TÜRK MİLLETİ ADINA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 08/11/2021 NUMARASI : 2019/428 Esas, 2021/784 Karar DAVANIN KONUSU: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 24/02/2026 Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapıla…
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 15.HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2022/105 KARAR NO : 2026/240 TÜRK MİLLETİ ADINA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 08/11/2021 NUMARASI : 2019/428 Esas, 2021/784 Karar DAVANIN KONUSU: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ : 24/02/2026 Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda; GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ : Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan ve eserin bazı kısımlarının sözleşmede belirtildiği şekilde ve bazı kısımlarının da hiç teslim edilmemesi sonucu üçüncü şahsa yaptırılan eksik imalat bedelinin tahsili talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin talebinin kabulüne dair verilen karara karşı davalı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur. Davacı vekili, müvekkil ... (... Yapı) ile yüklenici ... (... Grup) arasında 04.05.2016 tarihinde Alibeyköy Mah. ... Sok.... Ada/.. Parsel Eyüp/İST adresinde bulunan ... adlı konut projesinde yapılacak 2 adet 14 duraklı insan asansörü ve 1 adet 3 duraklı araç taşıma platformu yapımı hususunda sözleşme imzalandığı, sözleşmede yapılacak iş bedeli 2 adet 14 duraklı insan asansörü birim fiyatı 91.000 TL KDV dahil ve 1 adet 3 duraklı araç taşıma platformu birim fiyatı 143.000 TL KDV dahil olmak üzere toplamda 325.000 TL KDV dahil olarak belirlendiği, müvekkil tarafından yüklenici ...'a toplamda 310.000 TL ödeme yapıldığı, ...ın edimlerini yerine getirmediği, 2 adet 14 duraklı insan asansörünü eksik vaziyette kullanılamayacak şekilde kullanılamaz halde bıraktığı, araç taşıma platformuna ise hiç başlamadığı, davalının 29.09.2016 tarihli 70.800 TL ve 26.12.2016 tarihli 53.100 TL tutarında iki adet bedeli fatura düzenlediği, bunların dışında herhangi bir malzeme ve işçilik faturası da düzenlenmediği, bu durumda müvekkilin yapmış olduğu 310.000 TL ödemeye karşılık davalı tarafından düzenlenen 29.09.2016 tarihli 70.800 TL ve 26.12.2016 tarihli 53.100 TL tutarında iki fatura toplamı olan 123.900 TL eksik malzeme ve işçilik dışında sözleşme edimi yerine getirmediği, müvekkil ...'nın yaptığı dairelerin satıldığı, projenin bitirildiği, daire sahiplerinin taşınıp projede yaşamın başladığı, ancak bitmeyen yolcu asansörleri ve taşıma platformu nedeniyle daire sahiplerinin tehlikeye maruz kaldığı, asansör ... AŞ 14 katlı binada taşınma işi ve üst katlarda Yeğeni ... için eve girip çıkma işinin de işkenceye döndüğü, bu sebeple müvekkilin daire sahiplerinin güvenlikleri ve devamında yoğun baskıları sebebiyle delil tespiti yaptıramadan yolcu asansörlerini ivedilikle kullanıma açmak zorunda kaldığı, eksikler için ... . Ltd. Şti adlı firmayla 11.04.2017 tarihinde anlaşarak 35.000 TL+KDV= 41.300 TL ödemek suretiyle davalı tarafından eksik ve kullanılamaz halde bırakılan asansörlerin eksiklerini gidererek kullanıma açtığı, İşbu asansörlerin ... A.Ş yetkililerince 684,00 TL bedelle de denetlenerek kullanıma açıldığı, yüklenici ... tarafından protololle 05.02.2017 tarihinde bitirip teslim edileceğinin taahhüt edildiği, 1 adet 3 duraklı araç taşıma platformu işine ise hiç başlanılmadığı, İstanbul 6. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/62 Değ. İş dosyası ile delil tespiti yaptırıldığı dosyaya sunulan Bilirkişi Raporunda platform işine hiç başlanılmadığının tespit edildiği, raporun taraflara tebliğ edildiği ve davalı tarafça da itiraz edilmediği, bu tespit sonrası yine müvekkil tarafından davalıya 310.000 TL ödenmiş olduğu halde davalı tarafça inşa edilmeyen ve eksik kalan 4 adet otomatik kepenkin ... ... “dan alındığı (08.07.2017 tarihli 9.204 TL'lik fatura), yine platformun işçiliği içinde ... Ltd.Şti işçiliği ile (30.12.2017 tarihli 18.000 TL'lik fatura) araç taşıma platformununda bitirildiği ve hizmete sokulduğu, müvekkil tarafından davalıya yapmış olduğu 310.000 TL ödeme yanında davalının edimlerini yerine eksik ve hiç getirmemiş olması, bitirilmeyen asansörler için fazladan 69.188,00 TL ek ödeme yapılmak zorunda kalındığı, 27.12.2016 tarihli protokolde belirtilen 100.000 TL tutarındaki cezai şartında kendisinden tahsil edilemediği, konu ile ilgili olarak arabulucuya gidildiği, İstanbul Arabuluculuk Bürosu 2019/5396 Dosya numaralı dosyasından 17.04.2019 tarihinde anlaşamama son tutanağı düzenlendiği, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik kısmi 50.000,00 TL zararın, davalıdan alınarak müvekkil davacıya ödenmesine, İş bu alacağa dava tarihi itibariyle ticari reeskont faizi uygulamasına, dava masrafları ve ücreti vekaletin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, müvekkilin asansör montaj işi yaptığı, davacı yanın İse müteahhitlik si ile iştigal ettiği, davacının İstanbul İli Eyüp Sultan İlçesi Alibeyköy Mahallesi ... Sokak adresinde bulunan ... ada, 17 parselde tapuya kayıtlı arsa üzerinde yapılacak olan 14 katlı binanın projede belirtilen şekilde iki adet insan asansörü ve bir adet yük asansörü yapılması konusunda anlaştıkları ve bu anlaşma kapsamında inşaatın kaba kısmı yapıldıktan sonra müvekkilin gerekli olan malzemeleri inşaat alanına getirdiği ve montaj işlemine başladığı, inşaattaki başka işlerin zamanında yapılamamasından dolayı asansörlerin montajının tamamlanmasında gecikme meydana geldiği, asansörlerin zamanında bitirilimemesinde müvekkilin kusurunun bulunmadığı, buradaki gecikmenin inşaatta asansörlerin montajından önce yapılması gereken işlerin davacı yanca zamanında yapılmamasından kaynaklandığı, bu gecikme nedeni ile taraflar bir araya gelerek 27/12/2016 tarihinde bir protokol hazırladıkları ve bu protokolde 100.000,00 TL cezai şart hükmü konulduğu, müvekkilin sözleşme ve protokol kapsamında asansörleri yapmaya başladığı ve insan asansörlerini tamamladığı ve yük asansörünün ise platform kısmının tamamlamadığı, bu platformu da ... isimli firma tarafından 21.06.2017 tarihinde inşaatta davacı yana sevk irsaliyesi ile teslim edildiği, davacı yanın bu asansörün platformunun montajının yapılmasını engellediği, protokolde belirtilen ve müvekkili tarafından verilen 100.000,00 TL'lik teminat senedine dayanılarak İstanbul 24. İcra Müdürlüğü nezdinde ... Esas numarası İle icra takibi başlattıkları, bu icra takibinin iptali için İstanbul 19. İcra Hukuk Mahkemesinde 2017/231 Esas sayılı dava açmış bulundukları, bu davanın yapılan yargılaması sonucu davalarının kabulüne ve takibin durdurulmasına karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği, davacı yan icra takibinden de sonuç alamayınca İstanbul 6. Sulh Hukuk Mahkemesinde 2017/62 D.iş üzerinden tek taraflı delil tespiti yoluna gittikleri, davacı vekili dava dilekçesinde sözde müvekkilin eksik bıraktığı asansörlerin tamamlanması için 69.188,00 TL ödeme yaptıklarını iddia etmekte oldukları, bu iddiaları tek taraflı ve mesnetsiz olduğu, davacı yanın iddia ettiği gibi müvekkile yapılması gereken ödemelerin tamamını yapmadıkları ve bu ticari ilişki sonucu ekonomik anlamda müvekkilin mağdur olunmasına sebebiyet verdikleri için müvekkil hakkında açılan davanın reddini istemiştir. Mahkemece 08/11/2021 tarihli karar ile, mahkememizde açılan davanın, eser sözleşmesinden kaynaklanan ve eserin bazı kısımlarının sözleşmede belirtildiği şekilde ve bazı kısımlarının da hiç teslim edilmemesi sonucu üçüncü şahsa yaptırılan eksik imalat bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu ve iş sahibince 310.000,00 TL ödendiği hususlarında uyuşmazlık bulunmadığı, somut olayda; 2 adet insan asansörü ve 1 adet araç taşıma platformu ile ilgili sözleşmede belirlenen bedelin toplam olarak kararlaştırıldığı ve bu bedelin götürü bedel olduğu, götürü bedelli işlerde de TBK 480 md.'si gereği yüklenicinin hakettiği işin bedelinin, imalâtların eksik ve kusurlar da düşülerek fiziki gerçekleşme oranı tespit edilerek, bu oranın toplam götürü bedele uygulanması suretiyle hesaplanması gerektiği, bu bağlamda, taraf iddia ve savunmaları doğrultusunda tüm delillerin toplandığı, keşfen bilirkişi incelemesi yapıldığı, keşif sırasında tanıkların dinlenildiği ve bilirkişi heyetinden az yukarıda özet halinde ayrıntıları verilen raporun alındığı, alınan raporun incelenmesinde de, raporun hukuki yönleri ayrık olmak üzere, yapılan tespitler bakımından ayrıntılı ve gerekçeli olduğu ve ayrıca ulaşılan sonucun dosya kapsamına da uygun olduğu ve hükme esas alınmasına karar verildiği ve sonuç olarak da, davacı yanca, davalı tarafından eksik yapılan işlerin sunulan kayıtlar, alınan bilirkişi raporu ve dinlenilen tanık beyanları ile üçüncü kişilere yaptırıldığı anlaşıldığından, davanın kabulü ile; 69.188,00 TL'nin 50.000-TL'sine dava tarihinden, 19.188.-TL'sine de ıslah tarihinden itibaren reeskont faizi uygulanmak üzere davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, davacı tarafın iddia ettiği gibi müvekkile ödemesi gereken ödemeleri yapmadığını, müvekkilin asansör ile ilgili tüm işlemleri yaptığını, ancak davacı tarafın çalışan personelleri kovması nedeniyle asansörlerin zamanında yapılamadığını, tarafımıza ödenmeyen 15.000,00 TL ücret olduğunu, bunun da eksik bedelleri fazlasıyla karşılayabileceğini, bilirkişi raporunun kısmen hatalı ve eksik olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir. Davada davacı, taraflar arasında 04.05.2016 tarihli 2 adet 14 duraklı insan asansörü, 1 adet 3 duraklı araç taşıma platformu yapımı ilişkin sözleşme imzalandığını, sözleşme gereği işe başlama tarihi 10.05.2016 tarihi olarak belirlendiğini, iş bedeli 325.000,00 TL (KDV dahil) olarak belirlendiğini ve iş sebebiyle davacı tarafından davalıya 310.000,00 TL ödeme yapıldığını, taraflar 27.12.2016 tarihinde protokol imzalamak suretiyle insan asansörlerini 15.01.2017 tarihinde, araç taşıma platformunu 05.02.2017 tarihinde teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, süresinde teslim edilmemesi halinde 100.000,00 TL cezai şart ödenmesi kararlaştırılarak davalı tarafından davacıya bu miktar senet verildiğini, süresinde teslim edilmemesi sebebiyle senet icraya konulduğunu, senet teminat senedi olması sebebiyle iptal edildiğini, ödemeler yapılmasına rağmen davalı edimini yerine getirmediğini, davacı asansör kurulacak binadaki daireleri sattığını, dava dışı şirket ile anlaşma yapılarak 41.300,00 TL asansörleri tamamlattıklarını, 684,00 TL denetleme bedeli verdiklerini, davalı araç taşıma platformu işine hiç başlamadığını, delil tespiti yaptırdıklarını, belirterek zararlarının giderilmesini 50.000,00 TL tahsilini talep etmiştir. Davacı vekili 14.09.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile talebini 69.188,00 TL'ye çıkartmıştır.Davalı, taraflar arasında sözleşme imzalandığını, davalı edimlerini yapmaya başladığını ancak davacının inşaatta diğer işlerini bitirmemesi sebebiyle gecikme olduğunu, insan asansörü tamamlandığını, platform için ... isimli firmadan ürünün davacıya teslim edildiğini ancak davacı kuruluma izin vermediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.Mahkeme, taraflar arasında yazılı sözleşme imzalandığını, davacı tarafından 310.000,00 TL bedelin davalıya ödendiğini, iş bedelinin götürü olduğunu, bilirkişi raporu itibariyle 69.188,00 TL eksik imalat yapıldığının belirlendiği kabul edilerek, davanın 69.188,00 TL üzerinden kabulüne karar vermiştir. Taraflar arasında 04.05.2016 tarihli İstanbul Eyüp Alibeyköy Mahallesi ... ada 17 parseldeki konut projesi kapsamında 2 adet 14 duraklı insan asansörü ile 1 adet 3 duraklı araç taşıma platformunun teknik şartname ve onaylı projelere uygun biçimde yapılması, toplam 325.000 TL bedel karşılığında aşamalı ödeme planı ile yüklenici tarafından gerçekleştirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği ile işin tüm risk ve sorumluluğunun yükleniciye ait olması, işverenin denetim, fesih ve zararlarını talep etme haklarının saklı tutulması, geçici ve kesin kabul ile garanti süresi hükümlerinin düzenlenmesi hususlarını düzenleyen eser sözleşmesi imzalanmıştır.Taraflar asıl sözleşmeye ek olarak 27.12.2016 tarihli protokol ile yüklenicinin 2 adet insan asansörünü 15.01.2017 tarihinde, araç taşıma platformunu ise 05.02.2017 tarihine kadar eksiksiz şekilde işverene teslim etmeyi taahhüt ettiği, işlerin tamamlanmasının teminatı olarak 100.000 TL bedelli senedin işverene verileceğinin kararlaştırıldığı ve teslimin gerçekleşmemesi halinde işverenin bu teminata dayanarak icra takibi başlatabileceği kararlaştırılmıştır.Bilirkişi heyeti tarafından yapılan inceleme ve keşif sonucunda sunulan heyet raporunda, taraflar arasında imzalanan 04.05.2016 tarihli sözleşme ve 27.12.2016 tarihli protokol kapsamında yapılması gereken iki adet insan asansörü ile araç taşıma platformu işlerinin eksik ve ayıplı bırakıldığı, asansörlerin işletmeye açılabilmesi için A tipi muayene kuruluşunca 58 kalem uygunsuzluk tespit edildiği, eksikliklerin giderilmesi ve yeşil etiket alınması için yapılan giderler ile araç taşıma platformunun tamamlanması ve otomatik kepenk sistemi kurulmasına ilişkin harcamaların davacı tarafından karşılandığı, bu kapsamda yapılan 684 TL tespit gideri, 41.300 TL eksiklik giderimi bedeli, 18.000 TL platform tamamlatma bedeli ve 9.204 TL kepenk sistemi gideri olmak üzere toplam KDV dahil 69.188 TL’nin sözleşme kapsamındaki eksik işlerin giderilmesi için yapılmış uygun ve gerekli masraflar olduğu ve bu bedelden yüklenici ... Grup ...’ın sorumlu bulunduğu bildirilmiştir.Taraflar arasındaki sözleşme mahkemenin kabulünde olduğu üzere, götürü bedelli bir eser sözleşmesidir.Götürü bedelli eser sözleşmesi, yapılacak işin tamamı için kararlaştırılan toplam bedel üzerinden kurulan sözleşmedir. Doktrinde buna "götürü ücret" veya "kesin olarak tayin edilmiş ücret" de denilmektedir.Bu sözleşme türünün en belirgin hukuki özelliği ve sonucu: Yüklenici, işi kararlaştırılan bu sabit bedelle yapmak zorundadır. Eser, başlangıçta tahmin edilenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.Götürü eser sözleşmesinin yasal dayanağı, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 480. maddesidir. TBK madde 480/1: "Eser sözleşmesinde bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez",.İstisnası (Uyarlama): Başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse, yüklenici hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmazsa dönme hakkına sahiptir (TBK 480/2).Sözleşme bedeli sabit ve kesin olarak belirlenmişse, yüklenici işi yarım bıraktığında, işin tamamlanmış kısmı ile tamamlanmamış kısmı oranlanmalıdır. Buna "Fiziki Oran Yöntemi" denilmektedir. Yüklenici, sözleşme bedelinin tamamını değil, yaptığı işin toplam işe oranına tekabül eden bedeli hak eder.Dairemiz 11.02.2021 T., E: 2018/1758, K: 2021/1105: Kararda, götürü bedelli sözleşmelerde yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin tespiti için sözleşmeyle yapılması kararlaştırılan toplam işe göre yapılan işin oranının bulunması, bu oranın sözleşme bedeline uygulanması ve ödemelerin düşülmesi gerektiği belirtilmiştir.Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, eksik bırakılan işlerin piyasa rayiçlerine göre bedeli hesaplanmış ve mahkemece bu bedelin doğrudan tahsiline karar verilmiştir. Ancak bu yöntem, götürü bedelli sözleşmelerin tasfiyesinde uygulanan usul ve yasalara aykırıdır.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi'nin ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre; götürü bedelli işlerde, işin tamamlanmadan yarım bırakılması (fesih/tasfiye) halinde yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin "Fiziki Oran Yöntemi" ile belirlenmesi zorunludur.O halde mahkemece dosya bilirkişi heyetine tevdi edilerek, Sözleşme kapsamında yapılması kararlaştırılan işin bedeli belirlenmesi, yüklenicinin fiilen gerçekleştirdiği imalatın (eksik ve ayıplar düşüldükten sonra) işin tamamına göre fiziki oranı (yüzdesi) tespit edilmesi, bulunan bu fiziki oran, sözleşmede kararlaştırılan toplam götürü bedele uygulanarak yüklenicinin hak ettiği iş bedeli bulunmalıdır. Yüklenicinin hak ettiği bu bedelden, iş sahibi tarafından yapıldığı kanıtlanan ödemeler düşülmeli, sonucuna göre karar vermesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm verilmiş olması hatalı olmuştur.Mahkemenin kabulüne göre, tespit masrafları yargılama giderleri içerisinde hüküm alınması gerekirken asıl davada hüküm altına alınmış olması hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen KABULÜNE, 2-İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 08/11/2021 tarih, 2019/428 Esas, 2021/784 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE, 5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 24/02/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.