Hakemli Araştırma Makalesi/Peer - Reviewed Research Article TÜRK CEZA KANUNU'NDA KESİNTİSİZ SUÇTA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR VE UYGULAMAYA YÖNELİK CEZA MUHAKEMESİ BAKIMINDAN SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Particular Circumstances of Continuous Crimes in the Turkish Penal Code and the Evaluation of Their Implications for Criminal Procedure in Practice Dr. Celal Hakan KAN* ÖZET Bu çalışma, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan kesintisiz suç kavramını ve bu suçların ceza muhakemesi uygulamalar
Hakemli Araştırma Makalesi/Peer - Reviewed Research Article TÜRK CEZA KANUNU'NDA KESİNTİSİZ SUÇTA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR VE UYGULAMAYA YÖNELİK CEZA MUHAKEMESİ BAKIMINDAN SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Particular Circumstances of Continuous Crimes in the Turkish Penal Code and the Evaluation of Their Implications for Criminal Procedure in Practice Dr. Celal Hakan KAN* ÖZET Bu çalışma, Türk Ceza Kanunu'nda yer alan kesintisiz suç kavramını ve bu suçların ceza muhakemesi uygulamalarına yönelik etkilerini incelemektedir. Kesintisiz suçlar, belirli bir süre boyunca devam eden hukuka aykırılık fiilleri olarak tanımlanır ve hem icrai hem de ihmali davranışlarla işlenebilir. Bu tür suçların sürekliliği, hukuki ve cezai sonuçlar doğurur. Kesintisiz suçlarda hukuka aykırılık, fiilin devam ettiği süre boyunca geçerlidir ve bu süre zarfında failin ceza hukuku sorumluluğu devam eder. Hukuka uygunluk sebepleri ise suçun işlendiği süre boyunca mevcutsa hukuka aykırılığı ortadan kaldırabilir. Ayrıca, kesintisiz suçlarda meşru savunma hakkı, saldırı * Adana Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesi Üyesi, e-posta: hakankan_ ***@***.***, ORCID:0000-0002-0621-4195. Makale Geliş Tarihi: 30.07.2024 Makale Kabul Tarihi: 24.03.2025 ⇛ Atıf Şekli: Celal Hakan Kan “Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçla- rının Değerlendirilmesi”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 20/1 (2025): 393-448. ⇛ Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisans- lanmıştır. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 394 fiili devam ettiği sürece geçerlidir. Kesintisiz suçlarda kusur değer- lendirmesi, failin suçun işlendiği süre boyunca kusur yeteneğine sa- hip olup olmamasına göre yapılır ve bu durum cezanın belirlenme- sinde önemli bir rol oynar. Kesintisiz suçların ani suçlardan ayrımı, suça teşebbüs, suça iştirak ve suçların içtimaı konularında farklı so- nuçlar doğurur. Kesintisiz suçlara teşebbüs, suç tamamlanmadan önce mümkündür; ihmali suçlarda ise teşebbüs hükümleri uygula- namaz. Sonuç olarak, kesintisiz suçlar ceza hukuku ve ceza muha- kemesi açısından karmaşık ve çeşitli hukuki sonuçlar doğurur. Bu suçların kapsamlı bir şekilde incelenmesi, hukuki belirlilik ve adale- tin sağlanması açısından büyük önem taşır. Anahtar Kelimeler: Kesintisiz Suç, Ceza Hukuku, Ceza Muhake- mesi, İçtima, Hukuka Uygunluk, Kusur ARSTRACT This study examines the concept of continuous crimes as outlined in the Turkish Penal Code and their implications for criminal pro- cedure. Continuous crimes are defined as unlawful acts that persist over a certain period and can be committed through both active and passive behaviors. The continuity of such crimes gives rise to legal and penal consequences. In continuous crimes, the unlawful- ness persists as long as the act continues, and during this period, the perpetrator's criminal liability remains. Justifying causes can eliminate unlawfulness if they exist throughout the duration of the crime. Additionally, in continuous crimes, the right to self-defense is valid as long as the attack persists. The assessment of fault in continuous crimes is based on whether the perpetrator possesses the capacity for fault throughout the duration of the crime, which plays a significant role in determining the penalty. The distinction between continuous and instantaneous crimes leads to different outcomes in matters of attempt, complicity, and the concurrence of crimes. Attempt in continuous crimes is possible before the crime is completed; however, in crimes of omission, the provisions on at- tempt do not apply. In conclusion, continuous crimes give rise to complex and varied legal consequences in terms of criminal law and procedure. A comprehensive examination of these crimes is of great importance for ensuring legal certainty and justice. Key Words: Continuous Crime, Criminal Law, Criminal Procedure, Concurrence, Lawful Justification, Culpability GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 395 EXTENDED ARSTRACT This study examines the concept of continuous crime in the Tur- kish Penal Code and evaluates its implications for criminal proce- dure. Continuous crimes, defined as acts that constitute ongoing violations of the law over a period of time, present unique challen- ges in both substantive and procedural criminal law. These crimes can be committed through both positive actions and omissions, and their continuous nature has significant legal and penal con- sequences. Continuous crimes, by definition, involve an ongoing state of unlawfulness. This enduring quality necessitates a nuanced approach to legal responsibility and the determination of criminal liability. The persistence of the unlawful state means that the legal responsibility of the offender continues as long as the crime is in progress. Consequently, defenses and justifications applicable at different stages of the crime's duration must be carefully conside- red. For instance, if an initially lawful act becomes unlawful over time, or vice versa, the legal assessment of the crime and the of- fender's liability may change accordingly. In the context of continuous crimes, the principle of lawful justifi- cation, such as self-defense, remains applicable throughout the du- ration of the crime. As long as the unlawful act continues, the vic- tim's right to self-defense persists. This principle underscores the need for a dynamic and context-sensitive analysis of continuous crimes, ensuring that the evolving nature of the crime is adequa- tely reflected in legal judgments. Evaluating culpability in continuous crimes involves assessing the offender's capacity for fault over the entire period during which the crime is committed. An offender's mental state and ability to comprehend the unlawfulness of their actions may fluctuate over time, affecting the degree of culpability. This aspect is crucial for determining appropriate penalties, as it aligns with the principle that punishment should correspond to the offender's level of fault. The distinction between continuous and instantaneous crimes has significant implications for criminal law doctrines such as attempt, participation, and concurrence of offenses. The applicability of at- tempt in continuous crimes depends on whether the crime is in progress or completed. While attempts can be punished for crimes that are not fully consummated, continuous crimes present a unique challenge. The ongoing nature of the crime means that at- tempts to commit or complete the crime may overlap with the cri- me itself, necessitating careful legal differentiation. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 396 Participation in continuous crimes also requires detailed considera- tion. Individuals may join in the commission of a continuous crime at different stages, and their contributions to the crime can vary signi- ficantly. The legal framework must account for these variations, en- suring that all participants are appropriately held accountable for their roles in the crime. This includes recognizing that accomplices may enter and exit the criminal enterprise at different points, influ- encing their level of responsibility and culpability The interplay between continuous crimes and other offenses, particu- larly in the context of concurrence, is another area of complexity. Con- tinuous crimes may coexist with other crimes, either as part of a broa- der criminal plan or as incidental acts. The legal treatment of such scenarios must differentiate between overlapping criminal acts and distinct offenses, applying principles of concurrence and merger as appropriate. For example, if a continuous crime facilitates or is facilita- ted by another crime, the legal response must address both the indivi- dual and collective dimensions of the criminal conduct. The concept of continuous crime also extends to procedural aspects such as the statute of limitations, jurisdiction, and procedural safegu- ards. The statute of limitations for continuous crimes typically begins when the unlawful state ceases, rather than when the crime initially oc- curs. This approach reflects the ongoing nature of the crime and ensures that offenders cannot evade prosecution simply because the crime be- gan long ago. Jurisdictional issues may arise when continuous crimes span multiple locations or jurisdictions, requiring coordinated legal res- ponses to address the entire scope of the criminal activity. Procedural safeguards in the investigation and prosecution of con- tinuous crimes must ensure that the offender's rights are protected while also addressing the unique challenges posed by these crimes. This includes ensuring that evidence collection and legal procee- dings reflect the continuous nature of the crime, avoiding fragmen- ted or inconsistent legal responses. In conclusion, continuous crimes in the Turkish Penal Code pre- sent intricate legal challenges that necessitate a comprehensive understanding of both substantive and procedural law. The conti- nuous nature of these crimes requires a dynamic legal approach that accounts for their evolving characteristics and ensures that justice is served both for the victims and the offenders. The detai- led analysis provided in this article aims to contribute to the deve- lopment of more precise and effective legal frameworks for add- ressing continuous crimes in the context of criminal procedure. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 397 GİRİŞ Ceza hukuku doktrinlerinde kesintisiz suça ilişkin tartışmalar öteden beri yapılmış, halen de yapılmaya devam etmektedir. Çalış- mamızda, gerek maddi ceza hukuku gerekse ceza muhakemesi huku- ku açısından önem arz eden kesintisiz suç konusuyla ilgili doktrinde var olan boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır. Kesintisiz suçun suç teorisi içinde pek çok konuyla bağlantılı olması nedeniyle farklı görüşlerin ileri sürüldüğü ve suç teorisine ilişkin pek çok teorik tar- tışmanın gündeme geldiği görülmektedir. Mukayeseli hukukta bu alanda yapılan çalışmalarla karşılaştırıldığında, Türk doktrininde ye- terli sayıda monografik çalışmanın yapıldığı söylenemez. Bu bağlam- da, çalışmamızda belirlenen kesintisiz suç, yerli kaynaklar ve karşılaş- tırmalı hukuktaki kaynaklar ışığında doktrin ve yargı kararları çerçe- vesinde incelenmiştir. Kesintisiz suç, hukuka aykırı bir durumun belirli bir süre bo- yunca kesintisiz olarak devam etmesini ifade eder. Bu tür suçlarda, suçun başlangıcından itibaren hukuka aykırılık durumu sürer ve fiil kesintiye uğrayıncaya kadar devam eder. Kesintisiz suçların ceza hukukunda ve ceza muhakemesi hukukunda özel bir yere sahip olmasının nedeni, suçun işleniş şekli ve süresi boyunca değişkenlik gösteren hukuki ve fiili durumların ortaya çıkmasıdır. Kesintisiz suçlar, tipik bir fiilin belirli bir zaman dilimi boyunca devam etme- siyle meydana gelir ve bu süreçte hukuka aykırı durum kesintisiz bir şekilde sürdürülür. Çalışmamızın amacı, kesintisiz suçların hukuki niteliğini, bu tür suçların cezai sorumluluk üzerindeki etkilerini ve yargı süreçlerinde- ki uygulamalarını detaylı bir şekilde ele alarak, mevcut literatüre kat- kı sağlamaktır. Kesintisiz suçun tanımı, unsurları ve diğer suç tipleriy- le karşılaştırılması yapılarak, bu suçun özellikleri ve ceza hukukunda- ki yeri belirlenmeye çalışılacaktır. Ayrıca, kesintisiz suçların ceza mu- hakemesi süreçlerindeki etkileri, yargılama aşamalarında karşılaşılan zorluklar ve bu suçların yargısal denetimi de incelenecektir. Bu bağ- lamda, yerli ve yabancı doktrinler, yargı kararları ve uygulamaları dikkate alınarak, kesintisiz suçların teorik ve pratik boyutları kapsam- lı bir şekilde ele alınarak çıkarım yapılmıştır. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 398 Kesintisiz suçların uygulamada doğurduğu hukuki ve pratik so- runlar da çalışmamızın kapsamı içinde yer almaktadır. Özellikle, ke- sintisiz suçların tespit edilmesi, delillendirilmesi ve yargılaması sıra- sında karşılaşılan zorluklar, bu zorlukların nasıl aşılabileceği ve yargı organlarının bu tür suçlara yaklaşımı ayrıntılı olarak incelenmiştir. Kesintisiz suçların yargı sürecinde ele alınış şekli, bu suçlara ilişkin verilen yargı kararlarının analizi ve bu kararların hukuki dayanakları da çalışmamızın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu doğrultu- da özellikle, Almanya, Fransa ve Amerika Birleşik Devletleri gibi ülke- lerde kesintisiz suçlara ilişkin yapılan yasal düzenlemeler ve bu dü- zenlemelerin pratikteki yansımaları analiz edilmiştir. Bu analizlerden elde edilen çıkarımlar Türk Ceza Hukuku Sistemi ile karşılaştırılarak, örnekler üzerinden benzerlikler ve farklılıkların uygulamada nasıl sonuçlar doğurduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, çalışmamız, kesintisiz suç kavramının ceza hukuku ve ceza muhakemesi hukuku açısından kapsamlı bir analizini sunarak, bu alandaki doktrinel ve pratik boşlukların doldurulmasına katkı sağ- lamayı hedeflemektedir. Kesintisiz suçların hukuki niteliği, bu tür suçların ceza hukuku içindeki yeri, yargı süreçlerindeki uygulamaları ve mukayeseli hukuk açısından değerlendirilmesi, çalışmamızın ana hatlarını oluşturmaktadır. Bu kapsamda, yerli ve yabancı literatür taranarak, kesintisiz suçlarla ilgili mevcut bilgilerin derlenmesi ve yorumlanması sağlanmıştır. I. KESİNTİSİZ SUÇ KAVRAMI Kesintisiz suç (Dauerdelikt)1 ve karşısında konumlandırılan ani suç kavramları, teorik kavramlar olarak karşımıza çıkar. Nitekim bu kavramlara ilişkin bir tanımlama, ceza kanunlarında kendine yer bul- mamıştır. Türk Ceza Kanunu’nda (TCK m. 66/6) ve Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (CMK m. 12), “kesintisiz suç” kavramı zikredilmiş, ancak “ani suç” kavramından bahsedilmemiştir. Bununla birlikte kanunda tanımlanan suçların birbirinden farklılık arz eden özelliklerini ortaya koymak amacıyla doktrinde, hem kesintisiz suç kavramı hem de ani suç 1 İçel, Kayıhan, Ceza Hukuku Genel Hükümler, Beta Yayınevi, 6. Baskı, İstanbul, (2014), s. 260. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 399 kavramına ilişkin tanımlar yapılmıştır2. Kanuni tanımdaki unsurların ya da tipikliğin gerçekleştirilmiş olmasına rağmen hukuka aykırı durumun bir müddet daha sürdürülmesi, ceza hukuku bakımından bazı önemli sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu da kesintisiz suç ve ani suç kavram- larının yapısal olarak incelenmesini gerekli kılar. Genel anlamıyla ke- sintisiz suç, süreklilik gösteren veya devam eden suç olarak tanımla- nır3. Kesintisiz suç, kanunda tanımlanmış bir suçu ifade etmekten öte suçla sebebiyet verilen haksızlığın bir anda bitmediği ve hukuka aykırı durumu belli bir müddet devam ettiren fiilleri ifade eder. Söz gelimi, konut dokunulmazlığının ihlali (ACK m. 123, TCK m. 116), kişiyi hürri- yetinden yoksun kılma (ACK m. 239, TCK m. 109), alkollü vaziyette araç kullanma (ACK m. 316) ve ehliyetsiz araç kullanma (Alman Karayolu Trafik Kanunu m. 21) suçlarında olduğu gibi failin davranışının sürekli- lik gösterdiği suçlar kesintisiz suçtur4. Kişiyi hürriyetinden yoksun kıl- ma suçu, mağdurun özgürlüğünün kısıtlanmasıyla tamamlanmış ol- makla birlikte mağdurun bırakılmasıyla sona erer; bu süre zarfında suç işlenmeye, haksızlık gerçekleştirilmeye devam eder5. Kesintisiz suçun esasını oluşturan “temadi” ya da “kesintisizlik” kav- ramı; istikrar, devamlılık, sürüp gitme anlamına gelmekte ve günlük ya- şamda da bu anlama gelecek şekilde kullanılmaktadır6. Kesintisizlik kav- ramı ile zaman içinde devam eden ya da zamana yayılan bir durumdan bahsedilmektedir. Kesintisiz suç bakımından ise “kesintisizlik” kavramı, suç oluşturan insan davranışının belirli bir zaman diliminde sürdürülme- si anlamına gelmektedir. Burada kesintisizlik, haksızlığın belirli bir za- man dilimine yayılmasına sebep olur ve dolayısıyla kesintisiz suçlarda haksızlığın boyutu diğer suçlardan farklılık arz eder7. 2 Bertschinger, Heinrich (1905), Das Dauer-Delikt: Eine strafrechtliche Untersuchung, Müller, Werder & Cie., Zürih, s. 11. 3 Gutenaecker Hermann (1912), Das Dauer- und Zustandsverbrechen im Reichsst- rafgesetzbuch, Miesbach. Wilh. F. Mayrs Buchdruckerei, s. 8. 4 Sternberg-Lieben, Detlev/Bosch, Nikolaus (2019), in Schönke/Schröder Strafge- setzbuch Kommentar, 30. Auflage, StGB Vorbemerkungen § 52, kn. 81. 5 Artuk, M. Emin/ Gökcen, Ahmet/Alşahin, M. Emin/ Çakır, Kerim (2019), Ceza Hukuku Özel Hükümler, 18. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, s. 426. 6 Katoğlu, Tuğrul (2022), Kesintisiz Suç (Mütemadi Suç), Seçkin Yayınevi, Ankara, s. 70. 7 Schmitz, Roland (2001), Unrecht und Zeit: Unrechtsquantifizierung durch zeitlich gestreckte Rechtsgutsverletzung, Baden-Baden, Nomos Verlagsgesellschaft, 1. Auflage, s. 20. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 400 Kesintisiz suç kavramının tarihi gelişimine bakıldığında, kavra- mın farklı dönemlerde farklı şekillerde yorumlandığı görülmektedir. Roma döneminde ani suç ve kesintisiz suç kavramları, mahiyetleri itibariyle biliniyor gibi görünse de uygulamada itibar görmemiş; ke- sintisiz suç, zincirleme suç gibi kabul edilmiştir8. Bir kişinin hürriye- tinden yoksun kılınması günümüz hukuk dünyasında kesintisiz suç olarak kabul edilmektedir ve gerçekleştirilen fiiller dolayısıyla tek cezaya hükmedilir. Ceza hukuku doktrinlerinde kesintisiz suç ve ani suç kavramları- na ilişkin tartışmalar, yakın tarihlerde yapılmaya başlanmıştır. Her ne kadar zincirleme suç kavramı daha erken aşamada bilinmekteyse ve tartışılmaktaysa da kesintisiz suçun yapısına ilişkin değerlendirmeler oldukça yenidir9. Hatta yakın tarihlerde de kesintisiz suç kavramını zincirleme suçun bir görünüş şekli olarak kabul edenler olmuştur10. Özellikle 19. yüzyılın başlarında Alman doktrininde kesintisiz suç kavramı, genel olarak “zincirleme suçun bir görünüm şekli” değerlen- dirmesi üzerinden tartışılmıştır11. Bu tartışmalara göre, tıpkı zincir- leme suçta olduğu gibi kesintisiz suçta da aynı suç işleme kararı kap- samında gerçekleştirilen birden fazla suç teşkil eden fiil söz konusu- dur12. Dolayısıyla hem kesintisiz suç hem de zincirleme suç aynı ma- hiyettedir; hem kesintisiz suçun hem de zincirleme suçun varlığından ya da devam ettiğinden bahsedilebilmek için suçun tekrarlanması ya da yeniden işlenmesi gerekir13. Kesintisiz suçta bu yenilenme ya da tekrar, fail tarafından yaratılan hukuka aykırı durumun sürdürülme- siyle gerçekleşir14. Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda, mağ- durun özgürlüğünden alıkonulmasıyla tamamlanan suç, sona erme anına kadar her an yenilenmekte ya da tekrarlanmaktadır. 8 Egenolf, Heinrich (1914), Das Dauer- und Zustandsverbrechen, Bonn, Emil Eisele, s. 9. 9 Egenolf, Dauerverbrechen, s. 11. 10 Egenolf, Dauerverbrechen, s. 12. 11 Ortmann, Rudolf (1874), Das fortgesetzte Verbrechen nach dem Reichs- Strafgesetzbuch, Der Gerichtssaal, Band 26, Stuttgard, (s. 67-78), s. 78. 12 Ortmann, fortgesetzte Verbrechen, s. 78. 13 Wächter, Carl Georg von (1860), Über die Konkurrenz verschiedener Strafgesetze wäh- rend des Lautes fortgesetzter oder fortdauernder Verbrechen, Archiv für preußisches Strafrecht, Herausgegeben durch Goltdammer, Berlin (GA 8), (s. 3-40), s. 16. 14 Gutenaecker, Dauer- und Zustandsverbrechen, s. 13. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 401 Kesintisiz suç, süreklilik gösteren suç olarak tanımlanmakla bir- likte, süreklilik arz eden unsurdan ne anlaşılması gerektiği hususunda doktrinde birlik bulunmaz. Gerek Alman öğretisinde gerek Türk öğre- tisindeki bu tartışma, aslında suç oluşturan fiile ve neticeye yüklenen anlamla doğrudan ilişkilidir. Aynı şekilde ani suç ve kesintisiz suç ayrımının, fiil başlığı altında mı yoksa netice başlığı altında mı incele- neceği tartışması da bu tanımlamadan kaynaklanır. Kesintisiz suçta, devam eden unsurun ne olduğunun tespit edilmesi bakımından suç teorisinde fiil ve neticenin ifade ettiği anlamın izah edilmesi zorunlu- luk arz etmektedir. Nitekim suç teorisine ilişkin birçok problem, fiil ve neticenin ifade ettiği değersizlikle ortaya konulmaktadır. Öncelikle belirtilmelidir ki ceza hukuku bakımından bir sorumluluğun doğabil- mesi için tipikliğe uygun, hukuka aykırı ve faile kusur isnat edilebilen bir fiilin bulunması gerekir. Fiil, yönlendirici iradenin hâkim olduğu, dış dünyada tezahürü olan ve belirli bir neticeyi gerçekleştirmeye yönelik insan davranışını ifade eder15. Dolayısıyla kasten ya da taksir- le, icrai ya da ihmali şekilde gerçekleştirilen insan davranışları fiil kapsamına dâhildir16. Sadece insana atfedilen hareketler fiil niteliği taşır ve cezalandırılabilirliğin konusunu oluşturur17. Ceza hukuku, fail ceza hukuku değil fiil ceza hukukudur; failin ki- şilik özellikleri ve yaşam tarzı cezalandırılabilirliğin temelini oluştur- maz18. Dolayısıyla fiil, suç teorisinin temel kavramı ya da üst kavramı olarak ifade edilir. Fiilin bir üst kavram olmasının sonucu olarak fiil, aynı zamanda tipikliğe uygunluk, hukuka aykırılık ve kusur arasında bağlama noktasını oluşturur19. Suçun maddi, manevi ve hukuka aykı- 15 Maurach, Reinhart/ Zipf, Heinz (1992), Strafrecht Allgemeiner Teil, Teilband 1, 8. Auflage, C. F. Müller Juristischer Verlag, Heidelberg, § 16, kn. 4. 16 Radbruch, Handlungsbegriff, s. 70; Bauman, Jürgen/ Weber, Ulrich/ Mitsch, Wolf- gang (2003), Strafrecht Allgemeiner Teil Lehrbuch, 11. Auflage, Verlag Ernst und Werner Gieseing, Bielefeld, § 12, kn. 9. 17 Maurach/Zipf, AT I, § 16, kn. 1; Mezger, Edmund (1949), Strafrecht, Ein Lehrbuch, 3. Auflage, Verlag von Duncker und Humblot, Berlin und München, s. 92. 18 Jescheck, Hans-Heinrich (1985), in Jescheck, Hans-Heinrich/Ruß, Wolfgang/ Willms, Günther (), Strafgesetzbuch Leipziger Kommentar; Großkommentar, 1985, 10. Auflage, Erster Band, Einleitung, §§ 1 bis 31, Walter de Gruyter, Berlin- New York, LK Vor § 13, kn. 22. 19 Kaufmann, Armin (1974), “Zum Stande der Lehre vom personalen Unrecht”, Festschrift für Hans Welzel zum 70. Geburtstag am 25 März 1974, (Ed.: Günther Stratenwerth v.d.), Walter de Gruyter, Berlin New York 1974, (s. 393-414), 393. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 402 rılık unsurlarını birbirine bağlayan ortak nokta fiildir20. Diğer bir ifa- deyle fiil, unsurlar arasında bağlayıcı fonksiyona sahiptir. Fiile atfedi- len bir diğer fonksiyon da sınırlama fonksiyonudur. Buna göre ceza hukuku değerlendirmesinin konusu oluşturmayan, ceza hukuku ba- kımından önem arz etmeyen hareketler fiil kapsamında değerlendi- rilmez21. Kesintisiz suç bakımından üzerinde durulması gereken bir diğer kusurluluğu etkileyen sebep haksız tahrik hükmüdür. Bir kesintisiz suçun işlenmesi, haksız tahrik nedeni olabileceği gibi gerçekleştiril- miş olan haksız fiil sebebiyle bir kesintisiz suç da işlenmiş olabilir. İşlenmekte olan bir kesintisiz suçun haksız tahrik etkisiyle işlendiği- nin kabulü için temadi boyunca bu tahrikin varlığı aranmaktadır22. Fail, haksız bir fiilin kendisinde meydana getirdiği hiddetin etkisi al- tında fiili gerçekleştirmeye başlamasına rağmen sonrasında bu hiddet ortadan kalkmış olabilir23. Bu örnekte, kesintisiz suçun başında failin iradesinde bir zayıflama söz konusuyken, suçun devamında failin ira- desi üzerinde bir zayıflamadan bahsedilemez. Türk Ceza Kanunu’nun 61. maddesi çerçevesinde, bir kesintisiz suçun haksız tahrik etkisiyle işlendiğinin kabulü için suçun temadi süresince tahrikin varlığının devam etmesi gerekmektedir. Fail, haksız bir fiilin kendisinde meyda- na getirdiği hiddet ve şiddetin etkisi altında suçu işlemeye başlamış olabilir, ancak bu hiddet veya şiddet suçun devamı sırasında ortadan kalkabilir. Bu durumda, suçun başında failin iradesinde bir zayıflama mevcutken, TCK m. 61 uyarınca suçun devamında failin iradesinde bir zayıflama meydana geldiğinden söz edilemez. Dolayısıyla, haksız tah- rik indirimi açısından bu tahrikin sürekli olup olmadığı, suçun başı ile devamı arasında ayırt edici bir nitelik arz etmektedir. 20 Roxin, Claus (2006), Strafrecht Allgemeiner Teil, Band I Grundlagen. Der Aufbau der Verbrechenslehre, 4. Auflage, Verlag C.H. Beck, München, § 8, kn. 2-3. 21 Gropp, Walter (2015), Strafrecht Allgemeiner Teil, 4. Auflage, Springer-Verlag Berlin Heidelberg, § 2, kn. 77; Öztürk, Bahri / Tezcan, Durmuş / Erdem, Mustafa Ruhan / Sırma Gezer, Özge / Saygılar, Yasemin Filiz / Alan, Esra / Erden Tütüncü, Efser / Özaydın, Özdem / Tok, Mehmet Can (2023), Ana Hatlarıyla Ceza Muhake- mesi Hukuku, 10. Bası, Seçkin Yayınevi, Ankara, s.68. 22 Erem, Faruk (1985), Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku, Cilt II: Genel Hükümler, 12. Baskı, s. 68. 23 Hakeri, Hakan (2017), Ceza Hukuku Genel Hükümler, Adalet Yayınevi, 21. Baskı, Ankara, s. 159. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 403 Kesintisiz suçlarda kusur değerlendirmesi de genel hükümler doğrultusunda yapılmalıdır. Kesintisiz suçlarda failin fiili işlemeye devam ettiği süre boyunca kusur yeteneğine haiz olması gerekir. Fai- lin kusur yeteneğinin tespiti, gerçekleştirmiş olduğu haksızlık sebe- biyle kınanabilirliğinin belirlenmesini ifade eder. Zira fail, tipik ve hukuka aykırı fiili gerçekleştirdiği anda algılama ve irade yeteneğine sahip ise varolan bu iradesi sebebiyle de failin kınanabilirliği mevcut- tur (TCK m. 66/6). Ancak failin kusur yeteneği, tipik ve hukuka aykırı fiili devam ettiği süre boyunca söz konusu olmayabilir. Kusur yetene- ğinin arandığı anın suçun işlendiği an olması sebebiyle, kesintisiz suç- larda failin fiili işlemeye devam ettiği süre boyunca kusur yeteneğine sahip olması gerekir. Ancak failin kusur yeteneği, tipik ve hukuka ay- kırı fiili devam ettiği süre boyunca söz konusu olmayabilir. Söz gelimi, akıl hastalığının etkisinde kalarak kesintisiz suç teşkil eden bir fiil gerçekleştiren kişi, kusur yeteneğine sahip değildir. Ancak, akıl hasta- lığı nedeniyle davranışlarını yönlendirme yeteneği belli ölçüde azal- mış olan kişinin kusur yeteneğine sahip olmadığını söylemek müm- kün değildir; burada kişinin kusur yeteneği azalmıştır. Aslında bu durum, failin cezasının tespiti bakımından önem arz eder. Kusur ilke- sinin bir gereği olarak fail, kusuru oranında cezalandırılır. II. KESİNTİSİZ SUÇLARDA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR A. Kesintisiz Suçun İşlendiği Yer - Ceza Kanununun Yer Bakımından Uygulanması Suçun işlendiği yerin belirlenmesi mevzusu, hem milletlerarası ceza hukuku hem de iç hukuk yönünden önemli bir yere sahiptir. Mil- letlerarası hukuk yönünden, özellikle fiilin gerçekleştirildiği yer ile neticenin gerçekleştirildiği yer arasına siyasal bir sınırın girdiği ve sınır ötesi suçların söz konusu olduğu hallerde suçun işlendiği yerin tespiti bir sorun olarak karşımıza çıkar. Bu durumda ceza kanunları- nın yer bakımından uygulanma alanına ilişkin ilkeler doğrultusunda bir çözüm yoluna gidilecektir. Nitekim yer bakımından uygulama ala- nı, ceza kanununun hangi coğrafi sınırlar dâhilinde uygulanabileceği- ne ilişkin bir konudur. Kesintisiz suçun söz konusu olduğu bir olayda Türk Ceza Kanu- nu’nun uygulanıp uygulanamayacağının belirlenmesi, milletlerarası GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 404 ceza hukukuna ilişkin normlar aracılığıyla yapılabilecektir. İç hukuk yönünden suçun işlendiği yerin tespiti, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun bazı hükümleriyle ilgili sonuç doğurur. Nitekim kanunda, yer bakı- mından yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkin bazı kıstaslara yer verilmiştir. TCK’nın 8. maddesinin ilk cümlesinde yer alan “Türkiye’de işle- nen suçlar hakkında Türk kanunları uygulanır” şeklindeki hükümle, yer bakımından uygulama konusunda mülkilik prensibinin esas alın- dığı ifade edilmiştir. Buna göre kimin işlediğine bakılmaksızın Türki- ye’de işlenen suçlar hakkında Türk kanunları uygulanır. Aynı fıkranın ikinci cümlesinde ise bir suçun Türkiye’de işlenmiş sayılması için ara- nan ölçüte yer verilmiştir. Buna göre “Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de işlenmesi veya neticenin Türkiye'de gerçekleşmesi halinde suç, Türkiye'de işlenmiş sayılır”. Bu düzenlemeyle hem fiilin işlendiği hem de neticenin gerçekleştiği yer, suçun işlendiği yer olarak kabul edilmiştir. Kanunda ifade edilen “fiil” kavramından, suçun kanuni tanımında yer alan hareketler, yani suçun icra hareketleri anlaşılma- lıdır24. Dolayısıyla suçun işlendiği yer, failin suçu gerçekleştirmeye yönelik faaliyette bulunduğu ya da suçun tipikliğini oluşturan hare- ketleri gerçekleştirdiği yerdir25. İhmali davranışlar da bu kapsamda değerlendirilmelidir26. İhmali suçlarda suçun işlendiği yer, ihmali davranışın gerçekleştirildiği, diğer bir deyişle icrai davranışta bulun- ma yükümlülüğünün yerine getirilmediği yerdir27. Suçun işlendiği yer, suçun maddi unsurlarından fiille ilgili olduğu gibi neticenin gerçekleştirildiği yerle de doğrudan ilgilidir. Suçun ka- nuni tanımında bir neticenin de arandığı suçlarda tipik neticenin ger- çekleştiği yer de suçun işlendiği yer olarak kabul edilir28. Görünüşte 24 Özgenç, İzzet (2022), Tür Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Ankara, s. 1083. 25 Eser, Albin/Weißer, Bettina (2019), in Schönke/Schröder Strafgesetzbuch, 30. Auflage, StGB § 9 kn. 4. 26 Akbulut, Berrin (2009), “Ceza Hukukunda Suçun İşlendiği Yer”, 3. Yılında Ceza Adaleti Sistemi, (Ed. Bahri Öztürk), Ankara, (s. 123-161), s. 134. 27 Akbulut, Suçun İşlendiği Yer, s. 138; Hakeri, Ceza Hukuku Genel Hükümler, s. 182. 28 Önder, Ayhan (1961), “Suçun İşlendiği Yer”, Adalet Dergisi, Yıl: 52, Sayı:1-2, s. 99. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 405 ihmali suçlarda neticeyi önlemekle yükümlü olan kişinin bu yükümlü- lüğünü ihmal ettiği yer dışında, engellemediği neticenin gerçekleştiği yer de suçun işlendiği yer olarak kabul edilir29. Kesintisiz suçun temadisi süresince birden fazla hareket söz ko- nusu olabilmektedir. Her ne kadar burada tipik fiil tekliğine ilişkin hükümler uygulama alanı bulsa da suçun işlendiği yerin belirlenmesi, hem maddi ceza hukuku hem de ceza muhakemesi hukuku bakımın- dan önemli sonuçlar doğurur. Öncelikle belirtmek gerekir ki kesintisiz suçun işlendiği yer bakımından yapılan açıklamalar, suçun işlendiği anın tespiti için de geçerlidir. Kesintisiz suçlarda suçun nerede işlen- miş olduğu doktrinde tartışmalıdır. Aslında buradaki tartışma, kesin- tisiz suçun niteliğine ilişkin doktrinde yapılan değerlendirmelerden kaynaklanmaktadır. Kesintisiz suçta neticenin devam ettiğini kabul eden bazı yazarlar, hareketi ve neticeyi ayırmanın mümkün olmadığı- nı ileri sürerek suçun sadece kesintinin gerçekleştiği yerde işlenmiş olacağını ifade eder30. Buna göre neticenin devam ettiği bütün yerler- de ve bütün ülkelerde kesintisiz suçun da işlendiği kabul edilemeye- ceği için kesintisiz suç, mesafe suçu olarak işlenemez31. Kesintisiz suçta neticenin devam ettiğini savunan bazı yazarlar ise neticenin sürdürüldüğü her yerde suçun işlendiğini kabul eder32. Bazı yazarlara göre ise suçun Türkiye’de işlendiğinin kabulü için, icra hareketlerinin Türkiye’de işlenen kısmının kesintisiz suçu oluşturması gerekir33. Kesintisiz suçta fiilin icrasının devam ettiğini savunan ve bizim de katıldığımız yazarlara göre, suçun icrası devam ettiği için icranın ger- çekleştirildiği her yerde ve her ülkede suçun işlenmiş olacağını kabul etmek gerekir34. Dolayısıyla fiilin Türkiye’de işlenen kısmının kesinti- 29 Özbek, Veli Özer/Doğan, Koray/Bacaksız, Pınar (2020), Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 11. Baskı, Ankara, s.141. 30 Önder, Suçun İşlendiği Yer, s. 99. 31 Dönmezer, Sulhi/Erman, Sahir (1997), Nazarî ve Tatbikî Ceza Hukuku, Genel Kısım Cilt: I, İstanbul, kn.518, s. 246. 32 Önder, Ayhan (1963), “Mütemadi Suç”, İ.H.F.M. C. XXIX, Sa. 1-2, s.100. 33 Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan (2020), Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 13. Baskı, Ankara, s. 803. 34 Önok, Murat (2013), “Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi Işığında Siber Suçlarla Mücadelede Uluslararası İşbirliği”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Nur Centel'e Armağan, (s. 1229-1270), s. 1233. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 406 siz suçu oluşturması şart değildir, icra hareketlerinin bir kısmının Türkiye’de işlenmiş olması yeterlidir. Örneğin, failin ruhsatsız olarak temin ettiği silahı yanında taşıyarak birden fazla ülkede dolaştırması halinde, söz konusu bütün ülkelerde ruhsatsız silah bulundurma su- çunun işlendiği söylenmelidir. İtalya’dan kaçırılan kişinin önce Al- manya’ya götürülmesi oradan da Türkiye’ye getirilmesi halinde, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu her üç ülkede de işlenmiş sayılır. Aynı şekilde işkence niteliğindeki fiillerin birden fazla ülkede işlen- meye devam edilmesi halinde, fiillerin gerçekleştirildiği ve neticenin meydana geldiği her yerde suç işlenmiş kabul edilmelidir. İnternet aracılığıyla işlenen kesintisiz suçlarda suçun işlendiği yerin tespiti hususuna ayrıca değinmek gerekir. İnternet yoluyla işle- nen suçlarda gerek fiilin gerçekleştirilmesi esnasında gerekse netice- nin meydana gelmesi esnasında ulusal sınırlar aşılabilmektedir. Siber suçlar olarak da ifade edilen bu suçların en önemli özelliği, fail ile mağdur arasında yer bakımından bir mesafenin bulunmasıdır35. Diğer bir deyişle, hem ülke sınırları içerisinde hem de uluslarara- sı boyutta sanal ortamın bir sınırının bulunmaması, bu ortamlarda işlenen kesintisiz suçların farklı yerlerde ve farklı ülkelerde işlene- bilmesi sonucunu doğurmaktadır. Kesintisiz suçun işlendiği yerin icra hareketlerinin gerçekleştirildiği yer olduğu göz önünde tutulduğunda, internet aracılığıyla işlenen kesintisiz suçun işlendiği yer de failin bu sisteme girdiği ve sistemde kaldığı yer olarak ifade edilebilir. Örneğin bilişim sistemine girme veya burada kalmaya devam etme suçunun işlendiği yer, failin sisteme girdiği yerle sistemde kaldığı süreçteki yeridir. Bir telefon uygulaması aracılığıyla sisteme girildiği düşünül- düğünde, sistemde kalındığı sürece telefonun götürüldüğü bütün yer- lerde suç işlenmiştir. Belirtilmelidir ki yayın yoluyla işlenen suçlarda, yayının yapıldığı her yerde suçun işlendiği kabul edilir. Bu durum internet ortamında yapılan yayın yoluyla işlenen suçlar bakımından da söz konusudur36. Dolayısıyla internet ortamında yapılan yayın yo- luyla işlenen suçlarda internet ortamındaki içeriğe ulaşılabilen her yer- de suçun işlendiği kabul edilmelidir. İnternet ortamında suçun işlendiği 35 Akbulut, Suçun İşlendiği Yer, s. 138. 36 Özgenç, Genel Hükümler, s. 1084. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 407 yerin fiziki ortam gibi düşünülmemesi gerekir. Burada dijital veriler aracılığıyla suç oluşturan içerik her yere taşınabilmekte ve bu içeriğe her yerden ulaşılabilmektedir. Bu yüzden suç oluşturan verilerin yalnız- ca fiziken sisteme yüklendiği yerde değil, aynı zamanda verilere ulaşıla- bilen her yerde suç işlenmektedir37. Aslında burada sunucuların sanal olarak bulunduğu yerlerde, icra davranışlarının gerçekleştirildiği ya da neticenin meydana geldiği kabul edilir38. Örneğin pornografik içerikteki verilerin sadece sisteme yüklendiği yer değil, aynı zamanda sanal or- tamdaki bu veriye ulaşılan yer de suçun işlendiği yerdir. Kesintisiz suçlarda suçun işlendiği yerin tayini bakımından bazı tartışmalar gündeme gelebilmektedir. Kesintisiz suçu, zincirleme su- çun bir görünüş şekli olarak kabul eden bazı yazarlara göre, kesintisiz suçu oluşturan fiilin parçalara ayrılmasıyla çok sayıda suç oluşmakta- dır39. Burada her bir suçun ayrı değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Kesintisiz suçu oluşturan fiillerin kendi içinde parçalara ayrılması ve ayrı suçlar olarak değerlendirilmesi, bütünü oluşturan her bir parça- nın nerede işlendiği sorununu ortaya çıkaracaktır40. Bu yüzden kesin- tisiz suçta tipik fiil tekliği niteliğindeki hareketlerin birbirinden ba- ğımsız olarak değerlendirilmemesi gerekir41. Burada suçu sürdürme- ye yönelik gerçekleştirilen icra hareketinin yerini suçun işlendiği yer olarak kabul etmek, kesintisiz suçun parçalara ayrıldığı anlamına gelmez. Dolayısıyla kesintisiz suç, hem suçun işlenmeye başlandığı ilk yerde hem de suçun işlenmeye devam ettirildiği yerlerde ve bütün bu zaman dilimi içerisinde işlenmektedir. Kesintisiz suçun işlendiği yer ve zaman bahsinin bir gerçeklik mi yoksa faraziye mi olduğu, bir başka tartışma konusudur. Bir görüşe göre kesintisiz suçun işlendiği yer ve zaman bahsi, bir faraziyeden 37 Özbek, Veli Özer, “İnternet Kullanımında Ortaya Çıkabilecek Bazı Ceza Hukuku Sorun- ları” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4 (2002): 101-158, s. 128. 38 Akbulut, Suçun İşlendiği Yer, s. 155. 39 Ortmann, fortgesetzte Verbrechen, s. 78. 40 Yerdelen, Erdal (2014), “Mütemadi Suç”, TAAD, Yıl:5, Sayı:18, Temmuz 2014, s. 127. 41 Gutenaecker, Dauer- und Zustandsdelikt, s. 21. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 408 ibarettir; konu, sadece bir gereklilik olduğunda gündeme gelecektir42. Kanaatimizce burada bir faraziye değil, somut bir gerçeklik söz konu- sudur. Kesintisiz suç, icra hareketlerinin veya neticenin meydana gel- diği her yerde işlenmiştir. Bu durum, mülkilik ilkesi bakımından ve özellikle failin yargılanabileceği ülkelerin tespiti için önem arz eder. Ceza muhakemesi kanunlarında kesintisiz suçun işlendiği yer olarak failin suç oluşturan faaliyetini sonlandırdığı ya da kesintinin meydana geldiği yerin kabul edilmesi, ceza yargılamasına ilişkin uygulamada birlik oluşturmayı amaçlar. Bu hükümler, suçun sadece kesintinin meydana geldiği yerde işlendiği anlamını taşımaz. Kesintisiz suçun işlendiği yer bakımından tartışılan bir diğer hu- sus da mülkilik ilkesiyle ilgilidir. Kitzinger’e göre, devletin cezalan- dırma gücünün mülkilik ilkesi bakımından sınırlandırılması kesintisiz suçlarda bir çıkmaz oluşturmaktadır. Söz gelimi, fiilin kısmen yurt dışında kısmen de yurt içinde işlenmiş olması durumunda, varsayım- dan hareketle yurt dışında gerçekleştirilen kısmın da yurt içinde ger- çekleştirilmiş gibi cezalandırılması, diğer devletin cezalandırma yet- kisine tecavüz olacaktır43. Aynı şekilde kanunlardaki farklılıklar sebe- biyle, özellikle aynı fiilin bir ülkede cezalandırılıp diğerinde cezalan- dırılmaması halinde, haksız bir cezalandırma söz konusu olabilecek- tir. Kesintisiz suç açısından fiilin yurt dışında gerçekleştirilen kısmı- nın da tipikliği oluşturması, fiil tekliği oluşturan bir suçtan dolayı iki ayrı ceza verilmesine yol açabilecektir. Türkiye’de hürriyetinden yok- sun kılınan mağdurun, uçakla Almanya’ya götürülmesi ve orada tu- tulmaya devam edilmesi hali buna örnek verilebilir. Aslında bu olayda her iki ülkede de tipikliğin bütün unsurları gerçekleştirilmiş bir suç söz konusudur. Her iki ülke de faili cezalandırma yetkisine haizdir. Ancak burada suçun Türkiye’de işlenen kısmıyla Almanya’da işlenen kısmını birbirinden bağımsız olarak değerlendirmek ve cezalandır- mak, çifte cezalandırmaya yol açacaktır. Dolayısıyla bu olayda, tıpkı yurt içinde işlenmiş bir suç gibi değerlendirme yapmak gerekir. Bu durumda haksızlığın yoğunluğunun artması sebebiyle, her iki ülkede- 42 Kitzinger, Friedrich (1902), Ort und Zeit der Handlung im Strafrecht, Zugleich eine Betrachtung der Erscheinungsformen des Deliktes, München, C. H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung (Oskar Beck), s. 250. 43 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 251. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 409 ki temadi süresi fail hakkında uygulanacak olan cezanın tayininde dikkate alınmalıdır. B. Kesintisiz Suçun İşlendiği Zaman - Ceza Kanununun Zaman Bakımından Uygulanması Ceza kanunlarının zaman bakımından uygulanma alanı, bir ceza kanununun zaman dilimi itibariyle hangi tarihten itibaren uygulana- bileceğinin belirlenmesiyle ilgilidir. Türk ceza hukukunda zaman ba- kımından uygulama konusunda “fiilin işlendiği zaman kanunu” esas alınmıştır (TCK m. 7). Aynı şekilde Alman ceza hukukunda da zaman bakımından uygulama, fiilin işlendiği zaman yürürlükte olan kanuna göre belirlenir (ACK m. 2). Buna göre, bir kişi fiili işlediği zaman yü- rürlükte olan kanunlara göre suç teşkil ediyorsa cezalandırılabilecek- tir. Bir fiil işlendikten sonra yürürlüğe giren kanunda suç olarak ta- nımlanmışsa, bu kanun geçmişe yürütülerek fail cezalandırılamaz. Yeni suçlar ihdas eden bir kanun, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonra işlenen fiiller bakımından uygulama alanı bulur. Keza bir suçun unsurlarında, cezalandırılabilme şartlarında, suçun karşılığında öngö- rülen ceza hukuku yaptırımlarında ve bir cezaya mahkûm olmaya bağlı kanuni neticelerde failin aleyhine olacak şekilde değişikliklerin yapılması halinde; bu kanun, yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenmiş olan fiiller bakımından uygulanamayacaktır44. Bununla birlikte sonra- dan yürürlüğe giren kanun, failin lehine olacak şekilde sonuç doğur- maktaysa yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenmiş olan fililer bakı- mından geçmişe yönelik olarak uygulanabilecektir45. Kesintisiz suç oluşturan fiile ilişkin ceza kanununlarının zaman bakımından uygulanmasında genel ilkeler geçerlidir. Bununla birlikte kesintisiz suçta yapılmış olan kanuni düzenlemeler veya değişiklikler, hâlihazırda işlenmekte olan bir kesintisiz suç bakımından bazı tartış- maların yapılmasını gerektirir. Nitekim burada tipik fiil tekliği oluştu- ran ve her iki kanun döneminde de işlenmekte olan bir fiil söz konu- sudur. Fiil devam etmekteyken sonradan yürürlüğe giren kanun, bu fiilin karşılığında daha az bir ceza öngörmüş ya da daha ağır bir ceza öngörmüş olabilir; bu fiili suç olmaktan çıkarabilir veya suç olarak 44 Özgenç, Genel Hükümler, s. 141. 45 Koca/Üzülmez, Genel Hükümler, s. 77. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 410 kanuni düzenleme altına almış olabilir46. Bu yüzden öncelikle kesinti- siz suçun işlenme zamanı tespit edilmeli, ardından kanun değişiklikle- rinin bu zaman üzerindeki etkileri tartışılmalıdır. Doktrinde çoğu yazar kesintisiz suçun işlenme zamanını suçun sona erdiği ya da kesintinin gerçekleştiği an olarak kabul eder47. Buna göre suçun tamamlandığı ve sona erdiği anlarda farklı iki kanunun yürürlükte olması halinde sona erme anındaki kanunun uygulanması gerekir. Burada sonraki kanunun failin lehine ya da aleyhine sonuç doğurmasının bir önemi bulunmaz48. Bazı yazarlar ise kesintisiz su- çun işlendiği zaman dilimini burada dikkate alır. Hälschner’e göre kesintisiz suçun devamı esnasında bir kanun değişikliği söz konusu olursa cezalandırma, failin iradesini devam ettirip ettirmediğine bakı- larak yapılmalıdır49. Eski kanunun lehe yeni kanunun aleyhe olması durumunda fail, suç işleme iradesini yeni kanun döneminde de sürdü- rürse burada failin lehine olan eski kanun uygulanmalıdır. Durum tam tersi olduğunda, lehe olan yeni kanun döneminde suç işleme iradesini devam ettiren fail hakkında yeni kanun hükümleri uygulanmalıdır. Bu ihtimallerde failin suç işleme iradesinin tek olması sebebiyle, lehe kanun döneminde fiilini gerçekleştirdiği kabul edilir. Kitzinger burada farklı bir değerlendirme yapmaktadır50: Eski ka- nun döneminde cezalandırılmayan ancak yeni kanunun yürürlüğe gir- mesinden sonra cezalandırılan kesintisiz suçun varsayım yoluyla en baştan itibaren cezalandırılması ya da kanunun yürürlüğe girmesinden önce işlendiğinden bahisle fiilin tamamının cezadan sarfınazar edilme- si, kendi içinde hakkaniyete uygun bir sonuç ortaya çıkarmaz. Fiilin sadece son kısmının gerçekleştirildiği aleyhe olan yeni kanun hükmünü tüm fiile etki edecek şekilde genelleştirmek de aynı şekilde adaletli 46 Önder, Mütemadi Suç, s. 101. 47 Katoğlu, Tuğrul (2008), Ceza Kanunlarının Zaman Yönünden Uygulanması, Anka- ra, s. 57. 48 Maurach, Reinhart/ Zipf, Heinz (1992), Strafrecht Allgemeiner Teil, Teilband 1, 8. Auflage, C. F. Müller Juristischer Verlag, Heidelberg, § 16, kn. 4. 49 Hälschner, Hugo (1860), Die Beurtheilung fortgesetzter und fortdauernder Verb- rechen bei einem während ihrer Verübung erfolgten Wechsel in der Gesetzge- bung, Archiv für preußisches Strafrecht, Herausgegeben durch Goltdammer (GA 8), Berlin, (s. 441-460), s. 453. 50 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 254. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 411 sonuç vermez. Dolayısıyla burada cezalandırılmayan kısmın ayrılması gerekir. Ayrıca kesintisiz suçun fiil tekliği oluşturması sebebiyle fail, aleyhe olsa da sonraki kanuna göre cezalandırılmalı, bununla birlikte cezanın belirlenmesinde yeni kanun hükümleri sınırlandırılmalıdır. Kanaatimizce kesintisiz suçun işlenme zamanı, failin suçu işle- meye başladığı an başlar, suçun sona ermesiyle biter51. Bir başka ifa- deyle kesintisiz suç, icra hareketlerinin gerçekleştirildiği andan suçun kesintiye uğrama anına kadar olan zaman diliminde işlenmektedir. Dolayısıyla kesintisiz suçun işlenme zamanını sadece suçun kesintiye uğrama veya sona erme anı olarak kabul etmek mümkün değildir. Ancak, çoğunluğun kabul ettiği gibi, kesintisiz suçun devamı esnasın- da meydana gelen değişiklikler sebebiyle failin sonraki kanuna göre cezalandırılması daha isabetlidir52. Nitekim fail yeni kanunun yürür- lüğü girdiği dönemde fiilini gerçekleştirmeye devam etmekte, aslında eski kanunun uygulanması sona erdikten sonra yeni kanunun tanımı- na uygun bir fiil gerçekleştirmektedir. Burada suç, yeni kanun döne- minde işlenmiştir. Yeni kanun zamanında işlenen bir suça eski kanu- nun uygulanma kabiliyeti yoktur53. Bu yüzden kesintisiz suç devam ederken kanunun değişmesi halinde, failin lehine mi yoksa aleyhine mi sonuç doğurduğuna bakılmaksızın suçun sona erme anında geçerli olan kanun hükmü uygulanır. Aslında burada bir kanuni düzenlemeye gerek olmamakla birlikte Alman Ceza Kanunu’nda açıkça düzenlene yapılmıştır. ACK’ya göre, fiilin işlenmesi esnasında bir kanun değişik- liği yapılırsa, fiilin sona erme anında yürürlükte olan kanunun uygu- lanması gerekir (ACK m. 2/2). Örneğin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunun işlendiği esnada ceza kanunda değişiklik yapılarak suçun cezası artırılmış olursa, fiilin sona erme anında geçerli olan kanunun uygulanması sebebiyle faile daha fazla ceza verilecektir54. Ancak fiilin eski kanun döneminde gerçekleştirilen kısmıyla yeni ka- nun döneminde gerçekleştirilen kısmının süresi cezanın belirlenme- sinde dikkate alınmalıdır. 51 Eser/Weißer, Schönke/Schröder StGB § 8 kn. 6. 52 Katoğlu, Tuğrul (2008), Ceza Kanunlarının Zaman Yönünden Uygulanması, Ankara, s. 57. 53 Koca/Üzülmez, Genel Hükümler, s. 81. 54 Roxin, Claus (2003), Strafrecht Allgemeiner Teil Bd. 2: Besondere Erscheinungs- formen der Straftat, C.H.BECK. I, § 5, kn. 52, s. 162. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 412 C. Kesintisiz Suçlarda Dava Zamanaşımı Suçun işlenmesinden sonra belirli bir zamanın geçmesi halinde, sanık hakkında kovuşturma yapılmasına ya da kovuşturma işlemleri- ne devam edilmesine engel olan (Verfahrenshindernis) zamanaşımı, dava zamanaşımı olarak ifade edilir55. Kunter’in ifadesiyle dava za- manaşımı, “suç faili hakkında suçu kovuşturulamaz hale getirmek sonucunu doğurmak üzere belli bir zamanın kanunda yazılı şartlar altında geçmesi”56 şeklinde tanımlanır. Kesintisiz suçlarda zamanaşımının belirlenebilmesi için, öncelikle kesintisiz suçtaki zamanaşımının başlangıç anının tespit edilmesi ge- rekir. Kesintisiz suçun tamamlanma ve sona erme anının farklılık gös- termesi sebebiyle, zamanaşımının başlangıç anına ilişkin farklı görüş- ler ileri sürülmüştür. Bir görüşe göre kesintisiz suçun tamamlanma anı, zamanaşımının başlangıç anı olarak kabul edilmelidir57. Sözgeli- mi, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda mağdurun özgürlü- ğünden alıkonulduğu andan itibaren dava zamanaşımı başlar. Bir diğer görüşe göre, kesintisiz suçun tamamlanmasından sona erme anına kadar sürekli olarak yeni bir zamanaşımı süresi başla- maktadır58. Örneğin mağdurun beş ay özgürlüğünden alıkonulması halinde dava zamanaşımı süresi beş ay boyunca her gün yenilenmek- te, mağdur serbest bırakıldığında gerçek anlamda işlemeye başlamak- tadır. Bu görüşe göre kesintisiz suçun bir süreç içerisinde işlenmesi, suç oluşturan fiilin kısmen zamanaşımına uğradığı kısmen de uğra- madığı sonucunu ortaya çıkarabilir59. Kişiyi hürriyetinden yokusun kılma suçunda fail, mağduru 1 ocaktan itibaren evinde tutmaya başlar ve 1 şubatta serbest bırakırsa zamanaşımı bakımından suç o gün, 1 martta serbest bırakırsa zamanaşımı bakımından suç o tarihte işlen- 55 Özgenç, Genel Hükümler, s. 1072. 56 Kunter, Nurullah (1951), Ceza Hukukunda Zamanaşımı, Yayınlanmamış Doçentlik Tezi, İstanbul, s. 44. 57 Loening, Richard (1908), “Die Verjährung”, in Birkmeyer, Karl/ Van Calker, Fritz u.a. (Hrsg.), Vergleichende Darstellung des Deutschen und Ausländischen Strafrechts. Vorarbeiten zur deutschen Strafrechtsreform. Allgemeiner Teil, 1. Band, Berlin, (s. 379-471), s. 439. 58 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 255. 59 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 256. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 413 miş kabul edilir. Aslında bu örnekte failin suç oluşturan davranışı, 1 ocaktan 1 şubata veya 1 marta kadar olan süre boyunca devam eder. Şayet zamanaşımı süresi bu zaman dilimi boyunca işlemeye devam ederse, fiil tekliği söz konusu olan bir durumda eylem, kendi içinde zamanaşımına uğrayan ve zamanaşımına uğramayan kısım olacak şekilde parçalara ayrılmış olur. Kesintisiz suçun her bir parçasının ayrı ayrı değerlendirilmesi cezalandırmada adaletsizliğe yol açacağı için, zamanaşımı en son gerçekleştirilen parça dikkate alınarak tespit edilmelidir. Bu ise suçun sona erdiği andır60. Doktrinde çoğunluğun kabul ettiği ve bizim de iştirak ettiğimiz diğer bir görüşe göre kesintisiz suçlarda dava zamanaşımı süresi, ke- sintinin gerçekleştiği anda başlayacaktır61. Diğer bir ifadeyle, kesinti- siz suçun tamamlanma anından değil, sona erme anından itibaren dava zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Söz gelimi, hürriyetinden yoksun bırakılan kişinin özgürlüğüne kavuştuğu an, nafaka yükümlü- lüğünün ihlali durumunda gerekli nafakanın ödenmeye başlandığı veya ödeme yükümlülüğünün sona erdiği anda suç sona ereceği için zamanaşımı süresi de işlemeye başlar. Kesintisiz suçun temadisi es- nasında yetkili mercilerin soruşturmaya başlamış olması ve iddiana- me düzenlemiş olması halinde, suçta hukuki kesinti meydana geleceği için, suç sona erecek ve zamanaşımı bu tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır62. İhmali kesintisiz suçlar bakımından da zamanaşımı- nın başlangıcına ilişkin aynı hususlar geçerlidir. Bu noktada ifade edilmelidir ki failin icrai davranışta bulunma yükümlülüğünün sona ermesiyle ihmali kesintisiz suç sona erecektir. Türk mevzuatında kesintisiz suçlarda dava zamanaşımı süresinin ne zaman başlayacağı açıkça belirtilmiştir. TCK’nın 66. maddesinin 6. fıkrasına göre, “kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği günden itibaren” zamanaşımı süresi işlemeye başlayacaktır. Alman mevzua- tında kesintisiz suçtaki zamanaşımına ilişkin özel bir hükme yer ve- rilmemiştir. Ancak ACK’nın 78a maddesinde dava zamanaşımının 60 Önder, Mütemadi Suç, s. 106. 61 Bosch, Nikolaus (2019), in Schönke/Schröder Strafgesetzbuch Kom-mentar, 30. Auflage, StGB § 78a kn. 11 62 Alşahin, Mehmet Emin (2016), Ceza Hukukunda Zamanaşımı, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara s. 144. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 414 “fiilin sona ermesiyle” ya da “tipikliğe uygun neticenin gerçekleşmesiy- le” başlayacağı ifade edilmiştir63. Bu genel hükümden kesintisiz suçlar- da zamanaşımının suçun sona ermesiyle başlayacağı anlaşılmaktadır. Kesintisiz suçlarda fiilin icrasının devam etmesi dolayısıyla, kanun ko- yucu hukuka aykırı durumun ortadan kalktığı andan itibaren dava za- manaşımı süresinin işlemeye başlayacağını kabul etmiştir64. Örneğin kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunda mağdurun özgürlüğüne kavuştuğu andan itibaren dava zamanaşımı süresi işlemeye başlaya- caktır. Kesintisiz suçlarda zamanaşımının başlangıcına ilişkin düzenle- melerde kesintinin gerçekleştiği ana işaret edilmesi, iki temel sebebe dayanmaktadır. İlk olarak kesintisiz suçun işlenmeye başladığı anla devam ettiği ve sona erdiği an arasında belirli bir zamanın geçmiş ol- ması burada dikkate alınmıştır65. İkinci olarak ise failin suça sebebiyet veren ilk davranışları ile son davranışları arasında ayrım yapılarak onun zamanaşımından faydalanacak duruma gelmesinin önüne geçil- mek istenmesi etkili olmuştur66. Zamanaşımı bakımından kesintisiz suça vücut veren fiilin, suçun tamamlanmasını sağlayan ve suçun sona ermesine kadar devam eden her parçası ayrı ayrı değerlendirilir ve birbirinden bağımsız ele alınırsa, cezalandırmada adalet sağlanamaz67. Belirtmek gerekir ki, ani suçlarda dava zamanaşımı süresinin baş- laması kesintisiz suçlardan farklılık arz eder. Ani suçlarda zamanaşımı, hukuka aykırı durumun meydana gelmesiyle, diğer bir deyişle suçun tamamlanmasıyla başlar68. Burada zamanaşımının başlangıç anı, devam eden dolaylı etkilerden bağımsızdır. Diğer bir ifadeyle her ani suçta fark- lı bir belirleme söz konusu olabileceğinden, zamanaşımı süresinin baş- langıcı suçun tamamlanmış olma durumuna göre yapılacaktır. Ani suç- larda söz konusu olan etkilerin devam etmesinin, zamanaşımı süresinin başlangıcını belirlemede bir önemi yoktur. Söz gelimi, yaralama sonucu yüzde oluşan sabit izin (durum suçu) uzun süre boyunca yok olmaması, 63 Yerdelen, Mütemadi Suç, s. 134. 64 Akbulut Berrin (2013), Dava Zamanaşımı Sürelerinin Başlaması, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 2, Aralık 2013, (Sayfa: 149-194), s. 174. 65 Dönmezer, Sulhi/Erman, Sahir (1997), Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Genel Kısım Cilt III, 12. Baskı, İstanbul, s. 259. 66 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 255. 67 Akbulut, Dava Zamanaşımı, s. 175. 68 Akbulut, Dava Zamanaşımı, s. 176. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 415 kasten yaralama suçundaki zamanaşımı süresinin başlangıcını değiştir- mez69. Sonuç olarak ani suçlarda zamanaşımı suçun tamamlanmasıyla birlikte başlar. Zamanaşımı bakımından kesintisiz suçların tamamlan- masıyla ani suçların tamamlanması bu açıdan farklılık arz eder. Keza kesintisiz suçta tamamlanma anının ötesinde sona erme anından itiba- ren zamanaşımı gündeme geleceği için, fail için dezavantajlı bir durum söz konusudur. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu, şayet hırsızlığa konu bir eşyanın muhafaza edilmesi veya gizlenmesi yoluyla işlenirse durum böyledir. Suç, muhafazanın sonlandırılmasına kadar işlenmeye devam eder. Burada zamanaşımı bakımından, suç eş- yasını kabul eden kişi, hırsızlık yapmak suretiyle eşyayı elinde bulundu- rana göre dezavantajlı durumdadır70. III. CEZA MUHAKEMESİ ANLAMINDA KESİNTİSİZ SUÇU OLUŞTURAN FİİLİN NİTELİĞİ Maddi ceza hukuku anlamındaki fiil kavramı, ceza muhakeme- sindeki fiil kavramına temel oluşturur. Bununla birlikte ceza muha- kemesi anlamında fiil kavramı, maddi ceza hukukundaki fiil kavra- mından hem içerik itibariyle hem de sahip olduğu fonksiyonları itiba- rıyla ayrılır71. Ceza muhakemesinde fiil kavramı, uyuşmazlık konusu olayın bütününü ifade eder72. Aslında burada fiil, onu oluşturan olayın bazı temel hususlarının tespitiyle ortaya çıkar. Dolayısıyla ceza mu- hakemesinde fiil, “iddianamede ortaya konulan hareket, fail, zaman, mekan, konu, araç, mağdur unsurları yönünden sınırlandırılmış olan olgular bütünü”73 olarak ifade edilebilir. Bu yüzden ceza muhakeme- sinde fiil, maddi ceza hukuku anlamında tek fiilden oluşabileceği gibi birden fazla fiilden de oluşabilir74. Bu itibarla ceza muhakemesi anla- mında fiil kavramı, maddi ceza hukukundaki fiil kavramına nazaran 69 Kitzinger, Ort und Zeit, s. 258. 70 Çınar, Ali Rıza (2009), “Hükmün Konusu ve Eylemi (Fiili) Değerlendirmede Mah- kemenin Yetkisi”, TBB Dergisi, Sayı 84, s. 39; Göktürk, Fikri İçtima, s. 18. 71 Huber, Michael (2012), Grundwissen – Strafprozessrecht: Die Tat im prozessualen Sinn, Juristische Schulung, JuS 2012, Heft 3, s. 208. 72 Ranft, Otfried (2003), Der Tatbegriff des Strafprozessrechts, Juristisc-he Schulung, JuS 2003, Heft 5 s. 417. 73 Kelep Pekmez, Tuğba (2019), Ceza Muhakemesinde Fiil, 1. Baskı, İstanbul, s. 94. 74 Sternberg-Lieben, Detlev/Bosch, Nikolaus (2019), in Schönke/Schröder Strafge- setzbuch Kommentar, 30. Auflage, StGB Vorbemerkungen § 52, kn. 48. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 416 daha geniş bir içeriğe sahiptir. Ceza muhakemesi bakımından kesinti- siz suçu oluşturan fiilin niteliğinin tespiti, ne bis in idem ilkesinin uy- gulanması ve kesin hükmün önleme etkisinin (Strafklageverbrauch) görünüm şekilleri bakımından önemlidir75. Kesintisiz suç, maddi ceza hukuku bakımından doğal anlamda birden fazla hareketten oluşmakla birlikte hukuki anlamda tek fiil niteliğine sahiptir76. Maddi ceza hukuku bakımından hukuki anlamda tek fiil niteliğinin söz konusu olması halinde ceza muhakemesi bakı- mından da fiil tektir77. Örneğin suç işlemek amacıyla bir örgüt kurma- ya ya da kurulmuş bir örgüte üye olmaya yönelik gerçekleştirilen bü- tün tipik davranışlar, hukuki bir değerlendirmeyle tek fiil olarak kabul edileceği için ceza muhakemesi anlamında da tek fiil söz konusu olur. Kesintisiz suçun içtima ilişkisi içinde bulunduğu bir ani suç ya da başka bir kesintisiz suçun aynı olayda söz konusu olması halinde ceza muhakemesi anlamında fiilin tek olup olmadığı ele alınmalıdır. Nite- kim burada özellikle kesin hükmün önleme etkisine ilişkin tartışmalar gündeme gelebilmektedir. Öncelikle belirtilmelidir ki maddi ceza hukuku anlamında birden fazla fiilin söz konusu olduğu hallerde, diğer bir ifadeyle gerçek içtima ilişkisinin bulunması halinde, ceza muhakemesi anlamında da birden fazla fiilin varlığı kabul edilir78. Ceza muhakemesi anlamında tek fiilin varlığını kabul edebilmek için, somut olayda söz konusu olan fiillerin sadece dışsal bir yakınlık içinde olması yeterli değil, aynı zamanda hak- sızlık içeriği itibariyle birbiriyle içsel bir bağlantıya da sahip olması gerekir79. Örneğin kesintisiz suç niteliğinde olan ruhsatsız silah bulun- durma suçu işlenmekteyken bu silahla bir kişinin öldürülmesi ya da yaralanması halinde, gerçek içtima hükümleri uygulanacaktır. Burada fiiller yer ve zaman bakımından yakın bir ilişki içinde olsa bile oluştur- 75 Yenisey, Feridun/Nuhoğlu, Ayşe (2019), Ceza Muhakemesi Hukuku, 7. Baskı, Ankara, s. 80. 76 Ünver, Yener/Hakeri, Hakan (2018), Ceza Muhakemesi Hukuku, 14. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, s. 83. 77 Huber, Tat, s. 208. 78 Tiemann, Frank (2023), in Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Auflage, StPO § 264, kn. 14. 79 Tiemann, Frank (2023), in Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Auflage, StPO § 264, kn. 15. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 417 dukları haksızlıklar bakımından bir yakınlıktan bahsedilemez. Bu yüz- den ceza muhakemesi anlamında da tek fiilin varlığından bahsedile- mez. Dolayısıyla kasten öldürme suçundan verilmiş olan bir hükmün ruhsatsız silah bulundurma suçuna kesin hüküm etkisi olmaz. Aynı şekilde ehliyetsiz araç kullanma suçunu (Al. KTK m. 21) işlemekte olan bir kişinin yakıt ikmali için durduğu esnada marketten birkaç ürün çalması halinde (ACK m. 242), fiil çokluğunun ve gerçek içtima ilişkisi- nin söz konusu olduğu bir olay gerçekleşmiştir. Burada ceza muhake- mesi bakımından da birden fazla fiilin olduğunu kabul etmek gerekir80. Dolayısıyla ehliyetsiz araç kullanma suçu bakımından verilen bir hü- küm, hırsızlık fiili bakımından bir etkiye sahip olmayacaktır. İçtima öğretisi bakımından kesintisiz suçun bir ani suçla fiil ayni- yeti göstermesi durumunda iki suç arasında fikri içtima ilişkisinin bu- lunduğu kabul edilir. Yukarıda ayrıntılı olarak ifade edildiği üzere, ke- sintisiz suçla ani suçu oluşturan fiiller kısmi ayniyet şeklinde görülebi- leceği gibi tam ayniyet şeklinde de görülebilir. Kanaatimizce kısmi ay- niyetin söz konusu olduğu hallerde fiil tekliği kabul edilemeyecek ve bu yüzden fikri içtima ilişkisinden bahsedilemeyecektir. Aynı şekilde ceza muhakemesi anlamında da bu gibi hallerde fiilin aynılığından bahse- dilmemelidir. Söz gelimi, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen başka bir suç söz konusu olduğunda, fiilin tam ayniyetinden bahsedilemez. Burada kesintisiz bir suçla ilgili kesin- leşmiş bir mahkûmiyet hükmünün bu suçla ilişkili olarak işlenen başka bir suça etkisi olmayacaktır81. Aynı şekilde ani suça ilişkin bir mahkûmiyet hükmü, kesintisiz suçta kesin hüküm etkisi doğurmaya- caktır. Parantez etkisi yoluyla fikri içtima hükümlerinin uygulandığı hallerde de ceza muhakemesi anlamında fiil çokluğundan bahsetmek gerekir. Nitekim parantez etkisinde, gerçek içtima ilişkisi içinde olan birbirinden bağımsız iki suç, her ikisiyle de kısmi ayniyet içerisinde olan başka bir suç ile birlikte gerçekleştirilmesi sebebiyle, bu suçlar arasında fiil tekliğinin bulunduğu kabul edilir82. Aslında burada maddi ceza hukuku anlamında birden fazla fiil söz konusudur. 80 Huber, Tat, s. 209. 81 Tiemann, KK-StPO § 264, kn. 19. 82 Maurach, Reinhart/ Zipf, Heinz (1992), Strafrecht Allgemeiner Teil, Teilband 1, 8. Auflage, C. F. Müller Juristischer Verlag, Heidelberg, § 16, kn. 29. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 418 Kesintisiz suçla başka bir kesintisiz suç arasındaki içtima ilişki- sinde de aynı değerlendirmeleri yapmak gerekir. Örneğin failin alkol- lü vaziyette araç kullanma suçunu işlediği esnada yanında ruhsatsız silah bulundurması halinde, iki farklı kesintisiz suçun zaman bakı- mından yakınlık içinde bulunduğu söylenebilir. Bu yakınlık fiil tekli- ğinin oluşması için yeterli değildir. Bu yüzden bu olayda birden fazla fiilin varlığı kabul edilerek gerçek içtima ilişkisi uygulanmalıdır. Ceza muhakemesi anlamında da burada birden fazla fiil söz konusudur. Sonuç olarak alkollü vaziyette araç kullanma suçuna ilişkin yapılan yargılama neticesinde verilen hüküm, ruhsatsız silah bulundurma suçu bakımından önleyici etki doğurmaz83. III. CEZA MUHAKEMESİ İŞLEMLERİNİN KESİNTİSİZ SUÇA VE TEMADİYE ETKİSİ A. Takibi Şikâyete Bağlı Kesintisiz Suçlarda Şikâyet Hakkının Kullanılmasının Kesintisiz Suça ve Temadiye Etkisi Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlardan zarar görenlerin, soruşturma ve kovuşturma yapılması ve failin cezalandı- rılması iradesini ortaya koymak suretiyle yetkili makamlara yaptıkları başvuru, şikâyet olarak ifade edilir84. Şikâyet, daha ziyade bireyi ilgi- lendiren suçlar bakımından söz konusu olmaktadır. Aslında burada haksızlık içeriği kamu adına resen soruşturma ve kovuşturma yapıl- masını gerektirmeyecek kadar az olan bir suç söz konusudur85. Örne- ğin, konut dokunulmazlığının ihlali suçunun gündüz vakti işlenmesi halinde mağdur veya suçtan zarar görenin şikâyeti aranır. Takibi şikâyete bağlı kesintisiz suçun söz konusu olduğu bir olayda şikâyet hakkının kullanılmasıyla ilgili bazı tartışmaların yapıl- ması elzemdir. İlk olarak şikâyet hakkının kullanılmasına ilişkin süre- nin başlangıcı, ardından şikâyet hakkının kullanılmasıyla kesintisiz suçun kesintiye uğrayıp uğramayacağı değerlendirilmelidir. İfade edilmelidir ki şikâyet hakkı, fiile ilişkindir ve bu hakka sahip kişinin “fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı ay içinde kullanılma- 83 Kelep Pekmez, Fiil, s. 226, 227. 84 Şahin, Cumhur/Göktürk, Neslihan (2022), Ceza Muhakemesi Hukuku, 13.Baskı, Ankara, s. 60. 85 Özgenç, Genel Hükümler, s. 772. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 419 lıdır.” Buradaki altı aylık sürenin hak düşürücü bir süre olması sebe- biyle, sürenin dolmasından itibaren şikâyette bulunulması mümkün değildir86. Burada bir sürenin öngörülmüş olmasının nedeni, hem failin sürekli olarak kovuşturma tehdidi altında kalmasını önleyerek hem de soruşturma ve kovuşturma makamlarının tereddüt içinde bulunmasını engelleyerek hukuki güvenliği ve kamu düzenini sağla- maktır87. Şikâyetin konusunu fiilin oluşturması, bazı sonuçlar ortaya çıka- rır. Bunlardan ilki fiilin kısımlara ayrılması suretiyle şikâyet hakkının, fiilin belirli bir bölümüyle sınırlandırılamayacağıdır88. Bu yüzden ke- sintisiz suçu oluşturan fiilin icra hareketlerinin bir kısmını ya da ih- mali davranışların belli bir bölümünü şikâyetten ari tutmak mümkün değildir. Söz gelimi, aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü (TCK m. 233) ihlal eden kişinin sorumluluğu için şikâyet hakkının sadece bakım yükümlülüğüyle sınırlandırılması mümkün olmaz. Evinin geçimi için gerekli maddi desteği sağlamama- nın yanında çocuğunun eğitim almasını sağlayacak adımları atmayan failin sadece maddi desteği sağlamadığından bahisle şikâyette bulu- nulması, eğitim yükümlülüğünden sorumlu tutulmayacağı anlamı taşımaz. Bir diğer sonuç ise şikâyet hakkının kullanılabileceği sürenin baş- langıç anına ilişkindir. Özellikle kesintisiz suçun şikâyete tabi olması halinde altı aylık sürenin ne zaman başlayacağı sorunu karşımıza çı- kar. Burada süre, fiilin icra edildiği ilk andan ya da suçun tamamlan- ma anından itibaren mi başlayacak, yoksa hukuka aykırı durumun devam ettiği esnada mı ya da fiilin sona erdiği anda mı başlayacaktır? Aynı şekilde fiilin öğrenilmesinden, fiilin varlığının öğrenilmesi mi yoksa fiilin sona erdiğinin öğrenilmesi mi anlaşılmalıdır? Kesintisiz suçlarda şikâyet hakkının başlama anına ilişkin dokt- rinde farklı görüşler ileri sürülmüştür. Bir görüşe göre, kesintisiz suçta şikâyet bakımından söz konusu olan hak düşürücü süre, su- 86 Şahin/Göktürk, Ceza Muhakemesi, s. 62. 87 Özgenç, Genel Hükümler, s. 775. 88 Güngör, Devrim (2009), 5237 ve 5271 sayılı Kanunlar Işığında Şikâyet Kurumu, Ankara, s. 12. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 420 çun kesintiye uğramasından itibaren değil, fiilin ilk bilindiği veya öğrenildiği andan itibaren başlamalıdır89. Aksi takdirde fiilin öğre- nilmesine rağmen suç kesintiye uğramadığı için, şikâyet hakkı doğ- mamış olur. Bizim de katıldığımız başka bir görüşe göre şikâyette bulunma süresinin başlama anı olarak, en erken temadinin sona erme anı kabul edilmelidir90. Diğer bir ifadeyle burada kesintisiz suçu oluşturan hu- kuka aykırı durumun kaldırılması ya da fiilin sona erdirilmesinden önce şikâyet süresi başlamamalıdır91. Sürenin başlangıç anının suçun tamamlanma anına veya temadi anına çekilmesi failin lehine ve mağ- durun aleyhine olacak şekilde şikâyet hakkının kullanılmasını kısıtla- yacaktır. Failin kesintisiz suçu sürdürmesi ancak kendi aleyhine sonuç doğurabilir92. Belirtilmek gerekir ki şikâyet süresinin başlangıç anı olarak suçun sona erme anını kabul etmek, kesintisiz suçun işlendiği sırada şikâyet hakkının kullanılamayacağı anlamına gelmez. Suçun temadisi esnasında da şikâyette bulunulabilir. Kesintisiz suçlarda şikâyet hakkının kullanılmasıyla ilgili olarak ele alınması gereken bir diğer husus, takibi şikâyete bağlı kesintisiz bir suçun işlendiği esnada yine takibi şikâyete bağlı başka bir suçun işlenmiş olması halidir. Bu ihtimalde kesintisiz suça ilişkin yapılan şikâyetin diğer suçu kapsayıp kapsamayacağına değinilmelidir. Şikâyetin konusunu ceza muhakemesi anlamında fiil oluşturur. Ceza muhakemesinde fiil ile kastedilen ise uyuşmazlığın konusunu oluştu- ran olayın tamamıdır93. Bu yüzden fiilin, takibi şikâyete bağlı birden fazla suçu meydana getirip getirmediği hususu hukuki nitelendirmey- le ilgilidir94. Bu anlamda suçtan zarar görenin fiili nitelemesinin bir önemi yoktur. Sonuç olarak suçtan zarar gören tarafından öğrenilen olayın şikâyet yoluyla adli mercilere aksettirilmesi halinde, birden fazla şikâyet hakkının kullanıldığını kabul etmek gerekir. 89 Güngör, Şikâyet, s. 66. 90 Önder, Mütemadi Suç, s. 108. 91 Dönmezer/Erman, Cilt I, s. 390. 92 Yerdelen, Mütemadi Suç, s. 136. 93 Göktürk, Fikri İçtima, s. 18. 94 Kelep Pekmez, Fiil, s.168. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 421 Takibi şikâyete bağlı bir kesintisiz suçta şikâyetin yapılmış olma- sı, ceza muhakemesi sürecini başlatan bir işlem olarak karşımıza çı- kar. Bu durumda kesintisiz suçta bir hukuki kesintinin olup olmaya- cağı ele alınmalıdır. Belirtilmelidir ki kesintisiz suçta temadi failin iradesiyle ya da iradesi dışında bir sebeple kesintiye uğrayabilir. Bazı ceza muhakemesi işlemleri kesintisiz suçta bir kesinti oluştur ve suçu sona erdirir. Burada önemli olan husus, failin fiilini sürdürebilecek durumda olmamasıdır. Söz gelimi failin konut dokunulmazlığının ihla- li suçu bakımından yakalanması veya tutuklanması halinde, fail adli mercilerin gözetimi altında bulunduğu için artık suçu devam ettirme iradesini ortaya koyamayacak ve suç sona ermiş olacaktır. Bu doğrul- tuda şikâyetin yapılmış olması göz önünde tutulduğunda, aynı sonuca ulaşılamaz. Nitekim ceza muhakemesi işlemi olarak şikâyet, sadece adli mercileri harekete geçirmek için bir araç olup failin fiili üzerinde doğrudan bir etkiye sahip değildir. Şikâyet yapılmış olmasına rağmen fail, fiilini devam ettirebilecektir. Örneğin fail konut dokunulmazlığı- nın ihlali suçunu işlemekteyken yetkili mercilere şikâyet edilmiş ve buna rağmen konuttan çıkarılamamış olabilir. Bu durumda şikâyetin fiili kesintiye uğrattığından bahsedilemez95. Kesintisiz suçun işlenmesine devam edildiği esnada şikâyetin ya- pılmış olması, şikâyeti fiilin o ana kadar işlenen kısmıyla sınırlı tut- maz. Burada kesintisiz suçun bir bütün olduğu ve hukuki anlamda fiil tekliği oluşturduğu gözetilerek failin şikâyetten sonra gerçekleştirdiği davranışlar da bu kapsama dâhil edilmelidir. Bununla birlikte yapılan ilk şikâyetin sonuçsuz kalması halinde suçtan zarar gören veya mağ- dur, fiilin devam etmesi sebebiyle şikâyet hakkını tekrar kullanabile- cektir96. Kesintisiz suçta şikâyet hakkından feragat, vazgeçme ve şikâyetin geri alınması olanak dâhilindedir. Feragat, doğmuş fakat henüz kulla- nılmamış olan şikâyet hakkının kullanılmayacağının, hakkın kullanı- labileceği süre içinde açıklanmasıdır97. Kesintisiz suçun temadisi es- nasında şikâyet hakkından feragat edilmesinin hiçbir hükmü yoktur. 95 Katoğlu, Tuğrul (2022), Kesintisiz Suç (Mütemadi Suç), Seçkin Yayınevi, Ankara, s. 168. 96 Demirbaş, Timur (2019), Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, Ankara, s. 245. 97 Şahin/Göktürk, Ceza Muhakemesi, s. 64. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 422 Nitekim suç sona erdikten sonra başlayacak olan şikâyet süresi içeri- sinde her zaman şikâyet hakkı kullanılabilir98. B. Kesintisiz Suç ve Suçüstü İlişkisi Suçtan zarar görenin veya mağdurun fiili öğrenmesine rağmen süresi içerisinde şikâyet hakkını kullanmaması halinde, bu hakkından zımnen feragat ettiği söylenebilir. Yapılmış olan şikâyet ise ancak geri alınabilir, yani şikâyetten vazgeçilebilir (TCK m. 73/4). Temadi anında şikâyet yapılmış ve sonrasında şikâyetten vazgeçilmiş olabilir. Ancak fail fiilini şikâyetin geri alınmasından sonra da sürdürmekteyse, bu fiilin sona ermesinden itibaren yine şikâyet hakkının kullanılması mümkündür. Bu durumda şikâyetini geri alan kişinin sonradan ger- çekleştirilen davranışlar için vazgeçme hakkını kullandığı söylene- mez. Suçun hukuki anlamda fiil tekliği oluşturması, burada önemli değildir. Doktrinde genel olarak kabul edildiği üzere kesintisiz suçlarda suçüstü halinin uygulanması mümkündür99. Kanaatimizce de işlen- mekte olan bir kesintisiz suçun söz konusu olması durumunda suçüs- tü hali gündeme gelebilir. Kesintisiz suçta suçüstü haliyle ilgili olarak üzerinde durulması gereken husus, temadinin varlığının tek başına suçüstü halinin uygulanması için yeterli olup olmayacağıdır. Bir başka ifadeyle kesintisiz suçta suçüstü hali için, icrai ya da ihmali davranışın hangi şekillerde tezahür etmesi gerektiği tespit edilmelidir. İfade edilmelidir ki kesintisiz suçlarda suçüstü hali, suçun icra hareketlerinin başlamasından suçun sona ermesine kadar mümkün olabilmektedir100. Dolayısıyla temadi esnasında da suçüstünden bah- sedilebilir. Bunun için temadi esnasında fail tarafından suçun icra hareketlerinin yapıldığının gözlemlenmesi, failin suç oluşturan dav- ranışlarını ortayı koyması gerekir. Dolayısıyla kesintisiz suçu işlediği tespit edilen bir kişinin davranışlarını ortaya koymadığı esnada su- 98 Katoğlu, Kesintisiz Suç, s. 169. 99 Aras, Bahattin (2022), “Hâkim ve Savcılar Hakkındaki Suç Soruşturma ve Kovuş- turmalarında Uyulacak Usul ve Esaslar”, Ankara Üni. Hukuk Fak. Dergisi, 71 (1) 2022: 207-279, s. 252. 100 Sağlam, Fazıl (2019), “Anayasa Hukuku Perspektifi ile “Ağır Cezayı Gerektiren Suçüstü Hali” Kavram Üzerine Bir Deneme”, Anayasa Hukuku Dergisi, C. 8, Sa.15, s.228. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 423 çüstü sebebiyle yakalanması mümkün değildir. Söz gelimi konut do- kunulmazlığının ihlali suçunu işleyen failin evde bulunduğu esnada görülmesi durumunda ya da evdan çıkmaktayken takip edilmesi ha- linde suçüstü sebebiyle yakalanabilir. Bir kesintisiz suç şüphesinin öğrenilmesiyle bu suça ilişkin soruş- turma aşaması başlayacaktır. Soruşturma aşamasının başlamış olma- sı, failin işlemeye devam ettiği kesintisiz suça doğrudan nihayet ver- mez. Bununla birlikte ceza muhakemesinde araç ve geçici nitelikte olan bazı koruma tedbirleri kesintisiz suç üzerinde etki doğurabilir. Fail bir kesintisiz suçu işlemekteyken yakalanır, gözaltına alınır veya tutuklanırsa, kesintisiz suçta hukuki ya da fiili bir kesitinin olup olma- yacağı tartışması gündeme gelir. Doktrinde bazı yazarlara ve Yargıtay’a göre yakalanma veya tu- tuklanma anında suçun kesintiye uğradığı kabul edilir101. Buna göre fail, yakalama veya tutuklama gibi bir koruma tedbiri sebebiyle özgür- lüğünden mahrum edilmiş, yani suçun temadisi fiilen kesintiye uğra- mış ve serbest bırakıldıktan sonra aynı fiili işlemeye devam etmiş olabilir. Burada failin özgürlüğünden mahrum edilmesiyle fiille olan bağlantısı kesileceğinden, yeni bir suç söz konusu olacaktır102. Bizim de katıldığımız bazı yazarlara göre, yakalama, gözaltına alma veya tutuklama “temadinin hukuken sona ermesine” neden ola- bilecek bir mahiyet arz etmez103. Burada koruma tedbirleri bakımın- dan bir genelleme yapmak ya da failin özgürlüğünün alıkonulması halinde her zaman suçun kesintiye uğrayacağını kabul etmek müm- kün değildir. Şüpheli hakkında özgürlüğünü kısıtlayıcı bir koruma tedbiri uygulanması, kesintisiz suçta hukuki ya da fiili bir kesinti oluş- turmayabilir. Kanaatimizce yakalamanın ya da tutuklamanın fiilen bir kesinti meydana getirip getirmeyeceği her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir husustur. Şüpheli, yaka- lanmış olmasına rağmen kesintisiz suçu işlemeye devam edebilir. Söz gelimi, mağduru dağ evinde bir odaya kapatan kişinin, yiyecek bir 101 Demirbaş, Genel Hükümler, s. 244; Yarg.16.CD, 18.02.2020 T., 2020/8 E., 2020/1625 K. 102 Dönmezer/Erman, Cilt I, s. 390. 103 Sarıtaş Erkan (2018), Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220 - 221), 1. Baskı, s. 485. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 424 şeyler almak maksadıyla şehir merkezineinmesi veburadakolluk kuv- vetlerince yakalanması halinde mağdur odada kalmaya devam etmek- tedir. Fail, mağdurun serbest kalmasına yönelik bir irade ortaya koy- madığı sürece, suç ihmali davranışla işlenmeye devam edecektir. Bu olayda yakalama tedbirine başvurulması suçta bir kesinti meydana getirmez. Bununla birlikte kişinin suçüstü halinde yakalanması, kesin- tisiz suçu sona erdirecek, suçta bir kesinti meydana getirecektir. Ko- nut dokunulmazlığının ihlali suçunu işlemekte olan failin yakalanarak odaya kapatılması ve sonrasında kolluk kuvvetlerine teslim edilmesi halinde suç kesintiye uğramış ve sona ermiştir. Kesintisiz suç niteliğinde olan suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgüte üye olma suçunda, örgüt üyesinin adli mercilerce yakalanması halinde örgütsel bağın ve temadinin sona erip ermeyeceği aynı doğ- rultuda incelenmelidir. Yargıtay’a göre yakalanma anında örgüte üye olma suçunun kesintiye uğrayacağı kabul edilir104. Ancak yakalama ya da tutuklamanın kısa süreli olması halinde örgütsel bağ fiilen sona ermeyebilir, kişi tutukevinden fiilin icrasını devam ettirebilir. Dolayı- sıyla burada kısa bir fiili kesintinin söz konusu olduğu, bunun da suçu sona erdirmeyeceği söylenebilir105. Kesintinin uzun sürdüğü hallerde ise örgüt üyeliği fiilinin yakalanma/tutuklama ile birlikte kesildiği ve bilahare yeniden örgütsel bağın sağlanması söz konusu ise artık yeni bir suç örgütüne üye olma suçunun icrasına başlandığı kabul edilme- lidir106. C. İddianamenin Düzenlenmesinin Kesintisiz Suça ve Temadiye Etkisi Soruşturma evresinde Cumhuriyet savcısı, yeterli delil bulunması halinde bir muhakeme engeli yoksa ya da takdir yetkisini kullanmayı gerektirecek bir durum yoksa dava açmak üzere bir iddianame düzen- ler (CMK m. 170). Mahkemenin kovuşturma evresinde delilleri tartı- şarak maddi gerçeğe ulaşmaya çalışması, o fiilin iddianameyle dava konusu yapılmasına bağlıdır. Bu yüzden bir kesintisiz suçun işlendiği 104 Dönmezer/Erman, Cilt I, s. 390. 105 Sarıtaş Erkan (2018), Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220 - 221), 1. Baskı, s. 485. 106 Sarıtaş, Örgütlenme Suçları, s. 486. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 425 hususunda yeterli delilin olması halinde yargılamanın başlayabilmesi için, Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesi ve mahkemece bu iddianamenin kabul edilmesi gerekir. Burada iddianamenin düzen- lenmesinin ve iddianamenin kabul edilmesinin, yani davanın açılmış olmasının kesintisiz suça etkisinin ne olacağı gündeme gelir. Bir görüşe göre kesintisiz suçtaki temadi esnasında yetkili merci- ler soruşturmaya başlamışsa ve iddianame düzenlenmişse, temadi iddianamenin tanzimi ile birlikte kesilecek, suç tarihi de iddianame- nin tanzim tarihi olarak kabul edilecektir107. Yargıtay da eski tarihli bazı kararlarında iddianamenin düzenlenmesinin kesintisiz suçta kesintiye sebebiyet vereceğini kabul eder. Yargıtay bu hususu bir ka- rarında şu şekilde ifade etmiştir: “Sanığın suça konu yere el atmasını sürdürmesi iddianame ile hukuki kesintiye uğramıştır. Suç tarihinin temadinin kesildiği 12.7.1991 olarak kabulü ve zamanaşımının dol- madığı gözetilerek yargılamaya devam edilerek sonucuna göre karar verilmek gerekirken yazılı biçimde TCK’nın 102/4. Maddesi uyarınca kamu davasının ortadan kaldırılmasını karar verilmesi bozmayı ge- rektirmiştir”108. Yargıtay yeni tarihli bazı kararlarında da iddianame- nin düzenlenmesinin kesintisiz suçta hukuki kesinti oluşturacağını ifade etmiştir109. Bununla birlikte bizim de katıldığımız diğer bir görüşe göre, kişi hakkında iddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmiş olması halinde bir hukuki kesinti meydana gelir110. Dolayısıyla bir kesintisiz suça ilişkin davanın açılmasıyla temadi kesintiye uğrayacak ve suç sona erecektir. CMK’nın 175. maddesine göre, “İddianamenin kabu- lüyle, kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar” hükmü dikkate alındığında, iddianamenin düzenlenmiş olması tek başına yargılamanın başlaması için yeterli değildir111. Kesintisiz suça ilişkin bir iddianamede ancak o ana kadar gerçekleştirilen fiiller yer alabilir. Bu tarihten sonraki fiillere iddianamede yer verilemez. Bu sebeple iddianamenin kabul edilmesiyle olaylar arasında hukuki bir kesinti 107 Yerdelen, Mütemadi Suç, s. 127. 108 Yargıtay 8. C.D., 1995/8350 E., 1995/10904 K. 06.07.1995 T. 109 Yargıtay 16. C.D., E. 2020/8, K. 2020/1625, T.18.02.2020. 110 Demirbaş, Genel Hükümler, s. 244. 111 Kunter, Zamanaşımı, s. 67. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 426 meydana gelir ve davanın açılmasından sonra devam eden olaylar artık başka bir ceza muhakemesinin konusunu oluşturur112. İddiana- menin kabulünden sonraki süreçte söz konusu olan fail davranışları, açılmış olan davayla ilgili kesin hükme dâhil edilemeyecektir. Burada söz konusu olan fiillerin ayrı bir suç oluşturması dolayısıyla, bunlara ilişkin yargılamanın yapılabilmesi için ayrı bir iddianame düzenlen- mesi ve bu iddianamenin kabul edilmiş olması gerekir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu da iddianame ile dava açıldıktan sonra hukuki kesinti- nin meydana geleceğini ifade etmiştir113. Genel Kurul’a göre sonraki süreçte söz konusu olan ve temadi halindeki fiiller ayrı bir suç oluştu- racağı için, önceki ve sonraki davaların aynı fiil kapsamında sayılması mümkün değildir. Keza, kesintisiz suçla ilgili olsa bile iddianamede gösterilmeyen fiil sebebiyle ek savunma hakkı verilmeksizin hüküm kurulamaz114. Aslında bu durum davasız yargılama olmaz ilkesinin de bir gereğidir. Nitekim bu ilkeye göre, suç olduğu iddia edilen bir fiil ile ilgili olarak fail hakkında yargılama yapılabilmesi için, bu fiilin dava konusu yapılması gerekir115. Mahkeme, kendiliğinden sonraki fiilleri değerlendirmeye konu edemez. IV. KESİNTİSİZ SUÇTA YER BAKIMINDAN YETKİLİ MAHKEMENİN BELİRLENMESİ Yer bakımından yetkili mahkeme, suçun Türkiye’de veya yurt dı- şında işlenmiş olması ya da bazı taşıma araçlarıyla bağlantılı olarak işlenmiş olması dikkate alınarak farklı esaslara göre belirlenmektedir. Aslında mahkemeleri yer bakımından yetkili tayin etme ya da mah- kemelerin faaliyetlerini belirli bir alanla sınırlama düşüncesinin teme- linde sanığın çıkarları değil, yargılamanın daha kolay yapılabilmesi düşüncesi yatmaktadır116. Bu yüzden yer bakımından yetki kuralları, çeşitli ölçütlere göre belirlenmiştir. 112 Çınar, Ali Rıza (2009), “Hükmün Konusu ve Eylemi (Fiili) Değerlendirmede Mah- kemenin Yetkisi”, TBB Dergisi, Sayı 84, s. 56. 113 Yargıtay 8. C.D., E. 2014/272, K. 2014/13171, T. 29.05.2014. 114 Yargıtay 8. C.D., E. 2013/1779, K. 2013/27460, T. 18.11.2013. 115 Kaymaz, Seydi (2019), “Davasız Yargılama Olmaz İlkesinin İhlal Edilmesi ve So- nuçları”, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş TEZCAN’a Armağan, C.21, Özel S., (s. 295- 326), s. 297. 116 Centel, Nur/Zafer, Hamide (2018), Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. Baskı, İstanbul, s. 606. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 427 Ceza Muhakemesi Kanunu, yer bakımından yetkili mahkemeyi belirlemede, karma bir sistem uygulamaktadır. Kanunda önce temel kurala göre yetkili mahkeme tayin edilmiş, ardından bu kurala göre yetkili mahkeme tespit edilemediğinde yedek kurallara göre mahke- menin yetkisi belirlenmiştir117. Böylece, hem somut olayda uygulana- cak yetkili bir mahkeme mutlaka bulunacak hem de bazı durumlarda birden fazla mahkeme aynı anda yetkili olabilecektir. Türkiye’de işlenen suçlarda temel kural, suçun işlendiği yer mah- kemesinin yargılamaya yetkili olmasıdır (CMK m. 12). Suçun işlendiği yer, hangi mahkemenin yargı çevresinin sınırları dâhilindeyse o suçu yargılamaya o yer mahkemesi yetkilidir. Yukarıda ifade edildiği üzere suçun işlendiği yer, failin suçu ger- çekleştirmeye yönelik faaliyette bulunduğu ya da suçun tipikliğini oluşturan neticeyi gerçekleştirdiği yerdir. Dolayısıyla kesintisiz suçun işlendiği yer, suçu oluşturmaya yönelik icrai ya da ihmali davranışın gerçekleştirildiği, suçun tamamlanma anından sona erme anına kadar söz konusu olan davranışların gerçekleştirildiği her yerdir. Yer bakımından yetkili mahkemeye ilişkin genel kurala göre ke- sintisiz suçta yetkili mahkeme, suçun sürdürüldüğü her yerdeki mah- keme olabilir. Burada Türkiye’deki birden fazla mahkeme yargılama- ya yetkili olabilir. Kanun koyucu bir karışıklığa mahal vermemek adı- na kesintisiz suça ilişkin ayrı bir ölçüt koymuştur. Buna göre kesinti- siz suçta yetkili mahkeme, “kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi- dir” (CMK m.12/2). Kesintisiz suçun teşebbüs aşamasında kalmış ol- ması halinde yetkili mahkeme, son icra hareketinin yapıldığı yer mah- kemesidir. Kanaatimizce burada kesintinin gerçekleştiği yer mahke- mesinin yetkili mahkeme olarak tayin edilmesi, bazı sorunlara yol açabilecektir. Özellikle kesintisiz suçu oluşturan eylemlerin yoğun olarak gerçekleştirildiği yer ile kesintinin meydana geldiği yerin farklı olması halinde, hem delillerin toplanmasında sorunlar yaşanacak hem de maddi gerçeğe ulaşmak daha zor olacaktır. Sözgelimi örgütlü suçun söz konusu olduğu bir olayda failin örgütün faaliyetini yürüttüğü yer ile suçun kesintiye uğradığı yer farklı olabilir. Bu yüzden söz konusu hükmün revize edilmesi ve kesintisiz suçta temadinin olduğu yer 117 Şahin/Göktürk, Ceza Muhakemesi, s. 267. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 428 mahkemelerinin de yetkili kılınması gerekir. Dolayısıyla bu hükmün birden fazla yer mahkemesinin yetkili olacak şekilde yeniden düzen- lenmesi daha isabetli olacaktır. Mevcut düzenleme doğrultusunda Türkiye’de işlenen kesintisiz suç bakımından kural açık olmakla birlikte, kesintisiz suçun kesintiye uğradığı yerin Türkiye dışında bir yer olması halinde kanaatimizce genel kurala gidilmelidir. Örneğin, Türkiye’de kaçırılan bir kişinin Almanya’ya götürülmesi ve orada serbest bırakılması halinde kesintisiz suç, Almanya’da kesin- tiye uğramıştır. Failin Türkiye’den ayrıldığı yer, suçu Türkiye’de son işlediği yer olmasına rağmen suç burada kesintiye uğramamıştır. Bu yüzden temadinin Türkiye’de sona ermediği hallerde yetkili mahke- me, genel kurala göre belirlenmelidir118. Yani fiilin işlendiği yer mah- kemesi yetkili mahkeme olarak kabul edilmelidir. Türkiye’de birden fazla mahkemenin yetki alanına giren bir yerde suçun işlenmiş olması halinde, bu mahkemelerden her birinin davaya bakabilmesi gerekir. İhmali suçlarda yetkili mahkeme, failin icrai davranışta bulunma yükümlülüğünü yerine getirebileceği yerdeki mahkemedir119. Bunun- la birlikte kesintisiz suç niteliği taşıyan bir ihmali suç söz konusu ol- duğunda, “suçun işlendiği yer mahkemesi” genel kuralını değil kesin- tisiz suça ilişkin “kesintinin gerçekleştiği yer mahkemesi” kuralını uygulamak gerekir. İnternet aracılığıyla işlenen kesintisiz suçlarda yetkili mahkeme- nin tayininde de bahsedilen esaslar kural olarak geçerli olmalıdır. Kesintisiz suç, icra hareketlerinin gerçekleştirildiği her yerde işlenmiş olacağından, sanal ortamlarda işlenen kesintisiz suçlarda suçun icra hareketleri failin sisteme girdiği ve burada kaldığı her yerde gerçek- leştirilmiş olur. Örneğin bilişim sistemine girme veya burada kalmaya devam etme suçu bakımından yetkili mahkeme, failin sistemde kal- maya son verdiği yerdeki mahkemedir. Burada fiilin işlendiği yer, failin bedenen bulunduğu yer dışında hedeflenen bilişim sisteminin bulunduğu yeri de kapsar. Dolayısıyla yetkili mahkeme hem failin 118 Katoğlu, Kesintisiz Suç, s. 195. 119 Geilhorn, Alexandra (2023), Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Aufl. 2023, StPO § 7 kn. 2. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 429 bulunduğu yer hem de bilişim sisteminin bulunduğu yer mahkemele- ridir120. Yukarıda belirtildiği üzere internet ortamında suç oluşturan veri- lerin yalnızca fiziken sisteme yüklendiği yerde değil, aynı zamanda verilere ulaşılabilen her yerde suç işlenmektedir. Dolayısıyla kesinti- siz suç niteliği taşıyan bu sanal verilere ulaşılabilindiği her yerdeki mahkeme yetkili olabilmelidir. Bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenen suçlarda yetkili mahkemenin tayinine ilişkin kanunda ek bir yetki düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre “Bilişim sistemlerinin… araç olarak kullanılması suretiyle işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir” (CMK m. 12/6). V. MAHKEME KARARLARININ KESİNTİSİZ SUÇA VE TEMADİYE ETKİSİ Ceza muhakemesinin temel ilkelerinden olan “ne bis in idem” il- kesi uyarınca aynı kişi hakkında aynı fiilden ötürü birden fazla kez ceza yargılaması yapılamaz121. Bu yüzden bir kesintisiz suçla ilgili kesin hükmün bulunması halinde aynı fiille ilgili tekrar muhakeme yapılamaz. Aynı şekilde aynı kesintisiz suçla ilgili derdest olan bir davanın varlığı halinde bu dava, yeni bir ceza davasının açılmasına engel olur. Türk hukuku bakımından ne bis in idem prensibine ilişkin herhangi bir anayasal düzenleme mevcut değildir. Bununla birlikte, anılan prensibin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 162. maddesinin ikinci fıkrası ve 223. maddesinin yedinci fıkrasında oldukça net bir şekilde yer bulduğunu söylemek mümkündür. Ceza muhakemesinde, soruşturma aşaması bakımından ne bis in idem prensibi, CMK’nın 162. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen “Ko- vuşturmaya yer olmadığına dair karar verildikten sonra yeni delil meydana çıkmadıkça, aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz” ifade- siyle kanuna dâhil edilmiştir. Kovuşturma aşaması bakımından ise CMK’nın 223. maddesinin yedinci fıkrasında yer verilen “Aynı fiil ne- deniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa davanın reddine karar verilir” ifadesiyle aynı ilke korun- muştur. Bununla birlikte kesintisiz suçla ilgili olarak bir kesin hük- 120 Akbulut, Berrin (2017), Bilişim Alanında Suçlar, Ankara, Adalet Yayınevi, s. 156. 121 Şahin/Göktürk, Ceza Muhakemesi, ss.72-73. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 430 mün varlığına rağmen suç işlenmeye devam edilebilir122. Bu durumda ne bis in idem ilkesinin uygulama alanı bulup bulamayacağı değerlen- dirilmelidir. Kesintisiz suçu oluşturan fiil dolayısıyla kişi hakkında bir kesin hüküm söz konusu olduğunda, aynı fiil sebebiyle tekrar bir yargılama yapılması mümkün değildir. Hükmün kesinleşmesiyle birlikte önleyici etkisi gündeme gelir, bu da ancak aynı kişi ve aynı fiilin söz konusu olduğu bir olayda mümkündür123. Esasen kesin hükmün, geleceğe yönelik olan fiilleri de kapsayacağı ileri sürülemez124. Aksi halde, ke- sin hükümden sonra gerçekleştirilecek olan fiillerin cezalandırılma- yacağı sonucu ortaya çıkar. Kesin hükümden sonra fiilin temadisi ha- linde yeni bir fiilin varlığını kabul etmek gerekir. Örneğin yargılandığı kesintisiz suçtan dolayı hakkında beraat kararı verilen bir kişi, o an- dan itibaren fiilini sürdürmüş olabilir. Beraat kararının esasını oluştu- ran fiil, kesin hükümle birlikte hukuk dünyasında son bulmuştur. Bu andan itibaren gerçekleştirilen fiilin yeni olması, ne bis in idem ilkesi- nin geçerli olmamasını, yani yeni bir yargılama yapılmasını gerekti- rir125. Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi kesintisiz suçu kesintiye uğratır126. Doktrinde bazı yazarlara ve Yargıtay’a127 göre yakalanma veya tutuklanma anında suçun kesintiye uğradığı kabul edilir128. Bu bakımdan; bir kesintisiz suç şüphesinin öğrenilmesiyle bu suça ilişkin soruşturma aşaması başlayacaktır. Soruşturma aşamasının başlamış olması, failin işlemeye devam ettiği kesintisiz suça doğrudan nihayet vermez. Bununla birlikte ceza muhakemesinde araç ve geçici nitelikte olan bazı koruma tedbirleri kesintisiz suç üzerinde etki doğurabilir. Fail bir kesintisiz suçu işlemekte iken yakalanır, gözaltına alınır veya 122 Erem, Faruk (1963), Ceza Usulünde Kesin Hüküm, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 20, Sayı 1, (s. 37-52), s. 44. 123 Erem, Kesin Hüküm, s. 50. 124 Özen, Mustafa (2010), Non Bis İn İdem (Aynı Fiilden Dolayı İki Kez Yargılama Ol- maz) İlkesi, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 1, s. 410. 125 Katoğlu, Kesintisiz Suç, s. 177. 126 Sarıtaş, Örgütlenme Suçları, s. 485. 127 Yargıtay 16. C.D., 18.02.2020 T., 2020/8 E., 2020/1625 K.,; Yargıtay. 9. C.D., 07.02.2014 T., 2013/16791 E., 2014/1359 K. 128 Demirbaş, Timur (2019), Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 14. Baskı, Ankara, s. 243. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 431 tutuklanırsa, kesintisiz suçta hukuki ya da fiili bir kesitinin olup olma- yacağı tartışması gündeme gelir. Buna göre fail, yakalama veya tutuk- lama gibi bir koruma tedbiri sebebiyle özgürlüğünden mahrum edil- miş, yani suçun temadisi fiilen kesintiye uğramış ve serbest bırakıl- dıktan sonra aynı fiili işlemeye devam etmiş olabilir. Burada failin özgürlüğünden mahrum edilmesiyle fiille olan bağlantısı kesileceğin- den yeni bir suç söz konusu olacaktır129. Bizim de katıldığımız bazı yazarlara göre, yakalama, gözaltına alma veya tutuklama “temadinin hukuken sona ermesine” neden ola- bilecek bir mahiyet arz etmez130. Burada koruma tedbirleri bakımın- dan bir genelleme yapmak ya da failin özgürlüğünün alıkonulması halinde her zaman suçun kesintiye uğrayacağını kabul etmek müm- kün değildir. Şüpheli hakkında özgürlüğünü kısıtlayıcı bir koruma tedbirinin uygulanması, kesintisiz suçta hukuki ya da fiili bir kesinti oluşturmayabilir. Kanaatimizce yakalamanın ya da tutuklamanın fii- len bir kesinti meydana getirip getirmeyeceği her somut olayın özel- liklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir husustur. Kesin- tisiz suçun kesintiye uğraması hususunda yalnızca mahkûmiyet hük- münün verilmesi yeterli değildir; hükmün kesinleşmesi gerekmekte- dir. Zira ceza muhakemesinin temel ilkeleri doğrultusunda mahkûmi- yet kararı kesinleşmeden, suçun hukuken sona erdiği söylenemez. Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi, failin işlediği kesintisiz suçun sona ermesini sağlayacak ve bu durum suçun temadisine bir son ve- recektir. Doktrinde ve Yargıtay kararlarında da vurgulandığı gibi failin yakalanması, gözaltına alınması veya tutuklanması gibi koruma ted- birleri, suçun kesintiye uğradığı anlamına gelmez. Bu tür tedbirler, kesintisiz suç üzerinde yalnızca geçici etkiler yaratır; failin suç işleme sürecinin tamamen sona erdiğini göstermez. Fail, özgürlüğünden mahrum bırakıldıktan sonra dahi serbest bırakıldığında aynı fiili iş- lemeye devam edebilir ve bu durumda yeni bir suç meydana gelir. Bu nedenle, yalnızca mahkûmiyet hükmü verilmiş olması değil, hükmün kesinleşmesi kesintisiz suçun kesintiye uğratılması için zorunlu bir şarttır. Özgürlüğün kısıtlanması veya koruma tedbirlerinin uygulan- 129 Dönmezer/Erman, Cilt I, s. 390. 130 Sarıtaş Erkan (2018), Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220 - 221), 1. Baskı, s. 485. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 432 ması, her zaman suçun kesilmesine yol açmaz. Her olayın kendine özgü özellikleri dikkate alınarak, yakalama veya tutuklamanın suç üzerindeki etkisi somut olay özelinde değerlendirilmelidir. Genel bir kaide olarak, failin özgürlüğünün kısıtlanması kesintisiz suçun tema- disine her durumda son vermez. Hukuki açıdan kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü olmadıkça, failin suç işleme sürecinin sona erdiği kabul edilemez. Sonuç olarak, kesintisiz suçun sona ermesi için yal- nızca mahkûmiyet hükmünün verilmesi yeterli olmayıp, hükmün ke- sinleşmesi gereklidir. Hükmün kesinleşmesiyle birlikte suçun kesinti- ye uğradığı kabul edilir ve failin aynı fiil nedeniyle yeniden yargılan- ması mümkün olmaz. Mahkûmiyet, sadece hukuku aykırı durumun karar anına kadar sürdürülmesini kapsadığından, karardan sonra temadinin varlığı bağımsız bir fiil olarak değerlendirilir. Örneğin, Fe- deral Almanya’da Bulunan Yabancıların İkamet, İstihdam ve Enteg- rasyonu Hakkında Kanun’un 95/2. maddesindeki (AufenthG § 95/2) suça ilişkin olarak, hakkında bir mahkûmiyet kararı verilmiş olmasına rağmen failin oturma izni olmadan ülkede kalmaya devam etmesi, yeni bir ihmali kesintisiz suç oluşturur. Zira mahkemenin daha önce vermiş olduğu karar bir duraksama etkisi (Zäsurwirkung), diğer bir ifadeyle hukuki bir kesinti meydana getirir131. Dolayısıyla ülkede kal- maya devam eden kişinin bu ihmali davranışı, yeni bir ihmali kesinti- siz suça sebebiyet verir. Aynı şekilde, suç işlemek amacıyla kurulmuş örgüte üye olma suçunu işleyen fail, fiilen örgütün hiyerarşik yapısın- dan kopmamış olsa bile hükümle birlikte bu fiil sona erer. Hükümden sonra sürdürülen bu bağlantı yeni bir suçun kabulünü gerektirir. As- lında ceza muhakemesinin konusunu oluşturan olay zinciri hükümle birlikte hukuken kesilir. Bu sebeple hükümden sonra gerçekleştirilen fiiller ayrı bir olay zincirini ve ayrı bir suçu oluşturur132. Suç işlemek amacıyla örgüt kurma veya kurulmuş örgüte üye ol- ma suçuyla ilgili hakkında bir yargılama yapılan ve hüküm verilen kişi, bu örgütün faaliyeti çerçevesinde işlemiş olduğu kasten öldürme suçuyla alakalı olarak ayrıca yargılanabilir. Burada ceza muhakemesi anlamında tek fiilin bulunmaması sebebiyle, örgütlü suçla ilgili bir kesin hükmün bulunması kasten öldürme suçu üzerinde kesin hüküm 131 LG Landshut (6. Strafkammer), Beschluss vom 19.12.2012 - 6 Qs 320/12. 132 Sternberg-Lieben/Bosch, Schönke/Schröder StGB, Vor. § 52, kn. 87. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 433 etkisi doğurmaz133. Alman İmparatorluk Mahkemesi böyle bir olayda fiil tekliği oluştuğundan bahisle ceza muhakemesi anlamında tek fiilin oluştuğunu ve bu yüzden de kesin hükmün önleme etkisinin bulundu- ğunu ifade etmiştir. Bununla birlikte Federal Alman Yüksek Mahke- mesi bu gibi olaylarda hem maddi ceza hukuku anlamında fikri içtima hükümlerinin uygulanamayacağını hem de ceza muhakemesi anla- mında birden fazla fiilin söz konusu olduğunu belirtmiştir134. SONUÇ Kesintisiz suçlar, suçun hukuka aykırılık unsuru bakımından özellik arz eder. İfade etmek gerekir ki kesintisiz suç işlenmeye de- vam ettiği süre boyunca fiilin hukuka aykırılığı da devam edecektir. Bununla birlikte baştan bir hukuka uygunluk sebebinin var olması ya da suç oluşturan kesintisiz davranışın sonradan hukuka uygun hale gelmesi de mümkündür. Baştan hukuka uygun olan ve sonradan hu- kuka aykırı hale gelen kesintisiz fiil, fiilin hukuka aykırı hale gelme- sinden itibaren ceza hukuku bakımdan bir sorumluluk gerektirir. Fai- lin kesintisiz suçu işlemeye başlamasının ardından, suç işlenmeye devam ederken ilgilinin rızası dolayısıyla fiilin hukuka aykırılığı orta- dan kalkmış olabilir. Başka bir deyişle, temadinin başında söz konusu olmayan ilgilinin rızası kesintisiz devam ediş sırasında ve sonradan devreye girebilir. Kesintisiz suçlarda rızanın, kesintinin gerçekleşmesi anına kadar bulunması ve devamlı olması gerekir. Hukuka uygunluk sebepleri, işlenmekte olan kesintisiz suçun ifade ettiği haksızlık bakı- mından da önemli sonuçlar doğurur. Özellikle işlenmekte olan bir kesintisiz suçun söz konusu olması halinde, bu kesintisiz suçu işleyen kişiye karşı, temadinin her anında meşru savunma hukuka uygunluk sebebinden yararlanılabilir. Kesintisiz suç işlendiği süre boyunca sal- dırı devam edeceği için, mağdurun meşru savunmada bulunma hakkı da devam edecektir. Kesintisiz suçun haksızlığı, hareketin ifade ettiği değersizliğin bir sonucu olarak kabul edilebilir. Bu yüzden gerçekleştirilen bir kesinti- siz suçta, bu suç ister icra davranışla ister ihmali davranışla işlenmiş 133 Jansen, Scarlett /Hoppen, Charlotte (2021), Strafklageverbrauch, JuS 2021, Heft 12, s. 1132. 134 Kelep Pekmez, Fiil, s. 132; Şahin/Göktürk, Ceza Muhakemesi, s. 72-73. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 434 olsun ya da ister kasten gerçekleştirilen bir kesintisiz suç isterse tak- sirle işlenmiş bir kesintisiz suç olsun haksızlığın esasını, hareketin değersizliği oluşturur. Kesintisiz suçlarda haksızlık, kural olarak kas- ten veya taksirle gerçekleştirilen tipikliğin meydana gelmesiyle tüke- tilmez, bilakis belli bir süre daha davam eder ve davranışın bitmesiyle sona erer. Söz gelimi, alkollü olması sebebiyle araç kullanmaya elve- rişli durumda olmayan sürücü, sürüş esnasında araç kullanmaya elve- rişli durumda olmadığını fark eder ve bunun bilincinde olarak yoluna devam ederse taksiri kasta dönüşür. Burada kesintisiz suçun belirli bir kısmının haksızlık içeriği daha az olursa, örneğin sürüşün taksirle gerçekleştirilen kısmı uzun sürmesine karşılık kasten gerçekleştirilen kısmı kısa sürerse, bu durum cezanın belirlenmesinde dikkate alın- malıdır. Bu yüzden kesintisiz suçlarda haksızlık, failin icrai ya da ih- mali davranışı yoluyla zaman içinde yoğunlaşmakta, başka bir deyişle toplanmaktadır. Kesintisiz suç oluşturan fiiller aynı tipikliği oluştursa da temadinin süresine göre haksızlığın yoğunluğu da değişeceği için işlenen her kesintisiz suçun ifade ettiği haksızlık birbirinden farklılık arz eder. Kesintisiz suçun ifade ettiği haksızlığın derecesi, cezanın belirlenmesi bağlamında önemlidir. Bu bakımdan haksızlığın derecesi yoğunlaştıkça verilecek ceza da daha ağır olacaktır. Burada tahrikin etkisinden bahsedilemeyeceği için haksız tahrik hükümlerinin uygu- lanmaması gerekir; bu husus sadece cezanın belirlenmesinde (TCK m. 61) dikkate alınabilir. Kesintisiz suçlarda kusur değerlendirmesi, genel esaslar doğrultu- sunda yapılmalıdır. Kusur yeteneğinin arandığı anın suçun işlendiği an olması sebebiyle, kesintisiz suçlarda failin fiili işlemeye devam ettiği süre boyunca kusur yeteneğine sahip olması gerekir. Ancak failin kusur yeteneği, tipik ve hukuka aykırı fiili devam ettiği süre boyunca söz ko- nusu olmayabilir. Söz gelimi, akıl hastalığının etkisinde kalarak kesinti- siz suç teşkil eden bir fiil gerçekleştiren kişi, kusur yeteneğine sahip değildir. Ancak, akıl hastalığı nedeniyle davranışlarını yönlendirme yeteneği belli ölçüde azalmış olan kişinin kusur yeteneğine sahip olma- dığını söylemek mümkün değildir; burada kişinin kusur yeteneği azal- mıştır. Kusur yeteneğinin tamamen ortadan kalkması ya da azalması ve bu durumların sonuçları TCK’nın 32. maddesinde etraflıca düzenlen- miştir. TCK’nın 32/1. maddesinde tam akıl hastalığı ve 32/2. addesinde ise kısmi akıl hastalığı düzenleme altını alınmıştır. Belirtmek gerekir ki GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 435 failin kusur yeteneğinin tespiti, gerçekleştirmiş olduğu haksızlık sebe- biyle failin kınanabilirliğinin belirlenmesini ifade eder. Hukuka aykırı ve tipik fiili sebebiyle bir failin kınanabilirliği, bu fiili gerçekleştirdiği süre dâhilinde dikkate alınmalıdır. Nitekim hukuka uygun davranma imkânına sahip olmasına rağmen davranışının bilincinde olarak ger- çekleştirdiği fiilleri sebebiyle failin kınanması, kusur ilkesinin de teme- lini oluşturur. Bu yüzden kesintisiz suçta failin kusuru bakımından ya- pılacak olan değerlendirme, suçun tamamlanmasından suçun sona er- mesine kadar olan bütün süreç dikkate alınarak yapılmalıdır. Dolayısıy- la ceza muhakemesinin işleyişi bakımından bir standart oluşturmak adına yapılan kanuni düzenlemeleri kusur değerlendirmesine atfetmek isabetli olmaz. Örneğin; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçunu işle- yen bir failin, suçu işlemeye başladığı anda herhangi bir akıl hastalığı bulunmamasına rağmen, suçu işlemeye devam ederken akıl hastalığı başlamış ve suçun sona erdiği anda akıl hastalığı devam etmiş olabilir. Burada kesintinin gerçekleştiği anda kusur yeteneği bulunmayan failin ceza sorumluluğunun olmadığını söylemek doğru olmayacaktır. Zira fail, tipik ve hukuka aykırı fiili gerçekleştirdiği anda algılama ve irade yeteneğine sahiptir. Bu iradesi sebebiyle de failin kınanabilirliği mev- cuttur (TCK m. 66/6). Aslında bu durum, failin cezasının tespiti bakımından önem arz eder. Kusur ilkesinin bir gereği olarak fail, kusuru oranında cezalandı- rılır. Bu bakımdan kesintisiz suçlarda kusur değerlendirmesi, belirti- len bu genel esaslar doğrultusunda yapılmalıdır. Kusur yeteneğinin arandığı anın suçun işlendiği an olması sebebiyle, kesintisiz suçlarda failin fiili işlemeye devam ettiği süre boyunca kusur yeteneğine sahip olması gerekir. Ancak failin kusur yeteneği, tipik ve hukuka aykırı fiili devam ettiği süre boyunca söz konusu olmayabilir. Söz gelimi, akıl hastalığının etkisinde kalarak kesintisiz suç teşkil eden bir fiil gerçek- leştiren kişi, kusur yeteneğine sahip değildir. Ancak, akıl hastalığı nedeniyle davranışlarını yönlendirme yeteneği belli ölçüde azalmış olan kişinin kusur yeteneğine sahip olmadığını söylemek mümkün değildir; burada kişinin kusur yeteneği azalmıştır. Aslında bu durum, failin cezasının tespiti bakımından önem arz eder. Kusur ilkesinin bir gereği olarak fail, kusuru oranında cezalandırılır. Kesintisiz suçun ani suçtan ayrımı suçun özel görünüş şekilleri bakımından önemli sonuçlar doğurur. Kesintisiz suçlarla ilgili olarak GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 436 suça teşebbüs, suça iştirak ve suçların içtimaı bahsinde önemli tar- tışmalar yapılmıştır. Kesintisiz suçlarda teşebbüs hükümlerinin uygu- lanabilirliği, icrai davranışla gerçekleştirilen suçlarla ihmali davranış- la gerçekleştirilen suçlar bakımından ayrı ayrı ele alınmıştır. İcrai kesintisiz suça teşebbüs, ancak tamamlanma anına kadar mümkün- dür. Tamamlanma anından sonra suçun sona ermesine kadar gerçek- leştirilen fiiller tamamlanmış suç olarak değerlendirileceği için, sona erme anının teşebbüs hükümlerinin uygulanması bakımından bir önemi bulunmamaktadır. Gerçek ihmali suç niteliğindeki kesintisiz suçlara teşebbüs hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Bu- nunla birlikte kanunda açıkça düzenleme bulunan hallerin varlığı ayrık tutulabilir. Söz gelimi, ACK m. 283/I-7’de yer alan “iflas halinde malvarlığı hakkında bilanço veya envanter düzenleme işlemini belirti- len sürede yapmayı ihmal” suçunda teşebbüsün cezalandırılacağı açıkça belirtilmiştir. Görünüşte ihmali suç niteliğindeki kesintisiz suç- lara teşebbüs, teorik olarak mümkündür. Bununla birlikte TCK’nın teşebbüsü düzenleyen 35. maddesi ile gönüllü vazgeçmeyi düzenle- yen 36. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, her iki maddede açıkça “icradan” bahsedilmesi dolayısıyla, bu hükümlerin yalnızca icrai suç- lar bakımından uygulanmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır. İcrai davranışla ihmali davranışın bir arada bulunduğu kesintisiz suç- larda teşebbüs hükümleri uygulanabilecektir. Her iki davranışın bir arada bulunduğu kesintisiz suç, kanuni düzenlemesi itibariyle serbest hareketli suç vasfını haizdir. Bu yüzden icrai kesintisiz suçlara ilişkin teşebbüsün uygulanabilirliği burada da geçerlidir. Kesintisiz suçun bir süreç içerisinde işlenmesi, suça iştirak bakı- mından ani suça göre farklı sonuçların ortaya çıkmasına sebep olur. Faillik ve şerikliğe ilişkin genel esaslar hem kesintisiz suçlar hem de ani suçlar bakımından geçerlidir. Suça iştirak kavramı; TCK’nın 37, 38 ve 39. maddelerinde sırasıyla faillik, azmettirme ve yardım etme baş- lıkları altında düzenlenmiştir. Öncelikle belirtilmelidir ki bazı kesinti- siz suçların işlenmesi bakımından zorunlu şeriklik söz konusudur. Zorunlu şerikliğin söz konusu olduğu hallerde, suç tipini gerçekleşti- ren failin yanı sıra suçun işlenişine zorunlu olarak iştirak eden diğer kişiler, ancak şerik olarak sorumlu tutulabilir. Söz gelimi; kesintisiz suç niteliğinde bulunan suçluyu kayırma suçunda fail, işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı yargılanmak üzere aranan veya mahkûm ol- GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 437 duğu cezanın infazı amacıyla hakkında yakalama emri çıkartılan birini saklayan kişidir (TCK m. 283). Failin sakladığı sanık ya da mahkûm, saklanmayı kabul etmekle ya da faili saklama konusunda azmettir- mekle suça zorunlu olarak iştirak etmiştir. Bu tür suçlarda şerikin cezalandırıp cezalandırılmayacağı tartışılmakla birlikte, bu konunun iştirak kurallarından ziyade ilgili suç tipinin mahiyeti göz önünde bulundurularak çözüme kavuşturulması daha isabetlidir. Bununla birlikte kesintisiz suçun tamamlanması ve sona ermesi ayrımı, kesin- tisiz suça iştiraki ani suça iştirakten ayırır. Ani suçlarda suçun tamam- lanma anına kadar bir kişinin suça katılabilmesi mümkünken, kesinti- siz suçlarda tamamlanma anının ötesinde suçun sona erme anına ka- dar suça katılmak mümkündür. Aynı şekilde kesintisiz suçlarda bir- den fazla kişi aynı anda suça katılabileceği gibi suçun işlenmeye de- vam ettiği zaman diliminde farklı anlarda da katılabilir. Kesintisiz suçlar, failliğe ilişkin genel esaslar doğrultusunda failliğin her şekliyle işlenebilir. Bu yüzden bir kesintisiz suç doğrudan fail tarafından işle- nebileceği gibi, başka bir kişi üzerinde hâkimiyet kurmak suretiyle, dolaylı fail olarak da işlenebilir. Aynı şekilde kesintisiz suçlarda yan yana faillik de söz konusu olabilir. Kesintisiz suçun müşterek fail ola- rak işlenmesinde de bir beis yoktur. Bununla birlikte kesintisiz suçta müşterek failliğin söz konusu olabileceği zaman dilimi önem arz eder. Kesintisiz suçun icrasına başlandığı andan itibaren sona erme anını kadar suça müşterek fail olarak katılmak mümkündür. Söz gelimi; işkence suçunun işlendiğini öğrenen amirler, bu davranışı önleme yükümlülükleri olduğu halde, aralarında ortak karar alarak yükümlü- lüklerini yerine getirmezler ve olaya sessiz kalırlar. Bu olayda işlen- mekte olan bir işkence suçuna amir konumundaki bu kişiler ihmali davranışla müşterek fail olarak dâhil olur. Bu bakımdan, faillerden her birinin aynı yükümlülük bakımından garantör konumunda olması halinde, görünüşte ihmali suç niteliğindeki kesintisiz suçlarda da müşterek faillik söz konusu olacağı söylenebilmektedir. İcrasına başlanmış ya da tamamlanmakla birlikte henüz sona er- memiş olan bir kesintisiz suça müşterek fail olarak katılma, öncelikle diğer tüm katılanların onayı ile yapılmalıdır; katılanlar duruma göre yeniden iş bölümü yapabilmelidir; katılan kişinin katkısı, sonradan eklenmesine rağmen failliği mümkün kılacak icrai davranış ağırlığına sahip olmalıdır. Bir başka ifadeyle, suçun işlenişine sonradan katılan GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 438 kişi, suçun işlenişine bulunduğu katkıyla suçun icra hareketlerini ger- çekleştirmeye başlayan failin gerçekleştirdiği vakıalar üzerinde de müşterek hâkimiyet kurmalıdır. İşlenmekte olan kesintisiz fiile katıl- ma anından itibaren yapılan katkıların tüm suç ortaklarına atfedilme- si, müşterek failliğin doğası gereğidir. Ancak, bu noktada hâlihazırda tamamlanmış olan eylemler söz konusuysa, bilgisi dâhilinde olması ve temadiyi sağlaması sebebiyle sonra katılan suç ortağına da atfedilebi- lir. İhmali suç niteliğindeki kesintisiz suçlarda da müşterek faillik mümkündür. Gerçek ihmali suçlarda suç işlemeye yönelik müşterek kararın bulunması ve fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurulması halinde müşterek faillikten bahsedilebilecekken; görünüşte ihmali suçlarda faillerden her birinin aynı yükümlülük bakımından garantör konumunda olması halinde müşterek faillik söz konusu olacaktır. Kesintisiz suçun işlenişine şerik olarak katılma bakımından üze- rinde durulan ilk husus azmettirmedir. Bir kesintisiz suça azmettir- meden bahsedebilmek için, belli bir suçu işleme konusunda henüz bir fikri olmayan ve bir karar vermemiş kişinin suçu işlemeye karar ver- dirilmesi gerekir. Burada kesintisiz suçun ne kadar süreyle işlenece- ğinin detaylı olarak belirtilmesi gerekli değildir. Failin icra hareketle- rine başlamış olduğu ya da tamamlamış bulunduğu bir kesintisiz suça azmettirme mümkün değildir. Bir kesintisiz suçu işleme kararı olan kişiyi azmettirmekten bahsedilemez, ancak bu durumda manevi yar- dım söz konusudur. Hâlihazırda işlenmekte olan bir kesintisiz suçun devam ettirilmesine yönelik azmettirmeden de bahsedilemez. Kesin- tisiz suçta sonradan azmettirme, tıpkı ani suçta olduğu gibi cezayı ağırlaştıran nitelikli unsur bakımından kabul edilmelidir. Nitekim bu durumda failin tasavvurunda olmayan bir fiilin gerçekleştirilmesi için onun iradesini sevk etme söz konusudur. Kesintisiz suçlarda yardım etme niteliğindeki davranış, en erken suç fikrinin oluşmasından sonra, diğer bir deyişle hazırlık hareketleri aşamasında, ardından fiilin icra edildiği anda gerçekleştirilebilir. Ke- sintisiz suçta özellik arz eden husus, tamamlanma anından sonra fiilin sona erme anına kadar yardım etmenin mümkün olmasıdır. Tamam- lanmış olan bir kesintisiz suçta mevzubahis olan ardışık yardım, mad- di yardım şeklinde olabileceği gibi manevi yardım şeklinde de olabilir. Yardım eden, asıl failin fiiline bağlı olarak ve yapmış olduğu katkıyla GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 439 sınırlı bir şekilde sorumlu tutulacaktır. Bu yüzden şerikin sorumluğu, katkısının olduğu an dikkate alınmak suretiyle belirlenmelidir. Kesintisiz suça ihmali davranışla katılma ve ihmali kesintisiz suça katılma, üzerinde durulan ve önemli tartışmaların yapıldığı bir başka konudur. Belirtilmelidir ki icrai nitelikteki bir kesintisiz suça ihmali davranışla iştirak etmek mümkündür. Burada bir kişi teminat yüküm- lülüğü altında bulunsa bile, garantör olan kişinin fail olması mümkün değildir; bu kişi ancak şerik olarak cezalandırılabilir. İhmali kesintisiz suça hem icrai davranışla hem de ihmali davranışla şerik olarak ka- tılmak da mümkündür. Failde bir ihmali suç işleme kararının verdi- rilmesi suretiyle azmettirmek mümkün olabileceği gibi ihmali suçu gerçekleştiren failin bu kararını maddi ve manevi olarak desteklemek de mümkün olabilir. İhmali suça icrai davranışla şerik olarak katılan kişinin sorumluluğunun tespitinde icrai suçlara ilişkin kurallar geçer- lidir. Dolayısıyla görünüşte ihmali suçta failin garantör konumunda olması gerekirken, şerikin garantör olması gerekmez. Kesintisiz suçu oluşturan fiilin temadi halinde olması sebebiyle bu fiil, doğal anlamda birden fazla hareketten oluşabilmekte, bu da içtima öğretisi bakımından önemli sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. İçtima öğretesi anlamında kesintisiz suçu oluşturan davranışlar, hu- kuki anlamda fiil tekliği oluşturur. Yine kesintisiz suç, tipik fiil tekliği- nin bir görünüm şeklidir. Kesintisiz suçun tipik fiil tekliği olarak kabul edilmesi, birden fazla doğal hareketin tek bir fiilde tipleştirilmesine dayanır. Kesintisiz suçun esasını oluşturan “temadi” ya da “kesintisiz- lik” kavramından kati anlamda süreklilik anlaşılmamalıdır. Kesintisiz suçun söz konusu olduğu bir durumda, kısa kesintilerin meydana gelmesi, tipik fiil tekliğini de ortadan kaldırmaz. İcrai ve ihmali davra- nışın bir arada bulunduğu kesintisiz suçlarda, failin yapma şeklindeki bir icrai davranışıyla başlayan suç, failin yapmama şeklindeki ihmali bir faaliyetiyle sürdürülebilir. İcrai ve ihmali davranışların birbirini takip edecek şekilde gerçekleştirilmesi durumunda da somut olayın şartlarına göre fiil tekliğinden bahsedilmelidir. Kesintisiz suçlarda gerçek içtimaya ilişkin genel hükümler geçer- lidir. Kural olarak kesintisiz suçlar bakımından fiil çokluğunun ve suç çokluğunun söz konusu olması halinde ve zincirleme suç hükümleri- nin uygulanamayacağı hallerde gerçek içtima hükümleri uygulanır. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 440 Kesintisiz suçta içtimanın özellik arz ettiği haller ziyadesiyle fikri içtima bahsinde görülür. Bir kesintisiz suçun temadisi esnasında fail tarafından başka bir kesintisiz suç ya da bir ani suç işlenebilmektedir. Failin işlediği birden fazla kesintisiz suçu oluşturan icra hareketleri ayniyet göstermekteyse, bu suçlar arasında fikri içtima hükümleri uygulanır. Belirtmek gerekir ki bir kesintisiz suçun tek fiille birden fazla kişiye karşı gerçekleştirilmesi mümkün olabileceği gibi bir fiille birden fazla kesintisiz suçun işlenmesi de mümkündür. Bu yönü itiba- riyle kesintisiz suçlar, aynı neviden fikri içtima şeklinde görülebilece- ği gibi farklı neviden fikri içtima şeklinde de görülebilir. Bununla bir- likte kesintisiz suçları oluşturan icra hareketlerinin ayniyet göster- mediği, ancak gerçekleştiriliş anı itibariyle yakınlık içinde bulunduğu hallerde fikri içtima hükümleri uygulanamaz. Burada gerçek içtima hükümlerinin uygulanması ve faile her iki kesintisiz suçtan ayrı ayrı ceza verilmesi gerekir. Kesintisiz suçla ani suç arasındaki fikri içtima ilişkisi üzerinde durulması önem arz eden bir konudur. Çalışmamızda konuyla ilgili olarak ortaya konulan bütün ihtimaller birlikte değerlendirildiğinde, kesintisiz suçla ani suç arasında fikri içtima hükümlerinin uygulanabi- lirliğini tamamen reddetmek ya da bütün olaylarda fikri içtima hü- kümlerinin uygulanabilirliğini kabul etmek mümkün değildir. Bu ko- nuda bir genelleme yapılmaması gerekir. Diğer bir ifadeyle, kesintisiz suçla ani suç arasında sınırlı da olsa fikri içtima hükümlerinin uygula- nabilirliğini kabul etmek daha isabetlidir. Özellikle tehlike suçu niteli- ği arz eden bir kesintisiz suçun icrası sırasında zarar suçu olan bir ani suçun işlenmesi halinde fikri içtima hükümleri uygulanabilecektir. Kesintisiz suçla ani suçu oluşturan fiiller arasında tam ayniyetin söz konusu olması halinde fikri içtima hükümlerinin uygulanması müm- künken, kısmi ayniyetin ya da parantez etkisinin mevcudiyeti halinde fikri içtima hükümlerinin uygulanması mümkün değildir. Burada sa- dece zamansal olarak kesişen iki suç varlığı kabul edilmelidir. Kesinti- siz suçun sürdürülmesine hizmet eden ani suçun işlenmesi ya da ani suçu işlemek amacıyla bir kesintisiz suçun işlenmesi durumlarında da aynı husus geçerlidir. Suçların içtimaıyla ilgili olarak üzerinde durulan bir diğer husus da zincirleme suç-kesintisiz suç ilişkisidir. İfade edilmelidir ki kesinti- GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 441 siz suç, zincirleme suçun bir türü ya da bir görünüm şekli değil, zincir- leme suçtan ayrı bir ceza hukuku kurumudur. Yapıları tamamen fark- lılık arz eden kesintisiz suç ve zincirleme suç, sadece bazı yönleri iti- barıyla benzerlik göstermektedir. Kesintisiz suçu oluşturan davranış- lar hukuki anlamda tek fiil oluşturmaktayken, zincirleme suçta söz konusu olan fiiller hukuki yönden birbirinden bağımsız bir nitelik taşır. Kesintisiz suçlarda da teselsül ilişkisi söz konusu olabilir. Birbi- rinden bağımsız nitelikte olan, aynı suç işleme kararına dayanan ve aynı mağdura karşı işlenen birden fazla kesintisiz suç, zincirleme suça sebebiyet verir. Bazı maddi ceza hukuku kurumları ve ceza muhakemesi sürecin- deki bazı işlemler bakımından kesintisiz suçlar özellik gösterir. Suçun işlendiği yer ve zaman bakımından kesintisiz suç, ani suçlardan ayrı- lır. Kesintisiz suçun sürdürüldüğü zaman diliminde fiil, farklı yerlerde gerçekleştirilebileceği için suç da farklı yerlerde işlenmiş olacaktır. Kesintisiz suçta fiilin devam etmesi sebebiyle icranın gerçekleştirildi- ği her yerde ve her ülkede suç işlenmiş kabul edilmelidir. Kesintisiz suçun işlendiği yerin icra hareketlerinin gerçekleştirildiği yer olduğu göz önünde tutulduğunda, internet aracılığıyla işlenen kesintisiz su- çun işlendiği yer de failin bu sisteme girdiği ve sistemde kaldığı yer olarak ifade edilebilir. İnternet ortamında yapılan yayın yoluyla işle- nen kesintisiz suçlarda ise internet ortamındaki içeriğe ulaşılabilen her yerde suçun işlendiği kabul edilmelidir. Kesintisiz suçun işlenme anı ise, failin suçu işlemeye başladığı an başlar, suçun sona ermesiyle biter. Bir başka ifadeyle kesintisiz suç, icra hareketlerinin gerçekleşti- rildiği andan suçun kesintiye uğrama anına kadar olan zaman dili- minde işlenmektedir. Kesintisiz suçlarda zamanaşımını belirlemede suçun kesintiye uğrama anı dikkate alınmalıdır. Diğer bir ifadeyle, kesintisiz suçun tamamlanma anından değil, sona erme anından itiba- ren dava zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Ceza muhakemesi sürecindeki bazı işlemler kesintisiz suçta te- madi üzerinde etkiler doğurabilir. Takibi şikâyete bağlı kesintisiz su- çun söz konusu olduğu bir olayda şikâyet hakkının kullanılmasında süre, en erken temadinin sona ermesiyle başlar. Şikâyete tabi bir ke- sintisiz suçta şikâyet hakkı kullanılmış olmasına rağmen fail fiilini sürdürebilir. Bu yüzden şikâyet, fiili kesintiye uğratmaz. Bu şekilde GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 442 yapılmış olan bir şikâyet, failin gerçekleştirdiği bütün davranışları kapsar. Kesintisiz suçlarda suçüstü halinin uygulanması mümkündür. Burada üzerinde durulan husus, temadinin varlığının tek başına su- çüstü halinin uygulanması için yeterli olup olmayacağıdır. İfade edil- melidir ki kesintisiz suçlarda suçüstü hali, suçun icra hareketlerinin başlamasından suçun sona ermesine kadar mümkün olabilmektedir. Dolayısıyla temadi esnasında da suçüstünden bahsedilebilir. Bunun için temadi esnasında fail tarafından suçun icra hareketlerinin yapıl- dığının gözlemlenmesi, failin suç oluşturan davranışlarını ortayı koy- ması gerekir. Dolayısıyla kesintisiz suçu işlediği tespit edilen bir kişi- nin davranışlarını ortaya koymadığı esnada suçüstü sebebiyle yaka- lanması mümkün değildir. Konuyla ilgili olarak yapılan güncel Yargı- tay ve Anayasa Mahkemesi kararları isabetli bir sonuca varmamıştır. AİHM ise kesintisiz suçta suçüstü halinin uygulanmasıyla ilgili olarak isabetli bir şekilde, Türk yargı mercileri tarafından “suçüstü hâli kav- ramının tespitine ilişkin olarak geniş bir yorum” yapıldığı sonucuna ulaşmıştır. Şüpheli hakkında uygulanan koruma tedbirleri de kesintisiz suçta temadiye etki edebilir. Burada koruma tedbirleri bakımından bir ge- nelleme yapmak ya da failin özgürlüğünün alıkonulması halinde her zaman suçun kesintiye uğrayacağını kabul etmek mümkün değildir. Şüpheli hakkında özgürlüğünü kısıtlayıcı bir koruma tedbiri uygu- lanması, kesintisiz suçta hukuki ya da fiili bir kesinti oluşturmayabilir. Yakalamanın ya da tutuklamanın fiilen bir kesinti meydana getirip getirmeyeceği her somut olayın özelliklerine göre ayrı ayrı değerlen- dirilmesi gereken bir husustur. Şüpheli, yakalanmış olmasına rağmen kesintisiz suçu işlemeye devam edebilir. İddianamenin kabul edilmiş olmasıyla kesintisiz suçta hukuki ke- sinti meydana gelir. Kesintisiz suça ilişkin bir iddianamede ancak o ana kadar gerçekleştirilen davranışlar yer alabilir. Bu tarihten sonraki fiillere iddianamede yer verilemez. Bu sebeple iddianamenin kabul edilmesiyle olaylar arasında hukuki bir kesinti meydana gelir ve da- vanın açılmasından sonra devam eden olaylar artık başka bir ceza muhakemesinin konusunu oluşturur. İddianamenin kabulünden son- raki süreçte söz konusu olan fail davranışları, açılmış olan davayla GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 443 ilgili kesin hükme dâhil edilemeyecektir. Burada söz konusu olan fiil- lerin ayrı bir suç oluşturması dolayısıyla, bunlara ilişkin yargılamanın yapılabilmesi için ayrı bir iddianame düzenlenmesi ve bu iddianame- nin kabul edilmiş olması gerekir. Kesintisiz suçu oluşturan fiille ilgili olarak bir kesin hükmün söz konusu olması halinde, ne bis in idem ilkesi uyarınca aynı fiil dolayı- sıyla tekrar bir yargılama yapılması mümkün olmaz. Hükmün kesin- leşmesiyle birlikte önleyici etki gündeme gelir. Bu yüzden kesin hük- mün geleceğe yönelik olan fiilleri de kapsayacağı ileri sürülemez. Do- layısıyla bir mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi kesintisiz suçu ke- sintiye uğratır. Mahkûmiyet, sadece hukuku aykırı durumun karar anına kadar sürdürülmesini kapsadığından, karardan sonra temadi- nin varlığı bağımsız bir fiil olarak değerlendirilmelidir. Bu bakımdan, kesintisiz suçlar açısından mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesi ile ilgili olarak suçun hukuki anlamda sona erdiği kritik bir aşama olduğu söylenebilmektedir. Ne bis in idem ilkesi gereğince kesinleşmiş bir hüküm mevcut olduğunda, aynı fiil nedeniyle tekrar yargılama yapıl- ması mümkün değildir. Hükmün kesinleşmesiyle birlikte suçun tema- disi sona erer ve bu noktadan itibaren failin aynı fiili işlemesi, huku- ken yeni bir suç olarak kabul edilir. Mahkûmiyetin kesinleşmesinden önce işlenen fiiller, suçun de- vamı olarak nitelendirilebilir; ancak hükmün kesinleşmesi, suçun hukuki etkilerini tamamlayarak sürecin sona ermesini sağlar. Kesin- leşmiş bir mahkûmiyet kararı, yalnızca geçmişte işlenen fiilleri kapsar ve gelecekte işlenecek fiillerin yeni bir suç olarak değerlendirilmesine yol açar. Bu sebeple, kesintisiz suçun tamamen sona ermesi için sadece mahkûmiyet hükmü verilmesi yeterli değildir; mahkûmiyetin kesin- leşmesi gereklidir. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet, suçun devamını ön- lerken, aynı fiil nedeniyle tekrar yargılama yapılmasını da engeller. Bu hukuki süreç, hem failin tekrar aynı suçtan yargılanmasının önüne geçer hem de gelecekte işlenecek fiillerin yeni bir suç olarak ele alın- masını sağlar. YAZAR BEYANI GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 444 Mali Destek/Teşekkür Beyanı: Bulunmamaktadır. Yazarların Katkıları Eserin tamamı yazar tarafından kaleme alınmıştır. Çıkar Çatışması/Ortak Çıkar Beyanı Yazar tarafından herhangi bir çıkar çatışması veya ortak çıkar beyan edilmemiştir. Etik Kurul Onayı: Gerekmemektedir. KAYNAKÇA Akbulut, Berrin. “Ceza Hukukunda Suçun İşlendiği Yer”, 3. Yılında Ceza Ada- leti Sistemi, (Ed. Bahri Öztürk), Ankara, (2009): 123-161. Akbulut, Berrin. “Dava Zamanaşımı Sürelerinin Başlaması”, Erciyes Üniversi- tesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 8, Sayı 2, (2013): 149-194. Akbulut, Berrin. Bilişim Alanında Suçlar. Ankara: Adalet Yayınevi, 2017. Alşahin, Mehmet Emin. Ceza Hukukunda Zamanaşımı. 1. Baskı. Ankara: Ada- let Yayınevi, 2016. Aras, Bahattin. “Hâkim ve Savcılar Hakkındaki Suç Soruşturma ve Kovuştur- malarında Uyulacak Usul ve Esaslar”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakül- tesi Dergisi, 71 (1) (2022): 207-279. Artuk, M. Emin, Ahmet Gökcen, M. Emin Alşahin ve Kerim Çakır. Ceza Huku- ku Özel Hükümler. 18. Baskı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2019. Bertschinger, Heinrich. Das Dauer-Delikt: Eine strafrechtliche Untersuchung. Zürich: Müller, Werder & Cie., 1905. Bosch, Nikolaus. in Schönke/Schröder Strafgesetzbuch Kommentar. 30. Auf- lage, StGB § 78a kn. 11, 2019. Centel, Nur ve Hamide Zafer. Ceza Muhakemesi Hukuku. 15. Baskı. İstanbul: 2018. Çınar, Ali Rıza. “Hükmün Konusu ve Eylemi (Fiili) Değerlendirmede Mahke- menin Yetkisi”, TBB Dergisi, Sayı 84, (2009): 39. Demirbaş, Timur. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 14. Baskı. Ankara: 2019. Dönmezer, Sulhi ve Sahir Erman. Nazarî ve Tatbikî Ceza Hukuku, Genel Kısım Cilt I. İstanbul: 1997. Dönmezer, Sulhi ve Sahir Erman. Nazarî ve Tatbikî Ceza Hukuku, Genel Kısım Cilt III. 12. Baskı. İstanbul: 1997. Egenolf, Heinrich. Das Dauer- und Zustandsverbrechen. Bonn: Emil Eisele, 1914. Egenolf, Heinrich. Dauerverbrechen. Bonn: Emil Eisele, 1914. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 445 Erem, Faruk. “Ceza Usulünde Kesin Hüküm”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 20, Sayı 1, (1963): 37-52. Erem, Faruk. Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku. Cilt II: Genel Hükümler. 12. Baskı. 1985, s. 68. Eren, Fikret ve Ünsal Dönmez. Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Cilt IV, TBK m. 207-392. Ankara: Yetkin Yayınevi, 2023. Eser, Albin ve Bettina Weißer. in Schönke/Schröder Strafgesetzbuch, 30. Auflage, StGB § 9 kn. 4, 2019. Geilhorn, Alexandra. Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung. 9. Auflage, StPO § 7 kn. 2, 2023. Gropp, Walter. Strafrecht Allgemeiner Teil. 4. Auflage. Berlin-Heidelberg: Springer-Verlag, 2015, § 2, kn. 77. Gutenaecker, Hermann. Das Dauer- und Zustandsverbrechen im Reichsst- rafgesetzbuch. Miesbach: Wilh. F. Mayrs Buchdruckerei, 1912. Hakeri, Hakan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. 21. Baskı. Ankara: Adalet Ya- yınevi, 2017. Hälschner, Hugo. “Die Beurtheilung fortgesetzter und fortdauernder Verb- rechen bei einem während ihrer Verübung erfolgten Wechsel in der Ge- setzgebung”, Archiv für preußisches Strafrecht, Herausgegeben durch Goltdammer (GA 8), Berlin, (1860): 441-460. Huber, Michael. “Grundwissen – Strafprozessrecht: Die Tat im prozessualen Sinn”, Juristische Schulung, JuS 2012, Heft 3, (2012): 208. İçel, Kayıhan. Ceza Hukuku Genel Hükümler. 6. Baskı. İstanbul: Beta Yayınevi, 2014. Jansen, Scarlett ve Charlotte Hoppen. “Strafklageverbrauch”, Juristische Schulung, JuS 2021, Heft 12, (2021): 1132. Jescheck, Hans-Heinrich. in Hans-Heinrich Jescheck, Wolfgang Ruß ve Günt- her Willms (eds.). Strafgesetzbuch Leipziger Kommentar; Großkom- mentar. 10. Auflage. Erster Band, Einleitung, §§ 1 bis 31. Berlin-New York: Walter de Gruyter, 1985, LK Vor § 13, kn. 22. Katoğlu, Tuğrul. Ceza Kanunlarının Zaman Yönünden Uygulanması. Ankara: Seçkin Yayınevi, 2008. Katoğlu, Tuğrul. Kesintisiz Suç (Mütemadi Suç). Ankara: Seçkin Yayınevi, 2022. Kaufmann, Armin. “Zum Stande der Lehre vom personalen Unrecht”. Festschrift für Hans Welzel zum 70. Geburtstag am 25 März 1974, Ed.: Günther Stra- tenwerth v.d. Berlin-New York: Walter de Gruyter, 1974, s. 393-414. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 446 Kelep Pekmez, Tuğba. Ceza Muhakemesinde Fiil. 1. Baskı. İstanbul: 2019. Kitzinger, Friedrich. Ort und Zeit der Handlung im Strafrecht, Zugleich eine Betrachtung der Erscheinungsformen des Deliktes. München: C. H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung, 1902. Koca, Mahmut ve İlhan Üzülmez. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 13. Baskı. Ankara: 2020. Kunter, Nurullah. Ceza Hukukunda Zamanaşımı. Yayınlanmamış Doçentlik Tezi, İstanbul, 1951. Loening, Richard. “Die Verjährung”, in Birkmeyer, Karl/ Van Calker, Fritz u.a. (Hrsg.), Vergleichende Darstellung des Deutschen und Ausländischen Strafrechts. Vorarbeiten zur deutschen Strafrechtsreform. Allgemeiner Teil, 1. Band, Berlin, (1908): 379-471. Maurach, Reinhart ve Heinz Zipf. Strafrecht Allgemeiner Teil, § 16, kn. 1; Mezger, Edmund. Strafrecht, Ein Lehrbuch. 3. Auflage. Berlin und München: Verlag von Duncker und Humblot, 1949, s. 92. Maurach, Reinhart ve Heinz Zipf. Strafrecht Allgemeiner Teil, Teilband 1, 8. Auflage. Heidelberg: C. F. Müller Juristischer Verlag, 1992. Maurach, Reinhart ve Heinz Zipf. Strafrecht Allgemeiner Teil, Teilband 1, 8. Auflage. Heidelberg: C. F. Müller Juristischer Verlag, 1992, § 16, kn. 4. Ortmann, Rudolf. Das fortgesetzte Verbrechen nach dem Reichs- Strafgesetzbuch. Der Gerichtssaal, Band 26, Stuttgart, (1874): 67-78. Önder, Ayhan. “Mütemadi Suç”. İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt XXIX, Sayı 1-2, 1963. Önder, Ayhan. “Suçun İşlendiği Yer”, Adalet Dergisi, Sayı:1-2, 1961, s. 95-107. Özbek, Veli Özer, Koray Doğan ve Pınar Bacaksız. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 11. Baskı. Ankara: 2020. Özbek, Veli Özer. “İnternet Kullanımında Ortaya Çıkabilecek Bazı Ceza Huku- ku Sorunları” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4 (2002): 101-158. Özgenç, İzzet. Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler. 18. Baskı. Ankara: 2022. Öztürk, Bahri, Durmuş Tezcan, Mustafa Ruhan Erdem, Özge Sırma Gezer, Yasemin Filiz Saygılar, Esra Alan, Efser Erden Tütüncü, Özdem Özaydın ve Mehmet Can Tok. Ana Hatlarıyla Ceza Muhakemesi Hukuku. 10. Bas- kı. Ankara: Seçkin Yayınevi, 2023. Radbruch, Gustav. Der Handlungsbegriff im Strafrecht, s. 70; Bauman, Jürgen, Ulrich Weber, ve Wolfgang Mitsch. Strafrecht Allgemeiner Teil Lehrbuch. 11. Auflage. Bielefeld: Verlag Ernst und Werner Gieseing, 2003, § 12, kn. 9. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Türk Ceza Kanunu'nda Kesintisiz Suçta Özellik Arz Eden Durumlar ve Uygulamaya Yönelik Ceza Muhakemesi Bakımından Sonuçlarının Değerlendirilmesi 447 Ranft, Otfried. “Der Tatbegriff des Strafprozessrechts”, Juristische Schulung, JuS 2003, Heft 5, (2003): 417. Roxin, Claus. Strafrecht Allgemeiner Teil Bd. 2: Besondere Erscheinungsfor- men der Straftat. C.H.BECK, 2003. Roxin, Claus. Strafrecht Allgemeiner Teil, Band I Grundlagen. Der Aufbau der Verbrechenslehre. 4. Auflage. München: Verlag C.H. Beck, 2006, § 8, kn. 2-3. Sarıtaş, Erkan. Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220 - 221). 1. Baskı. Ankara: 2018. Sarıtaş, Erkan. Suç İşlemek Amacıyla Örgütlenme Suçları (TCK m. 220 - 221). 1. Baskı. 2018. Schmitz, Roland. Unrecht und Zeit: Unrechtsquantifizierung durch zeitlich gest- reckte Rechtsgutsverletzung. Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft, 2001. Sternberg-Lieben, Detlev ve Nikolaus Bosch. in Schönke/Schröder Strafgesetzbuch Kommentar, 30. Auflage, StGB Vorbemerkungen § 52, kn. 81, 2019. Tiemann, Frank. in Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Auf- lage, StPO § 264, kn. 14, 2023. Tiemann, Frank. in Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Auf- lage, StPO § 264, kn. 15, 2023. Tiemann, Frank. in Karlsruher Kommentar zur Strafprozessordnung, 9. Auf- lage, StPO § 264, kn. 19, 2023. Türk Ceza Kanunu (TCK) (5237). Resmî Gazete, 12.10.2004, Sayı: 25611. Ünver, Yener ve Hakan Hakeri. Ceza Muhakemesi Hukuku. 14. Baskı. Ankara: Adalet Yayınevi, 2018. Wächter, Carl Georg von. “Über die Konkurrenz verschiedener Strafgesetze während des Lautes fortgesetzter oder fortdauernder Verbrechen”, Archiv für preußisches Strafrecht, Herausgegeben durch Goltdammer, Berlin (GA 8), (1860): 3-40. Yargıtay 16. Ceza Dairesi. E. 2020/8, K. 2020/1625, T. 18.02.2020. www.legalbank.net. Yargıtay 16. Ceza Dairesi. E. 2020/8, K. 2020/1625, T.18.02.2020. www.legalbank.net. Yargıtay 8. Ceza Dairesi. E. 1995/8350, K. 1995/10904, T. 06.07.1995. www.legalbank.net. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED) Dr. Celal Hakan KAN 448 Yargıtay 8. Ceza Dairesi. E. 2013/1779, K. 2013/27460, T. 18.11.2013. www.legalbank.net. Yargıtay 8. Ceza Dairesi. E. 2014/272, K. 2014/13171, T. 29.05.2014. www.legalbank.net. Yargıtay 9. Ceza Dairesi. E. 2013/16791, K. 2014/1359, T. 07.02.2014. www.legalbank.net. Yenisey, Feridun ve Ayşe Nuhoğlu. Ceza Muhakemesi Hukuku. 7. Baskı. An- kara: 2019. Yerdelen, Erdal. “Mütemadi Suç”, TAAD, Yıl:5, Sayı:18, (2014): 127. GERİ ÇEKİLMİŞTİR (RETRACTED)