TAAD, Y. 13, S. 50, 2022, s. 385-416. Karadağ, Bulut Nil, Medeni Kanunun 23. Maddesinin Sözleşme Özgürlüğüne Getirdiği Sınırlamalar, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi SBE, 2012. Karauz, Agâh Kürşat, Sulh Sözleşmesi, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, An- kara, 2014. Kaşak, Fahri Ertem, Sözleşme Özgürlüğünün Sınırı Olarak Kanunun Emredici Hükümlerine Aykırılık, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021. Kaygısız, Himmet Berkay, Türk İş Hukukunda Toplu İşçi Çıkartma Sü- recinde İkale, 1. Bası, Legal Yayıncılık, İstanbul 2023. Kılıçoğlu, Ahmet M., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 26. Bası, Turhan Kitapevi, Ankara 2022. Kılıçoğlu, Mustafa, İlke Kararları Işığında İş Hukukunda Temel Kavram- lar, 1. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2009. Kılınç, Ayşe, “Mahkeme Dışında Yapılan Sulh ve Yargılamaya Etkisi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, C. 77, S. 2, s. 503-521. Kocağa, Köksal, “Sözleşmenin Kurulabilmesi İçin Tarafların İrade Bey- anları Arasındaki Uygunluğun Kapsamında Yer Alması Gereken Nok- talar”, TBB Dergisi, S. 79, 2008, s. 73-102. Korkmaz, Fahrettin/Alp, Nihat Seyhan, Bireysel İş Hukuku, 4. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019. Korkmaz, Mustafa Halit, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda Düzen- lenen Hizmet Sözleşmesinin Sona Ermesinin Sonuçları ve 4857 Sayılı İş Kanunu'na Tabi İşçilere Etkisi, 1. Bası, Beta Yayınevi, İstanbul 2017. Kortaş, Arda, Hizmet Sözleşmelerinde Rekabet Yasağı Sözleşmesi, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021. 456 EBYÜ-HFD, C. 29, S. 1, Haziran 2025 (423-457) Kurt, Resul/Koç, Muzaffer, İş Sözleşmesinin Sona Erdirilmesi, 5. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021. Melekoğlu Keser, Burcu, İkale ve İbra Sözleşmeleri, 1. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2018, Metin, Uğur Can, “Maddi Hukuk Anlamında Sulh Sözleşmesi”, ERÜHFD, C. XI, S. 1, 2016, s. 291-307. Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş, İş Hukuku Ders Kitabı Cilt 1, 3. Bası, Lykeion Yayınları, Ankara 2019. Narter, Sami, Çalışanlar İçin Tazminatlar, 1. Bası, Adalet Yayınevi, An- kara 2015. Narter, Sami, İş Güvencesi İşe İade Davaları ve Tazminatlar, 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2018. Oğuzman, Kemal/Öz, Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 18. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2023. Oktay, Saibe, “İsimsiz Sözleşmelerin Geçerliliği, Yorumu ve Boşluklarının Tamamlanması”, C. 55, S. 1, 1996, s. 263-296. Özcan, Durmuş, İş Hukukunda Fesih ve İş Güvencesi, 1. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2013. Özcan, Durmuş, Uygulamalı İş Davaları, 3. Bası, Adalet Yayınevi, An- kara 2016. Özcan, Durmuş/Ocak Uğur, Öğreti ve Uygulamada İbra Sözleşmesi (ibraname), 3. Bası, Adalet Yayınevi, Ankara 2016. Özdemir, Miray, Türk Hukuku'nda Borcun Yenilenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Çankaya Üniversitesi SBE, 2021. Özkan, Gürsel, “Tazminat Uyuşmazlıklarının İdari Yargı Öncesi Sulh Yoluyla Çözümü”, Internatıonal Conference On Eurasıan Economıes, 2016. Özyörük, Hasan Ali, İkale Sözleşmesi, 2. Bası, Seçkin Yayıncılık, An- kara 2019. Reisoğlu, sefa, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 25. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2014. Sarıhan, Banu Bilge, “Türk Borçlar Hukukunda ve İş Hukukunda İbranın Hukuki Boyutu”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 3, S. 1, 2020, s. 99-120. Savaş, Abdurrahman, “Türk Borçlar Hukukunda İkale Sözleşmesi”, TAAD, C. 7, S. 26, 2016, s. 105-141. Senyen Kaplan, Emine Tuncay, “İşverenin Koruma ve Gözetme Borcunun Kapsamı”, Kamu İş, C. 7, S. 2, 2003, s. 2-16. Serozan, Rona/Baysal, Başak/Sanlı, Kerem Cem, Borçlar Hukuku Özel Bölüm, 4. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019. Süzek, Sarper, İş Hukuku, 22. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2022. KARAAHMETOĞLU – İkale Sözleşmesinin Hukuki Niteliği … 457 Şefkatlioğlu, Nihan/Güneri Onur, “Borcun veya Borç İlişkisinin Sona Ermesi”, https://www.sch-legal.com/sch-legal-akademi/borcun-veya- borc-iliskisinin-sona-ermesi (E.T.22.03.2024). Taşkent, Savaş, “İş Sözleşmesinin İkale Yolu İle Sona Erdirilmesi”, Kamu İş, C. 14, S. 4, 2011, s. 1-7. TDK, Büyük Türkçe Sözlük, http://esgici.net/012sozluk%20kamus/Bu- yuk%20Turkce%20Sozluk%20(TDK)%20(PDF.%209.9%20MB).pdf, (E.T. 27.01.2024). Tekinay, Selahaddin./Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, Beta Yayınları, İstanbul 1973. Tuncay, A. Can, “Ücretin Ödenmemesinin Sonuçları”, Legal İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, S. 6, 2005, s. 649-654. Tunçomağ, Kenan/Centel, Tankut, İş Hukukunun Esasları, 9. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2018. Ünlütürk Ulutaş, Çağla/Ulutaş, Tevfik Barbaros, “Angarya ve Zorla Ça- lıştırma: Uluslararası Düzenlemeler ve Yüksek Mahkeme Kararları Işı- ğında Bir Değerlendirme”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 8, S. 40, 2015, s. 327-339. Yener, Mehmed Zahid, İş Sözleşmesinde İş Görme ve Ücret Ödeme Borcunda Temerrüt, 1. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2020. Yıldırım, Abdulkerim, Türk Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 14. Bası, Monopol Yayınevi, Ankara 2023. Yıldırım, Kadir, “Uluslararası Düzenlemelerde Fazla Çalışma ve Ülke Uygulamaları”, TÜHİS İş Hukuku ve İktisat Dergisi, C. 23, S. 34, 2011, s. 34-103. Yıldırım Coşkun, Arzu, Türk İş Hukukunda İkale, 1. Bası, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023. Yurduseven, Şeyma, Borçlar Hukukunda İbra, Yüksek Lisans Tezi, An- kara Üniversitesi SBE, 2013. Yücer, İpek, “Yenileme (Tecdit)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 1, 2007, s. 239-260. Yürekli, Sabahattin, Türk Borçlar Kanununa Göre Hizmet Sözleşmesinin Sona Ermesi, 3. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016.

• Akademik (DergiPark) · DergiPark · CC-BY-NC · K.https://doi.org/10.21492/inuhfd.188617527.03.2026
• Akademik (DergiPark) · DergiPark · CC-BY-NC · K.https://doi.org/10.54699/andhd.179185813.02.2026
• Akademik (DergiPark) · DergiPark · CC-BY-NC · K.https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.178035827.01.2026
• Akademik (DergiPark) · DergiPark · CC-BY-NC · K.https://doi.org/10.59933/tauhfd.185184630.12.2025