T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/2123 Karar No:2025/3174 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Derneği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca, Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ... ve ...…
Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2025/2123 E. , 2025/3174 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/2123 Karar No:2025/3174 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Derneği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediyesi İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca, Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda ... tarihinde gerçekleştirilecek olan ... ihale kayıt numaralı "... İhtisas Merkezi Yapım İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemelerinin ... tarihli ilk incelemeye esas ara kararı ile davacı derneğin tüzüğünün istenildiği, gelen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; derneğinin amacının, "...ilimizin ve ülkemizin doğal kaynaklarının korunması, güçlendirilmesi, sosyal ve kültürel yapının geliştirilmesinin sağlanması için çalışmalarda bulunmak; küresel ısınmaya karşı etkin kampanya yürütmek, ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapmak, bu amaçların gerçekleşmesine yönelik faaliyetleri düzenlemek, yürütmek ve gerekli gördüğü önerileri yetkili makamlara iletmek, çevre ve ekoloji kapsamında dava açmak, açılmış davalara müdahil olmak; doğanın ve yaşam alanlarının, tüm canlıların varlığı ve haklarıyla var olduğu bilinci ile korunması için çalışmalar yapmak" olduğu; Derneklerin, üyelerinin ve temsil ettikleri kişilerin ortak çıkarlarını korumak ve dayanışmalarını sağlamak üzere kurulan özel hukuk tüzel kişileri olduğu, amaçları ve faaliyet alanları kendilerince hazırlanan tüzüklerle belirlenmekle birlikte, doğrudan dernek tüzel kişiliğinin hak ve çıkarlarını ilgilendiren konularda iptal davası açabilecekleri, bu kapsamı aşan konularda ise dava ehliyetlerinin mevcut olduğunun kabulüne hukuken olanak bulunmadığı; Davacı derneğin amacının genel olarak çevrenin ve doğanın korunması ve geliştirilmesi olduğu, davaya konu işlemin ise "... Merkezi Yapım İşine" ilişkin yapım ihalesi olduğu, davaya konu ihalenin konusu ile davacı derneğin amacı örtüşmediğinden, davaya konu ihalenin dernek tüzel kişiliğinin hak ve menfaatlerini etkilemediği ve davacı derneğin dava konusu işlemin iptalini istemesinde hukuken korunması gereken bir menfaatinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihaleye konu taşınmazların eski vahşi depolama sistemli çöp alanı olduğu, bu alanda yapılan imar düzenlemesine ilişkin Ordu İdare Mahkemesinin E:2024/300 esasına kayden açılan davada iptal kararı verildiği, imarsız alan için ihaleye çıkılmasının usulsüz olduğu, yasal koşulları taşımayan ihale sonrasında yapılacak her türlü iş ve işlemler ile ödenecek ihale bedelleri nedeniyle ciddi bir kamu zararının oluşacağı, oluşacak kamu zararının ise kent yaşayanlarının vergilerinden karşılanacağı, ihaleye konu alanın çöp depolama alanı olarak uzun süreler kullanıldığı, 7-8 yıldır da üstü toprak ile kapatılıp ağaç dikilerek rehabilite edilmeye çalışıldığı, söz konusu alanın yoğun biçimde kuşların cenneti olarak değerlendirilebilecek bir alana dönüştüğü, ayrıca bu alanın tarafı oldukları Ramsar Sözleşmesi'nde belirtilen sulak alanlar statüsüne dahil edilmesi için yoğun çabalarının olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: USUL YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Ordu Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığınca ... tarihinde Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda "... Merkezi Yapım İşi" ihalesinin gerçekleştirileceğinin ilan edilmesi üzerine davacı dernek tarafından söz konusu ihalenin iptal edilmesi talebiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar" başlıklı 62. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, "Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur. Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz." kurallarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Yargı kararlarında ve doktrinde "menfaat" kavramının davacı ile iptalini istediği idari işlem arasındaki bağı, ilgiyi ifade ettiği belirtilmekte ve idari işlem ile dava açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddi bir alaka söz konusu ise, davada menfaat bağının bulunduğu kabul edilmektedir. İptal davalarında davacı olabilmek için subjektif bir hakkın ihlal edilmesi şartı aranmamakta, menfaat ihlali yeterli sayılmaktadır. İptal davasının gerek anılan maddede, gerekse içtihat ve doktrinde belirtilen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat alakası kurabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü gerekmektedir. Kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi, makul, maddi ve/veya manevi bir alakasının bulunduğunun anlaşılması, dava açma ehliyeti için yeterli sayılmaktadır. İptal davaları idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine, hukukun üstünlüğünün sağlanmasına, böylece de idarenin hukuka bağlılığının ve sonuçta hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilebilmesine imkan sağladığından, bu davalarda menfaat alakasının bu amaç doğrultusunda yorumlanması gerekmektedir. Kamu ihalelerinde ihale sürecine ilişkin icrai nitelikteki işlemler, sadece ihaleye katılan veya katılmak isteyenlerin hukuki durumunu değil, bunların yanında üçüncü kişilerin de hak veya menfaatlerini de etkileyebilmektedir. Böyle bir durumda, söz konusu kişilerin menfaatlerinin zedelendiği iddiasıyla, mevzuatta belirtilen usuller çerçevesinde dava açabileceklerinin kabulü gerekmektedir. Aksi yöndeki kısıtlayıcı bir yaklaşım, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Adil yargılanma hakkı" başlıklı 6. maddesinde yer alan "Herkes, davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir." ve "Etkili başvuru hakkı" başlıklı 13. maddesinde yer alan "Bu Sözleşme'de tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola başvurma hakkına sahiptir." kuralını ihlal edecektir. Aynı şekilde, ihale sürecinde, dava ehliyetinin bir alt unsuru olan subjektif ehliyetin varlığının aday, istekli ve istekli olabileceklerle sınırlanması, Anayasa'nın idari işlemlere karşı yargı yolunu açan 125. maddesi ile "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesine de aykırılık teşkil edecektir. Davacı tarafından, ihaleye konu taşınmazları kapsayan alan park ve dere yatağı niteliğinde iken, davalı idarece yapılan nazım imar planı değişikliği ile söz konusu alanın ibadet alanı olarak belirlenmesi işlemine karşı açtıkları davada iptal kararı verildiği, böylece ihaleye konu alanın imarsız hale geldiği, imar planı olmayan bir alan için ihaleye çıkılmasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na aykırılık teşkil ettiği, ihaleye konu alanın çöp depolama alanı olarak uzun süreler kullanıldığı, 7-8 yıldır da üstü toprak ile kapatılıp ağaç dikilerek rehabilite edilmeye çalışıldığı, söz konusu alanın yoğun biçimde kuşların cenneti olarak değerlendirilebilecek bir alana dönüştüğü, ayrıca bu alanın tarafı oldukları Ramsar Sözleşmesi'nde belirtilen sulak alanlar statüsüne dahil edilmesi için yoğun çabalarının olduğu iddia edilmektedir. UYAP kayıtları incelendiğinde, dava konusu yapım işi ihalesinin gerçekleştirileceği Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarda, Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği işlemlerine karşı davacı dernek tarafından ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava açıldığı, açılan davada bilirkişi incelemesi yaptırılarak Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "imar planı değişikliği yapılabilmesi için gerekli ve yeterli teknik gerekçenin ortaya konulamadığından" bahisle iptal kararı verildiği, anılan dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin E:... sayılı dosyasında derdest olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, ihaleye konu alanda yapılan imar planı değişikliğine karşı davacı dernek tarafından açılan davada iptal kararı verilmesi neticesinde söz konusu alanın plansız hale geldiği, 4734 sayılı Kanun uyarınca plansız alan için yapım işi ihalesine çıkılamayacağı, bir başka ifadeyle, ihaleye hazırlık niteliğinde tesis edilen imar planı değişikliği işlemine karşı davacı dernek tarafından açılan bir davanın bulunduğu, söz konusu davada verilecek nihai kararın uyuşmazlık konusu ihalenin sonucuna doğrudan etki edeceği anlaşıldığından, davacının söz konusu iddia kapsamında uyuşmazlığa konu yapım işi ihalesi ile meşru, güncel ve makul menfaat ilgisinin olduğu, dolayısıyla dava açma ehliyetinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 5. 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. kamulaştırma //begin::Page Scripts var options = {}; $(document).ready(function() { options["separateWordSearch"] = false; options["accuracy"] = "complementary"; options["diacritics"] = false; $("#content").append(stringToHTML($("#hiddencontent").text())); var arananKelime = $("#hiddenArananKelime").text(); const kelimeListesi = arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k); // Virgüle göre ayır, boşlukları temizle // Aynı kelimenin büyük/küçük varyasyonlarını da ekle const tumKelimeler = kelimeListesi.flatMap(kelime => [ kelime, kelime.toLocaleUpperCase('tr-TR'), kelime.toLocaleLowerCase('tr-TR') ]); highlighter(tumKelimeler); // arananKelime.split(/\s*,\s*/).filter(k => k).forEach(function(each) { // if (each != undefined && each != "") { // highlighter(each); // highlighter(each.toLocaleUpperCase('tr-TR')); // highlighter(each.toLocaleLowerCase('tr-TR')); // } // }); }); var highlighter = function(arananKelime) { try { highlight(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzyumusamasi(arananKelime); } catch (err) { } try { //unsuzBenzesmesi(arananKelime); } catch (err) { } try { //cogulEki(arananKelime); } catch (err) { } try { //iyelikEki(arananKelime); } catch (err) { } }; var stringToHTML = function(str) { var parser = new DOMParser(); var doc = parser.parseFromString(str, 'text/html'); return doc.body; }; var highlight = function(text) { $(".context").mark(text, options); } var unsuzyumusamasi = function(arananKelime) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (lastChar === "p") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "b"); } if (lastChar === "ç") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "c"); } if (lastChar === "t") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "d"); } if (lastChar === "k") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara + "g"); highlight(ara + "ğ"); } } var unsuzBenzesmesi = function(arananKelime) { var sertSessiz = [ 'f', 's', 't', 'k', 'ç', 'ş', 'h', 'p' ]; var yumusakSessiz = [ 'ç', 't', 'k' ]; for (var i = 0; i < sertSessiz.length; i++) { let sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i]); while (sertSessizPosition !== -1) { for (var j = 0; j < yumusakSessiz.length; j++) { let yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j]); while (yumusakSessizPosition !== -1) { if (sertSessizPosition + 1 === yumusakSessizPosition) { highlight(arananKelime.substr(0, sertSessizPosition + 1)); } yumusakSessizPosition = arananKelime .indexOf(yumusakSessiz[j], yumusakSessizPosition + 1); } } sertSessizPosition = arananKelime.indexOf(sertSessiz[i], sertSessizPosition + 1); } } } var cogulEki = function(arananKelime) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (last3Char === "lar" || last3Char === "ler") { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } var iyelikEki = function(arananKelime) { var iyelikEkleri = [ "ım", "im", "um", "üm", "ın", "in", "un", "ün", "ı", "i", "u", "ü", "mız", "miz", "muz", "müz", "nız", "niz", "nuz", "nüz", "ları", "leri" ]; if (arananKelime.length > 2) { var last2Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 2); if (iyelikEkleri.includes(last2Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 2); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 2) { var lastChar = arananKelime.substr(arananKelime.length - 1); if (iyelikEkleri.includes(lastChar)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 1); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 3) { var last3Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 3); if (iyelikEkleri.includes(last3Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 3); highlight(ara); } } if (arananKelime.length > 4) { var last4Char = arananKelime.substr(arananKelime.length - 4); if (iyelikEkleri.includes(last4Char)) { var ara = arananKelime.substr(0, arananKelime.length - 4); highlight(ara); } } } // begin:: Global Config(global config for global JS scripts) var KTAppSettings = { "breakpoints" : { "sm" : 576, "md" : 768, "lg" : 992, "xl" : 1200, "xxl" : 1200 }, "colors" : { "theme" : { "base" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#E5EAEE", "success" : "#1BC5BD", "info" : "#6993FF", "warning" : "#FFA800", "danger" : "#F64E60", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#212121" }, "light" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#1BC5BD", "secondary" : "#ECF0F3", "success" : "#C9F7F5", "info" : "#E1E9FF", "warning" : "#FFF4DE", "danger" : "#FFE2E5", "light" : "#F3F6F9", "dark" : "#D6D6E0" }, "inverse" : { "white" : "#ffffff", "primary" : "#ffffff", "secondary" : "#212121", "success" : "#ffffff", "info" : "#ffffff", "warning" : "#ffffff", "danger" : "#ffffff", "light" : "#464E5F", "dark" : "#ffffff" } }, "gray" : { "gray-100" : "#F3F6F9", "gray-200" : "#ECF0F3", "gray-300" : "#E5EAEE", "gray-400" : "#D6D6E0", "gray-500" : "#B5B5C3", "gray-600" : "#80808F", "gray-700" : "#464E5F", "gray-800" : "#1B283F", "gray-900" : "#212121" } }, "font-family" : "Poppins" };