T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/4939 Karar No : 2025/5882 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... TEMYİZ EDEN MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Madencilik İnşaat Taahhüt Otomotiv Nakliye İmalat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Köyü Tüzel Kişiliği MÜDAHİLLER (DAVACI YANINDA) : 1-... 2- ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması is…
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/4939 E. , 2025/5882 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/4939 Karar No : 2025/5882 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... TEMYİZ EDEN MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Madencilik İnşaat Taahhüt Otomotiv Nakliye İmalat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Köyü Tüzel Kişiliği MÜDAHİLLER (DAVACI YANINDA) : 1-... 2- ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:... numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararın, Dairemizin 11/11/2024 tarih ve E:2024/2408, K:2024/6251 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:... numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararına dayanak teşkil eden proje tanıtım dosyasında, Maden Mühendisliği yönünden; delme-patlatma yapılmadan üretim yapılması halinde insan ve çevre sağlığı açısından önemli tehditler oluşturmayacağı, Çevre Mühendisliği yönünden; PTD raporunun oluşacak olumsuz etkiler alınacak önlemlerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğu, çevresel etki ve mevzuat yönüyle de uygun olduğu, PTD raporunun projenin çevreye vereceği olumsuz etkilerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olmasını sağlayacak biçimde hazırlandığı, Ziraat Mühendisliği açısından proje tanıtım dosyasında verilen taahhütlerin yerine getirilmesi durumunda tarımsal açıdan ciddi bir problem teşkil etmeyeceği, taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda tarımsal açıdan bitki gelişimine önemli zararlar verme potansiyelinin bulunduğu belirtilmiş ise de jeolojik, hidrolik ve hidrojeolojik açıdan tüm bu veriler gözönüne alındığında, proje etki alanı tespitinin, hidrolik ve hidrojeolojik açıdan doğru yapılmadığı ve bilimsel ve teknik gerçeklere uygun olmadığı, Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin bol kırıklı çatlaklı ve yer yer karstik boşluklu iyi bir akifer özelliği gösteren Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşları içerisinde açılmasından dolayı gerek hidrolojik gerekse hidrojeolojik yapı üzerindeki etkisinin maksimum seviyede olacağı, kireçtaşlarının geniş alana yayıldığı, bölge için önemli bir beslenme alanı niteliğinde olduğu, ince alanında üretim amaçlı yapılacak çalışmalar neticesinde proje alanının kuzeyinde yeralan Kadıköy formasyonu içerisindeki mevcut su kaynaklarının (12 adet) ve bölge halkı tarafından açılan su sondaj kuyularının olumsuz yönde etkileneceği ve zamanla kuruyarak işlevsiz kalacağı, proje faaliyeti çerçevesinde yapılacak çalışmaların Mahkemelerince yapılan keşif sırasında tespit edilen su kaynakları üzerindeki etkileri üzerinde davalı idarece ve proje tanıtım dosyasında çalışmalar yapılmadığı belirlenen gerekçeler nedeniyle söz konusu ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi sahasında ayrıntılı ziraat, jeolojik ve hidrojeolojik çalışmaların yapılması için ÇED raporunun hazırlanması gerektiği anlaşıldığından, eksik değerlendirmeye dayalı ve alınması gerekli bir kısım tedbir ve önlemleri içermeyen proje tanıtım dosyasına dayanılarak düzenlenen dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararında, belirtilen yönlerden hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: 1-Davalı idare tarafından; ÇED kararı verilen bir proje için yatırımcı tarafından ilgili mevzuat uyarınca gerekli izin, ruhsat vb. alındıktan sonra yatırıma başlanıldığında, yapılacak denetimlerde ilgili mevzuata ya da taahhütlere aykırı bir durum tespit edildiğinde idari yaptırım yolunun açık olduğu, PTD'de toz emisyonuna ilişkin toz modellemeleri yapıldığı, tozumaya ilişkin gerekli hesaplama ve taahhütlere yer verildiği, su kaynaklarına ilişkin taahhütlere PTD'nin muhtelif sayfalarında yer verildiği, PTD'de ÇED Gereklidir kararını vermeyi gerektirecek bir eksiklik ya da hata bulunmadığı, PTD'de mera su kaynakları ve diğer tüm konularda gerekli tüm taahhütlerin verildiği, Bakanlıklarınca gözden kaçırılan veya dikkate alınmayan herhangi bir husus bulunmadığı belirtilerek, temyize konu Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 2-Davalı yanında müdahil tarafından; bilirkişi raporundaki tespit ve görüşlerin, aşamalarda alınan ve projenin patlatmasız yapılması ihtimaline binaen bildirilen tespit ve görüşler ile çelişir vaziyette olduğu, bilirkişi raporunda, patlatmasız madencilik faaliyeti kapsamında oluşabilecek zararların somut bir şekilde belirtilmediği, bu hususların ÇED'i kusurlandırıcı mahiyette olup olmadığının belirtilmediği, bilirkişiler tarafından ortak bir kanaat de bildirilmediği, bu haliyle raporun hükme esas almaya elverişli olmadığı, Danıştay'ın bozma kararı gerekçesine riayet edilmediği, yeniden gerçekleştirilen yargılama kapsamında alınan bilirkişi raporlarında bu defa projenin patlamasız yapılması halinde de, ilk yargılama kapsamında alınan raporda belirtilmeyen risk ve zararlara yer verildiği, bilirkişi raporlarının aynı bilirkişiler tarafından hazırlanan bir ek rapor mahiyetinde olduğu değerlendirildiğinde; ilk raporda tespite konu edilmeyen unsurların müteakip süreçte tespit edildiğinin ileri sürülmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, her halükarda hükme esas alınan bilirkişi raporunda genel itibarıyla dava konusu işlemin yerinde olduğu ve kamu yararı özelliğinin ağır bastığı belirtilmişse de yerel mahkeme tarafından hangi kıstas doğrultusunda hangi bilirkişinin görüşünün esas alındığı anlaşılamadığı, Çevre Mühendisi, Harita Mühendisi, Ziraat Mühendisi ve Maden Mühendisi bilirkişiler tarafından ''ÇED Gerekli Değildir'' kararının mevzuata uygun olduğu, kamu yararı, yöre halkının üstün yararı ve sürdürülebilirlik açısından yerinde olduğu yönünden görüş ve kanaat bildirildiği, anılan bilirkişiler tarafından Proje Tanıtım Dosyasının incelendiği ve PTD'de yer alan taahhütlerin yerine getirilmesi halinde madencilik faaliyetinden kaynaklı bir sakınca olmayacağı ve tespit edilen hususların ÇED Raporunu kusurlandırır mahiyette olmadığı yönünde kanaat bildirildiği, dosya kapsamında projenin patlamalı yahut patlamasız olduğu önemli olmaksızın madencilik faaliyetinin çevreye zararlı olacağı yönünde olumsuz görüş bildiren tek bilirkişinin Jeoloji Mühendisi bilirkişisi olduğu, diğer tüm bilirkişilerin görüşlerinin olumlu olduğu, buna rağmen yerel mahkemece hangi kıstas doğrultusunda yalnızca Jeoloji Mühendisi bilirkişinin görüşleri esas alınırken diğer bilirkişilerin görüş ve kanaatlerinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılamadığı, Jeoloji Mühendisi bilirkişi tarafından bir takım olumsuz etkilerin meydana gelme riski ileri sürülmüşse de bu görüşün gerekçelendirilmediği gibi, projenin patlatmalı olması haline istinaden belirttiği önceki görüşlerin aynısının tekrarlandığı, Jeoloji Mühendisi bilirkişi tarafından, tespite konu hususlara ilişkin PTD'de öngörülen tedbir ve taahhütlerin değerlendirilmediği, belirtilen önleyici ve koruyucu tedbirlerin işlevsel olup olmayacağı gibi hususlarda görüş belirtilmediği, Jeoloji Mühendisi bilirkişi tarafından, tespite konu etkilerin ÇED'i kusurlandırır mahiyette olup olmadığı hususunda da görüş ve kanaat belirtilmediği, bu hususta detaylı beyanlarda bulunmuş olmalarına rağmen itirazlarının da dikkate alınmadığı belirtilerek, temyize konu Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Davacı ve davacı yanında müdahiller tarafından, savunma verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının, Üye ...'ın karşı oyunda belirtilen gerekçeler ile gerekçesi değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:... numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir'' kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2872 sayılı Çevre Kanununun 2. maddesinde; "Çevresel Etki Değerlendirmesi: Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek çalışmaları; Proje Tanıtım Dosyası: Gerçekleşmesi plânlanan projenin yerini, özelliklerini, olası olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı ifade eder.'' hükmüne, 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Çevresel Etki Değerlendirmesine tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir" hükmüne yer verilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 10. maddesinde; "Gerçekleştirmeyi plânladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez..." hükmüne yer verilmiştir. 29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen; ... ğ) Çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı: Ek-2’deki listede yer alan çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelerin, çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucunda ilgili mer’i mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğunun belirlenmesi üzerine, projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını, ... i) Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel etki değerlendirmesi raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararını, k) Çevresel etki değerlendirmesi raporu: Ek-1’deki listede yer alan veya Bakanlıkça "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gereklidir" kararı verilen bir proje için belirlenen özel formata göre hazırlanacak raporu, l) Çevresel etki değerlendirmesi raporu özel formatı: Çevresel etki değerlendirmesi raporunun hazırlanmasında esas alınmak üzere; Komisyon tarafından projenin önemli çevresel boyutları ile halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısındaki görüş ve öneriler göz önüne alınmak suretiyle Ek-3’teki çevresel etki değerlendirmesi genel formatında belirtilen ana başlıklar altında ele alınması gereken konuları tanımlayan formatı, ... ğğ) Proje tanıtım dosyası: Çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projeler için Ek-4’te yer alan genel format esas alınarak hazırlanan dosyayı, ... ifade eder." olarak tanımlanmış, 6. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki bir projeyi gerçekleştirmeyi planlayan gerçek veya tüzel kişiler; Çevresel Etki Değerlendirmesine tabi projeleri için; ÇED Başvuru Dosyasını ve ÇED Raporunu, Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeleri için de Proje Tanıtım Dosyasını, Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara hazırlatmak, ilgili makama sunulmasını sağlamak ve proje kapsamında verdikleri taahhütlere uymakla yükümlüdürler. (2) Kamu kurum/kuruluşları, bu Yönetmelik hükümlerinin yerine getirilmesi sürecinde proje sahiplerinin veya Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşların isteyeceği konuya ilişkin her türlü bilgi, doküman ve görüşü vermekle yükümlüdürler. (3) Bu Yönetmeliğe tabi projeler için "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı veya "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez. Ancak bu durum söz konusu teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasına engel teşkil etmez." kuralına, 5. maddesinde; "... (2) Bu Yönetmelik hükümlerine göre karar (ÇED Olumlu/ÇED Gerekli Değildir) tesis edilmeden önce; a) Projenin gerçekleştirilmesinin ilgili mevzuat bakımından uygun olmadığının tespiti halinde, ÇED süreci aşamasına bakılmaksızın sonlandırılır. ÇED sürecinin sonlandırıldığı Bakanlık ve il müdürlüğü internet sayfasından ilan edilir. ..." kuralına, 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1’deki listede yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya alan genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesinin Ek-1’deki listede yer aldığı projelere, ÇED raporu hazırlanması zorunludur." kuralına, 15. maddesinde; (1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-2’deki listede yer alan projeler, b) Kapsam dışı değerlendirilen veya kanunen muafiyeti bulunan projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi Ek-2’deki listede belirtilen projeler, için proje tanıtım dosyası hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiştir. Aynı Yönetmeliğin seçme-eleme kriterleri uygulanacak projeler listesi olan EK-2 listesinin "Madencilik projeleri" başlıklı 45. Maddesinin (a) bendinde; ''Madenlerin çıkarılması (Ek-1 listesinde yer almayanlar), (e) bendinde; "Kırma, eleme, yıkama, kurutma ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler," olarak düzenlenmiştir. Mülga 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği"nin Ek-1 listesinin 27. maddesinin (ç) bendinde; "400.000 ton/yıl ve üzeri kırma, eleme, yıkama ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler." kuralına, Ek-2 listesinin 49. maddesinin (a) bendinde; ''Madenlerin çıkarılması (Ek-1 listesinde yer almayanlar), (d) bendinde; "Kırma, eleme, yıkama ve cevher hazırlama işlemlerinden en az birini yapan tesisler, (Ek-1 listesinde yer almayanlar)" olarak düzenlenmiştir. Çevresel etki değerlendirmesi; gerçekleştirilmesi planlanan projenin, çevreye olabilecek olumlu ya da olumsuz etkilerinin belirlenmesi, olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi için alınacak önlemlerin belirlenerek değerlendirilmesi amacıyla yapıldığından, ÇED sürecinde verilen kararların iptali istemiyle açılacak davalarda, yukarıda belirtilen Yönetmeliğin Ek III. maddesindeki unsurlar yönünden, ÇED kararlarının bir bütün olarak çevresel etkilerinin irdelenmesi gerekmektedir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dosyanın incelenmesinden; bozmaya uyma üzerine yeniden yapılan yargılamada, uyuşmazlığın çözümü için bilirkişi heyetine mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonrasında, projenin patlatmasız olarak yapılması durumuna göre hazırlanan ve hükme esas alınan 14.05.2025 havale tarihli ek bilirkişi raporunda; ''...SONUÇ VE KANAAT -Harita Mühendisliği Açısından; Sivas İli, Suşehri İlçesi, ... ve ... Mevkisinde işletmesi planlanan ER:... numaralı I-A gurup işletme ruhsatı bulunan 99,10 hektarlık alan içerisinde 24,25 hektar ÇED alanı bulunduğu, keşif esnasında ÇED alanı çevresinde bulunan ve kök raporda Tablo 1 ve Şekil 1'de gösterilen 12 adet su kaynağının konumlarının ölçüldüğü, ÇED mevkii bilgilerinde herhangi bir hata bulunmadığı tespit edilmiştir. -Çevre Mühendisliği Açısından; Bilirkişi ek raporu kapsamında belirtilen eksiklikler dışında PTD raporunun projenin çevreye vereceği olumsuz etkilerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olmasını sağlayacak biçimde hazırlandığından Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının 2872 sayılı Çevre Kanununa, bu kanuna dayanılarak hazırlanan ÇED Yönetmeliği'ne ve üstün kamu yararı, yöre halkının bireysel menfaatleri ve sürdürülebilirlik açısından yerinde olduğu kanaatine varılmıştır. -Jeoloji Mühendisliği Açısından; Planlanan Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin bol kırıklı çatlaklı ve yer yer karstik boşluklu iyi bir akifer özelliği gösteren Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşları içerisinde açılmasından dolayı gerek hidrolojik gerekse hidrojeolojik yapı üzerindeki etkisi maksimum seviyede olacaktır. Çünkü kireçtaşları geniş alanda yayılmakta olup bölge için önemli bir beslenme alanı niteliğindedir. İnce alanında üretim amaçlı yapılacak çalışmalar neticesinde proje alanının kuzeyinde yeralan Kadıköy formasyonu içerisindeki mevcut su kaynaklarını (12 adet) ve bölge halkı tarafından açılan su sondaj kuyuları olumsuz yönde etkilenecek ve zamanla kuruyarak işlevsiz kalacaktır. -Ziraat Mühendisliği Açısından; Yapılan incelemelere göre Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme tesisi proje alanının yaklaşık 400-500 m civarlarında yonca, fiğ, korunga gibi yem bitkileri, arpa, buğday gibi tahıllar ve domates, fasulye, biber, patlıcan, mısır gibi bitkilerin yetiştirildiği tarla ve ceviz, kızılcık, elma, kayısı, şeftali ve üzüm bağı gibi meyvelerin yetiştirildiği bahçe vasfında alanlar ile yaklaşık 1000 civarında büyükbaş ve 3000 civarında da küçükbaş hayvan varlığına sahip olan ..., ... ve ... köylerinin hayvanlarının otladığı mera alanları bulunmaktadır. Projede belirtilen taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda, proje alanı yakınlarında bulunan tarla, bahçe ve mera alanlarındaki bitkilerin söz konusu tesiste malzemenin sökülmesi, kamyonlara yüklenme ve kırma-eleme tesisine sevk işlemleri esnasında oluşacak tozlardan etkileneceğinden dolayı; yapılacak madencilik faaliyetlerinden ilgili alanların zarar göreceği, proje tanıtım dosyasında verilen taahhütlerin yerine getirilmesi durumunda tarımsal açıdan ciddi bir problem teşkil etmeyeceği düşünülmektedir. -Maden Mühendisliği Açısından; Yapılan inceleme sonucunda kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi yeraltı ve yerüstü kaynaklarımızın ülkemiz ekonomisine kazandırılması sürdürülebilir kalkınma açısından büyük önem arz etmektedir. Bu bağlamda; kamu yararı gözetilerek, bilimsel ve teknolojik temelli madencilik ile çevre ve diğer ilgili güvenlik tedbirlerinin alınması halinde yapılacak (hidrolik kırıcılarla ana kayadan mazlemenin koparılarak daha sonra kırma eleme tesisine gönderilmesi) faaliyetin madenciliğin doğası kapsamında olduğu değerlendirilmiş olup, herhangi bir sakıncası olmayacağı kanaatine varılmıştır." yönünde tespit ve görüşlere yer verildiği görülmektedir. Davada; Mahkeme kararında belirtilen Jeoloji ve hidrojeoloji disiplinine ilişki iptal gerekçeleri yerinde olmakla birlikte, konu Ziraat Mühendisi bilirkişinin tespitleri özelinde değerlendirildiğinde ve hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporu incelendiğinde, proje tanıtım dosyasında verilen taahhütlerin yerine getirilmesi durumunda tarımsal açıdan ciddi bir problem teşkil etmeyeceğinin düşünüldüğü hususunun açıkça belirtildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde; her ne kadar temyize konu karar gerekçesinde ''...ayrıntılı ziraat,... çalışmalarının yapılması için...'' ifadesine yer verilmiş ise de, hükme esas alınan 14.05.2025 tarihli ek bilirkişi raporundaki Ziraat Mühendisliği disiplini yönünden, proje tanıtım dosyasında verilen taahhütlerin yerine getirilmesi durumunda tarımsal açıdan ciddi bir problem teşkil etmeyeceği yönündeki tespit dikkate alındığında ''ziraat'' ifadesinin karara sehven yazıldığı değerlendirilerek, kararın gerekçesinde yer alan ''ziraat'' ifadesinin hüküm metninden çıkarılmasına karar verilmiştir. Ayrıca; temyize konu kararda, proje sahasında ayrıntılı ziraat, jeolojik ve hidrojeolojik çalışmaların yapılması için ÇED Raporu hazırlanması gerektiği gerekçesine yer verilmiş ise de; bozmaya uyma sonrası, projenin patlatmalı olarak yapılması durumuna göre hazırlanan ve hükme esas alınan ek bilirkişi raporunda, sadece jeoloji ve hidrojeoloji disiplini yönünden projenin bir takım sakıncalarından bahsedildiği, diğer disiplinler yönünde ise projenin mevcut PTD çerçevesinde gerçekleştirilmesinde sakınca bulunmadığı yönünde tespitlerde bulunulduğu anlaşıldığından, konu sadece jeoloji ve hidrojeoloji disiplini yönünden yapılan tespitler çerçevesinde değerlendirildiğinde, projenin mevcut haliyle ÇED Raporu düzenlenmesine gerek bulunmadığı, jeoloji ve hidrojeoloji disiplini açısından belirtilen hususlar dikkate alınarak, revize edilecek Proje Tanıtım Dosyası ile idareye yeniden yapılacak başvuru çerçevesinde sürecin yürütülebileceği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Öte yandan; revize PTD'nin sunulmasından sonra, projenin çevresel etkileri yönünden İdarece tekrar değerlendirilmesi suretiyle, kamu yararı gereği ve mevzuatın öngördüğü çerçevede ÇED Gerekli Değildir ya da ÇED Gereklidir yönünde yeni bir karar alınabileceği de tabiidir. Bu durumda; yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla yukarıda belirtilen şekilde GEREKÇESİ DEĞİŞTİRİLEREK ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 11/11/2025 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY : Davada; Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:... numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile Mahkeme tarafından mahallinde yapılan keşif neticesinde düzenlenen bilirkişi raporları ve ek raporlar incelendiğinde; Ziraat Mühendisi, Jeoloji Mühendisi, Çevre Mühendisi, Harita Mühendisi ve Maden Mühendisi'nden oluşan bilirkişi heyeti tarafından 21.02.2025 ve 14.05.2025 tarihli ek raporların düzenlendiği, söz konusu raporlarda, Maden ve Ziraat Mühendisleri tarafından yapılan tespitlerde projenin patlatmasız olarak gerçekleştirilmesinde herhangi bir sakınca olmayacağı şeklinde kanaat bildirildiği, hükme esas alınan Jeoloji / Hidrojeolojik disiplini açısından ise, proje etki alanı tespitinin, hidrolik ve hidrojeolojik açıdan doğru yapılmadığı ve bilimsel ve teknik gerçeklere uygun olmadığı, Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisinin bol kırıklı çatlaklı ve yer yer karstik boşluklu iyi bir akifer özelliği gösteren Yeniköy formasyonuna ait kireçtaşları içerisinde açılmasından dolayı gerek hidrolojik gerekse hidrojeolojik yapı üzerindeki etkisinin maksimum seviyede olacağı, kireçtaşlarının geniş alana yayıldığı, bölge için önemli bir beslenme alanı niteliğinde olduğu, ince alanında üretim amaçlı yapılacak çalışmalar neticesinde proje alanının kuzeyinde yeralan Kadıköy formasyonu içerisindeki mevcut su kaynaklarının (12 adet) ve bölge halkı tarafından açılan su sondaj kuyularının olumsuz yönde etkileneceği ve zamanla kuruyarak işlevsiz kalacağı, tespitleri yapıldığı ve tespitlerin Mahkeme tarafından iptal kararının gerekçesi olarak belirlendiği görülmekle birlikte, her ne kadar Mahkeme gerekçesinde Çevre Mühendisliği disiplini yönünden; raporun sonuç kısmında yer alan PTD raporunun oluşacak olumsuz etkiler alınacak önlemlerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olduğu, çevresel etki ve mevzuat yönüyle de uygun olduğu, PTD raporunun projenin çevreye vereceği olumsuz etkilerin ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeyde olmasını sağlayacak biçimde hazırlandığı tespitlerine yer verilmiş ise de; bilirkişi heyeti raporu Çevre Mühendisliği açısından ayrıntılı olarak değerlendirildiğinde, raporun 2. sayfasının son paragrafında, ''... su kirliliği açısından, PTD raporunda yaz ve kış aylarında mevsimsel koşullara bağlı olarak tozumanın engellenmesi için kullanılacak su miktarlarına ait hesaplamalar ayrı ayrı verilmemiştir. Bu yönüyle PTD, faaliyet kapsamında karşılaşılabilecek muhtemel olumsuzluklara karşı alınacak önlemler bakımından yetersiz öngörü ve planlama yapıldığı izlenimi vermektedir. Ancak PTD genel olarak değerlendirildiğinde ise alınan önlemler ve uygulanacak atıksu bertaraf tekniği yönüyle gerçekleştirilmesi planlanan kalker ocağı ve kırma-eleme tesisi faaliyeti, atıksu kirliliği açısından herhangi bir risk oluşturma potansiyeline sahip değildir. Hava kirliliği açısından değerlendirme yapıldığında ise, yine benzer şekilde PTD kapsamında yıllık oluşabilecek pasa miktarına ilişkin herhangi bir hesaplama görülememektedir. Dolayısıyla pasa malzemesinin ne kadarının kırma eleme tesisine gönderileceği ve ne kadarının ise stok sahasında depolanacağı açık değildir. Pasa malzemesinin depolanmasında ve bertarafında ilgili yönetmelik 15.07.2015 tarih ve 29417 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Maden Atıkları Yönetmeliği” dir. Pasa atıklarının kontrolüne yönelik ayrıca söz konusu yönetmelik hükümlerinin de göz önüne alınması gerekmektedir. Ancak yapılan genel değerlendirmede davalı firmanın katı atıkların bertarafı için belirtmiş olduğu önlemler açısından ilgili yönetmelikler çerçevesinde herhangi bir olumsuzluk bulunmamakla birlikte daha önce sözü edilen yönetmelik hükümlerine uyacağı açık değildir. ...'' şeklinde PTD'de yer alan bir kısım eksikliklere değinildiği, yine raporun sonuç kısmında da söz konusu eksikliklere ''Bilirkişi ek raporu kapsamında belirtilen eksiklikler dışında...'' ifadesi ile vurgu yapıldığı görülmektedir. Bu durumda; yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Çevre Mühendisliği disiplini yönünden, PTD'de yer alan eksik hususlara vurgu yapan tespitlerin de karar gerekçesine eklenmesi gerektiği oyu ile temyize konu Mahkeme kararının gerekçesi değiştirilerek onanmasına dair çoğunluk kararına, gerekçe yönünden katılmıyorum. (XX) KARŞI OY : Davada; Sivas ili, Suşehri ilçesi, ... ve ... köyleri mevkiinde işletilmesi planlanan ER:... numaralı ''Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi'' projesi ile ilgili olarak Sivas Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, temyize konu Mahkeme kararına esas alınan bilirkişi heyeti raporu ve davaya konu projeye ilişkin Proje Tanıtım Dosyası incelendiğinde, eksik olduğu belirtilen tüm hususlara ilişkin çalışmaların yapılmış olduğu, projenin çevreye olan etkilerinin minimize edilmesi için alınması gerekli olan tüm tedbirlere yer verildiği, gerekli taahhütlerde bulunulduğu görülmektedir. Bu durumda, temyize konu kararın bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilerek onanması yolunda verilen çoğunluk kararına katılmıyorum. iptal //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };