T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2022/534 Esas KARAR NO : 2025/1744 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 01/02/2022 NUMARASI : 2021/324 Esas, 2022/66 Karar DAVA: İTİRAZIN İPTALİ (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ: 25/12/2025 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili …
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2022/534 Esas KARAR NO : 2025/1744 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ: 01/02/2022 NUMARASI : 2021/324 Esas, 2022/66 Karar DAVA: İTİRAZIN İPTALİ (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) KARAR TARİHİ: 25/12/2025 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesi ile; taraflar arasında, 3-5 Mart 2020 tarihlerinde düzenlenen 45. Dubai Middle Electricity Uluslararası Elektrik, Elektronik ve Aydınlatma Fuarına davalının katılımı hususunda 02.07.2019 tarihli Fuara Katılım Sözleşmesi imzaladığını, sözleşme gereği davalının müvekkiline 19.763,00 USD ödeme yapmayı taahhüt ettiğini, davalının düzenledikleri 19.763,00 USD bedelli faturanın 12.563,00 USD miktarlık kısmını ödediğini ancak 7.200,00 USD miktarlık kısmı için iade faturası düzenlediğini, davalının kendisine tanınan ücretsiz navlun hakkını aşan ve ekstra kullanılan 1.456,00 USD navlun bedelini de ödediğini, müvekkilinin edimini yerine getirerek fuarı gerçekleştirdiğini, ancak davalının fuara katılmadığını, fuara katılmamasının davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, sözleşme açık olup davalının 7.200,00 USD borcu kabul etmemesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bakiye borcun tahsili için davalı aleyhine İstanbul 21. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyasında takip başlattıklarını, davalının takibe haksız itiraz ettiğini, arabulucuda da anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek davalının takibe itirazın iptali ile takibin devamına, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP Davalı vekili davaya cevabında; sözleşmenin 4. maddesinde mücbir sebeple fuara katılamama halinde ödeme yapılmayacağının kararlaştırıldığını, 01.12.2019 tarihinde Çin'de ortaya çıkan koronovirusun hızla yayıldığını ve fuarın yapılacağı Dubai'nin Mart ayında virüsün merkezi haline geldiğini, müvekkilinin de uluslarası tedbirlere uyarak fuara katılmadığını, fuar tarihinde ülkeler arası gidiş gelişlerin kapatıldığını, fuara katılan personelin hastalanması veya ölümü halinde müvekkilinin sorumluluğunun da sözkonusu olacağını, davacının kalan sözleşme bedeli 7.200,00 USD için düzenlediği faturaya itiraz ederek iade ettiklerini, davacının iade faturasına 8 günlük süre içinde itiraz ettiğini öne sürmediğini, mücbir sebep nedeniyle davacıdan hizmet almadıklarından ödedikleri tutarın iadesi gerektiğini, davacıya fuara iştirak edilmeyeceği belirtilmesine rağmen müvekkilinin onayı alınmadan fuar alanında müvekkili firma adına masa kurulduğunu savunarak davanın reddine ve davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; davacının ticari defterlerinin sahibi lehine delil vasfında olduğu, davalının ticari defterlerini sunmadığı, davacının düzenlediği faturalarin davalıya tebliğ edildiği ve davalının faturalara itiraz etmediği, buna göre davalı tarafın cari hesap dolayısıyla davacıya 7.200,00 USD borcunun bulunduğu, davalı Covid-19 nedeniyle oluşan panik havası ve mücbir sebep nedeniyle organizasyona katılmadığını ifade etmişse de, Ticaret Bakanlığına yazılan müzekkereye verilen cevaba göre, Middle East Energy 2020 adlı fuarın tarihlerine dair herhangi bir erteleme yapılmadığı, organizasyonun Dubai'de gerçekleştirildiği, fuara Türkiyeden 55 firmanın başvurduğu, 5 firmanın katılım yapmadığı bunlardan birinin davalı firma olduğu, bu beş firmadan ikisinin hostes ile temsil edildiği, Dış İşleri Bakanlığı'na yazılan müzekkereye verilen cevapta da, anılan dönemde BAE'ye herhangi bir uçuş yasağının bulunmadığının belirtildiği, bu nedenle davalının savunmasına itibar edilmediği, davalı iade faturası tanzim etmiş ise de, iade faturası düzenlenmesinin borçtan kurtulmaya elverişli bir enstrüman olmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının takibe itirazının iptaline, takibin devamına, alacağın likit olması nedeniyle alacağın dava tarihindeki kur karşılığının % 20'si olan 12.458,30 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; müvekkili şirketin salgın nedeniyle çalışanların hayatını riske etmemek için fuara katılmadığını, bu durumun mücbir sebep teşkil ettiğini, fuarın uluslararası çapta düzenlenmesinin virüsün bulaşma riskini artıracağını, Türkiye Dubai arasında uçuş yasağı olmamasının mücbir sebebin varlığına etki etmeyeceğini, zira aniden uçuş yasaklarının gelmesi ile insanların mağdur olduğunu ve bilmedikleri bir ülkede bulunmak zorunda kaldıklarını, Yargıtay ictihatlarında salgın hastalıkların mücbir sebep olarak değerlendirildiğini, davacının müvekkilinin onayını almadan müvekkili şirket adına stand kurduğunu ve stantta başka ürünlerin tanıtımına engel olmadığını, düzenledikleri iade faturasına itiraz etmeyen davacının fatura içeriğini kabul etmiş sayılacağını, müvekkili hakkında kötü niyetli olarak takip başlatıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep talep ve istinaf etmiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE Dava, fuar katılım sözleşmesinden doğan bakiye alacağın tahsili için yapılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacının 7.200,00 USD asıl alacağın tahsili için davalı aleyhine İstanbul 21. İcra Dairesi'nin ...Esas sayılı dosyasında takip başlattığı, davalının yasal süresinde takibe itiraz ettiği, icra dosyasında itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edildiğine dair bilgi ve belge bulunmadığı, itirazın iptali ve takibin devamı için eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece; davalının fuara katılmamasının mücbir sebep teşkil etmediği ve davacı defterlerine göre davalının bakiye sözleşme bedelini ödemesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekili hükmü istinaf etmiştir.İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; davalının fuara katılmamasının mücbir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve davacı şirketin fuar katılım alacağı bulunup bulunmadığı hususlarında toplanmaktadır.İlk derece mahkemesinde alınan bilirkişi heyeti raporunda; davacının incelemeye sunulan defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalının ticari defterlerini sunmadığı, davacının davalıya 21.219,00 USD tutarında iki adet fatura düzenlediği, davalının davacıya toplam 14.019,00 USD ödeme yaptığı, davalının düzenlediği 7.200,00 USD iade faturasının davacı tarafından kabul edilmediği ve defterlerine kaydedilmediği belirtilmiştir.Davalı vekili mücbir sebeple fuara katılmalarının imkansız olduğunu, bu nedenle hizmet bedelinden sorumlu olmayacaklarını savunmuştur.Türk-İsviçre Borçlar Hukuku'nda mücbir sebep "kusurdan uzak, sezilemeyen, karşı konulamayan gerçek bir olay" olarak tarif edilmektedir. Bu tanıma göre mücbir sebebin unsurları;a) Kusursuzlukb) Sezilememezlikc) Karşı konulamazlık'tır.Mücbir sebebin mevcudiyeti için kusursuzluk şarttır. Eğer olayın doğumuna sebep olan bir kusur varsa, mücbir sebebin öteki unsurlarını araştırmaya gerek yoktur. Diğer taraftan, bir olayın mücbir sebep sayılabilmesi için sezilememiş, kestirilememiş, önceden tahmin edilememiş olması da lazımdır. Bu olayın aynı zamanda karşı konulamaz, yenilemez olması da zaruridir (Yargıtay 11. HD'nin 2015/14270 Esas, 2016/89 Karar sayılı kararı).Mücbir sebepler kanun hükmü ve bu hükümlerin yorumlanıp somut olaya uyarlanmasından, uygulama kuralları ve emsal nitelikli mahkeme kararlarından ve sözleşmeden doğabilir. Özellikle tacirler açısından "basiretli tacir" ilkesi gereği, sözleşmelerde bulunan mücbir sebep hükümlerinin oldukça öngörülü düzenlenmesi gerekmektedir.Somut olayda, taraflar arasında davalının 3-5 Mart 2020 tarihlerinde Dubai'de düzenlenecek fuara katılımı hususunda sözleşme bulunup, fuarın düzenlendiği tarihlerde fuarın düzenlediği ülkeye seyahat yasağı getirildiğine veya seyahat uyarısı yapıldığına dair bilgi bulunmamaktadır. Fuar kararlaştılan tarihte yapılmıştır. Fuara 55 firmanın başvurup 50 firmanın katıldığı gözetildiğinde karşı konulamaz bir olayın, dolayısıyla mücbir sebep teşkil eden bir halin bulunduğundan da sözedilemez. Diğer taraftan davalının düzenlediği iade faturası davacı tarafından kabul edilmemiş ve defterlerine işlenmemiştir. Tek başına fatura düzenlenmesi, davalının davacıdan alacağı bulunduğunu göstermeyecektir. Buna göre davalı, bakiye sözleşme bedelini de ödemesi gerektiğinden, Mahkemece davalının takibe itirazının iptaline karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/324 Esas, 2022/66 Karar sayılı ve 01/02/2021 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b.1 bendi gereğince esastan REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harcın davalı tarafından yatırılan 1.063,79 TL harçtan mahsubu ile bakiye 448,39 TL harcın talep halinde davalıya İADESİNE,3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 353/1-b.1 bendi ile aynı kanunun 362/1a Maddesi gereğince kesin olarak oybirliği ile karar verildi.25/12/2025