Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/2136 E. , 2024/7275 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2136 Karar No : 2024/7275 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: .
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/2136 E. , 2024/7275 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/2136 Karar No : 2024/7275 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: ... İli, ... (...) Köyü'nde 76. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel, ... ada ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...... tarih ve E:... K:...sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; kısmi toplulaştırmaya dâhil edilen davacıya ait parseller ile yeni tahsis edilen yerlerin ilişkisinin gözetilerek hukuka ve fiili duruma uygun işlem tesis edilmediği, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğüne riayet edilmeksizin tahsisi yapılan parselde tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu haliyle toplulaştırma işleminin toplulaştırma amaç ve ilkelerine, dağıtım esaslarına ve hukuka uygun olarak yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mera gibi köylünün ortak menfaatine hizmet edecek tahsislerin yapılabilmesi için 2018 yılındaki kısmi toplulaştırma ile hatalı olarak Hazine ile davacının müşterek yapılması hususunun düzeltilmesi zaruretinin doğduğu, 2014 yılındaki toplulaştırma sonucu büyük parçalı olan vatandaş arazilerinin 2018 yılındaki hatalı kısmi toplulaştırma işlemi ile çok küçük parçalara ayrıldığı ve binlerce dönüm Hazine arazisi ile müşterek yapıldığı, dava konusu işlem ile müştereklik durumunun ortadan kaldırıldığı, ancak bu küçük parçaların hangi büyük parçalardan getirilerek kötü niyetle Hazine arazilerine müşterek yapıldığı hususunun göz önünde bulundurulmadığı, yapılabilecek en doğru işlemin vatandaş arazisinin bulunduğu yerde başka yere taşınmadan başka bir parsele müdahale edilmeden ifrazının yapılması olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun "Kanunun amacı" başlıklı 1. maddesinde: "Bu Kanunun amacı sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; a) Toprağın verimli şekilde işletilmesini,işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, b) Yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmalarını, desteklenmelerini, eğitilmelerini, c) Ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, d) Yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, e) Zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, f) Dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, g) Bakanlar Kurulunca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamaktır." hükmüne yer verilmiştir. Aynı Kanunun "Toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetleri" başlıklı 6. maddesinde; "Bu Kanunda belirtilen amaçları gerçekleştirmek üzere uygulama alanlarında ilgili kuruluşça, isteğe bağlı veya maliklerin muvafakati aranmaksızın arazi toplulaştırması yapılabilir, isteğe bağlı olanlara öncelik vermek kaydıyla arazi toplulaştırmasını teşvik için ilgili kuruluşça arazi genişletmek ve kredi imkanlarından daha fazla faydalandırmak gibi destekleyici tedbirler alınabilir. Toplulaştırma alanlarında gerçek kişilerle kamu ve özel hukuk tüzel kişilerine ait araziden projenin özelliğine göre, yol ve kanal gibi kamunun ortak kullanacağı yerler için %10'a kadar katılım payı kesilir. Toplulaştırma nedeniyle kapanan yollarla, yol fazlalıkları da aynı amaç için kullanılır. Katılım payı için herhangi bir bedel ödenmez. Ancak, katılım payı dışında kesilen arazi, öncelikle varsa eşdeğer Hazine arazisinden karşılanır. Yoksa, kesilen arazi için kamulaştırma işlemi yapılır. Toplulaştırma sonunda dağıtılan veya sahibine bırakılan tarım arazisi malikleri adına, geriye kalan arazi ise Hazine adına uygulayıcı kuruluşun talebi ile tapuya tescil edilir. Malikleri adına tescil edilen arazi bu Kanun hükümleri dışında o bölge için tespit edilen dağıtım normundan daha küçük parçalara rızaen veya hükmen taksim edilemez ve ifraz işlemlerine konu olamaz. Bu husus tapu siciline şerh edilir. Toplulaştırma esas ve usulleri ile toprağın derecelendirilmesinin nasıl yapılacağı yönetmelikte belirtilir." kuralına yer verilmiştir. ... İli, ... (...) Köyü'nde 76. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında ... tarih ve ... sayılı toplulaştırma işleminin ... ada ..., ... parsel, ... ada ..., ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 02/02/2022 tarihili bilirkişi raporunda, Kısmi Toplulaştırma işlemlerinde davacı adına toplulaştırma kayıtlarında bir işlem yapılmadığı davacı murisi ... adına ...nolu parseldeki 3.229,97 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde ... hisse oranı ile 3.182,48 m2 alan tahsisi planlandığı,...Nolu yeni Parselin toplam alanı 16.692,73 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 18 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 47,49 m2 azalma olurken Maliye Hazinesi adına 304,22 m2 alan artışının sağlandığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve... nolu yeni parsellerin tarla ve bahçe ve ham toprak alanı vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-Bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan ... nolu yeni parselin 16.692,73 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, davacı murisi ... adına... nolu parseldeki 1.152,00 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde... hisse oranı ile 1.112,17 m2 alan tahsisi planlandığı, ... Nolu Yeni Parselin Toplam alanı 15.901,55 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 18 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 39,83 m2 azalma olurken Maliye Hazinesi adına 569,45 m2 alan artışının sağlanması hususlarının da mevzuatlara uygun olmadığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve ... nolu yeni parsellerin tarla ve bahçe ve ham toprak alanı vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-Bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan ... nolu yeni parselin 15.901,55 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, bu yüzden uygulanan toplulaştırma işleminin mevzuatlara uygun olmadığı sonucuna varıldığı, davacı murisi ... adına ... nolu parseldeki 3.459,00 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde 3374/18552 hisse oranı ile 3.373,82 m2 alan tahsisi planlandığı, ... Nolu yeni parselin toplam alanı 18.551,64 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 18 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 85,18 m2 azalma olurken Maliye Hazinesi adına 468,36 m2 alan artışının sağlandığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve ... nolu yeni parsellerin tarla ve bahçe ve ham toprak alanı vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-Bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan...nolu yeni parselin 18.551,64 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, davacı murisi adına ... nolu parseldeki 6.644,00 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde 6608/32247 hisse oranı ile 6.607,95 m2 alan tahsisi planlandığı, ... nolu yeni parselin toplam alanı 32.247,11 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 19 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 36,04 m2 azalma olurken Maliye Hazinesi adına 175,89 m2 alan artışının sağlandığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve ...nolu yeni parsellerin tarla ve bahçe vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-Bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan ... nolu yeni parselin 32.247,11 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin zor olduğu, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, davacı murisi adına... nolu parseldeki 3.201,00 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında... nolu yeni parselde 3162/12861 hisse oranı ile 3.162,27 m2 alan tahsisi planlandığı, ... nolu yeni parselin toplam alanı 12.861,48 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 18 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 38,73 m2 azalma olurken Maliye Hazinesi adına 157,53 m2 alan artışının sağlandığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve ... nolu yeni parsellerin tarla ve bahçe vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-Bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan ... nolu yeni parselin 12.861,48 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, davacı murisi adına... nolu parseldeki 1.691,99 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde 1770/9735 hisse oranı ile 1.769,74 m2 alan tahsisi planlandığı,... nolu yeni parselin toplam alanı 9.734,62 m2, müşterek sayısı ise verasette iştirak-49’daki 15 varis ile birlikte toplam 18 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 77,75 m2 artış olurken Maliye Hazinesi adına 427,65 m2 alan azalışının sağlandığı, eski ... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan... nolu yeni parsellerin tarla ve ham toprak vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan... nolu yeni parselin 9.734,62 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, davacı murisi ... adına ... nolu parseldeki 2.750,00 m2’lik hisse payına karşılık olarak kısmi toplulaştırma işlemleri kapsamında ... nolu yeni parselde 2843/11372 hisse oranı ile 2.842,57 m2 alan tahsisi planlanmıştır. ... Nolu Yeni Parselin Toplam alanı 11.370,28 m2, müşterek sayısı ise toplam 4 müşterekli yapı oluşturulduğu, birbiri üzerine çakışık vaziyette oluşturulan eski ve yeni parsellerde KYP kesintisinin 0,00 m2 olduğu toplulaştırma işleminde davacı murisinin hisse alanında 92,57 m2 artış olurken Maliye Hazinesi adına 370,28 m2 alan azalışının sağlandığı, eski... parsel karşılığında kısmi toplulaştırma kapsamında oluşturulan ... ve... nolu yeni parsellerin tarla bahçe ve ham toprak vasfını taşıdıkları, toplulaştırma işleminin Tarla-bahçe vasıflı alanlarda davacı ve müşterekleri adına tahsisi yapılan ... nolu yeni parselin 11.370,28 m2 gibi toplam alanı bulunan bir taşınmazda ekonomik olarak tarımsal üretimin mümkün olmadığı, bu durumun Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ... İli ... sulu arazilerde 6 hektar (60 dekar = 60.000 m2), kuru arazilerde 15,5 hektardan daha küçük belirlenemeyeceği hususuna aykırı olduğu, sonuç olarak davacı tarafından dava konusu edilen toplulaştırma işleminin ...(yeni ...) nolu parsellerde,... (Yeni ...) nolu parsellerde, ... (yeni ...) nolu parsellerde,... (yeni ... nolu parsellerde,... (yeni ... nolu parsellerde... (yeni...) nolu parsellerde ve ... (yeni ...) nolu parsellerde yukarıda anılan ilgili mevzuat hükümlerine ve toplulaştırma amacına ve ilkelerine uygun olarak yapılmadığı, " şeklinde görüş bildirildiği görülmüştür. Taşınmazların eski ve yeni çakıştırılmış raster görüntüsünden de anlaşılacağı üzere, yapılan kısmi toplulaştırma işlemi ile Hazine parsellerinin ifraz edilmesi doğru olmakla birlikte, davacıya ait toplulaştırma öncesi parsel ile yeni tahsis edilen yerlerin ilişkisinin gözetilerek hukuka ve fiili duruma uygun işlem tesis edilmediği, toplulaştırma uygulaması yapılırken toprağın verimli şekilde işletilmesi amacıyla aynı kişilere ait olan parsellerin mümkün olan ölçüler içerisinde ve aynı kadastral parsellerin yer aldığı mahalde birleştirilerek tek parsel haline getirilmesinin sağlanması ve aksine uygulamanın ise teknik gerekçelerinin açıklanması gerektiği dikkate alındığında, kısmi toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 11/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Dava Dairesi kararının gerekçeli olarak onanmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi ve Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği görüşüyle karara katılmıyorum.