İSTİNAF KARAR TARİHİ : 24/10/2025 KARARIN YAZIM TARİHİ : 24/10/2025 İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 13/12/2024 tarih ve 2024/... Esas - 2024/... Karar sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan incelemede; DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkili ...... İnş. Mad. Petrol San. Ltd. Şti. (Yüklenici) ile davalılar ... ve ... (İş sahipleri) arasında 26.01.2016 tarihinde makine/tesis (Briket&Parke Makinası) yapm…
T.C. ADANA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2025/669 - 2025/1335 T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2025/669 KARAR NO : 2025/1335 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I Başkan : Üye : Üye : Katip : İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İSKENDERUN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 13/12/2024 NUMARASI : 2024/... Esas - 2024/... Karar DAVACI :...... İnş. Madencilik Pet. San. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... DAVALILAR :1- ... - ... ... 2- ... - .. .. Samandağı/ HATAY DAVA : Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak İSTİNAF TALEP TARİHİ : 23/01/2025 İSTİNAF KARAR TARİHİ : 24/10/2025 KARARIN YAZIM TARİHİ : 24/10/2025 İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 13/12/2024 tarih ve 2024/... Esas - 2024/... Karar sayılı kararı ile kurulan hüküm nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusu ile ilgili yapılan incelemede; DAVACI VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkili ...... İnş. Mad. Petrol San. Ltd. Şti. (Yüklenici) ile davalılar ... ve ... (İş sahipleri) arasında 26.01.2016 tarihinde makine/tesis (Briket&Parke Makinası) yapma sözleşmesi yapıldığını, sözleşmeye göre; müvekkili şirketin davalılar ... ve ...'e sözkonusu sözleşmede özellikleri yazılı makine/tesisi yapacağı ve müvekkilinin işyerinde/fabrikasında teslim edileceği, davalıların ise bu sözleşmede anlaşma sağlanan süre içerisinde makine/tesisin bedeli olan 132.500,00 USD (ABD Doları)’nin; 70.000,00 USD 'sinin davalılar tarafından müvekkili şirkete peşin ödeneceği, teslim tarihinin ise bu 70.000,00 USD'lik peşinat ödemesinin yapılmasına müteakip 45 gün içerisinde olacağını, bakiye bedelin ise makine/tesisin davalılar Türkiye'de (davacı şirketin Hatay'daki merkezinde/fabrikasında) teslim edilmesinden itibaren 3 ay sonra başlayacak şekilde 8 taksit halinde ödeneceğini, belirlenen bu fiyatın ihraç kayıtlı olduğunu, yurt içi satışlarda satış bedeline KDV ve diğer vergilerin ayrıca ekleneceğini, makine/tesisin kurulacağı ülke olan Sudan Ülkesi'ndeki montajın iş sahiplerine ait olduğunun sözleşmeye maddeler halinde yazıldığı ve taraflarca imzalandığını, ancak bugüne kadar müvekkili şirkete davalı ... tarafından 26.01.2016 tarihinde sadece 100,00 USD ve davalı ... tarafından 01.03.2016 tarihinde 6.900,00 USD olmak üzere toplam 7.000,00 USD ödeme yapıldığını, müvekkili şirket tarafından sorumluluklarının yerine getirildiği ve yapımı bitmiş, montaja hazır olan makina/tesisin teslim alınması için davalılara Hatay 6.Noterliği’nin 02/12/2016 tarih ve 29915 yevmiyeli ihtarname gönderildiği, ancak ihtarnameye rağmen davalıların borçlarını ödemediklerini ve makina/tesisi teslim almadıklarını, davalıların sözleşmede belirtilen ve kendilerine yüklenen sorumlulukları ve görevleri yerine getirmediklerini ve sözleşmeyi ihlal ettiklerini, tüm bu nedenlerle 26.01.2016 tarihli makine/tesis yapma sözleşmesini ihlal eden, borçlarını ödemeyen, sorumluluğun yerine getirmeyen ve temerrüde düşen davalılardan müvekkilinin alacağı olan 152.000,00 USD ‘nin fiili ödeme günündeki ... Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı olan alacağının ile bu alacağa davalılara gönderilen 02/12/2016 tarihli ihtarnameden itibaren işleyecek kamu bankalarınca USD ile açılmış bir yıllık vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz ile birlikte karşı taraftan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı-müvekkil şirkete ödenmesi ile sözleşme konusu makinenin/tesisin (Briket&Parke makinasının) davalılara teslimine, davalılar adına kayıtlı taşınmazlara ihtiyati tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmeden 11/12/2024 tarihli tensip zaptı ile dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verildiği görülmüştür. İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "... taraflar arasındaki uyuşmazlığın 26/01/2016 tarihli makina ve kalıp imalatı nedeniyle düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklandığı, davacı yüklenici, davalılar iş sahibi olduğu, davalılar hakkında Mahkememiz 2024/... esas sayılı dosyada tacir araştırması amacıyla yazılan müzekkere cevaplarının iş bu dosya arasına alındığı, buan göre davalı ... için Samandağ Vergi Dairesine yazılan müzekkere cevabında davalı adına gelir getirici kazanç dolayısıyla herhangi bir mükellefiyet kaydı bulunmadığı, diğer davalı ... için 23 Temmuz Vergi Dairesine yazılan müzekkere cevabında davalının 1993 yılından itibaren mükellefiyet kaydı bulunmadığı anlaşıldığı, her ne kadar davacının faaliyeti ticari nitelikte olsa da davalıların tacir olmadığı, uyuşmazlığın ticari işletmeleriyle ilgili olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan dava niteliğinde kabul edilemeyeceği, uyuşmazlık konusunun 6102 sayılı TTK'dan düzenlenen işlerden olmadığından mutlak ticari iş niteliğinde de olmadığı, sonuç olarak 6102 sayılı TTK'nın 4, 5 ve 11.maddesinin 2.fıkrasındaki düzenlemeler nazara alındığında taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olmadığı, uyuşmazlığın çözümünde 6100 sayılı HMK'nın 2.maddesi uyarınca genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu anlaşılmakla davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davacının davasının 6100 sayılı HMK.'nun 114/1-c maddesi delaleti ile 115/2. maddesi gereğince; GÖREVSİZLİK NEDENİYLE USULDEN REDDİNE, 2) Görevli mahkemenin Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi OLDUĞUNA, 3)Kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde başvurulması hâlinde dosyanın görevli mahkeme olan Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE", şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili 23/01/2025 tarihli istinaf dilekçesinde özetle; 1-Yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Hatay İli'nin Samandağ, Antakya, Defne ilçeleri ticari uyuşmazlıklarında sınır ve bölge olarak İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'ne bağlı olduğunu, davacı müvekkili şirket ile davalılar arasında yapılan 26/01/2016 tarihli makine/tesis (Briket&Parke Makinesi) yapma sözleşmesinin ticari iş olduğu ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari uyuşmazlık olduğu düşüncesiyle işbu alacak davasının İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/... esas sayılı dosyası ile açıldığını, Yerel Mahkemenin görevli mahkeme ile birlikte re'sen yetkili mahkemeyi de belirleyerek yetkili mahkemenin Samandağ Nöb. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna ve bu mahkemeye gönderilmesine karar vermiş olmasının HMK'ya aykırı olduğunu, 2- Davacı şirket (Yüklenici) ile davalılar ... ve ... (İş sahibi) arasında 26.01.2016 tarihinde yapılan makine/tesis (Briket&Parke Makinası) yapma sözleşmesinin müvekkili şirketin merkezinin bulunduğu adreste yapıldığını, dosyadaki belgelerde görüldüğü üzere müvekkili şirketin merkez adresinin: "... Antakya/HATAY" olduğunu, yani yetkili mahkemenin Hatay Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, 3- TBK.mad.89/1'e göre para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edileceğinden, davacı müvekkili şirketin alacağının, taraflar arasında 26/01/2016 tarihinde yapılan sözleşmeden kaynaklı para alacağı olması nedeniyle, alacaklı müvekkili şirketin ifa zamanındaki adresi "... Antakya/HATAY" olup, yetkili mahkemenin de Hatay Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu belirterek, Sonuç itibariyle; Yerel mahkemece verilen kararın "yetkili mahkemenin Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, " kısmının usul ve yasaya aykırı olarak verildiğinden kararın bu kısımının kaldırılmasını ve talepleri doğrultusunda "yetkili ve görevli mahkemenin Hatay Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna," karar verilmesini istemiştir. Davalılar vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Yetkili mahkemenin Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, ancak dava dilekçesinin ne müvekkillerine ne de vekil olarak taraflarına tebliğ edilmediğini, bu nedenle yetki konusunda henüz ilk itiraz haklarını kullanamadıklarını, ancak dava dosyasında özel yetki kuralını gerektirecek herhangi bir hukuki durum söz konusu olmadığını, genel yetki kuralı uyarınca 6100 sayılı HMK.'nın genel yetkiyi düzenleyen 6.maddesinin 1.fıkrasına göre “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." şeklinde düzenlendiğini, yetkili mahkemenin müvekkillerinin yerleşim yeri olan Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, yerel mahkeme kararında isabetsizlik bulunmadığını belirterek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : İstinaf incelemesine esas; Yerel mahkemenin dosyası içerisinde bulunan belge ve kayıtlar. ESASTAN İNCELEME RAPOR SONUCU: Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır. Taraflar arasındaki 26/01/2016 tarihli sözleşmenin incelenmesinde; Yüklenicinin ...şirketi, iş sahiplerinin ... ve ... oldukları, sözleşmede belirtilen 10 adet makinenin yüklenici tarafından yapılması karşılığında 132.500,00 USD'nin iş sahipleri tarafından ödenmesi hususunda anlaşmaya varıldığı görülmüştür. Dosya arasındaki Samandağ Vergi Dairesi'nin 16/10/2024 tarihli cevabi yazısından; davalı ...'e ait mükellefiyet kaydının bulunmadığı; 23 Temmuz Vergi Dairesi'nin 23/10/2024 tarihli cevabi yazısında da; davalı ...'ün 10/07/1993 tarihinde işini terk ettiği, herhangi bir mükellefiyet kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacı şirket, davalılarla arasındaki 26/01/2016 tarihli sözleşme kapsamında edimini yerine getirdiğini, ancak kendisine sadece 7.000,00 USD ödeme yapıldığını, bakiye iş bedelinin ise ödenmediğini, makinelerin de teslim alınmadığını ileri sürerek, sözleşme konusu makinelerin davalılara teslimi ve sözleşme ile kararlaştırılan bedelin ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince, davalılara dava dilekçesi dahi tebliğ edilmeden dosya üzerinden yapılan inceleme ile taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticari nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği anlaşılmış, karara karşı da davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme olması gerekir. Yine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. 6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Yine görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen göz önünde bulundurulması gerekir. Tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında uyuşmazlık konusu edilen iş, davacı şirket tarafından imal edilen makinelerin bedeli ve davalılara teslimine ilişkin olup, davalılar tacir olmadığından davalıların ticari işletmesiyle ilgili bir iş de bulunmamaktadır. Diğer taraftan, eser sözleşmelerinden kaynaklanan davaların ticari dava olduğuna ya da Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceğine ilişkin bir yasal düzenleme de bulunmamaktadır. O halde, eldeki davaya bakma görevi 6100 sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. Bu kabule göre de yerel mahkemenin görevsizlik kararı yerindedir. Davacı vekilinin yetkiye ilişkin istinaf sebeplerine gelince; ilk derece mahkemesince mahkemenin yetkisine ilişkin bir değerlendirme yapılmamış olup, öncelikle kamu düzeninden olan görev hususu dosya üzerinden incelenmiş ve davalılara dava dilekçesi dahi tebliğ edilmeden tensiple görevsizlik kararı verilmiş, yani yetkiye ilişkin ilk itirazların henüz dosyaya sunulamadığı görülmüştür. Mahkemenin yetkili olup olmadığı ise, kesin yetkinin söz konusu olmadığı durumda, karşı tarafın mahkemenin yetkisine usulüne uygun biçimde itiraz etmesi üzerine görevli mahkemece değerlendirilecek olup, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararında "Görevli mahkemenin Samandağ Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna" şeklinde ifadeye yer verilmiş olması, mahkemenin yetkisine yönelik karar verildiği sonucunu da doğurmamaktadır. Sonuç itibariyle; Davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerektiğinden aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b-1 md.si gereğince davacı İstinaf Başvurusunun Esastan Reddine, 2-İstinaf talep eden davacıdan peşin alınan 615,40-TL istinaf karar harcının hazineye GELİR KAYDINA, 3-İstinaf talep eden davacıdan peşin alınan 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye İRAD KAYDEDİLMESİNE, 4-İstinaf masraflarının, başvuran davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından davacı yararına vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 6-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 359/4.maddesi uyarınca, kararın ilk derece mahkemesi tarafından TARAFLARA TEBLİĞİNE, Dair, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b-1 ve 362/1-c bendi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/10/2025 Başkan Üye Üye Katip e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır