Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.I-1663 · Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİ

2026/557742 İhale Kayıt Numaralı "450000 Öğün Yemek alımı" İhalesi

Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Nida Yemek Hizmetleri İnşaat Otomotiv Gıda Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2026/557742 İhale Kayıt Numaralı “ 450000 Öğün Yemek Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından 04.05.2026 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 450000 Öğün Yemek Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Nida Yemek Hizmetleri İnşaat Otomotiv Gıda Tekstil Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ’nin 27.04.2026 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.04.2026 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.05.2026 tarih ve 215431 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.05.2026 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2026/1259 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Sözleşme Tasarısı’nın 12’nci maddesinde ödemelerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca vize edilen Ayrıntılı Harcama Programı ve Ayrıntılı Finansman Programındaki ödenek dağılımındaki serbest bırakma oranları dikkate alınarak yapılacağının belirtildiği, aynı madde de hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten itibaren 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten itibaren 30 gün içinde ödeme yapılacağının düzenlendiği, bu iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, bir tarafta belirli bir tahakkuk ve ödeme süresini, diğer tarafta ise idarenin iç bütçe/finansman programına bağlı belirsiz bir ödeme koşulunu barındırdığı, idarenin ret kararında bu düzenlemenin mali yıl bütçesi ve Hazine serbest bırakma oranlarına uygun olduğunun ileri sürüldüğü, ancak bu gerekçenin yüklenicinin hakediş alacağının ne zaman ve hangi oranda ödeneceğini öngörmesini sağlamadığı, ihale dokümanında ödeme rejiminin açık ve kesin olması gerektiği, idarenin kendi bütçe planlamasının yükleniciye sınırsız finansman riski olarak aktarılamayacağı, kamu ihale sözleşmelerinde yüklenicinin ödeme alacağı, sözleşme ve ihale dokümanına uygun şekilde hizmetin ifa edilmesi ve hakedişin usulüne uygun olarak tahakkuka bağlanması ile doğduğu, idarenin kendi bütçe planlaması, ödenek serbest bırakma oranları veya finansman programına ilişkin iç işleyişinin, yüklenicinin hakediş alacağının zamanında ve tam olarak ödenmesini geciktirecek veya belirsiz hale getirecek şekilde sözleşme hükmü haline getirilemeyeceği, aksi yöndeki düzenlemenin, idarenin mali planlama riskini yükleniciye aktardığı, yükleniciyi, hizmeti eksiksiz yerine getirmesine rağmen ödeme zamanını ve tutarını öngöremez hale getirdiği, nitekim Sözleşme Tasarısı’nda hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten itibaren 30 gün içinde ödeme yapılacağı düzenlenmişken, aynı maddede ödemenin AHP/AFP kapsamındaki serbest bırakma oranlarına bağlanmasının, ödeme rejimini kendi içinde çelişkili ve belirsiz hale getirdiği, bir taraftan hakedişin belirli süre içinde tahakkuka bağlanacağı ve ödeneceği öngörüldüğü, diğer taraftan bu ödemenin, idarenin iç bütçe programındaki serbest bırakma oranlarına tabi kılındığı, bu çelişkinin, isteklilerin ödeme takvimini sağlıklı şekilde öngörmesini ve buna göre teklif fiyatı oluşturmasını engellediği, dolayısıyla bu haliyle düzenlemenin; ihale dokümanının açık, tereddüde yer vermeyecek ve tüm istekliler bakımından aynı şekilde anlaşılabilir olması zorunluluğuna aykırı olduğu, ayrıca yüklenicinin finansman yükünü arttırdığı, ödeme gecikmesi riskini isteklilere yüklediği ve bu riskin teklif fiyatlarına yansıtılmasına sebep olduğu, bu durumun, rekabetin sağlıklı şekilde oluşmasını engelleyebileceği gibi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinde düzenlenen saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ilkelerine de aykırılık teşkil ettiği, 2) Sözleşme Tasarısı’nda yer alan “12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, idare bu fazla işin bedelini imkân bulduğu takdirde öder.” düzenlemesinin; yüklenicinin sözleşme kapsamında fiilen yerine getirdiği fazla iş karşılığında doğacak alacağı, idarenin tek taraflı takdirine ve bütçe imkânına bağlandığı, bu haliyle düzenlemenin, ödeme yükümlülüğünü kesin ve objektif olmaktan çıkardığı, yüklenicinin yaptığı işin karşılığını alıp alamayacağı hususunda belirsizlik yarattığı, kamu ihale sözleşmelerinde yüklenicinin bedel talep hakkının, sözleşme ve ihale dokümanına uygun şekilde işin ifa edilmesiyle doğduğu, idare tarafından kabul edilen iş programı kapsamında gerçekleştirilen veya idarenin bilgisi dahilinde yapılan işlerin bedelinin ödenmesinin, “imkân bulunması” gibi belirsiz ve sübjektif bir şarta bağlanamayacağı, aksi yöndeki düzenlemenin idarenin ödeme borcunu fiilen ihtiyari hale getireceği, yüklenicinin finansman riskini ölçüsüz biçimde arttıracağı, ayrıca “daha fazla iş” ifadesinin kapsamı ile “imkân bulduğu takdirde” ibaresinin hangi objektif ölçütlere göre değerlendirileceğinin açık olmadığı, bu belirsizliğin isteklilerin sözleşme sürecinde üstlenebilecekleri mali riskleri öngörmesini ve teklif fiyatlarını sağlıklı şekilde oluşturmasını engellediği, bu yönüyle düzenlemenin ihale dokümanının açık, anlaşılır ve tereddüde yer vermeyecek şekilde hazırlanması zorunluluğuna aykırı olduğu, diğer yandan kamu ihale sözleşmelerinde ilave iş ve iş artışı hallerinin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nda öngörülen şartlar ve sınırlar çerçevesinde yürütüldüğü, sözleşme konusu hizmet kapsamında idarece ihtiyaç duyulan ilave işlerin hangi usulle yaptırılacağının, hangi sınırlar içinde kalacağının ve bedelinin nasıl ödeneceğinin mevzuatla belirlendiği, dolayısıyla ilave iş bedelinin ödenmesinin idarenin takdirine bırakılmasının kanuni iş artışı rejimiyle bağdaşmayan bir sonuç doğurduğu, bu nedenle anılan düzenlemenin sözleşme dengesini idare lehine ölçüsüz biçimde bozduğu, ödeme rejimini belirsizleştirdiği, isteklilerin tekliflerini öngörülebilir maliyetler üzerinden hazırlamasını engellediği ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’nci maddesinde düzenlenen saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, 3) İhale dokümanı kapsamında yer alan birim fiyat teklif cetveli ile Teknik Şartname birlikte değerlendirildiğinde, gıda mühendisi ücretine ilişkin düzenlemelerin birbiriyle çeliştiği, şöyle ki; birim fiyat teklif cetvelinde gıda mühendisi için ücretin “TMMOB Gıda Mühendisleri Odası’nın belirlediği brüt ücret (brüt asgari ücret)” esas alınarak belirleneceği ifade edilirken, Teknik Şartname’de bu ücrete ilişkin açık, net ve bağlayıcı bir ücret standardı ortaya konulmadığı, bu durumun aynı personel kalemine ilişkin farklı yorumlara açık, belirsiz ve çelişkili bir düzenleme yarattığı, başka bir ifade ile bu düzenlemenin gıda mühendisinin ücretinin brüt asgari ücret mi yoksa meslek odası tavsiye/alt ücreti mi olduğu konusunda belirsizlik yarattığı, özellikle birim fiyat teklif cetvelinde yer alan “(TMMOB Gıda Mühendisleri Odası’nın belirlediği brüt ücret)” ibaresi ile parantez içinde ayrıca “(brüt asgari ücret)” ifadesine birlikte yer verilmesinin, ücretin hangi esas üzerinden hesaplanacağı hususunda ciddi bir tereddüt doğurduğu, zira TMMOB tarafından belirlenen asgari mühendislik ücretleri ile brüt asgari ücret aynı kavramlar olmayıp, aralarında önemli farklar bulunduğu, bu iki farklı referansın aynı satırda birlikte kullanılmasının, isteklilerin teklif hazırlarken hangi maliyet kalemini esas alacaklarını belirsiz hale getirdiği, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan satırda iki farklı ücret referansı bir arada kullanıldığı, TMMOB/Gıda Mühendisleri Odası tarafından belirlenen mühendislik ücreti ile brüt asgari ücret aynı maliyet kalemi olmadığı, aralarında önemli tutar farkı bulunmasının mümkün olduğu, İdari Şartname’nin teklif fiyata dahil giderler maddesinde ise “Gıda Mühendisine, İstihdamı zorunlu personel için TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret” ifadesine yer verildiği, “Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odası” şeklindeki ifade de hangi meslek odası tarifesinin esas alınacağının belirsiz hale getirdiği, idarenin ret cevabında parantez içindeki “brüt asgari ücret” ifadesinin diğer personel yüzde fazlalarının hesabında normal asgari ücretten esas alınacağına ilişkin olduğu belirtilmiş ise de, bu açıklamanın teklif cetvelindeki metnin doğal anlamıyla bağdaşmadığı, idarenin şikayet cevabında yaptığı yorumun, ihale dokümanındaki çelişkili ücret referanslarını ortadan kaldırmadığı, teklif cetvelinde aynı satırda iki farklı ücret referansına yer verilmesinin, isteklilerin bir kısmının oda ücretini, bir kısmının ise brüt asgari ücreti esas almasına neden olabilecek nitelikte olduğu, gıda mühendisinin işin başlama tarihi itibariyle istihdam edilecek zorunlu personel olduğu, bu nedenle ücret standardının açık, kesin ve tek bir referansa dayalı şekilde belirlenmesi gerektiği, mevcut düzenleme ile sağlıklı, karşılaştırılabilir ve eşit teklif alınması mümkün olmadığı, 4) Teknik Şartname’de yüklenici tarafından kullanılan cihaz, demirbaş malzeme ve mekanlarda meydana gelen arıza veya hasarın en geç 24 saat içinde giderileceği; mutfak ve yemekhanelerde kullanılan asansör, bulaşık makinesi, soğuk depolar, havalandırma, fırın, baca, ocak, sıhhi tesisat, fayans ve kalebodurlar dahil çok geniş kapsamlı bakım-onarım yükümlülüğünün yükleniciye ait olduğunun düzenlendiği, ayrıca mutfağın yangın, patlama, tadilat, doğal afet, araç-gereç arızası gibi sebeplerle kullanılamaz hale gelmesi durumunda yüklenicinin günlük menüyü aynı şekilde temin etmek ve sunmakla yükümlü olduğunun belirtildiği, söz konusu yükümlülükler bakımından küçük ölçekli arıza ile yetkili servis, yedek parça tedariki, idare binasının yapısal unsuru veya dışsal sebeplerden kaynaklanan büyük arıza arasında ayrım yapılmadığı, yüklenicinin kusuru bulunmayan, teknik olarak 24 saat içinde giderilmesi mümkün olmayan veya idarenin bina/sabit tesislerinden kaynaklanan durumlarda da yaptırım riski doğduğu, idarenin ret cevabında 24 saatlik sürenin hizmetin aksamasını önlemeye yönelik olduğu, geçici çözüm ve alternatif uygulamaların devreye alınabileceğinin belirtildiği, ancak bu açıklamanın ihale dokümanında yer almadığı, hangi arızalarda geçici çözümün yeterli sayılacağının, hangi durumlarda yüklenicinin kusurunun aranacağının, idarenin bina veya demirbaş sorumluluğunun nasıl ayrılacağının, 24 saatlik sürenin hangi andan itibaren işleyeceğinin ve tespitinin kimin tarafından hangi ölçütle yapılacağının belirsiz olduğu, bu düzenlemenin, yükleniciye öngörülemez ve sınırsıza yakın bir risk yüklediği, isteklilerin bakım-onarım ve alternatif üretim maliyetlerini sağlıklı biçimde hesaplamasını engellediği, özellikle ana mutfağın kullanılamaz hale gelmesi halinde aynı menünün dışarıdan temini ve tüm dağıtım noktalarına sunulmasının, gıda evsafı ve fiyatlandırma bakımından başlı başına ayrı bir organizasyon gerektirdiği, bu riskin kapsamının ve maliyet bileşenlerinin ihale dokümanında belirlenmediği, 5) Teknik Şartname’nin 58’inci maddesinde akademik takvime göre öğretimin devam ettiği yaklaşık 8 aylık dönemde en az 62 personel, tatil döneminde yaklaşık 4 aylık dönemde en az 30 personel ile işin yürütülebileceğinin idarece öngörüldüğü, ancak aynı maddenin devamındaki personel satırları ile Birim Fiyat Teklif Cetveli birlikte toplandığında, 12 ay çalışacak 27 personele 8 ay çalışacak 32 personelin eklendiğinde eğitim-öğretim döneminde toplam 59 personel; tatil döneminde ise toplam 27 personel öngörüldüğünün görüldüğü, bu sayıların Teknik Şartname’de belirtilen 62 ve 30 personel sayılarıyla örtüşmediği, bu çelişkinin işçilik maliyetinin ve asgari personel yükümlülüğünün belirlenmesini doğrudan etkilediği, isteklilerin bir kısmının Teknik Şartname’deki “en az 62/30” personel sayısını esas alacağı bir kısmının ise birim fiyat teklif cetvelindeki 59/27 fiili satır toplamını esas alacağı, bu durumda tekliflerin objektif ve eşit koşullarda karşılaştırılmasının mümkün olmadığı, 6) Teknik Şartname’de, 4857 sayılı İş Kanunu gereğince garson veya servis elemanı olarak çalışan sayısının %3’ü oranında engelli personel istihdam edileceği ve engelli personelin personel sayısına dahil olduğunun düzenlendiği, ancak İdari Şartname’de engelli personelin sayısı ve tabi olacağı ücret grubunun açıkça belirtilmediği ve birim fiyat teklif cetvelinde engelli personel için ayrı satır açılmadığı, oysa Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.22 ve 78.28’inci maddelerinin, ayrı ayrı hesaplanması gereken işçilik maliyetleri ile engelli işçi ücretleri bakımından birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasını, elli veya daha fazla işçi çalıştırılması öngörülen ihalelerde engelli işçi sayısı ile ücret grubunun idari şartnamede belirtilmesini zorunlu kıldığı, idarenin ret kararında engelli personel yükümlülüğünün 4857 sayılı Kanun’dan kaynaklandığının ve tekliften bağımsız olduğunun ileri sürüldüğü, ancak bu yaklaşımın Kamu İhale Genel Tebliği’nin açık düzenlemesiyle bağdaşmadığı, engelli personel sayısının, ücret grubu ve Hazinece karşılanacak prim teşviklerinin teklif bedelinin oluşturulmasında dikkate alınması gereken maliyet bileşenleri olduğu, bu nedenle idarenin “yasal yükümlülük olduğu için ayrı satır açılmasına gerek yoktur” şeklindeki gerekçesi hukuken isabetli olmadığı, 7) Teknik Şartname’de dana etlerinin taze ve karkas halde geleceği, parçalanmış veya donmuş halde kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği, buna ek olarak “İthal et kesinlikle kullanılmayacaktır” denildiği, bu düzenlemenin, kalite, hijyen, izlenebilirlik veya veteriner sağlık kriterinin ötesine geçerek menşei bakımından mutlak yasak getirdiği, 4734 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi uyarınca Teknik Şartnamelerde belli bir menşei, kaynak veya ürün belirtilemeyeceği, teknik kriterlerin rekabeti engelleyici nitelikte olamayacağı ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması gerektiği, etin gıda güvenliği, izlenebilirlik, veteriner sağlık, kesim ve soğuk zincir şartları bakımından objektif kriterlerle düzenlenmesi gerektiği, ancak “ithal et kesinlikle kullanılmayacaktır” şeklindeki mutlak menşei yasağının, kamu ihale mevzuatının izin verdiği objektif teknik kriter niteliğinde olmadığı, idarenin ret kararında yerli et tercihinin gıda güvenliği, izlenebilirlik ve kamu yararı nedeniyle getirildiğinin belirtildiği, ancak gıda güvenliği ve izlenebilirliğin amacının menşei yasağı olmaksızın da sağlanabileceği, örneğin Türk Gıda Kodeksi’ne uygunluk, işletme kayıt/onay belgesi, veteriner sağlık raporu, menşe/izlenebilirlik belgesi, karkas tazelik ve soğuk zincir şartları gibi objektif kriterlerin konulabileceği, idarenin kamu yararı gerekçesinin, Kanun’un açık menşei yasağını bertaraf edemeyeceği, bu nedenle anılan ibarenin dokümandan çıkarılması, menşei sınırlaması içermeyen objektif kalite ve izlenebilirlik kriterleriyle düzenleme yapılması gerektiği, mevcut haliyle düzenlemenin rekabeti daraltıcı olduğu, 8) Teknik Şartname’nin 20’nci maddesinde et, balık, tavuk ve tavuk ürünlerinin TSE veya ISO 22000, ISO 14001, ISO 9001:2008 belgeleri olan tedarikçilerden alınacağı; bu belgelere sahip olmayan veya menşei belli olmayan ürünlerin kabul edilmeyeceğinin düzenlendiği, Teknik Şartname’nin 31’inci maddesinde ise dışarıdan temin edilecek tatlı, börek, çiğ köfte gibi ürünlerin kalite belgelerinin idareye teslim edilmesinin zorunlu tutulduğu, buna karşılık İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde yalnızca İşletme Kayıt Belgesinin yeterlik kriteri olarak düzenlendiği, kalite ve standarda ilişkin belgelerin teklif veya yeterlik kriteri olarak açıkça sayılmadığı, İdari Şartname’nin 7.5 maddesinde ise 7’nci madde dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgelerin ve yeterlik kriterlerinin tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmayacağının düzenlendiği, bu durumda, Teknik Şartname’de yer alan TSE/ISO/kalite belgesi düzenlemelerinin teklif aşamasında mı, sözleşmenin uygulanması aşamasında mı, ürün teslim/kabul aşamasında mı aranacağının açık olmadığı, eğer bu belgeler yeterlik kriteri olarak aranacaksa İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde açıkça düzenlenmesi gerektiği, eğer yalnızca sözleşmenin uygulanması aşamasında aranacaksa, hangi ürün için hangi belge, hangi aşamada, kim tarafından, hangi kapsamla sunulacak ve sunulmaması halinde hangi yaptırım uygulanacak açık biçimde düzenlenmesi gerektiği, Diğer yandan ISO 9001:2008 ibaresinin güncel olmadığı, ISO 9001:2015’in geçiş sürecinin tamamlandığı, ISO 9001:2008’in akredite sertifikasyonunun artık geçerli kabul edildiği, idarenin ret cevabında “2008 standardının temel prensipler bakımından revize edildiği, güncel standardın esas alınmasının uygulamada zaten zorunlu olduğu” şeklindeki açıklama yapıldığı, ancak bu gerekçenin ihale dokümanında açıkça yer alan ISO 9001:2008’ın hukuka uygun getirmeyeceği, ihale dokümanında geçerli ve güncel standardın açık şekilde yazılmasının zorunlu olduğu, Öte yandan ISO 14001’in çevre yönetim sistemi standardı olduğu, et, tavuk, balık gibi gıda ürünlerinin gıda güvenliği bakımından kabul kriteri olarak hangi yönüyle aranacağının açık olmadığı, TSE ibaresi bakımından da hangi TSE standardının arandığının belirtilmediği, bu haliyle kalite belge düzenlemelerinin, ihale konusu ürünlerin evsafını belirlemekten ziyade belirsiz ve sonradan yorumlanabilir bir yükümlülük doğurduğu, 9) Teknik Şartname’nin 1’inci maddesinde yemeğin merkez mutfakta pişirileceğinin, farklı kampüs ve yüksekokul yemekhanelerine taşınacağının, yemek taşıma işinin halen 10 ayrı noktaya 3 araçla yapıldığının ve güzergah mesafelerinin oldukça farklı olduğunun düzenlendiği, Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde ise bazı yemekhanelerde öğlen ve ikinci öğretim öğrencileri için akşam yemeğinin, diğer yemekhanelerde ise sadece öğle yemeğinin verileceğinin belirtildiği, ancak ihale dokümanında 450.000 öğünün aylara, kampüslere, öğle/akşam öğünlerine ve eğitim/tatil dönemlerine göre tahmini dağılımına yer verilmediği, Teknik Şartname’nin 9’uncu maddesinde “Günlük yenen yemek sayısı yükleniciye önceden bildirilmemektedir” düzenlemesinin yer aldığı, aynı zamanda Teknik Şartname’nin 12’nci maddesinde yemek saatleri içinde yemeklerin tüm personel ve öğrenciye yetecek miktarda olmasının yüklenicinin sorumluluğuna bırakıldığı, talebin bir gün önce yemek yiyen sayısının üzerinde gerçekleştiği olağanüstü durumlarda aynı nitelikte ikame yemek çıkarılmasının öngörüldüğü, bu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, yükleniciye günlük talep miktarı önceden bildirilmeyecek olmasına rağmen tüm talebi karşılayacak üretim ve ikame yükümlülüğü getirildiği, özellikle kırmızı et ve beyaz et içeren menülerde ikamenin aynı grup ve gramajlarda yapılması zorunlu tutulduğundan, yüklenicinin önemli miktarda stok, fazla üretim, fire ve lojistik riski üstlenmek zorunda kalacağı, ancak bu riskin hangi ortalama yemek sayıları, lokasyon dağılımları ve talep dalgalanmaları üzerinden hesaplanacağının dokümanda bulunmadığı, ihale konusu işte 450.000 toplam öğün bilgisinin tek başına yeterli olmadığı, malzemeli yemek hizmetinde günlük üretim ve dağıtım planlamasının, fire, fazla üretim, personel vardiyası, araç kapasitesi, yakıt, taşıma süresi ve benmari/termo taşıma ekipmanı doğrudan günlük ve lokasyon bazlı sayı bilgisine bağlı olduğu, bu bilgiler olmadan isteklilerin aynı maliyet varsayımları üzerinden teklif oluşturamayacağı, 10) İdari Şartname’nin 25.3.1. maddesinde personel giderleri arasında fazla mesai ücretleri açıkça teklif fiyata dahil gider olarak sayıldığı, ancak ihale dokümanında hangi personelin, hangi süreyle ve hangi hallerde fazla çalışma yapacağının belirtilmediği ve birim fiyat teklif cetvelinde fazla çalışma için ayrı satır açılmadığı, benzer şekilde ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılıp yapılmayacağının da açık olmadığı, Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı arefe günleri ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramından bir gün önce yarım gün resmi tatil olması nedeniyle yemek hizmeti verilmeyeceğinin belirtildiği ancak tüm ulusal bayram ve genel tatil günleri bakımından hizmet verilmeyeceğine dair genel ve açık bir düzenleme yapılmadığı, ihale konusu işin 29.06.2026-26.06.2027 tarihleri arasında süreklilik arz eden bir malzemeli yemek hizmet alımı olduğu, Merkez ve Diş Hekimliği yemekhanelerinde ikinci öğretim öğrencileri için akşam yemeği verilmesi de işin normal çalışma saatleri dışında yürütülebilecek organizasyon gerektirdiğini gösterdiği, idarenin ret cevabında “resmi tatillerde yemek hizmeti verilmeyeceği, personel çalışmayacağı” belirtildiği, ancak bu açıklama ile dokümandaki belirsizliğinin giderilemeyeceği, teklif hazırlama aşamasında bağlayıcı olan metinin ihale dokümanı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.8 ve 78.22’nci maddeleri uyarınca, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışma için çalışılacak gün ve personel sayısının, fazla çalışma yapılacak hallerde ise toplam fazla çalışma saatinin ihale dokümanında belirtilmesi ve ayrı hesaplanması gereken işçilik maliyetleri için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması gerektiği, bu düzenlemeler yapılmadan isteklilerin işçilik maliyetinin doğru hesaplamasının mümkün olmadığı, bu nedenle, fazla mesai teklif fiyata dahil gider sayıldığı halde miktarının belirtilmemesinin ve UBGT günlerinde çalışmaya ilişkin net düzenleme bulunmamasının, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesindeki saydamlık ve eşit muamele ilkelerine aykırı olduğu, 11) İdari Şartname’nin 25.3.1 maddesinde personel giyim giderlerinin teklif fiyata dahil giderler arasında sayıldığı, Teknik Şartname’nin 67’nci maddesinde ise yüklenicinin personele iki takım güz dönemi, iki takım yaz dönemi olmak üzere toplam dört takım iş kıyafeti vereceğinin; “iş kıyafeti, önlük, terlik, çizme vs.” ifadeleriyle bazı örnekler sayıldığı; beyaz önlük, bone, eldiven ve maske takmanın mecburi olduğunun belirtildiği, ancak hangi personel grubuna hangi kıyafet kaleminden kaç adet verileceğinin, çizme/terlik/önlük gibi malzemelerin niteliği, tek kullanımlık eldiven ve maskelerin kişi/öğün/gün bazında miktarının, personel değişimlerinde kıyafet temin yükümlülüğünün kapsamının ve bu giderlerin asgari miktarının net olmadığı “vs.” ibaresinin açık uçlu maliyet kalemi yarattığı, idarenin ret cevabında kıyafetlerin özellikleri ve kullanım esaslarının yeterince belirtildiğini ileri sürmüş ise de, maliyet hesabı bakımından gerekli olan nitelik ve miktar bilgileri dokümanda bulunmadığı, işçilik satırlarının, engelli personel tartışması ve personel sayısı çelişkisiyle birlikte değerlendirildiğinde, giyim ve kişisel koruyucu malzeme giderlerinin de belirsiz bırakılmasının tekliflerin karşılaştırılabilirliğini zedelediği, 12) Teknik Şartname’nin 63’üncü maddesinde personelin maaş, fazla mesai, SGK primi, izin, ihbar ve kıdem tazminatı ile İş Kanunu, diğer mevzuat ve yargı organlarınca işçi lehine verilecek tüm hak ve tazminatlardan yüklenici firmanın sorumlu olacağı, üniversitenin sorumluluk kabul etmeyeceğinin düzenlendiği, İdari Şartname’nin 25.3.1 maddesinde de kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı teklif fiyata dahil giderler arasında sayıldığı, kamu ihale sözleşmelerinde idare ile yüklenici arasındaki iç ilişkide gider ve rücu hükümlerinin düzenlendiği, ancak bu düzenlemelerin 4857 sayılı İş Kanunu’nun asıl işveren-alt işveren ilişkisine dair emredici hükümlerini ve işçilere karşı kanundan doğan müteselsil sorumluluk rejimini ortadan kaldıracak şekilde kaleme alınamayacağı, “üniversite sorumluluk kabul etmez” ibaresinin, iş hukukunun emredici hükümlerini bertaraf eden kesin bir sonuç doğurduğu, idarenin ret cevabında denetim ve kontrol görevinin yerine getirilmesine rağmen personel özlük haklarından kaynaklanan yükümlülüklerin işveren sıfatıyla yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, ancak şikayetlerinin konusunun, idarenin iç ilişkide yükleniciye rücu edip edemeyeceği değil; ihale dokümanındaki ifadenin kanundan doğan sorumluluğu mutlak biçimde yok sayacak şekilde kaleme alınması olduğu, bu ifadenin, teklif riskini ve sözleşme sorumluluğunu belirsizleştirdiği; mevzuata uygun olarak “yüklenici, kendi dönemine ilişkin işçilik giderlerini ve idareye yöneltilebilecek taleplerden doğan rücu sorumluluğunu karşılar” şeklinde sınırlandırıldığı, asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu’ndan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, kaldı ki, 29.01.2026 tarih ve 33152 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 6. maddesi ile işçilerin kıdem tazminatına ilişkin ödemelerin İdarelerin sorumluluğunda olacağının açıkça düzenlendiği, bu kapsamda Teknik Şartname’nin 63’üncü yer alan ve mevzuattan doğabilecek her türlü sorumluluğun münhasıran yüklenici firmaya ait olduğunu düzenleyen hükümün, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’inci maddesinde düzenlenen asıl işveren-alt işveren ilişkisine ve müteselsil sorumluluk ilkesine açıkça aykırı olduğu, 13) Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesinde “Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı toplu besin zehirlenmesi şikayetlerinde, klinik bulgu ve müdavi hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi” ağır aykırılık hali olarak düzenlendiği ve bu halde sözleşmenin protesto çekilmeksizin feshedileceğinin belirtildiği, ağır aykırılığın sözleşmenin derhal feshi gibi en ağır sonuca bağlandığından, bu halin açık, somut ve tereddüde yer vermeyecek biçimde tanımlanması gerektiği, mevcut düzenlemede “toplu” besin zehirlenmesinin kaç kişide, hangi zaman aralığında, hangi yemekten sonra, hangi numune veya laboratuvar raporu ile hangi yetkili kurum tespiti üzerine kabul edileceği açıklanmadığı, idarenin ret cevabında “sayıya bakılmaksızın toplu besin zehirlenmesi kabul edilip işlem yapılmaktadır” denilmesinin ise belirsizliği daha da artırdığı, zira “toplu” kavramının sayıya bakılmaksızın uygulanacağı yönündeki idare yorumunun, kavramın doğal anlamıyla bağdaşmadığı, yüklenicinin kusuru, illiyet bağı, numune alma yöntemi, laboratuvar raporunun kapsamı ve kesinleşme usulü belirlenmeden idareye derhal fesih yetkisi verilmesi sözleşme dengesini bozduğu, gıda güvenliği ve kamu sağlığı bakımından yaptırım öngörülmesi mümkün olmakla birlikte, bu yaptırımın objektif, ölçülü ve denetlenebilir kriterlere bağlanmasının zorunlu olduğu, 14) Teknik Şartname’nin gramaj listesinde kalem böreği, tavuk cordon bleu, tavuk şinitzel, tavuk nugget, tavuk kadınbudu köfte gibi bazı ürünlerin “hazır” ibaresi ve gramaj bilgisiyle gösterilmiş olmasına rağmen; bu ürünlerin içeriği, dondurulmuş olup olmayacağı, yağ oranı, iç malzemesi, kaplama oranı, üretim standardı, ambalaj/etiket bilgisi, raf ömrü, saklama ve servis şartları gibi maliyeti doğrudan etkileyen teknik evsaflarına yer verilmediği, idarece şikâyetin reddi kararında; hazır ürünlerin tedarik yöntemi ile ürün çeşitliliğinin isteklilerce yapılacak piyasa araştırmaları neticesinde öngörülebileceği belirtilmiş ise de ihale dokümanında, piyasada farklı nitelik ve fiyatlarda bulunan hazır ürünlerden hangisinin kabul edileceğine yönelik objektif kriterlerin belirlenmediği; kalem böreğinin kıymalı, peynirli, patatesli veya sair içerikte olması, dondurulmuş yahut taze olarak temin edilmesi, hazır tavuk ürünlerindeki et ve kaplama oranları gibi unsurların doğrudan maliyet farkı yaratacağı, bu hususların netleştirilmeyerek isteklilerin piyasa araştırmasına bırakılmasının eşit teklif hazırlama ilkesine aykırılık teşkil ettiği, Teknik Şartname’nin 31’inci maddesinde, mutfak şartlarının yapımına el vermediği tatlı, börek ve çiğ köfte gibi ürünlerin dışarıdan hazır olarak getirilebileceğinin düzenlendiği; buna karşın İdari Şartname ve Sözleşme Tasarısı'nda işin tamamının yüklenicinin kendisi tarafından ifa edileceğinin ve alt yüklenici çalıştırılamayacağının belirtildiği, bu doğrultuda dışarıdan hazır ürün temininin bir ticari tedarik mi yoksa işin bir kısmının üçüncü kişilere yaptırılması (alt yüklenicilik) mı sayılacağı, söz konusu teminin hangi sınırlar dâhilinde kabul edileceği ve dış tedarikçiye ait kalite belgelerinin hangi aşamada idareye sunulacağı hususlarının belirsiz bırakıldığı, anılan bu belirsizliklerin, gerek gıda evsafı (kalitesi) gerekse sözleşmenin ifası bakımından yüklenicinin sorumluluk alanını öngörülemez hale getirdiği, dolayısıyla ihale konusu işin sağlıklı ve gerçekçi bir biçimde fiyatlandırılabilmesi adına hazır ve dışarıdan temin edilecek ürünlerin teknik evsafının, kabul kriterlerinin, sunulacak belgelerin ve dış tedarik sınırlarının ihale dokümanında açıkça belirlenmesi gerektiği, 15) Birim Fiyat Teklif Cetveli’nde 15 ayrı personel satırı ile 450.000 öğün “Yemek” satırına yer verildiği, Sözleşme Tasarısı’nın 6’ncı maddesinde işin birim fiyat sözleşme şeklinde yürütüleceği ve gerçekleştirilen işlerin bedellerinin birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen birim fiyatlar üzerinden ödeneceğinin düzenlendiği; buna karşılık Sözleşme Tasarısı’nın 19’uncu maddesinde “Yemek Ödemesi” başlığı altında, ödemenin kartlı sistem bulunan yerlerde yenen yemek sayısına, fiş satılan yerlerde ise satılan fiş sayısına göre yapılacağının belirtildiği, söz konusu düzenlemenin yalnızca yemek sayısına göre ödeme esasını açıkladığı; birim fiyat teklif cetvelinde ayrı birer iş kalemi olarak düzenlenen personel satırlarının hakedişte nasıl ölçüleceği, personel satırları için ayrıca bir ödeme yapılıp yapılmayacağı, eksik personel istihdam edilmesi halinde hangi tutarın ne şekilde kesileceği, yemek bedeli ile personel bedelinin mükerrer (çift) şekilde ödenip ödenmeyeceği yahut personel bedelinin öğün bedeli kapsamında mı mütalaa edileceği hususlarının belirsiz bırakıldığı, idarece şikâyetin reddi kararında; “450.000 öğünün nasıl ölçüleceği Sözleşme Tasarısı’nda açıkça belirlenmiştir” denilerek yalnızca yemek sayısının ölçümüne yönelik açıklama yapıldığı, ancak teklif cetvelindeki işçilik satırlarının hakedişe nasıl yansıtılacağı hususunun tamamen cevapsız bırakıldığı, idare cevabındaki bu eksikliğin de şikâyete konu belirsizliğin mevcudiyetini açıkça teyit ettiği, birim fiyat teklif cetvelinin, teklifin ve sözleşme bedelinin kurucu unsuru olduğu gözetildiğinde, cetvelde ayrı birer iş kalemi olarak yer alan personel giderlerinin ödeme mekanizmasının belirsiz bırakılmasının tekliflerin hazırlanmasını ve sözleşmenin ifası aşamasını doğrudan etkilendiği; bu haliyle ihale dokümanının, ihale konusu işin bedelinin nasıl oluşacağını açık ve kesin bir biçimde göstermediği gibi istekliler arasında eşit ve karşılaştırılabilir teklif sunulması ilkesini de zedelediği, 16) İdari Şartname’nin 43’üncü maddesinde ve Sözleşme Tasarısı’nın 14’üncü maddesinde fiyat farkı hesaplanacağının belirtildiği; ancak yalnızca “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 6’ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır” ifadesine yer verilmekle yetinildiği, ihale konusu işin, birim fiyat teklif cetvelinde hem işçilik satırları hem de 450.000 öğün “Yemek” satırı bulunan malzemeli yemek hizmeti alımı niteliğinde olduğu, buna karşın malzemeli yemek hizmetinin temel maliyet unsurlarını teşkil eden gıda girdileri, enerji, su, doğalgaz, taşıma, makine-ekipman ve diğer girdiler için uygulanacak katsayılar ile gıda ürünleri endeksi veya alt endekslerinin ihale dokümanında gösterilmediği, idarece şikâyetin reddi kararında; “haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı işçilikler için a1 katsayısının kullanılacağı, a2 katsayısının kullanılmasına gerek olmadığı” şeklinde yapılan açıklamanın sadece personel fiyat farkına matuf olduğu, ihale konusu işin malzemeli yemek hizmeti niteliğini ve teklif cetvelindeki “Yemek” iş kalemini tamamen göz ardı ettiği, idarenin şikâyete konu edilen asıl belirsizlik yönünden, yani malzemeli yemek girdilerine ilişkin gıda endeksi, alt endeksler ve ağırlık katsayıları hususunda herhangi bir açıklama getiremediği, Kamu İhale Kurulu kararlarında da malzemeli yemek hizmeti alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanacağının öngörüldüğü durumlarda, Endeks Tablosu’nun 10 numaralı “Gıda Ürünleri” sütunundaki sayının yahut bu endeksin uygun alt endekslerinden birinin ya da birkaçının ihale dokümanında açıkça belirtilmesi gerektiğinin istikrarlı bir şekilde kabul edildiği; bu belirleme yapılmaksızın yalnızca Esaslar’ın 6’ncı maddesine atıf yapılmasının, isteklilerin tekliflerini aynı varsayımlar ve eşit şartlar altında hazırlamasını engellediği, nitekim isteklilerden birinin gıda fiyat değişim riskini teklif fiyatına yansıtarak yüksek risk primi öngörebileceği, bir diğer isteklinin ise fiyat farkı mekanizmasının işletileceği varsayımıyla daha düşük risk primiyle teklif sunabileceği, bu durumun ise tekliflerin sağlıklı bir biçimde karşılaştırılabilirliğini ortadan kaldırdığı, ayrıca Sözleşme Tasarısı’nın 14.1’inci maddesinde vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası nedeniyle fiyat farkı talep edilemeyeceği belirtilirken, 14.2’nci maddesinde sözleşme kapsamındaki işler için fiyat farkı hesaplanacağının düzenlendiği; İdari Şartname’nin 25.2’nci maddesinde ise teklif edilen fiyatın her türlü artış ve farkları karşılayacak payı içerdiğinin kabul edildiği, çelişkili olan bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde fiyat farkının kapsamının, hangi girdiler için uygulanacağının ve hangi risklerin yüklenici uhdesinde kalacağının açık ve anlaşılır olmadığı, anılan bu belirsizliklerin ihalenin ekonomik temelini ve fiyatlandırma mekanizmasını doğrudan etkileyen esasa etkili birer mevzuata aykırılık teşkil ettiği, ihale konusu işin ana maliyet kalemi olan gıda girdileri bakımından fiyat farkı endeks ve katsayıları belirlenmediğinden mevcut dokümanla sağlıklı ve eşit şartlarda teklif alınmasının mümkün bulunmadığı, bu aşamada teklif verme süreci de tamamlanmış olduğundan, hukuka aykırı düzenlemeler içeren ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20’nci maddesinde “Bütçe ödeneklerinin kullanılmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur: (a) (Değişik: 22/12/2005-5436/10 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, ayrıntılı harcama programlarını hazırlar ve vize edilmek üzere Cumhurbaşkanlığına gönderir. Bütçe ödenekleri, Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde, nakit planlaması da dikkate alınarak vize edilen ayrıntılı harcama programları ve serbest bırakma oranlarına göre kullanılır….” hükmü, Anılan Kanun’un “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde “…Kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir…” hükmü, 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği’nin “I- Kapsam” maddesinde “Bu Tebliğ, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki idareler ile sosyal güvenlik kurumlarınca ayrıntılı harcama/finansman programının hazırlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektedir.” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “II- Tanımlar” maddesinde “Bu Tebliğde geçen; Ayrıntılı Harcama Programı (AHP): 5018 sayılı Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan idarelerin, aylar itibarıyla kullanabilecekleri ödenekleri gösteren programı, Ayrıntılı Finansman Programı (AFP): 5018 sayılı Kanuna ekli (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan idarelerin, aylar itibarıyla kullanabilecekleri ödenekleri, gelir gerçekleşme tahminlerini ve net finansmanlarının kullanımına ilişkin öngörülerini gösteren programı, … ifade etmektedir.” açıklaması, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Hakediş ödemeleri” başlıklı 42’nci maddesinde “a) Sözleşme bedelinin iş süresince dönemler itibariyle ödenmesi : Sözleşme konusu hizmetin yüklenici tarafından belli bir süre boyunca devamlı olarak verilmesi (4 üncü maddede tanımlanan sürekli nitelikte bir iş olması) veya işin bölümlere ayrılabilir olması durumunda sözleşmede belirtilen aralıklarla, kesin ödeme mahiyetinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş ödemeleri yapılır. Yüklenici tarafından yapılan işlerin bedelleri, sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler (Ek ibare: 18/05/2024-32550 R.G/74. md., yürürlük: 15/06/2024) (emekli olan ancak yüklenici bünyesinde çalışmaya devam eden personel için prime esas kazançlar üzerinden kesilen sosyal güvenlik destek primi ve benzeri) de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir. İdarenin isteği halinde yüklenici, kesin hesapları kontrol teşkilatının denetimi altında olmak üzere işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için bu kesinleştirilmiş miktarlar dikkate alınır. Hakediş raporlarının düzenlenmesi aşağıdaki esaslara göre yapılır. 1- Toplam Bedel Üzerinden Birim Fiyat Sözleşmelerde; Geçici hakediş raporları yüklenicinin başvurusu üzerine, sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça ayda bir defa düzenlenir. Gelecek yıllara sari olmayan sözleşmelerde yaptırılan işler için, son hakediş raporu bütçe yılının sonuna rastlayan ayın yirminci (20.) günü düzenlenir. İşe başladığından beri meydana getirilen işler, kontrol teşkilatı tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte hesaplanır ve bulunan miktarlar, teklif edilen birim fiyatlarla çarpılmak suretiyle sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna geçirilir. Düzenlenen hakediş raporunun işleme konulabilmesi için, yüklenici veya işbaşında bulunan vekili tarafından imzalanmış olması gereklidir. Yüklenici veya vekili, bildirilen günde, hakedişe esas hesaplamaların yapılmasında hazır bulunmazsa kontrol teşkilatı hesaplamaları tek başına yaparak hakediş raporunu düzenler ve yüklenicinin bu husustaki itirazları kabul edilmez. Hakediş raporu düzenlendikten sonra bir hafta içinde yüklenici raporu imzalamazsa kontrol teşkilatı, hakediş raporunu idareye gönderir ve rapor yüklenici tarafından imzalanıncaya kadar idarede hiçbir işlem yapılmaksızın bekletilir. Yüklenici hakediş raporlarını zamanında imzalamazsa, ödemede meydana gelecek gecikmeden dolayı hiçbir şikayet ve istekte bulunamaz. Hazırlanan ve (Değişik ibare: 30/07/2025-32971 R.G./13.md., yürürlük: 01/09/2025) kontrol teşkilatı ile yüklenici tarafından imzalanan geçici hakediş raporu, tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar, yetkili makamlar tarafından düzeltilebilir. Ancak bu düzeltme sırasında eski rakam ve yazıların okunabilir şekilde çizilmiş olarak hakediş raporunda bulunması ve düzeltme yapan yetkililerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak bu düzeltmeler yeniden sayfa düzenlemeyi gerektirecek ölçüde fazla ise, esas sayfa üzerinde düzeltmenin yapıldığına ilişkin açıklama bulunmak şartı ile, yeniden ayrı bir sayfa düzenlenip hakediş raporuna eklenir. (İptal hüküm: Danıştay 13. Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E:2023/404, K:2023/2898 sayılı kararına istinaden 16/08/2023 tarihli ve 2023/DK.D-208 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı; Yeniden düzenlenen paragraf: 30/07/2025-32971 R.G./13.md., yürürlük: 01/09/2025) Yüklenicinin geçici hakedişe veya hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk işlemi yapılıncaya kadar hakediş raporunda yapılabilecek düzeltmelere karşı itirazlarını en geç kesin hesapların idareye teslim edildiği tarihe kadar dilekçe ile bildirmesi zorunludur. Her hakediş tutarına, eğer sözleşmede öngörülmüşse eklenecek miktar dahil edilir. Bulunan miktardan, bir önceki hakediş tutarı çıkarılarak bulunan miktara, ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi (KDV) eklenir. Bu miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır. … b) Sözleşme Bedelinin Bir Defada Ödenmesi Yüklenicinin yapacağı iş bir defada teslim alınacaksa hakediş raporu sözleşmesinde yazılı esaslara göre iş bitiminde bir defada düzenlenir. Bu hakediş raporlarının imzalanma, düzeltme ve ödemeleri de yukarıda (a/1) bendinde yazılı hükümlere göre yapılır. İşin mahiyeti ne olursa osun, yüklenici süresinde hakediş başvurusunda bulunmadığı taktirde idare, en çok üç ay içinde, tek taraflı olarak hakediş düzenleyebilir.” açıklaması, Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. Sözleşme bedeli (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlara ilişkin bedel dahil) Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Muhasebe Birimince ve Genel Şartnamenin hatalı, kusurlu ve eksik işlere ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla aşağıda öngörülen plan ve şartlar çerçevesinde ödenecektir: Hazine ve maliye Bakanlığınca vize edilen ayrıntılı harcama programını (AHP) ve Ayrıntılı finans programındaki (AFP) ödenek dağılımındaki serbest bırakma oranları dikkate alınarak aylık ilgili firmanın banka hesap numarasına havale edilecektir. 12.1.1. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılır...” düzenlemesi yer almaktadır. Başvuruya konu ihale dokümanı düzenlemelerinden idarece sözleşme bedelinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca vize edilen ayrıntılı harcama programını (AHP) ve Ayrıntılı finans programındaki (AFP) ödenek dağılımındaki serbest bırakma oranları dikkate alınarak aylık ilgili firmanın banka hesap numarasına havale edileceği, hakediş raporunun ise yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı, bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde iki ayrı bentte yer alan ve aralarında çelişki bulunduğu iddia edilen düzenlemelerden; Hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanacağı ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödenebileceği, ancak bu ödeme takviminin Hazine ve maliye Bakanlığınca vize edilen ayrıntılı harcama programını (AHP) ve Ayrıntılı finans programındaki (AFP) ödenek dağılımındaki serbest bırakma oranı ön şartı gözetilerek işletileceği de anlaşılmaktadır. Bir diğer ifadeyle hakediş raporunun yüklenici veya vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere 30 gün içinde tahakkuka bağlanması ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılmasının koşulunun Hazine ve Maliye Bakanlığınca idareye ayrıntılı harcama programını ve ayrıntılı finans programındaki ödenek dağılımındaki serbest bırakma oranları sonucunda ödeneğin gönderilmesidir. İdarelerin ödeme işlemlerini 2026 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği’ne uygun yapma zorunluluğu olduğu ve kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderlerin muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeneceği de 5018 sayılı Kanunda düzenlendiği dikkate alındığında, yapılan düzenlemenin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’nci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. … Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz.” hükmü, Anılan Kanun’un “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ve idari şartnamede yer alması zorunlu hususlar” başlıklı 27’nci maddesinde “İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartnameler ile yaptırılacak işin projesini de kapsayan teknik şartnameler, sözleşme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. Ön yeterlik dokümanında ise adaylarda aranılan şartlara, ön yeterlik kriterlerine ve gerekli diğer belge ve bilgilere yer verilir. İdari şartnamede ihale konusuna göre asgari aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: … s) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı ile sözleşme konusu işler için eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği…” hükmü, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nu “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi ” başlıklı 24’üncü maddesinde “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir. İşin bu şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur. Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir.” hükmü, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ödeneklerin kullanılması” başlıklı 20’nci maddesinde “Bütçe ödeneklerinin kullanılmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur: … d) Kamu idareleri, bütçelerinde yer alan ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır. Ancak, ait olduğu malî yılda ödenemeyen ve emanet hesabına alınamayan zamanaşımına uğramamış geçen yıllar borçları ile ilama bağlı borçlar, ilgili kamu idaresinin cari yıl bütçesinden ödenir….” hükmü, Anılan Kanun’un “Yüklenmeye girişilmesi” başlıklı 26’ncı maddesinde “Yüklenme, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sözleşme esaslarına veya kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmüne dayanılarak iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması karşılığında geleceğe yönelik bir ödeme yükümlülüğüne girilmesidir. Bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemez. Yüklenme süresi malî yılla sınırlıdır. Harcama yetkilileri, tahsis edilen ödenekler dahilinde yüklenmeye girebilirler. Yüklenmeye girişilen tutara ait ödenekler saklı tutulur; başka iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılamaz.” hükmü, Aynı Kanun’un “Ödenek üstü harcama” başlıklı 70’inci maddesinde “Kamu zararı oluşturmamakla birlikte bütçelere, ayrıntılı harcama programlarına, serbest bırakma oranlarına aykırı olarak veya ödenek gönderme belgelerindeki ödenek miktarını aşan harcama talimatı veren harcama yetkililerine, her türlü aylık, ödenek, zam ve tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemeler toplamının iki katı tutarına kadar para cezası verilir.” hükmü, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş programı” başlıklı 28’inci maddesinde “Yüklenici, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli olan yasal prosedürlerin tamamlandığının kendisine tebliği ve buna göre işe başlama tarihinden itibaren, sözleşme veya eklerinde (Değişik ibare: 30/07/2025-32971 R.G./9.md., yürürlük: 01/09/2025) belirlenmesi halinde belirlenen bu süre içinde, üstlenilen işler için kontrol teşkilatının öngöreceği formda ve detaylarda ayrıntılı bir iş programı düzenler ve kontrol teşkilatının uygun görüşüne sunar. İş programı, kontrol teşkilatı tarafından talep edildiği takdirde, yüklenicinin işin yürütülmesi için uygulamayı önerdiği metotlar ve düzenlemeler hakkında genel bir açıklamayı da içerecektir… Kontrol teşkilatı, iş programının verildiği bu tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde programı olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak idarenin onayına sunar. İdare, iş programının verildiği tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, iş programını olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak onaylar ve onaylı bir nüshasını yükleniciye verir. İş programları idarenin onayı ile geçerli olur. İş programlarında, hizmete ilişkin proje, rapor, teknik belgeler vb. belgelerin idareye hangi sıra ile, hangi tarihlerde verileceğinin belirtilmesi gereklidir. Yüklenici, bunların hazırlanması için idarece verilmesi gereken bilgilerin, esasların ve talimatın, kendisine en geç hangi tarihlerde verilmesi gerektiğini, ayrıntılı bir şekilde iş programı ile birlikte idareye bildirecektir. Yüklenici, idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.” açıklaması, Sözleşme Tasarısı’nın “Ödeme yeri ve şartları” başlıklı 12’nci maddesinde (sf.78) “…12.2. Yüklenici iş programına göre daha fazla iş yaparsa, İdare bu fazla işin bedelini imkan bulduğu takdirde öder…” düzenlemesi yer almaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın 12.2. maddesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Tip Sözleşmede yer alan matbu bir düzenleme olduğu, idarenin Kurum tarafından hazırlanan standart sözleşmeyi aynen kullandığı, madde düzenlemesinin raporda belirtilen sair mevzuat düzenlemelerine bir aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir. 3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ’nin “İhale ve ön yeterlik dokümanının içeriği ” başlıklı 12’nci maddesinde “ (1) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgiler bulunur. … (3) İhale veya ön yeterlik dokümanında yapılan düzenlemeler birbirine aykırı olamaz.” hükmü, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik Şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak … f) Personel giderleri.(Maaş (Gıda Mühendisine, İstihdamı zorunlu personel için TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret), fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb)…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Personelle İlgili Hükümler” başlıklı 58’inci maddesinde “….Akademik Takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda işyerlerinde çalışacak yaklaşık 8 ay en az 62 personel, tatil döneminde yaklaşık 4 ay en az 30 personel ile işin yürütülebileceği idarece ön görülmektedir. Mevcut hizmet koşullarında idarece öngörülen personel sayısı, isteklilerin personel maliyetine ilişkin öngörüsünü sağlamak amacıyla sunulmuştur. … Sıra no Açıklama Birimi İşçi Sayısı Ay/Gün/Saat 1 Gıda Mühendisi (TMMOB Gıda Mühendisleri Odası'nın belirlediği brüt ücret)(Brüt asgari ücret) Ay 1 12 … … … … … ” düzenlemesi yer almaktadır. İhaleye ait birim fiyat teklif cetvelinin ilgili kısmının aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. A 2 B 3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 4 Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 Birimi İşçi Sayısı Ay/Gün/Saat 1 Gıda Mühendisi (TMMOB Gıda Mühendisleri Odası'nın belirlediği brüt ücret)(Brüt asgari ücret) Ay 1 12 … … … … … … … Aktarılan ihale dokümanı düzenlemelerinden gıda mühendisi ücretine ilişkin birim fiyat teklif cetvelinin 1'inci satırı ile Teknik Şartname’de “(TMMOB Gıda Mühendisleri Odası'nın belirlediği brüt ücret)(Brüt asgari ücret)” ibaresine yer verilirken, İdari Şartname’nin 25.3.1. maddesinde “TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret” belirlemesinin yapıldığı görülmüştür. İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde ilgili Oda tarafından belirlenen “asgari ücret” ifadesine, Teknik Şartname’de “brüt ücret (brüt asgari ücret)” ifadesine, birim fiyat teklif cetvelinde de yine “brüt ücret (brüt asgari ücret)” ifadesine yer verildiği görülmüş, asgari kelimesinin sözlük anlamı dikkate alındığında, doküman düzenlemesinin ilgili Oda tarafından “tavsiye edilen” taban ücreti kastetmediği, düzenlemenin Oda tarafından yayımlanan “Çalıştırılması Zorunlu Personel temel ücreti” işaret ettiğinin açık olduğu değerlendirilmiş, ihale dokümanında herhangi bir belirsizlik ve/veya çelişki bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 4) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak: Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yüklenicinin genel sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir. … Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” hükmü, Anılan Şartname’nin “Kamu düzenine ve mallarına zarar vermeme” başlıklı 15’inci maddesinde “Yüklenici işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için gereken bütün işlemlerde, sözleşme koşullarına uygun davranma yükümlülüğü içerisinde; (a) Kamu düzenine ve kamusal yaşamın gereklerine uygun davranacak, (b) Kamunun mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altındaki taşınır ve taşınmaz mallar ile özel kişilerin mülkiyetindeki taşınır veya taşınmaz mallara, kamusal kullanıma tahsis edilmiş veya bırakılmış yol, meydan, park gibi orta mallarına ve kamu hizmetinde kullanılan mallara zarar vermeyecek, bunların kullanımına ve bunlara ulaşılmasına engel olmayacaktır. Belirtilen hükümlerin ihlal edilmesi nedeniyle idarenin maruz kalabileceği tüm zarar, ceza, tazminat ve benzeri sorumluluklar ile bunların mali sonuçlarından doğacak giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği ’nin “Dokümana ilişkin hususlar” başlıklı 15’inci maddesinde “…15.2. İşyerinin görülmesine ilişkin düzenleme …Ayrıca tip idari şartnamelerin “İşin Yapılacağı Yerin Görülmesi” başlıklı maddesindeki düzenlemeler, işyerinin görülmesi, teklif hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin sorumluluğunun isteklide olduğunu, işyerinin görülmesine ilişkin olarak istekli veya temsilcilerinden gelen taleplerin idarelerce karşılanmasının zorunlu olduğunu belirtmektedir. Bu nedenle, idarelerce anılan hükme uygun hareket edilmesi ve idari şartnamelerde, işyeri görme belgesi alma zorunluluğuna ilişkin düzenlemelere yer verilmemesi gerekmektedir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinde “12.1. İşin yapılacağı yeri ve çevresini görmek, inceleme yapmak, teklifini hazırlamak ve taahhüde girmek için gerekli olabilecek tüm bilgileri temin etmek isteklinin sorumluluğundadır. İşyeri ve çevresinin görülmesiyle ilgili bütün masraflar istekliye aittir. 12.2. İstekli, işin yapılacağı yeri ve çevresini görmekle; işyerinin şekline ve mahiyetine, iklim şartlarına, işin gerçekleştirilebilmesi için yapılması gerekli çalışmaların ve kullanılacak malzemelerin miktar ve türü ile işyerine ulaşım ve şantiye kurmak için gerekli hususlarda maliyet ve zaman bakımından bilgi edinmiş; teklifini etkileyebilecek riskler, olağanüstü durumlar ve benzeri diğer unsurlara ilişkin gerekli her türlü bilgiyi almış sayılır. 12.3. İstekli veya temsilcilerinin işin yapılacağı yeri görmek istemesi halinde, işin gerçekleştirileceği binaya ve/veya araziye girilmesi için gerekli izinler İdare tarafından verilecektir. 12.4. Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi tüm mutfak ve yemekhaneleri BOLU” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Genel hükümler” başlıklı kısmının 4’üncü maddesinde “Hizmet verilecek yemekhanelerde Üniversitemizce yükleniciye teslim edilecek olan mutfak donanımı, yiyecek muhafaza yerleri ve diğer demirbaş malzemeler bir tutanakla yükleniciye zimmetlenecek, eksiksiz ve tam olarak geri alınacaktır. Bu aşamalarda meydana gelecek arızalar, kırılma ve kaybolmalar yüklenici tarafından yerine getirilecektir. Yüklenici tarafından kullanılan cihaz, demirbaş malzeme ve mekanlarda bir arıza veya hasar meydana geldiğinde en geç 24 saat içerisinde yüklenici tarafından giderilecektir. Yükleniciye sağlam ve çalışır teslim edilen Üniversiteye ait cihaz ve demirbaşlar iş bitiminde yükleniciden tutanakla sağlam ve çalışır şekilde teslim alınacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teknik donanım alet ekipman ve diğer malzemelerle ilgili hükümler” başlıklı kısmının 55’inci maddesinde “Mutfağın fiziki koşullarının herhangi bir nedenden dolayı (Yangın, patlama, tadilat, doğal afet, araç gereçlerde meydana gelen arıza, vb.) kullanılamaz hale gelmesi durumunda, Yüklenici günlük menüyü aynı şekilde ve İdarenin denetiminde temin etmek ve sunmakla yükümlüdür.” düzenlemesi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi tarafından birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımı ihalesinde; Teknik Şartname'nin 4’üncü maddesinde yüklenici tarafından kullanılan cihaz, demirbaş malzeme ve mekanlarda bir arıza veya hasar meydana geldiğinde en geç 24 saat içerisinde yüklenici tarafından giderileceği, aynı Şartname’nin 55'inci maddesinde ise mutfağın fiziki koşullarının yangın, patlama, tadilat, doğal afet veya araç-gereç arızası gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelmesi durumunda günlük menünün aynı şekilde dışarıdan temin edilerek sunulması yükümlülüğünün yükleniciye verildiği görülmektedir. İdari Şartname’nin 12’nci maddesinde yer alan “İşin yapılacağı yerin görülmesi” düzenlemesi uyarınca, isteklilerin teklif hazırlama aşamasında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne ait tüm mutfak ve yemekhaneleri, buralarda kullanılan cihazların ve demirbaşların mevcut durumunu, model yılı ve markasını, eskilik derecesini ve fiziki koşullarını yerinde inceleme hakkı ve sorumluluğunun bulunduğu, basiretli bir tacir sıfatını haiz isteklilerin, işyerini görerek mevcut ekipmanların olası arıza risklerini, bakım-onarım maliyetlerini ve ana mutfağın devre dışı kalması halinde alternatif yemek tedarik edebilecekleri lojistik altyapıyı hesaba katmak suretiyle teklif fiyatlarını oluşturmaları önünde bir engelin bulunmadığı, idarece yapılan şikâyete konu düzenlemelerin 4734 sayılı Kanun'un 5'inci maddesinde yer alan “ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması” ilkesine uygun olduğu sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmemiştir. 5) Başvuru sahibinin 5 ve 9’uncu iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü, Anılan Kanun’un “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde “İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir.” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. ... (3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. (2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir; … (10) İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır. Başvuru sahibinin idareye şikayet ve itirazen şikayet başvuru dilekçeleri incelendiğinde, 5 ve 9’uncu iddia kapsamında ileri sürülen iddiaların idareye şikayet başvurusunda yer almadığı tespit edilmiştir. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklamada şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir. Dolayısıyla, söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikâyet yoluna başvurulmadan itirazen şikâyet yoluna başvurulamayacağından, şikâyet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikâyet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede, şikâyet başvurusu, Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir. Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların, şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir. Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kamu İhale Kurumunun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddiaların, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır. Başvuru sahibinin anılan iddialarını 27.04.2026 tarihlinde idareye başvurduğu şikâyet başvurusuna konu etmediği, söz konusu iddiaları ilk kez 11.05.2026 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı tespit edilmiştir. Bu itibarla, başvuru sahibinin anılan iddiaya yönelik şikâyet konusu işlemi fark etmesi veya öğrenmesi gereken tarihin doküman indirdiği tarih olan 27.04.2026 olduğu, dolayısıyla başvuru sahibi tarafından bu tarihi izleyen 10 (on) gün içinde başvuruda bulunulması gerekirken, anılan iddiaya bu süre geçtikten sonra 11.05.2026 tarihinde itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 6) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.22.(Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/3. md.; Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./47. md.; Değişik: 16/8/2014-29090 R.G./4. md.) Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, (Ek ibare: 31/03/2018-30377- R.G./6. md.) 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur… … 78.28. (Ek : 25/12/2013-28862 R.G./3. md.; Değişik: 16/8/2014-29090 R.G./5. md.) İsteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubu idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilecek ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacaktır. İdareler tarafından İş Kanununda belirtilen asgari oranının üzerinde engelli işçi çalıştırılmasını öngören düzenleme yapılması da mümkündür. İstekliler tarafından ihale dokümanında öngörülen engelli işçi sayısı ve bu işçiler için Hazinece karşılanacak prim teşvik tutarları dikkate alınarak teklif bedelleri oluşturulacaktır. İlgili mevzuatında engelli işçi çalıştırılmasını kısıtlayan hükümler saklıdır...” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 450.000 Öğün Malzemeli Yemek Alımı b) Türü: Hizmet alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Miktarı: 450.000 Öğün Malzemeli Yemek Alımı Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. d) İşin yapılacağı/malın teslim edileceği yer: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tüm Mutfak ve Yemekhaneleri BOLU” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Personelle ilgili hükümler” kısmının 58’nci maddesinde “Yüklenici, öğlen ve II. öğretim öğrencileri için akşam yemeği hizmeti verilecek olan tüm yemekhanelerimizde; yemek pişirilmesi, personel ve öğrenci yemekhanelerine yemeğin ulaşması, öğrenci ve personele yemek servisinin yapılması, servis sonrası bulaşık ve temizlik işlemlerinin yapılması için yeterli sayıda personel temin edecektir. Akademik Takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda işyerlerinde çalışacak yaklaşık 8 ay en az 62 personel, tatil döneminde yaklaşık 4 ay en az 30 personel ile işin yürütülebileceği idarece ön görülmektedir. Mevcut hizmet koşullarında idarece öngörülen personel sayısı, isteklilerin personel maliyetine ilişkin öngörüsünü sağlamak amacıyla sunulmuştur. … 4857 sayılı kanun gereğince garson veya servis elemanı olmak üzere çalışan sayısının % 3'ü oranında engelli personel istihdam edilecektir. Engelli personel, personel sayısına dahildir.” düzenlemesi yer almaktadır. Aktarılan Teknik Şartname'nin 58'inci maddesinde öğretim döneminde çalıştırılacak asgari personel sayısının 62 olarak belirlendiği, aynı maddede 4857 sayılı Kanun uyarınca çalışan sayısının %3'ü oranında engelli personel istihdam edileceğinin hüküm altına alındığı görülmektedir. Buna karşın, ihale dokümanı bütününde engelli işçilerin tabi olacağı ücret grubuna ve net sayısına dair İdari Şartname'de bir düzenleme yapılmadığı, ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinde de engelli personel kalemi için ayrı bir satır açılmadığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.22’nci maddesindeki engelli işçi çalıştırma ve söz konusu personel için ayrı satır açma zorunluluğunun sadece personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri için geçerli olduğu; şikayete konu olan 450.000 Öğün Malzemeli Yemek Alımı’nın bu nitelikte olmadığı, dolayısıyla teklif cetvelinde ayrı satır açılmamasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, iddia yerinde bulunmamıştır. 7) Başvuru sahibinin 7’ncı iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü, Aynı Kanun’un “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir. İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir.” hükmü, Teknik Şartname’nin “Yemeğin hazırlanması ve servisi ile ilgili hükümler” kısmının 20’nci maddesinde “ Yüklenici, et ve et ürünlerini Tarım ve Orman Bakanlığından izin almış kombina ve tesislerden alacak ve yemek hazırlamada veteriner hekim kontrolünde kesilmiş 1.sınıf kalitede ve menşei belgesi olan et ve et ürünlerini kullanacaktır. Bu etlerin uygunluk raporlarının bir örnekleri her alımda idarenin görevlendirdiği personele teslim etmek zorundadır. Yemek hazırlamada kullanılan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri TSE veya ISO 22000, ISO l400l, ISO 9001:2008 belgeleri olan tedarikçilerden alınacaktır. Söz konusu belgelere haiz olmayan veya menşei belli olmayan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri kesinlikle kabul edilmeyecek ve Yüklenici tarafından kullanılmayacaktır. İthal et kesinlikle kullanılmayacaktır. Yemekhaneye gelen dana etleri taze, karkas halinde olup, parçalanmış hazır paketlerde ve/veya donmuş halde gelmeyecektir. Sakatatlar, iç yağlar ve diz kapağından aşağı kısımlar yemeklerde kullanılamaz, (Hazır kıyma alınmayacak, yukarıda belirtilen standarda sahip etler merkez yemekhanesi mutfağındaki kıyma makinesinde kıyılarak kullanıma hazır hale getirilecektir.)” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece yerli etin seçilmesinin ihtiyacını hizmet gereklilikleri ve kamu yararı kapsamında karşılaması doğrultusunda takdir hakkını kullanması niteliğinde olduğu anlaşıldığından iddia yerinde bulunmamıştır. 8) Başvuru sahibinin 8’nci iddiasına ilişkin olarak: Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28’inci maddesinde “(1) Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez. (2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur…” hükmü, İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’ncı maddesinde “…7.3.2. İhale konusu işin ya da malın satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince alınması zorunlu olan sicil, izin, ruhsat, faaliyet belgesi vb. belgeler: Belge Adı Açıklama İş Ortaklıklarında İşletme Kayıt Belgesi İhale tarihi itibariyle geçerliliğini yitirmemiş Tüm ortakların sunması gerekmektedir. 7.3.2.1. İş ortaklığı olarak teklif verilmesi halinde, her bir ortak tarafından 7.3.2 nci maddede yer alan belgelerin ayrı ayrı sunulması zorunludur. 7.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.5. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.6. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.7. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.8. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.3.9. Bu madde boş bırakılmıştır. 7.4. İstekli tarafından teklifi kapsamında ihaleye katılım belgesine aktarılarak sunulması ve/veya sağlanması gerektiği bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler ve/veya yeterlik kriterleri: ....................................................................... 7.5. Bu Şartnamenin 7 nci maddesi dışında ihale dokümanında sayılan diğer belgeler ve/veya düzenlenen diğer yeterlik kriterleri tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmaz.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Yemeğin hazırlanması ve servisi ile ilgili hükümler” kısmının 20’nci maddesinde “Yüklenici, et ve et ürünlerini Tarım ve Orman Bakanlığından izin almış kombina ve tesislerden alacak ve yemek hazırlamada veteriner hekim kontrolünde kesilmiş 1.sınıf kalitede ve menşei belgesi olan et ve et ürünlerini kullanacaktır. Bu etlerin uygunluk raporlarının bir örnekleri her alımda idarenin görevlendirdiği personele teslim etmek zorundadır. Yemek hazırlamada kullanılan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri TSE veya ISO 22000, ISO 14001, ISO 9001:2008 belgeleri olan tedarikçilerden alınacaktır. Söz konusu belgelere haiz olmayan veya menşei belli olmayan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri kesinlikle kabul edilmeyecek ve Yüklenici tarafından kullanılmayacaktır…” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin 31’inci maddesinde “Mutfak şartlarının yapımına el vermediği ürünlerin (tatlı, börek, çiğ köfte gibi) dışarıdan getirilmesi söz konusu olduğunda Kontrol Teşkilatının denetiminden sonra teslim alınacaktır. Uygun olmayan ürünlerin başka bir yerden alınmasını talep edebilir. Dışarıdan temin edilen ürünlerin kalite belgeleri idareye teslim edilmek zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır. Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2 nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3 üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 10'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran % 50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 35 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Özel Aykırılık Halleri Aykırılık Hali İlk Sözleşme Bedeli Üzerinden Kesilecek Ceza Oranı Aykırılık Sayısı 1 Yemeğin pişirilmesi, dağıtımı ya da servisi sırasında teknik şartnamedeki gramaja uyulmadığının tespiti halinde On Binde 10 5 2 Servise sunulan yemeklerin renk, tat, koku, kıvam, ısı olarak uygun niteliklerde olmadığının tespiti halinde On Binde 10 5 3 Yemek pişirilmesi, dağıtımı, servisi esnasında temizlik ve hijyene dikkat edilmediğinin tespiti halinde On Binde 10 5 4 Yemek, çorba, salata ve tatlılarda böcek, kıl, taş vb. yabancı maddelerin çıkması durumunda On Binde 10 5 5 Kirli, kırık, paslı, çatlak, lekeli, kötü kokulu, sırrı dökülmüş ve uygun olmayan malzemelerle gıda üretimi ve servisi yapıldığının tespiti halinde On Binde 10 5 6 Yüklenici tarafından kullanılan cihaz, demirbaş malzeme ve mekanlarda bir arıza veya hasar meydana geldiğinde en geç 24 saat içerisinde yüklenici tarafından giderilecektir, giderilmediğinin tespiti halinde, On Binde 10 5 7 Yemek saatleri içinde yemeklerin tüm personel ve öğrenciye yetecek miktarda olması yüklenicinin sorumluluğundadır. Yemeğin yetmediği olağanüstü durumlarda İdare, Gıda Mühendislerinin çeşit ve gramajlarını belirlediği o günkü menüde ana yemekte kırmızı et çıkmışsa yine onun yerine kırmızı et (menüde köfte varsa ikamesi de köfte, parça et yemeği varsa ikamesi de parça et yemeği olacaktır), beyaz et çıkmışsa beyaz et (Tavuk, hindi vb.) yemeğini idarenin bilgisi dahilinde alternatif olarak vermekle yükümlüdür. İkame olarak çıkarılacak olan yemeğin bu duruma uymadığının tespiti halinde On Binde 10 5 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Ağır Aykırılık Halleri 1 Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı toplu besin zehirlenmesi şikayetlerinde, klinik bulgu ve müdavi hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi 16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık haline ilişkin ayrıca ceza uygulanmayacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin ayrıca ceza uygulanmasına yönelik bu madde dışında düzenleme yapılmış olması halinde dahi söz konusu düzenleme dikkate alınmayacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İdari Şartname’nin “Katılım ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak sadece “İşletme Kayıt Belgesi” düzenlemesine yer verildiği, kalite ve çevre yönetim sistem belgelerine (TSE, ISO 22000, ISO 14001, ISO 9001:2008) ilişkin İdari Şartname’nin 7’nci maddesinde herhangi bir yeterlik düzenlemesi yapılmadığı, anılan maddede 7.3.3. ila 7.3.9’uncu maddelerinin boş bırakıldığı ve 7.5’inci maddede 7’nci madde dışındaki belgelerin tekliflerin değerlendirilmesinde dikkate alınmayacağının, buna karşılık Teknik Şartname’nin 20’nci maddesinde yemek hazırlamada kullanılan et, balık, tavuk ve tavuk ürünlerinin TSE veya ISO 22000, ISO 14001, ISO 9001:2008 belgeleri olan tedarikçilerden alınacağı, bu belgelere sahip olmayan ürünlerin kesinlikle kabul edilmeyeceği, 31’inci maddesinde ise dışarıdan temin edilen ürünlerin kalite belgelerinin idareye teslim edilmek zorunda olduğunun düzenlendiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin kalite ve çevre yönetim belgelerinin hangi aşamada aranacağına, yeterlik kriteri olup olmadığına ve sunulmaması halinde uygulanacak müeyyidelere ilişkin iddiası yönünden yapılan değerlendirmede; anılan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” hükmü uyarınca, ihalelerde aday veya isteklilerden istenecek yeterlik belgelerinin İdari Şartname'de açıkça sayılması zorunlu olduğu, İdari Şartname'nin 7.5'inci maddesi uyarınca, 7'nci madde haricinde dokümanda yer alan belgelerin teklif aşamasında bir yeterlik kriteri olarak dikkate alınmasının mümkün olmadığı, bu doğrultuda Teknik Şartname’nin 20 ve 31’inci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu kalite belgelerinin teklif aşamasında isteklilerden istenecek birer yeterlik belgesi olmadığı, işin ifası sırasında kullanılacak hammaddelerin ve dışarıdan temin edilecek ürünlerin evsafını, standartlarını ve kabul kriterlerini belirleyen, sözleşmenin uygulanması aşamasına yönelik düzenlemeler olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca taahhüt edilen belgelere uygun ürün sunulmaması veya belgelerin hiç sunulmaması halinde Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.1’inci maddesinde yer alan genel aykırılığa ilişkin yaptırımın uygulanacağı açık olduğu, diğer taraftan geçerliliğini yitiren bir belgenin idarece sözleşmenin yürütülmesi aşamasında sunulmasının talep edilmiş olmasının ihalenin iptalini gerektiren bir aykırılık olmadığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibinin “ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi” belgesinin gıda ürünleri bakımından kabul kriteri olarak hangi yönüyle aranacağının belli olmadığı ve “TSE” ibaresinde hangi standardın arandığının belirtilmediği iddiaları yönünden yapılan değerlendirmede; Teknik Şartname’nin 29’uncu maddesinde “Bütün gıda maddelerinin evsafları Tablo 5'te verilmiş olan standartlara uygun olacaktır.” düzenlemesi ve bu doğrultuda anılan Şartname’de 152 ürüne ait ürün standart tablosu göz önüne alındığında sözleşmenin yürütülmesi aşamasında istenecek bu belgelerin hangi ürün grubu için hangi spesifik kapsamda sunulacağı çıkarımının yapılabileceği anlaşıldığından iddianın bu kısmı yerinde bulunmamıştır. 9) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./ 39. md.; Değişik: 06/02/2018-30324 R.G./6. md.) Bu Tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları için öngörülen düzenlemeler, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereğince ihale edilebilecek personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine uygulanır. (Ek cümle: 30/09/2020-31260 R.G./17. md.) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 23 ve 24 üncü maddeleri gereğince kadroya geçiş uygulamasına tabi olan hizmet alımları ile bu hizmetlerin karakteristik edimlerini içeren veya alt hizmetleri niteliğinde olan hizmetler, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet olarak değerlendirilecektir. 78.1.1. (Ek madde: 06/02/2018-30324 R.G./6. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden hizmet alımlarını ifade eder. … 78.8 Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, (Ek ibare: 31/03/2018-30377- R.G./5. md.) 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi, fazla çalışmalar için ise aynı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, brüt asgari ücret üzerinden; idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası öngörülmüş ise bu tutar üzerinden hesaplanacaktır. Bu durumda, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ile fazla çalışma yapılacak hallerde toplam fazla çalışma saati ihale dokümanında belirtilecektir. … 78.22.(Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/3. md.; Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./47. md.; Değişik: 16/8/2014-29090 R.G./4. md.) Brüt asgari ücret veya üzerinde ücret ödenmesi öngörülen personelin varsa nakdi yol ve yemek bedeli dahil aylık (78.12 nci maddeye göre gün üzerinden teklif alınan hallerde günlük) ücreti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü, (Ek ibare: 31/03/2018-30377- R.G./6. md.) 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalara ilişkin ücretler ile engelli işçi ücreti gibi ayrı ayrı hesaplanması gereken her bir işçilik maliyeti için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılması, malzeme giderlerinin de ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi zorunludur… … Bununla birlikte, söz konusu personelin fazla çalışma yapması ve/veya ulusal bayram ve/veya genel tatil günlerinde çalıştırılması öngörülüyor ise, 78.8. maddesine göre çalışılacak gün ve personel sayısı ile toplam fazla çalışma saati belirlenirken, bu personel de dikkate alınmak suretiyle maliyet hesaplaması yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri iş kalemi ile fazla çalışma iş kalemine dahil edilecektir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 450.000 Öğün Malzemeli Yemek Alımı…” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik Şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak … f) Personel giderleri.(Maaş (Gıda Mühendisine, İstihdamı zorunlu personel için TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret), fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb)…” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “İşin konusu ve yeri” başlıklı 2’nci maddesinde “2. İkinci öğretimin devam ettiği Merkez ve Diş Hekimliği yemekhanelerinde öğlen ve II. öğretim için akşam yemeği, diğer tüm yemekhanelerde sadece öğle yemeği verilecektir. Yaz öğretiminin devam ettiği kampüslerde (Merkez Öğrenci Yemekhanesi, Merkez Personel Yemekhanesi, İdari Birimler Binası (EskiRektörlük), Diş Hekimliği Fakültesi Yanındaki Öğrenci Yemekhanesi, Diş Hekimliği Fakültesi Yanındaki Personel Yemekhanesi, Bolu MYO) öğlen yemeği verilecektir. Yemekhanelerde Ramazan Bayramı, Kurban Bayramı arefe günlerinde ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramından 1 gün önce yarım gün resmi tatil olması nedeniyle yemek hizmeti verilmeyecektir. Bütünleme sınavları, tek-çift sınavları ve azami öğrenim sonu sınavlarında ilçe yemekhaneleri, İlahiyat Fakültesi yemekhanesi ve Bolu Teknik Bilimler MYO yemekhanesinde yemek hizmeti verilmeyecektir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Personelle ilgili hükümler” kısmının 58’nci maddesinde “…Akademik Takvime göre öğretimin devam ettiği aylarda işyerlerinde çalışacak yaklaşık 8 ay en az 62 personel, tatil döneminde yaklaşık 4 ay en az 30 personel ile işin yürütülebileceği idarece ön görülmektedir. Mevcut hizmet koşullarında idarece öngörülen personel sayısı, isteklilerin personel maliyetine ilişkin öngörüsünü sağlamak amacıyla sunulmuştur.” düzenlemesi yer almaktadır. İhale dokümanındaki düzenlemeler ile idarenin şikayete verdiği cevap da dikkate alındığında ihale konu işte fazla çalışma söz konusu olmadığı için fazla çalışma için ayrı satır açılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmadığından iddia yerinde bulunmamıştır. 10) Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak: İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik Şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak … f) Personel giderleri.(Maaş (Gıda Mühendisine, İstihdamı zorunlu personel için TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret) ,fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb) … i) Teknik Şartnamede Yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen diğer tüm giderler, teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Personelle ilgili hükümler” kısmının 67’nci maddesinde “Yüklenici mutfak, yemekhaneler, servisler ve yemek yapımında çalışan personelin giyeceği kıyafeti kendi karşılayacak ve personeller görevleri esnasında bu kıyafetleri giyeceklerdir. Yüklenici çalıştırdığı personele 2 takım güz dönemi,2 takım yaz dönemi olmak üzere toplam 4 takım iş kıyafeti (iş kıyafeti, önlük, terlik, çizme vs) vermekle yükümlüdür. İlk takım iş kıyafeti işe başlama tarihinden itibaren temin edilmelidir. Her dönem başlangıcının ilk 15 günü de diğer takım iş kıyafetleri temin edilmelidir. Beyaz önlük, bone, eldiven ve maske takmak mecburidir. Aşçılar elle hazırlanan yiyeceklerde (köfte, sarına, börek, salata vb.) tek kullanımlık eldiven kullanacaklardır.” düzenlemesi yer almaktadır. İdari Şartname’nin 25.3.1’inci maddesi ile Teknik Şartname’nin 67’inci maddesi birlikte değerlendirildiğinde; personel giyim giderlerinin teklif fiyata dahil bir maliyet unsuru olarak belirlendiği ve yüklenicinin mutfak, yemekhaneler, servisler ve yemek yapımında çalışan personele teslim edeceği iş kıyafeti yükümlülüğünün iki takım güz dönemi, iki takım yaz dönemi olmak üzere toplam dört takım sayıda kıyafet parçasıyla sınırlandırıldığı, dokümanda yer alan iş kıyafeti, önlük, terlik, çizme vs. ibaresiyle işin yürütülmesi için gerekli temel giyim unsurlarının örneklendirildiği, Türk Ticaret Kanunu uyarınca her tacirin haiz olması gereken basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü çerçevesinde, maddede geçen ve benzeri ifadesinin içeriğini ticari hayatın olağan akışına göre doldurmanın isteklilerin sorumluluğu kapsamında değerlendirilebileceği, kaldı ki sektörde profesyonel olarak yer alan bir isteklinin; işin ve personelin niteliğine göre (önlük, terlik veya çizme gibi) hangi tamamlayıcı parçaların gerekli olduğunu kendi ticari tecrübesi ve sektörel öngörüsüyle kolaylıkla analiz edebilecek kabiliyette olduğu, bu itibarla tüm kıyafet kalemlerinin metinde tek tek ve asgari detayına kadar listelenmemiş olmasının bir belirsizlik teşkil etmediği düşüncesiyle iddia uygun bulunmamıştır. 11) Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur….” hükmü, Anılan Kanun’un “Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı” başlıklı 112’nci maddesinde “Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında bu Kanun ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz. (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) Kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı Kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili açılacak bütçe tertibinden, (b) bendi kapsamında belirtilen işyerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın ödenir…” hükmü, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde “Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: … e) (Değişik: 20/11/2017-KHK-696/83 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/78 md.)[63] 1) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hizmetleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerinden, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibarıyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkân sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz. 2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve diğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konusu işte çalıştırılacak personel sayısının ihale dokümanında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70’lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alımlarını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde personel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merkezi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez. 3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği itibarıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayrı ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir.” hükmü, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir: 25.3.1. Teknik Şartname hükümlerine göre yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak … f) Personel giderleri.(Maaş (Gıda Mühendisine, İstihdamı zorunlu personel için TMMOB Gıda Kimya ve Ziraat Mühendisleri Odasınca belirlenen asgari ücret) ,fazla mesai ücretleri, kıdem ve ihbar tazminatının kendi dönemini kapsayan kısmı, yol gideri, yemek, giyim, portör muayene ücretleri vb) … i) Teknik Şartnamede Yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen diğer tüm giderler, teklif fiyata dahildir.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Personelle ilgili hükümler” kısmının 63’üncü maddesinde “Yüklenici, personelle ilgili görev, yetki ve İdareye karşı sorumluluklarında 4857 sayılı İş Kanunu'na tabidir. Bu iş için çalıştırdığı personelin puantajlarını, bir önceki aya ait toplu ve bireysel imzalı maaş bordrolarını, SGK prim ödeme cetvellerini her hak ediş öncesi idareye verecektir. Personelin maaşlarını banka aracılığıyla ödeyecektir. Personelin maaş, fazla mesai ücretleri, SGK primleri (SGK prim ödemeleri bu ihale için açılacak iş yeri numarası üzerinden yürütülecektir.) izin, fazla çalışma, ihbar ve kıdem tazminatı ile İş Kanunu, diğer mevzuat ve yargı organlarınca işçi lehine verilecek tüm hak ve tazminatlardan yüklenici firma sorumlu olacak, teklifini buna göre verecektir. Üniversite sorumluluk kabul etmez. Yüklenici işten çıkardığı personeli idareye bildirecektir. Yüklenici, Üniversite ve işçiye karşı sorumludur.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar” başlıklı 36’ncı maddesinde “36.1. Üniversitemiz öğrenci ve personelinin yemek ihtiyaçlarının giderilmesi için hizmeti yürüten firmalarda çalışan işçilerin sonraki yıllarda fazla çalışma, yıllık izin, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatlarından doğan özlük haklarını almak amacıyla gerek Üniversitemize gerekse yüklenici firmalara karşı açacakları davalar neticesinde Bolu İş Mahkemesince; yemek firmalarında çalışan işçilerin çalışma hayatından doğan alacaklarının, Üniversitemiz tarafından yemek hizmetinin yüklenicisi firmalar ile müştereken ve müteselsilen ödenmesi gerektiğine hükmedildiği takdirde üniversitemizce ödenen miktarlar yüklenicinin hizmet verdiği süre ile orantılı olarak yüklenici firmalara rücu edilecektir. Yüklenici, ilgili mahkeme kararı sonucunda idare tarafından ödenen miktarın rücu işlemleri aşamasında kendi payına düşen miktarı icra takibine gerek kalmadan rızaen ödeyecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun yukarıda yer verilen 112’nci maddesinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendine atıfta bulunularak kıdem tazminatının ödenmesine ilişkin öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ait olduğunun hüküm altına alındığı, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin personel çalıştırmasına dayalı ihalelere ilişkin olduğu, bu çerçevede 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kıdem tazminatının ödenmesine ilişkin öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ait olduğunun açık olduğu, diğer taraftan 4857 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi gereğince asıl işveren-alt işveren ilişkisinde, asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun’dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu anlaşılmıştır. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olan başvuruya konu ihalede 4857 sayılı İş Kanunu'nun 112’nci maddesi yer alan kıdem tazminatının idarelerce ödenmesi hususuna ilişkin kuralların uygulanamayacağı ve personel çalıştırmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde, kıdem tazminatının ödenmesinde öncelikli muhatabın ilgili kamu kurum ve kuruluşları olmadığı değerlendirildiğinden idarece İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde, yüklenicinin kıdem ve ihbar tazminatından kendi dönemini kapsayan kısmı bakımından sorumlu olduğu ve bu kalemlerin de teklif fiyatına dahil olduğu ve Teknik Şartname’nin 63’üncü maddesinde ise ihbar ve kıdem tazminatı ile İş Kanunu, diğer mevzuat ve yargı organlarınca işçi lehine verilecek tüm hak ve tazminatlardan yüklenici firmanın sorumlu olacağı yönünde düzenleme yapılmasının anılan hükümlere aykırılık teşkil etmediği anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir. 12) Başvuru sahibinin 13’üncü iddiasına ilişkin olarak: Teknik Şartname’nin “İşin konusu ve yeri” kısmının 1’nci maddesinde “Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sağ´ık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı'na bağlı yemekhanelerde personelin öğlen, öğrencilerin öğlen ve II. öğretim ögrencileri için akşam yemeği yapımı, servis yapılacak yerlerde tüketime hazırlanması ve servis sonrası temizlik hizmetlerini kapsamakta olup, hizmet aşağıda belirtilen şekilde olacaktır. Gölköy Kampüsünde bulunan Merkez Yemekhane mutfağnda yemekler pişirilecek olup Merkez Yemekhane, İdari Birimler Binası (Eski Rektörlük), Diş Hekimliği Fakültesi Yanındaki Yemekhane, İlahiyat Fakültesi Yemekhanesi, Şehir Kampüsü (Bolu MYO), Bolu Teknik Bilimler MYO, Gerede MYO, Yeniçağa Yaşar Çelik MYO, Mengen MYO, Mudurnu Süreyya Astarcı MYO ve Seben İzzetBaysal MYO Kampüsü yemek salonlarında servis ve servis sonrası temizlik hizmeti verilecektir. Yemek taşıma işi halen 10 ayrı noktaya 3 araçla yapılmaktadır…” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’ın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde (sf.79-80) “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1 inci madde kapsamında değerlendirilir. … 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. Ağır Aykırılık Halleri 1 Yemek yiyenlerde vuku bulacak yemekten kaynaklı toplu besin zehirlenmesi şikayetlerinde, klinik bulgu ve müdavi hekim teşhisinin aynı doğrultuda olması, ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi 16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık haline ilişkin ayrıca ceza uygulanmayacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin ayrıca ceza uygulanmasına yönelik bu madde dışında düzenleme yapılmış olması halinde dahi söz konusu düzenleme dikkate alınmayacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır. Kamu sağlığı ve gıda güvenliğinin korunması amacıyla idarelerin ihale dokümanında ağır aykırılık halleri belirleme ve buna bağlanan yaptırımları (protesto çekilmeksizin sözleşmenin feshi gibi) düzenleme hususunda takdir yetkisi bulunduğu değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3’üncü maddesi incelendiğinde; ağır aykırılık halinin gerçekleşmiş sayılması için yalnızca soyut bir iddia veya şikayetin yeterli görülmediği; klinik bulgunun varlığı, müdavi hekim teşhisinin bu bulgularla aynı doğrultuda olması ve ayrıca bu durumun laboratuvar bulguları ile desteklenmesi şartlarının kümülatif (birlikte) arandığı görülmektedir. Maddede yer alan toplu ifadesinin somut bir kişi sayısı ile sınırlandırılmamış olmasının, tıp literatürü ve halk sağlığı standartları çerçevesinde aynı kaynaktan beslenen birden fazla kişide benzer semptomların ve hekim teşhislerinin laboratuvar analiziyle (şahit numune sonuçlarıyla) doğrulanması esasına matuf teknik bir tanımlama olduğu, idarenin şikayete verdiği cevapta yer alan sayıya bakılmaksızın ifadesinin de tek bir münferit vakadan ziyade, hastaneye başvuran kişi sayısından bağımsız olarak, laboratuvar ve klinik tespitlerle haksızlığın/kusurun yükleniciye ait olduğunun kesinleşmesi durumunu işaret ettiği olarak anlaşılmıştır. Dolayısıyla tıp ve laboratuvar raporlarıyla somut bir şekilde kanıtlanması şartına bağlanan, illiyet bağı ve klinik bulguları aranacak olan bir besin zehirlenmesi vakasının ne demek olduğunun sektörde faaliyet gösteren basiretli bir tacir tarafından öngörülebileceği, kamu yararı ve hizmetin niteliği gereği bu tür bir düzenlemenin idareye keyfi bir fesih yetkisi vermediği düşüncesiyle başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir. 13) Başvuru sahibinin 14’üncü iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’nci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname ” başlıklı 16’ncı maddesinde “ (1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. (Ek cümle: 30/09/2020-31260 R.G/1. md., yürürlük: 20/10/2020) Bu şartnamelerde yerli isteklilerin katılımını engelleyici düzenlemelere yer verilemez …” hükmü, İdari Şartname’nin “Alt yükleniciler” başlıklı 18’inci maddesinde “18.1. İhale konusu işin tamamı veya bir kısmı alt yüklenicilere yaptırılamaz.” düzenlemesi, Teknik Şartname’nin “Yemeklerin hazırlanması ve servisi ile ilgili hükümler” kısmının 20’nci maddesinde “Yemek hazırlamada kullanılan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri TSE veya ISO 22000, ISO 1400l, ISO 9001:2008 belgeleri olan tedarikçilerden alınacaktır. Söz konusu belgelere haiz olmayan veya menşei belli olmayan et, balık, tavuk ve tavuk ürünleri kesinlikle kabul edilmeyecek ve Yüklenici tarafından kullanılmayacaktır. İthal et kesinlikle kullanılmayacaktır. Yemekhaneye gelen dana etleri taze, karkas halinde olup, parçalanmış hazır paketlerde ve/veya donmuş halde gelmeyecektir. Sakatatlar, iç yağlar ve diz kapağından aşağı kısımlar yemeklerde kullanılamaz, (Hazır kıyma alınmayacak, yukarıda belirtilen standarda sahip etler merkez yemekhanesi mutfağındaki kıyma makinesinde kıyılarak kullanıma hazır hale getirilecektir.) Kullanılacak tavuk etinin temininde TSE'nin ilgili standardı ve Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği hükümleri geçerlidir. Hazır ürünler (şinitzel, cordon bleu, nugget, tavuk döner, et döner, içli köfte vb.) dışında dondurulmuş tavuk ve dana eti alınmayacaktır. Parça tavukların üzerinde sakatatları olmayacaktır.” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin 29’uncu maddesinde “Yemek üretiminde kullanılacak bütün gıda maddelerinin evsafları ve organoleptik özellikleri Gıda Maddeleri Tüzüğüne uygun olacak ve işletme kayıt numarası veya TSE standart kodu ibaresi olacaktır. Ayrıca kullanılacak gıda maddelerinin ambalaj ve etiket bilgileri Türk Gıda Kodeksi kriterlerine uygun olacaktır. Bütün gıda maddelerinin evsafları Tablo 5'te verilmiş olan standartlara uygun olacaktır.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin 31’inci maddesinde “Mutfak şartlarının yapımına el vermediği ürünlerin (tatlı, börek, çiğ köfte gibi) dışarıdan getirilmesi söz konusu olduğunda Kontrol Teşkilatının denetiminden sonra teslim alınacaktır. Uygun olmayan ürünlerin başka bir yerden alınmasını talep edebilir. Dışarıdan temin edilen ürünlerin kalite belgeleri idareye teslim edilmek zorundadır.” düzenlemesi yer almaktadır. Teknik Şartname’de tavuk cordon blue, tavuk şinitzel, tavuk nugget, tavuk kadınbudu köfte, mezgit pane, hindi külbastı, su böreği, kalem böreği hazır, patates kroket, cevizli baklava, tahin helvası, revani, Kemalpaşa tatlısu, şekerpare, keşkül, dondurma vb. ürünlerinin yanında hazır ibaresinin yazılı olduğu görülmüştür. Teknik Şartnamenin ilgili maddelerinde bahse konu ürünlerin gramajlarının belirlendiği, ürünler için “hazır” ifadesinin kullanıldığı, sektörde faaliyet gösteren istekli nezdinde teklif oluşturulmasına engel bir durum oluşmadığından iddia yerinde bulunmamıştır. Bununla beraber, tatlı, çiğköfte gibi bazı ürünlerin dışarıdan getirilmesinin, ihale mevzuatında bambaşka bir durumu düzenleyen alt yüklenicilik müessesesi ile bir bağlantısının bulunmadığı, sunulacak tüm ürünlerin yüklenici tarafından üretilmesinin beklenemeyeceği, bazı ürünlerin dış kaynaklardan tedarikinin olağan olduğu değerlendirilmiş, olup bu yöndeki iddia da yerinde bulunmamıştır 14) Başvuru sahibinin 15’inci iddiasına ilişkin olarak: 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeler Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda; … c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme,…” hükmü, Anılan Kanun’un “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde “ Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. … Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir .” hükmü, İdari Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmenin türü ve bedeli” başlıklı 6’ncı maddesinde “6.1. Bu sözleşme birim fiyat sözleşme olup, İdarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için Yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan ....................................... (rakam ve yazıyla) bedel üzerinden akdedilmiştir. Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde Yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa, sonradan Genel Şartnamenin 37 nci maddesine göre tespit edilen yeni birim fiyatlar esas alınır.” düzenlemesi, Anılan Tasarı’nın “İşin yürütülmesine ilişkin kayıt ve tutanaklar” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. YEMEK ÖDEMESİ: Kartlı sistem bulunan yerlerde yenen yemek sayısına göre, ay sonunda alınan bilgisayar çıktısı raporunun ilgili Kontrol teşkilatı üyesi, sistemden sorumlu memur ve firma yetkilisinin de imzaladığı tutanağa göre, fiş satılan yerlerde de yenen fiş sayısı ilgili Kontrol teşkilatı üyesi, fişleri takipten sorumlu memur ve firma yetkilisince günlük takip edilen ve aylık raporlaştırılan tutanağa göre ödenecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İhaleye ait birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. A 2 B 3 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 4 Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 Birimi İşçi Sayısı Ay/Gün/Saat 1 Gıda Mühendisi (TMMOB Gıda Mühendisleri Odası'nın belirlediği brüt ücret)(Brüt asgari ücret) Ay 1 12 2 İnsan Kaynakları(Brüt asgari ücretin %30 fazlası) Ay 1 12 3 Aşçıbaşı(Brüt asgari ücretin %100 fazlası) Ay 1 12 4 Aşçı(Brüt asgari ücretin %70 fazlası) Ay 3 12 5 Aşçı Yardımcısı(Brüt asgari ücretin %50 fazlası) Ay 2 12 6 Aşçı Yardımcısı(Brüt asgari ücretin %50 fazlası) Ay 3 8 7 Kazancı(Brüt asgari ücretin %25 fazlası) Ay 2 12 8 Servis Elemanı(Brüt asgari ücretin %10 fazlası) Ay 12 12 9 Servis Elemanı(Brüt asgari ücretin %10 fazlası) Ay 13 8 10 Garson(Brüt asgari ücret) Ay 3 12 11 Garson(Brüt asgari ücret) Ay 6 8 12 Bulaşıkçı(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 4 12 13 Bulaşıkçı(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 8 8 14 Şoför(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 1 12 15 Şoför(Brüt asgari ücretin %20 fazlası) Ay 2 8 I. ARA TOPLAM (KDV Hariç) 6 Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 7 Birimi Miktarı Teklif Edilen Birim Fiyat Tutarı 5 1 Yemek öğün 450.000 II. ARA TOPLAM (KDV Hariç) 8 TOPLAM TUTAR (KDV Hariç) Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 19’uncu maddesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 6.1’inci maddesinde bu sözleşmenin birim fiyat sözleşme olduğu, yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği birim fiyatların esas alınacağı, Tasarı'nın 19.1’inci maddesinde ise yemek ödemesi başlığı altında kartlı sistem bulunan yerlerde yenen yemek sayısına göre ay sonunda alınan bilgisayar çıktısı raporunun ilgili kontrol teşkilatı üyesi, sistemden sorumlu memur ve firma yetkilisinin de imzaladığı tutanağa göre, fiş satılan yerlerde de yenen fiş sayısının günlük takip edilen ve aylık raporlaştırılan tutanağa göre ödeneceğinin belirtildiği, birim fiyat teklif cetvelinin ay birimi üzerinden işçi sayıları ve çalışma süreleri gösterilen 15 tür personel maliyet kalemi ile 450.000 öğün maliyeti satırdan oluştuğu görülmüştür. Yukarıda anılan doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, işin ifası süresince tüketilmesi öngörülen toplam yemek adedinin ihale dokümanında düzenlendiği, isteklilerin tekliflerini birim fiyat teklif cetveli içeriğinde yer alan toplam öğün adedi ve personel giderleri doğrultusunda oluşturmaları gerektiği, sözleşmenin ifası sürecinde ise yemek yiyecek kişi sayısının değişebileceği, tüketilen öğün sayısında oluşabilecek değişimler göz önünde bulundurularak turnikelerden yapılan geçiş verileri doğrultusunda ödeme yapılacağının düzenlendiği, aksi takdirde idarenin tüketmediği öğünlerin bedelini ödeyerek kamu zararına sebebiyet verileceği, basiretli tacir sıfatını haiz isteklilerin sözleşmenin ifası sürecinde geçmiş yılların verilerini göz önünde bulundurarak öğün sayılarını hesaplayarak işi tamamlayabilecekleri, ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi gereğince birim fiyat sözleşmelerde süre hariç ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde %20 iş artışı yapılabileceği, ilaveten sözleşme bedelinin %80’inden daha düşük bedelle işin tamamlanacağının anlaşılması durumunda yükleniciye kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'inin geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödeneceğinin anlaşıldığı, dolayısıyla birim fiyat ile sözleşmeye bağlanan işlerde iş artışı ve iş azalışının olabileceği, anılan durumun hali hazırda tekliflerin oluşturulmasını engeller nitelikte olmadığı ve yapılan değerlendirme gereği idare tarafından yükleniciye ödemenin yenilen öğün üzerinden yapılmasında mevzuat açısından bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiasını yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 15) Başvuru sahibinin 16’ncı iddiasına ilişkin olarak: Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81’inci maddesinde “81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir. 81.2. 81.1 inci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir. Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde; Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3), Malzeme hariç yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, Araç/iş makinesi kiralama hizmet alımı ihalelerinde şoför/operatör çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araç/iş makinelerinin yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Personel taşıma hizmet alımı ihalelerinde şoför çalıştırılması halinde işçilik (a1 ve/veya a2), idare tarafından karşılanmayan akaryakıt (b1) ile araçların yaşına ve işin süresine bağlı olarak amortisman (c) girdileri, Yazılım veya bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) girdisi, asli unsur olarak belirlenebilir.” açıklaması, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır. a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. b) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; 1) İhale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6 ncı maddeye göre veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilir. 2) Diğer hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebilir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dâhildir. 25.2. 25.1 inci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz…” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Fiyat farkı” başlıklı 43’üncü maddesinde “43.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 43.1.1. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 29.06.2026; işi bitirme tarihi 26.06.2027 9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi, Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde “14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz. 14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 6'ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacaktır. 14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.” düzenlemesi yer almaktadır. Aktarılan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenleme yapılmasının zorunlu olduğunun, aynı maddenin (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde ise sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan; ihale dokümanında personel sayısı belirlenerek haftalık çalışma saatinin tamamının idare için kullanılacağı düzenlenen hizmet alımlarında, sadece 6’ncı maddeye göre (asgari ücret fiyat farkı) veya idarelerin takdirine bağlı olarak tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Başvuruya konu Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesi incelendiğinde, işin süresinin 29.06.2026 ile 26.06.2027 tarihleri arasında toplam 362 takvim günü olarak belirlendiği görülmektedir. Bu haliyle ihale konusu iş, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında “sözleşme süresi 365 takvim gününü aşmayan” bir hizmet alımı niteliğindedir. Anılan Esaslar uyarınca, sözleşme süresi 365 günü aşmayan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı verilmesinin idarelerin takdirine bırakıldığı dikkate alındığında, idarece dokümandaki takdir yetkisini sadece personel işçilik maliyetlerindeki değişimleri karşılamak üzere Esaslar’ın 6’ncı maddesi uyarınca fiyat farkı hesaplanması yönünde kullanmasının mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan Sözleşme Tasarısı’nın 14.1 ve 14.2’nci maddeleri ile İdari Şartname’nin 25.1’inci maddesinde yer alan düzenlemeler arasında bir çelişki bulunmadığı, anılan düzenlemelerin birbirini tamamlayan genel kural - istisna ilişkisi içinde yer aldığı anlaşılmaktadır.Şöyle ki; İdari Şartname'nin 25.1'inci maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği ve yüklenicinin bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamayacağına dair düzenleme ile Sözleşme Tasarısı’nın 14.1’inci maddesindeki vergi, resim ve harç artışlarında fiyat farkı talep edilemeyeceğine yönelik hüküm, sözleşme süresince piyasa koşullarındaki genel maliyet artışlarının yüklenici tarafından üstlenileceğine ilişkin genel sınırı çizdiği, Sözleşme Tasarısı’nın 14.2’nci maddesinin ise bu genel kurala istisna getirdiği değerlendirilmiştir. Söz konusu düzenlemelerle, genel girdilerdeki maliyet değişimlerinin yüklenici tarafından karşılanacağının, ancak asgari ücret ve işçilik maliyetlerindeki değişimlerin bu kısıtlamaların dışında tutulduğu ve Esaslar’ın 6’ncı maddesi uyarınca fiyat farkı olarak ödeneceğinin düzenlendiği, dolayısıyla, dokümanda hangi giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı, hangileri için ise fiyat farkı uygulanacağının ayrıştırıldığı değerlendirmesi ile bu yöndeki iddia da yerinde bulunmamıştır. Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafında “ İtirazen şikâyet başvuru bedelinin, itirazen şikâyet başvuru dilekçesinde yer verilen iddialar dikkate alınarak belirlenecek haklılık oranına karşılık gelen kısmının Kurul kararı ile başvuru sahibine iadesine karar verilir. Ancak Kurum tarafından 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (c) bendi uyarınca başvurunun reddine veya eşit muamele ilkesi yönünden yapılan inceleme sonucunda 54 üncü maddenin onbirinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca ihalenin iptaline veya düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmesi halinde başvuru bedeli iade edilmez. Başvuru dilekçesinde aynı iddia kapsamında birden fazla hususa yer verilmesi halinde bu hususlar Kurum tarafından ayrı birer iddia olarak değerlendirilir… ” hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede yapılan incelemede, başvuru sahibinin ileri sürdüğü iddialarında haklı bulunmadığı tespit edilmiş olup, Kanun’da öngörülen şekilde bir haklılık oranı oluşmamıştır. Bu nedenle, 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının dördüncü paragrafı uyarınca itirazen şikayet başvuru bedelinin iadesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.

• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.IV-1605 · Pervari İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Personel Şube Müdürlüğü18.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.IV-1607 · Tapu Ve Kadastro Genel Müdürlüğü18.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1643 · GENEL MÜDÜRLÜK ÖZEL KALEM MÜDÜRLÜĞÜ(DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ)18.06.2026
• Kamu İhale Kurulu · K.2026/UH.II-1633 · MUŞ İL ÖZEL İDARESİ18.06.2026