Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -1-83 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 19-12/137 -61 Karar Tarihi : 13.03.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başk an), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Başak TEKÇAM, Abdullah ATEŞ, Kübra Dilara TANRIVER, Esma AKSU C. BAŞVURUDA BULUNAN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği Nispet iye Cad. Seher Yıldız ı Sok . No:10
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -1-83 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 19-12/137 -61 Karar Tarihi : 13.03.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başk an), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ , Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Başak TEKÇAM, Abdullah ATEŞ, Kübra Dilara TANRIVER, Esma AKSU C. BAŞVURUDA BULUNAN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği Nispet iye Cad. Seher Yıldız ı Sok . No:10 34337 Etiler /İstanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Hamzabeyli Gümrük Sahası, Lalapaşa, Edirne - Aytürk Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. Bayramb ey Mahallesi Gümrük Küme Evler 3/r İpsala, Edirne - Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd. Şti. Kapıkule Tır Gümrük Müdürlüğü Sahası Merkez/ Edirne (1) E. DOSYA KONUSU: Bakanlar Kurulunca belirlenen Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV den muaf bir şekilde akaryakıt satışı faaliyeti gösteren akaryakıt bayilerinin uyguladıkları yüksek fiyatlarla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. mad desini ihlal ettikleri iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; - Ülke ihracatın ı desteklemek amacıyla 27.04.2006 tarihli ve 5493 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununda, Katma De ğer Vergisi Kanununda ve Petrol P iyasası Kanununda De ğişiklik Yap ılması Hakkında Kanun ile Bakanlar Kurulu taraf ından belirlenen s ınır kapılarında ÖTV ve KDV den muaf akaryak ıt satışına imkân tanındığı ve bu uygulama ile ihracat rejimi kapsam ında yurtd ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve so ğutucu ünitesine sahip yar ı römorklara (araçların ve soğutucu ünitelerinin standart yak ıt deposunu a şmamak k aydıyla) yakıt tedariki yapıldığı, - Ayrıca 04.12.2003 tarihli ve 5015 say ılı Petrol Piyasas ı Kanunu na eklenen Ek Madde 1: Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurumu Taraf ından akaryak ıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi alt ında verilen bayilik lisans ı sahiplerince, 4760 say ılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin (3) numaral ı fıkrası kapsamında satışı yapılan akaryak ıtın satış fiyatı, ilgili akaryak ıt türünün edinme bedelinin y üzde sekizini a şamaz. hükmü ile ÖTV ve KDV den muaf tutulmu ş akaryakıt satışı yapacak istasyonlar ın kâr marjının sınırlandırıldığı, 19-12/137 -61 2/19 - Söz konusu edin me bedelinin, s ınır kapısında yakıtı satacak olan kurulu şun yakıtı edinim bedelini ifade etti ği ve bu bedelin rafineri fiyat ı + EPDK farkı + nakliye bedeli şeklinde hesap landığı, - Edinim bedelinin üzerine de maksimum %8 lik dağıtıcı bayi kârı eklenerek s ınır kapılarındaki akaryak ıt fiyatlarının belirlendi ği, - Bahsi ge çen mevzuat h ükümlerine kar şın batı sınır kapılarındaki vergisiz akaryakıt satış fiyatları arasında ciddi s atış fiyatı farklılıkları olduğu, - Anılan tarihte di ğer sınır kapılarıyla kar şılaştırıldığında petrol da ğıtım merkezlerine en uzun mesafede ve dolay ısıyla en fazla nakliye maliyetine sahip kapı olan Gürbulak sınır kapısında bulunan istasyonun en d üşük fiyat la satış yapan istasyon oldu ğu, - 2018 yılının ilk dokuz ay ında Batı sınır kapıları ile Gürbulak sınır kapısındaki ortalama vergisiz akaryak ıt satış fiyatı arasındaki fark ın 0,63 TL oldu ğu, - Sadece Bat ı sınır kapılarından 2018 yılının ilk dokuz ayında çıkış yapan tenteli 1 ve frigorifik 2 araçların ödediği ilave yak ıt fiyat fark ının 257 milyon TL oldu ğu ve bu rakamın mevcut fiyat fark ı üzerinden yıl sonuna kadar 360 milyon TL yi bulaca ğı, - Bahsi ge çen 257 milyon TL lik ilave maliyetin ihracat ı pahalılaştırdığı, sektörde ekonomik kay ıplara neden oldu ğu ve akaryak ıt dağıtım şirketlerine haks ız kazanç sağladığı, - Söz konusu durumlar sebebiyle akaryak ıtın ülke içinde vergili sat ış yapan istasyonlardan al ınmasının daha k ârlı hale geldi ği, birçok taşımacı firmanın filo büyüklükleri doğrultusunda belirlenen iskontolar ile ülke içinden yak ıt almayı tercih ettiği ve KDV iadesi sonras ı oluşan fiyat fark ının Batı sınır kapılarındaki fiyatların altında kald ığı, - Bu durumun ihracat ı teşvik etmek amac ıyla getirilen uygulaman ın teşvik etkisini ortadan kald ırdığı ve fahiş fiyatlar ile sat ış yapan firmalar ın sorgulanmas ına sebep olduğu, - Ayrıca Kapıkule sınır kapısındaki yakıt fiyatının diğer kapılara oranla çok daha yüksek olmas ının alternatifsiz durumdaki tek bir akaryak ıt tedarikçisi veya tek bir satış bayisi olmas ından kaynakland ığı ve bu durumun mevcut ma ğduriyetlere sebep oldu ğu, - Bahsedilen konunun ayn ı zamanda Hazine ve Maliye Bakanl ığına, Ticaret Bakanlığına, Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurumuna (EPDK) iletildiği ifade edilmiştir . (3) G. DOSYA EVRELER İ: Kurum kay ıtlarına 23.11.2018 tarih ve 8443 say ı ile giren başvuru üzerine haz ırlanan 28.12.2018 tarih ve 2018 -1-83/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 03.01.2019 tarihli toplant ısında görüşülmüş ve 19-02/10 -M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmi ştir. (4) İlgili karar uyar ınca düzenlenen 05.03.2019 tarih ve 2018 -1-83/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara ba ğlanmıştır. 1 Tenteli araç: Kayar tavan ve kayar yan perdelerle donatılan sistemler ve yandan yüklemelerde kapaklı sistem ile çok kolay yüklemelere olanak sağlayan araçlardır. 2 Frigorifik araç: Is ı değişimine duyarlı gıda maddeleri, ilaçlar ve bazı kimyasal maddelerin taşınması için tasarlanıp imal edilen, duvar kalınlıkları ve izolasyon değeri taşınan malzemenin ısı değişimine duyarlılık boyutlarına bağlı olarak değişen ve bir soğutucu ünitesi bulunan karayolu taşıtına denir. 19-12/137 -61 3/19 (5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; başvuru konusuna ilişkin olarak soruşturma açılm asına gerek olmadığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraştırma Yap ılan Teşebbüsler (6) Yürütülen önaraştırma kapsam ında incelemeye konu s ınır kapılarında akaryak ıt satışı faaliyetinde bulunan akaryak ıt bayilerine ili şkin bilgiler e Tablo 1 de yer verilmektedir. Tablo -1: Hakkında İnceleme Yürütülen Bayiler Kara Sınır Kapıları İli Bayi Adı Dağıtım Firması Hamzabeyli Edirne Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Opet Petrolcülük A.Ş. İpsala Edirne Aytürk Petrol Ürünleri Pazarlama A.Ş. Opet Petrolcülük A.Ş. Kapıkule Edirne Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (02.06.2018 tarihinden itibaren) Petrol Ofisi A.Ş. Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd.Şti. (02.06.2018 tari hine kadar)3 I.2. İlgili Mevzuata İlişkin Bilgiler (7) Dosya konusunu olu şturan sınır kapılarında yapılacak akaryak ıt satışlarına yönelik uygulanmakta olan ÖTV ve KDV istisnas ının çerçevesini 4760 say ılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu (4760 say ılı Kanun), 3065 sayılı Katma De ğer Vergisi Kanunu (3065 sayılı Kanun) ve 5015 say ılı Petrol Piyasas ı Kanunu (5015 say ılı Kanun) çizmektedir. - 4760 say ılı Kanunu nun 7/A maddesi nde; "MADDE 7/A Kanuna ekli (I) say ılı listede yer alan 2710.19.43.00.11 ve 2710.20.11.00.11 G.T.İ.P. numaral ı malların4, 4054 say ılı Rekabetin Korunmas ı Hakkında Kanun ile 5015 say ılı Petrol Piyasas ı Kanunu h ükümleri çerçevesinde; Cumhurba şkanınca5 belirlenen s ınır kapılarında, 4458 say ılı Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsam ında yurt d ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip yar ı römorkların depolar ına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yak ıt deposu miktarlar ını aşmamak kayd ıyla) yaln ızca yurt dışına çıkışlarında teslimi vergiden m üstesnadır. Maliye Baka nlığı, bu maddede d üzenlenen istisnaya ili şkin usûl ve esaslar ı belirlemeye, istisnay ı bu maddeye g öre işlem yapanlara verginin iadesi y öntemi ile uygulamaya yetkilidir." - 3065 say ılı Kanunu nun 14. maddesinin üçüncü fıkrasında; 3 Can Enerji ve Akaryakıt Ürünl eri Ltd. Şti. 2 Haziran 2018 tarihi itibariyle Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A .Ş. ye devir olmuştur. 4 04.06.2008 tarihli ve 5766 sayılı Kanun un 19 . maddesiyle; bu maddede yer alan "2710.19.41.00.11, 2710.19.41.00.19, 271 0.19.45.00.11 ve 2710.19.49.00.11 G.T.İ.P. numaralı" ibaresi "2710.19.41.00.11, 2710.19.41.00.18, 2710.19.45.00.11, 2710.19.45.00.12 ve 2710.19.49.00.11 G.T.İ.P. numaralı" şeklinde değiştirilmiş, takiben 13.02.2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 88 . maddes iyle mezkur ibare 2710.19.41.00.11, 2710.19.41.00.13 ve 2710.19.45.00.12 G.T.İ.P. numaralı şeklinde değiştirilmiş, daha sonra bu ibare de 21 .03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Kanun un 58 . Maddesiyle 2710.19.43.00.11 ve 2710.20.11.00.11 G.T.İ.P. numaralı şeklinde değiştirilmiştir. 5 2.7.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK nin 143 . maddesiyle, bu fıkralarda yer alan Bakanlar Kurulunca ibaresi Cumhurbaşkanınca şeklinde ve Bakanlar Kurulu ibareleri Cumhurbaşkanı şeklinde değiştirilmiştir. 19-12/137 -61 4/19 "3. 4054 say ılı Rekabetin Ko runması Hakkında Kanun ile 5015 say ılı Petrol Piyasası Kanunu h ükümleri çerçevesinde, Cumhurba şkanınca6 belirlenen s ınır kapılarında 4458 say ılı Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsam ında yurt d ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve so ğutucu ünitesine sahip yar ı römorkların depolar ına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yak ıt deposu miktarlar ını aşmamak kayd ıyla) yaln ızca yurt d ışına çıkışlarında yap ılacak motorin teslimi vergiden istisnad ır. Maliye Bakanl ığı, bu istisna uygulamas ına ilişkin usûl ve esaslar ı belirlemeye yetkilidir." - 5015 say ılı Kanun un Ek 1. maddesinde: "EK MADDE 1 Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurumu taraf ından akaryak ıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi alt ında verilen bayilik lisans ı sahiplerince, 4760 say ılı Özel Tüketim Vergisi Kanununun 7/A maddesi ve 3065 say ılı Katma Değer Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinin (3) numaral ı fıkrası kapsamında satışı yapılan akaryak ıtların satış fiyatı, ilgili akaryak ıt türünün edinme bedelinin yüzde sekiz fazlas ını aşamaz." düzenlemeleri yer almaktad ır. (8) Bahse konu uygulama kapsam ında ÖTV muafiyetine ili şkin detaylar ise Hazine ve Maliye Bakanl ığının Özel Tüketim Vergisi (I) Say ılı Liste Uygulama Genel Tebli ği nde (ÖTV Tebli ği) düzenlenmektedir. Tebli ğ in II. İSTİSNALAR VE VE RGİ İNDİRİMİ bölümünde C.5. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Motorin Tesliminde İstisna başlığı altında yer alan 5.1. İstisnanın Kapsam ı hükmü doğrultusunda, s öz konusu istisnan ın aşağıdaki tablolarda yer alan kara ve deniz s ınır kapılarındaki gümrüklü sahal arda uygulanaca ğı belirtilmiştir7. Tablo -2: Kara Sınır Kapıları Sıra No KARA SINIR KAPILARI İli 1 Çıldır Aktaş Ardahan 2 Dilucu Iğdır 3 Gürbulak Ağrı 4 Hamzabeyli Edirne 5 İpsala Edirne 6 Kapıköy Van 7 Kapıkule Edirne 8 Sarp Artvin Tablo -3: Deniz Sınır Kapıları Sıra No DENİZ SINIR KAPILARI İli 1 Alsancak İzmir 2 Ambarlı İstanbul 3 Çeşme İzmir 4 Derince Kocaeli 5 Giresun Giresun 6 İskenderun Hatay 6 02.07.2018 tarihli ve 700 sayılı KHK nin 90. maddesiyle, bu fıkralarda yer alan Bakanlar Kurulunca ibaresi Cumhurbaşkanınca şeklinde ve Bakanlar Kurulu ibareleri Cumhurbaşkanı şeklinde değiştirilmiştir. 7 07.04.2018 tarihli ve 30384 sayılı Resmi Gazete de y ayımlanan ÖTV (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ in (Seri No:3) 1 . maddesi ile eklenen liste. 19-12/137 -61 5/19 7 Karasu Sakarya 8 Kepez Çanakkale 9 Mersin Mersin 10 Pendik İstanbul 11 Samsun Samsun 12 Tekirdağ Tekirdağ 13 Trabzon Trabzon 14 Yalova Yalova 15 Zonguldak Zonguldak (9) Öte yandan, 5.2. Tanımlar başlıklı bölümde yer verildiği üzere; Araç: Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsam ında yurtd ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan ve Karayolu Ta şıma Yönetmeliğinde belirtilen ve ta şınan eşyanın durumuna g öre C1, C2, L2 ve M3 yetki belgelerini haiz bir i şletmeye kay ıtlı taşıyıcıların (C1, C2, L2 ve M3 belgelerini haiz bir i şletmeye kay ıtlı olma şartı yalnızca Türk plakalı araçlar için geçerlidir); k amyon, çekici ve so ğutucu ünitesine sahip yar ı römorklarını, Bayi: EPDK taraf ından akaryak ıt alt başlığı ve istasyonlu bayilik kategorisi alt ında verilen bayilik lisans ı sahiplerini, Motorin: Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) say ılı listenin (A) cetv elinde (7/4/2018 tarihli ve 30384 say ılı Resmi Gazete de yayımlanan ÖTV (I) Say ılı Liste UGT de Değişiklik Yap ılmasına Dair Tebli ğin (Seri No:3) 1 inci maddesi ile değiştirilen ibare) 2710.19.43.00.11 ve 2710.20.11.00.11 G.T. İ.P. numaralar ı ile yer alan ma lları Standart Yak ıt Deposu: (24/06/2017 tarihli ve 30106 say ılı Resmi Gazete de yayımlanan ÖTV (I) Say ılı Liste Uygulama Genel Tebli ğinde De ğişiklik Yapılmasına Dair Tebli ğ (Seri No:1) in 3 üncü maddesi ile de ğiştirilen tan ım.) Gümrük Kanununun 167 nci m addesinin (9) numaral ı fıkrasının (c) bendi h ükmü kapsamında çıkarılan 29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 say ılı Bakanlar Kurulu Kararı eki 4458 Say ılı Gümrük Kanununun Baz ı Maddelerinin Uygulanmas ı Hakkında Karar ın 95 inci maddesinde tan ımlanan standart depo lar kapsam ında; TIR çekicilerinde 900, istiap haddi 15 tonun üzerinde olan kamyon ve tankerlerde 650, istiap haddi 15 tona kadar olan (15 ton dahil) kamyon ve tankerlerde ise 490 litreyi (25.01.2019 tarihli ve 30666 say ılı Resmi Gazete de yayımlanan ÖTV (I ) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebli ğinde Değişiklik Yap ılmasına Dair Tebli ğ (Seri No:5) in 1 inci maddesi ile eklenen ibare) (son var ış yeri Bulgaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti olan ara çlar için araç türü ayrımı yapılmaksızın 300 litreyi) aşmamak üzere (frigorifik depolardaki yak ıt miktarı, ihraç malı taşıyan her bir araç türü için belirlenen bu miktar kadar ayr ıca dikkate al ınır.), istisna uygulanacak depolar ı ifade e tmektedir. (10) ÖTV Tebli ği nin devam eden h ükümlerinde ise bayilerin ve da ğıtıcıların istisna kapsamında yapacaklar ı motorin teslimlerine ili şkin yükümlülükleri ayrıntılı bir şekilde yer almaktad ır. Buna göre, araçlara istisna kapsam ında yapılacak motorin teslimi , 58 Seri No.lu Katma De ğer Vergisi M ükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazlar ı Kullanmalar ı Mecburiyeti Hakk ında Kanunla İlgili Genel Tebli ğ uyarınca ödeme kaydedici cihaz ın bağlı olduğu akaryak ıt pompalar ı vasıtasıyla yapılabilmektedir. Bununla birlikte, istisna kapsam ında motorin teslim edecek olan bayilerin, ödeme 19-12/137 -61 6/19 kaydedici ciha zlarını bağlatma ve lisans alma tarihleri ile ödeme kaydedici cihaz belgesi ve bayilik lisanslar ının birer örneklerini istisna kapsam ında motorin teslimine başladıkları tarihi takip eden 10 g ün içerisinde, KDV y önünden ba ğlı bulunduklar ı vergi dairesine ve rmeleri gerekmektedir. Bayiler i çin öngörülen diğer yükümlülükler şunlardır: - Bayilerin s ınır kapılarında ihraç malı taşıyan araçlara istisna kapsam ında motorin tesliminde bulunabilmeleri i çin, bu Tebli ğ ekinde olarak yer alan İhraç Malı Taşıyan Araçlara Motorin Teslimine İlişkin Talep ve Taahh ütname yi iki örnek olarak düzenleyerek bir örneğini KDV y önünden bağlı bulunduğu vergi dairesine ikinci örneğini ise da ğıtıcının kendisine, s öz konusu mal ı ilk teslim ald ıkları tarihten önce vermeleri gerekir. - Bayiler istisna kapsam ında vergisiz olarak da ğıtıcılardan sat ın alacaklar ı motorinleri, kendi ihtiya çları için kullanamayacaklar ı gibi söz konusu bu motorinleri istisna kapsam ı dışında satamaz ve devredemezler. - Bayiler istisna kapsam ındaki motorinleri, yaln ızca Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsam ında yurtd ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan ve bu uygulamada tanımlanan ara çların standart yak ıt depolar ına teslim ederler. - İstisna kapsam ında araçlara motorin teslim eden bayiler, her bir teslime ili şkin olarak; tes lim edilen motorin ve ihra ç malı taşıyan araçlara ilişkin bilgiler ile ihra ç malının gümrük çıkış beyannamesi numaras ını bu Tebliğ ekinde olarak yer alan İhraç Malı Taşıyan Araçlara Vergiden İstisna Motorin Teslimine İlişkin Bildirim Formu na işler. Takvi m yılının birer ayl ık dönemleri itibariyle d üzenlenen bu formun bir örneğinin, bayilerce i şletme yetkililerince imzalan ıp kaşe tatbik edilmek suretiyle onayland ıktan sonra takip eden ay ın 10 uncu g ünü akşamına kadar dağıtıcıya verilmesi gerekir. - Bayiler, her takvim y ılının 1 inci ve 2 nci altı aylık dönemleri itibariyle ayl ık bazda tespit edecekleri i şletme stoklar ında bulunan istisna kapsam ındaki motorinlere ait stok bilgilerini, bu Tebli ğ ekinde yer alan Stok Bildirim Formu na işlerler ve düzenlenen bu formun bir örneğini, işletme yetkililerince imzalan ıp kaşe tatbik edilmek suretiyle onayland ıktan sonra an ılan altı aylık dönemleri takip eden 10 gün içerisinde da ğıtıcıya verirler. - Bayilerin bu istisna h ükümlerinden yararlanabilmeleri i çin, Petrol Piya sası Kanununun ek 1 inci maddesinde yer alan h ükümlere göre araçlara yapt ıkları motorin teslimlerine ili şkin satış fiyatının, ilgili motorin t ürünün edinme bedelinin8 yüzde sekiz (%8) fazlas ını aşmaması gerekir. (11) Dağıtıcılar tarafından bayilere istisna kap samında yapılacak motorin teslimine ili şkin düzenlemeler ise şu şekildedir: - Bayilere istisna kapsam ında teslim edilecek olan motorini, yaln ızca dağıtıcılar teslim edebilir. - Dağıtıcılar ithal ya da imal ettikleri motorini bayilere teslimlerinde, hesaplana cak ÖTV tutarını fatura bedeline d âhil etmez ancak fatura bedeline d âhil edilmeyen ÖTV tutarını düzenledikleri faturada g österir. - Dağıtıcılar, rafinerilerden ÖTV ödeyerek sat ın aldıkları motorini istisna kapsamında bayilere teslim etmeleri halinde, teslim ettikleri motorine ili şkin olarak 8 Edinme bedeli, dağıtıcının ilgili motorin türünü KDV, ÖTV ve benzeri vergiler hariç satış bedelidir. 19-12/137 -61 7/19 bayiler ad ına düzenledikleri faturalarda, ödenen ÖTV tutar ını teslim bedeline dahil etmez. Ancak bu tutar ı faturada g österir. - Dağıtıcıların bu suretle yapt ıkları teslimlere ili şkin tahsil etmedi ği ÖTV tutarlar ı, aynı rafinericilerden daha sonra ald ıkları mallar i çin hesaplanacak ÖTV tutarından mahsup edilebilir. Mahsup i çin, dağıtıcıların bayilere istisna kapsamında teslim etti ği motorine ili şkin düzenlediği onaylanm ış fatura fotokopilerinin ekli oldu ğu listenin, rafineri cilere verilmesi şarttır. (12) KDV muafiyetine ili şkin detaylar ise Hazine ve Maliye Bakanl ığının Katma De ğer Vergisi Genel Uygulama Tebli ği nde (KDV Tebli ği) düzenlenmi ştir. C. TAŞIMACILIK İSTİSNASI başlığı altında yer alan ilgili h ükümler şu şekildedir: 2. İhraç Malı Taşıyan Araçlara Motorin Teslimlerinde İstisna 3065 say ılı Kanunun (14/3) maddesiyle; 4054 say ılı Rekabetin Korunmas ı Hakkında Kanun ile 5015 say ılı Petrol Piyasas ı Kanunu h ükümleri çerçevesinde, Bakanlar Kurulunca belirlenen s ınır kapılarında 4458 say ılı Gümrük Kanununun ihracat rejimi kapsam ında yurtd ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve soğutucu ünitesine sahip yar ı römorkların depolar ına (araçların ve so ğutucu ünitelerin standart yak ıt deposu miktarlar ını aşmamak kayd ıyla) yal nızca yurtdışına çıkışlarında yap ılacak motorin teslimleri KDV den istisna edilmi ş, istisnanın uygulamas ına ilişkin usul ve esaslar ın belirlenmesi konusunda Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu istisna uygulamas ına ilişkin usul ve esaslar a şağıda belir lenmiştir. 2.2. İstisnanın Beyanı Bu istisna kapsam ındaki teslimler, KDV beyannamesinde yer alan " İstisnalar -Diğer İade Hakk ı Doğuran İşlemler" kulak çığının, "Tam İstisna Kapsam ına Giren İşlemler" tablosunda 315 kod numaral ı İhraç konusu e şyayı taşıyan kamyon, çekici ve yar ı römorklara yap ılan motorin teslimleri satırı aracılığıyla beyan edilir. Bu satırın "Teslim ve Hizmet Tutar ı" sütununa istisnaya konu teslim bedeli, "Yüklenilen KDV" s ütununa bu teslimler dolay ısıyla yüklenilen KDV tutar ı yazılır. İade talep etmek istemeyen m ükellefler, "Y üklenilen KDV" s ütununa ili şkin alana 0 yazmalıdır. 2.3. İade İhraç malı taşıyan araçlara yap ılan motorin teslimlerinden kaynaklanan iade taleplerinde a şağıdaki belgeler aran ır: - Standart iade talep dilekçesi - İstisnanın beyan edildiği döneme ilişkin indirilecek KDV listesi - İade hakkı doğuran işleme ait yüklenilen KDV listesi - İadesi talep edilen KDV hesaplama tablosu - Satış faturaları listesi - İstisna kapsamında teslim edilen malların alış faturaları listesi - 11 Seri No.lu ÖTV Genel Tebliği ekindeki "İhraç Malı Taşıyan Araçlara Vergiden İstisna Motorin Teslimine İlişkin Bildirim Formu"nun bir örneği 19-12/137 -61 8/19 2.3.1. Mahsuben İade Mükelleflerin bu i şlemden kaynaklanan mahsuben iade talepleri yukar ıdaki belgelerin ibr az edilmi ş olması halinde miktar ına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. 2.3.2. Nakden İade Mükelleflerin bu i şlemden kaynaklanan ve 5.000 TL yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM rapo ru ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 5.000 TL yi aşması halinde a şan kısmın iadesi, vergi inceleme raporu veya YMM raporuna g öre yerine getirilir. Teminat verilmesi halinde mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi incel eme raporu veya YMM raporu sonucuna g öre çözülür. I.3. İlgili Pazarlar I.3.1. İlgili Ürün Pazarı (13) Yukarıda detayl ı bir şekilde yer verilmi ş olan mevzuat h ükümleri do ğrultusunda , hakkında önaraştırma yap ılan bayiler , istisna kapsam ındaki motorinleri, yalnızca 4458 say ılı Gümrük Kanunu nun ihracat rejimi kapsam ında yurtd ışına çıkarılacak eşyayı taşıyan ve bu uygulamada tanımlanan ara çların standart yak ıt depolar ına teslim edebilmekte; s öz konusu bu motorinleri ne kendi ihtiya çları için kullanabilmekte ne de i stisna kapsam ı dışında satabilmekte veya devredebilmektedir. Dolay ısıyla, bu istisnanın ilgili mevzuat h ükümlerince belirlenen tan ıma uyan ara çları kapsadığı, bu bağlamda s öz konusu vergi istisnas ından diğer tüketicilerin yararlan amayacağı anlaşıldığından, dosya konusu faaliyetlerin Cumhurba şkanınca belirlenen s ınır kapılarında faaliyet g österen bayilerce ger çekleştirilen ve ihracat rejimi kapsam ında yurt dışına çıkarılacak eşyayı taşıyan kamyon, çekici ve so ğutucu ünitesine sahip yarı römorkların depolar ına (araçların ve soğutucu ünitelerin standart yak ıt deposu miktarlar ını aşmamak kayd ıyla) yaln ızca yurt d ışına çıkışlarda yap ılacak olan vergiden istisna motorin teslimi ile s ınırlı olduğu değerlendirilmektedir. (14) Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı ihraç malı taşıyan araçlara ÖTV ve KDV den istisna olacak şekilde yap ılan motorin perakende sat ışı olarak tespit edilmi ştir. I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar (15) Önaraştırma kapsam ında de ğerlendirmeye konu olan akaryak ıt bayileri ile uygulamalar ı dikkate al ındığında, ilgili coğrafi pazar ın yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyar ınca belirlenen her bir s ınır kapısı olarak ayr ı ayrı ele alınması gerekmektedir. Bu do ğrultuda, şikayete konu olan akaryak ıt bayilerinin faaliyet gösterdikle ri İpsala sınır kapısı , Kapıkule sınır kapısı ve Hamzabeyli sınır kapısı ilgili coğrafi pazarlar olarak belirlenm iştir. I.4. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler I.4.1. Şikayetçi ile Yap ılan Telefon G örüşmesinde Elde Edilen Bilgiler (16) Başvuru sahibi Uluslararas ı Nakliyecile r Derneği nin (UND ) İcra Kurulu Ba şkan Vekili ( ..) ve İcra Kurulu Üyesi ( ..) ile 13.02.2019 tarihinde yapılan telefon görüşmesin de şu hususlar ifade edilmi ştir: - İhracatı desteklemek amac ıyla Türk veya yabanc ı fark etmeksizin ihracat beyannamesi ta şıyan tüm tırlara sınır kapılarında ve ayr ıca deniz s ınır kapılarındaki limanlarda ihra ç malı taşıyan tırlara RO -RO gemilerine binmeden 19-12/137 -61 9/19 ÖTV siz akaryak ıt temini sağlandığı ve bu indirimlerin navlun fiyatlar ını düşürerek ihracatı destekledi ği, - Vergi istisnas ı kapsamında alınabilecek yak ıt miktarının tırların depo kapasitesine göre değişmekle beraber baz ılarının 550 litre baz ılarının ise 900 litre oldu ğu, bununla birlikte ara çların termokinli olmas ı durumunda frigo denilen (donmu ş veya soğutulmuş gıda taşıyan araç) aracın içindeki te çhizatın da çalışması için ayrıca yakıt alınması gerektiği için 900+900 litreden 1800 litreye kadar yak ıt alınabildiği, - Bu tırların sadece g ümrüklü sahadaki yetkilendirilmi ş akaryakıt istasyonundan yakıt alabilece ği, - Kapıkule sınır kapısındaki vergisiz akaryak ıt fiyatı yüksek hale geldi ğinde yurtiçindeki vergili bir akaryak ıt istasyonuyla anla şılarak, bu istasyonlardan toplu miktarda yak ıt alınabildiği, bu anla şmalarda öncelikle yak ıt alım anlaşması yapıldığı ve karşılığında da istasyon un filo b üyüklüğü doğrultusunda bir iskonto uyguland ığı, örneğin firman ın vergili sat ış yapan istasyona bir y ıl içerisinde belli miktarda yak ıt almayı taahhüt ettiği, karşılığında %10 iskonto uygulamas ına yönelik bir anla şma imzaland ığı, - Bu tür anlaşmaların vergisiz istasyonlarda fiyatlar ın çok yüksek oldu ğu dönemlerde tercih edildi ği, firmalar ın vergisiz istasyonlar ın yüksek fiyatlar ı karşısında yakıtı yurtiçinden temin edip, %10 iskonto ve devletten de KDV iadesi aldıkları durumda olu şan fiyatın, sınır kapısındaki istasyon fiyat ından daha avantajlı hale geldi ği, - Uygulanan bu y üksek fiyatlar ın yılın belli dönemlerinde veya g ünlerinde oldu ğu, sınır kapılarındaki bayilerin ÖTV siz satış yapmasına rağmen neredeyse vergi istisnasından faydalanmayan bayiler le aynı fiyata satış yaptığı, - Gürbulak sınır kapısındaki akaryakıt bayisinin maliyetinin b üyük olasılıkla aynı veya daha y üksek olmas ına rağmen Kap ıkule sınır kapısındaki bayinin neredeyse litre başına 1 TL fiyat fark ı ile satış yaptığı, - Her sınır kapısında vergi istisnas ından muaf şekilde faaliyet g österen bir akaryak ıt bayisinin oldu ğu, - Derneğe üye şirketlerin ihra ç malı taşıyan araçlarının tamam ının ilgili kanunda belirtilen ara ç kriterlerini ta şıdığı, - Türkiye deki karayolu ta şımacılığı için en önemli f aktörlerden birinin s ınır kapılarındaki akaryak ıt bayileri oldu ğu ve alternatiflerinin olmad ığı, bu bayilerin fiyatına göre navlun maliyetlerinin de ğiştiği, hangi kap ıdan çıkılıyorsa o kap ıdaki akaryakıt bayisinden al ımın gerçekleştirildiği. I.4.2. EPDK t arafından Gönderilen Bilgi ve Belgeler (17) EPDK dan 04.02.2019 tarih , 1522 say ılı yazı kapsamında istenilen bilgilere cevaben gönderilen 04.03.2019 tarih , 1543 say ılı ve 05.03.2019 tarih , 1591 say ılı yazılarda özetle; - EPDK nın 5015 say ılı Kanun kapsamında petr ol piyasas ında yurt i çi ve yurt d ışı kaynaklardan temin olunan petrol ün doğrudan veya i şlenerek g üvenli ve ekonomik olarak rekabet ortam ı içerisinde kullan ıcılara sunumuna ili şkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarl ı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin d üzenlenmesini sa ğlamak ile g örevlendirildi ği, 19-12/137 -61 10/19 - 5015 say ılı Kanun a 27.04. 2006 tarih ve 5493 say ılı Kanun ile eklenen Ek Madde 1 hükmü gereğince, EPDK tarafından akaryak ıt alt başlığı ve istasyonlu bayil ik kategorisi alt ında verilen bayilik lisans ı sahiplerince satışı yapılan akaryakıtın satış fiyatının, ilgili akaryak ıt türünün edinme bedelinin %8 fazlasını aşamayaca ğı, bu konuda kanun koy ucu taraf ından EPDK nın yetkilendirildi ği, - Bu çerçevede yap ılacak çalışma ve incelemenin Tarifeler Dairesi Ba şkanlığının görev, yetki ve sorumlulu ğu kapsam ında oldu ğu, EPDK nın konuya ili şkin olarak daha önce yapm ış olduğu herhangi bir inceleme, çalışma veya al ınmış bir kararı bulunmamakla birlikte, şu anda Rekabet Kuru mu ile eşanlı olarak bir incelemenin başlatıldığı, ancak hen üz nihayete ermedi ği, - Vergi istisnas ı uygulamas ına dair di ğer bütün düzenlemeleri yapmaya ve akaryakıt türlerini belirlemeye yetkili kurumun Hazine ve Maliye Bakanl ığı olduğu ifade edilmi ş ve ihr aç malı taşıyan araçlara vergiden istisna olacak şekilde motorin satışı yapılan sınır kapılarının İpsala, Hamzabeyli, Kap ıkule, Gürbulak, Pendik, Mersin ve Çeşme oldu ğu belirtilerek, bayilerin sat ış fiyatları ve edinme bedelleri gönderilmiştir. I.5. Değerlendirme (18) Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV den muaf bir şekilde akaryakıt satışı faaliyeti g österen akaryak ıt bayilerinin a şırı fiyatlama yoluyla hakim durumlar ını kötüye kulland ıkları şeklindeki ba şvuru konusu iddialar 4054 say ılı Rekabetin Korunmas ı Hakkında Kanun un (4054 say ılı Kanun ) 6. maddesi kapsamında incelenmi ştir. Bu doğrultuda, ilk olarak s öz konusu akaryak ıt bayilerinin ilgili pazarlarda h âkim durumda olup olmad ığının tespit edilmesi gerekmektedir. I.5.1 Hakim Durum T espiti (19) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde şikayete konu olan İpsala, Kap ıkule, Hamzabeyli sınır kapılarında faaliyet g österen akaryak ıt bayilerinin her birinin , ilgili ürün pazarında, yukar ıda yer verilen mevzuat h ükümleri uyar ınca bulunduklar ı sınır kapılarında vergi istisnas ı kapsamında satış gerçekleştiren ve bu konuda yetki li olan tek bayi olduklar ı görülmektedir. Bu do ğrultuda, haklar ında inceleme y ürütülen Aytürk Petrol Ürünleri Pazarlama A. Ş. nin (AYT ÜRK PETROL) İpsala sınır kapısında, Can Enerji ve Akaryakıt Ürünleri Ltd. Şti.9 (CAN ENERJ İ) ile Karacan Grup Enerji Akaryakıt Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A. Ş. nin (KARACAN ENERJ İ) Kapıkule sınır kapısında ve yine KARACAN ENERJ İ nin Hamzabeyli sınır kapısında hakim durumda olduklar ı değerlendirilme ktedir. I.5.2. Aşırı Fiyat İddialarına İlişkin Değerlendirme I.5.2.1. Rekabet Hukukunda A şırı Fiyatlama (20) Aşırı fiyat, pazar g ücünün uygulanmas ı sonucunda s ürekli olarak rekabet çi düzeyin önemli ölçüde üzerinde belirlenen fiyat olarak tan ımlanmaktad ır. Aşırı fiyatlama sonucunda rekabet çi piyasalarda olu şan tüketici fazlas ının bir kısmı pazar gücünü elinde bulunduran firmaya üretici fazlas ı olarak ge çmekte; bir k ısmı ise tamamen kaybolmaktad ır. (21) Rekabet hukuku uygulamalar ının tüketici refah ı odaklı olduğu göz önünde bulunduruldu ğunda, sömürücü nitelikteki davran ışlar içerisinde yer alan ve t üketici refahında doğrudan bir kayba ve da ğılım etkinsizli ğine yol a çan aşırı fiyatlama 9 CAN ENERJİ 02.06.2018 tarihi itibar ıyla KARACAN ENERJİ ye devredilmiştir. 19-12/137 -61 11/19 davranışının, rekabet hukukunun temel ilgi alanlar ından birini olu şturduğunu söylem ek mümkündür. Ancak a şırı fiyatlamaya m üdahale baz ı tartışmaları da beraberinde getirmekte; baz ı rekabet hukuku sistemlerinde ihlal olarak nitelendirilen aşırı fiyatlama, baz ı sistemlerde ise hukuka uygun kabul edilmektedir. Bu tartışmaların kavramsal ve u ygulamaya y önelik oldu ğu görülmektedir. (22) Kavramsal olarak de ğerlendirildi ğinde, tekel g ücüne sahip olan veya h âkim durumda bulunan te şebbüslerin fiyat belirleyici konumda bulunduklar ı ve fiyatlar ını kendi maliyet yap ılarına göre belirledikleri y önünde yapılan tanımlamalar dikkate al ınacak olursa10, aşırı fiyatlama tekel g ücü ve hâkim durum kavramlar ından ayr ı düşünülemeyecektir. Bu nedenle a şırı fiyatlamay ı yasaklama, belirli bir d üzeyde pazar g ücüne sahip olan te şebbüslerin k âr maksimizasyonu davran ışlarını yasaklama sonucunu do ğurabilecektir. Uygulamaya y önelik olarak yap ılan tartışmaların ise aşırı fiyatlaman ın tanımında yer alan fiyatın sürekli bir bi çimde ve önemli ölçüde rekabet çi fiyatın üzerinde olmas ı durumunun rekabet otoritelerince sağlıklı bir şekilde tespit edilip edilemeyece ği ile rekabet hukukunun a şırı fiyatlamaya müdahale etmede do ğru bir ara ç olup olmad ığına ilişkin olduğu görülmektedir. (23) ABD de aşırı fiyatlamaya rekabet hukuku çerçevesinde m üdahale edilmedi ği görülmekte; AB rekabet hukukunun a şırı fiyatlama davran ışına müdahale etmesinin yasal dayana ğını ise Avrupa Birli ği nin İşleyişine Dair Anla şma nın (ABİDA) 102. maddesi olu şturmaktad ır. Bu maddede k ötüye kullanma örnekleri aras ında sayılan Doğrudan ya da dolayl ı olarak haks ız alım ya da sat ış fiyatları uygulamak veya haksız ticari ko şullar öne sürmek aşırı fiyatlamay ı da içine alan bir ba şlık olarak kabul edilmektedir. Ancak uygulama ya bakıldığında bu k ötüye kullanma halinin s ınırlı sayıda karara konu oldu ğu görülmektedir. Her iki hukuk sistemi uygulamas ında da pazarın kısa ya da orta vadede kendi kendini d üzeltmesinin beklendi ği hallerde rekabet otoritelerinin a şırı fiyatlamaya m üdahale etmemesi gerekti ği yönünde geni ş bir görüş birliği vardır. Bununla birlikte, y üksek giri ş engellerinin var oldu ğu ve uzun dönemde rekabetin sa ğlanamayaca ğı durumlarda d üzenleme gere ğinin ortaya çıktığı iki hukuk sisteminde de kabul edilmi ştir. (24) Aşırı fiyatlamaya m üdahale, beraberinde getirdi ği birtakım sakıncalar nedeniyle tartışmalara konu olmaktad ır. Bu sak ıncalar, y üksek fiyatlar ın sağlayacağı pazara yeni girişlerin engellenmesi, yat ırım ve inovasyon g üdüsünün azaltılması ile rekabet otoritelerinin u ygulamada kar şılaşabileceği aşırı fiyat tespitinde yap ılabilecek hatalar, yaptırım ve tedbir uygulamalar ının neden olabilece ği zararlar olarak kar şımıza çıkmaktad ır. Bu nedenle a şırı fiyatlama yoluyla h âkim durumun k ötüye kullan ıldığı sonucuna ula şabilmek için pazara ili şkin aşağıdaki fakt örlerin de de ğerlendirilmesi gerekmektedir: - Pazar payları ve pazardaki yo ğunlaşma oranlar ı, - Pazara giriş ya da pazarda geni şleme engelleri (yasal engeller, kapasite sınırlamaları, kapsam ve ölçek ekonomileri, mutlak mali yet avantajlar ı, anahtar girdiye ayr ıcalıklı erişim, yüksek derecede geli şmiş dağıtım ve sat ış ağı, yerleşik firmanın pozisyonu -tecrübe, şöhret ve kapasitesi - ve şebeke etkisi, uzun s üreli stratejik engeller gibi di ğer stratejik engeller), 10 Amerika Birleşik Devletleri (ABD) rekabet hukukunda Sherman Antitröst Yasası nda tekel gücü fiyatları kontrol etme ya da rekabeti engelleme gücü olarak tanımlanmakta; A vrupa Birliği (AB) rekabe t hukukunda ise hakim durum teşebbüse rakiplerinden, müşterilerinden ve nihai olarak tüketicilerinden önemli ölçüde bağımsız davranma gücü vererek ilgili pazardaki etkin rekabeti önleme olanağı sağlayan ekonomik güce sahip olmak şeklinde tanımlanmaktadır. 19-12/137 -61 12/19 - Alıcı gücü. (25) Aşırı fiyatlamaya ili şkin yapılan tartışmalardan bir di ğeri ise sekt örel düzenlemenin bulunmas ı durumunda rekabet otoritelerinin a şırı fiyatlama davran ışlarına müdahale edip etmeyece ğidir. İki yönde de g örüşlerin bulundu ğu görülmekle birlikte, sekt örel düzenlemelerin ba şarısızlığı nedeniyle a şırı fiyatlaman ın gerçekleşmesi halinde rekabet otoritesinin m üdahalede bulunmak yerine, rekabet savunuculu ğu çerçevesinde ilgili otoriteye bu y öndeki görüşlerini iletmesi gerekti ğini savunanlar da bulunmaktad ır. (26) Tüm bu ta rtışmalar çerçevesinde, aşırı fiyatın tanımlanmas ına ve tespitine ili şkin hukuki çerçevenin al ınan kararlarla çizildiği görülmektedir. ABAD United Brands kararında11,12, hâkim durumdaki te şebbüsün bu durumdan kaynaklanan, normal ve yeterli derecede etkin re kabetin olmas ı halinde elde edemeyece ği ticari faydalar ı elde edebilece ği imkanlardan faydalan ıp faydalanmad ığının belirlenmesi nin önemine vurgu yapm ış ve sunulan ürünün ekonomik de ğerine kıyasla aşırı fiyat uygulaman ın bir kötüye kullanma hali oldu ğunu belirtmiştir. Buradan yola çıkarak hâkim durumda bulunan bir te şebbüsün rekabet çi şartlarda uygulayamayaca ğı ve sundu ğu ürünün/hizmetin ekonomik de ğerinin önemli ölçüde üzerinde olan fiyatlar ın rekabet hukuku anlam ında aşırı fiyat olarak de ğerlendirilece ği söylenebilecektir. (27) Aşırı fiyatın tespitine y önelik yap ılan değerlendirmelerde ekonomik de ğer testi nin (EDT) uygulamalar ın temelini olu şturduğu, daha sonra geli ştirilen yöntemlerin ise EDT ile çizilen temel çerçeveye dayand ığı görülmektedir. İki aşamalı bir test olan EDT nin ilk a şamasında incelemeye konu ürün/hizmet fiyat ı ile maliyeti karşılaştırılmakta, ikinci a şamada ise incelenen fiyat kendi i çinde ya da rakip ürün/hizmet fiyatlar ı ile kıyaslanmaktad ır. Fiyat -maliyet kar şılaştırmasında, bir ürün/hizmetin sunulmas ı için katlan ılan maliyetler ile sat ış fiyatı arasındaki fark değerlendirilmekte ve bir te şebbüsün ne oranda k âr elde etti ği tespit edilmektedir. Bu yaklaşımda maliyetin ve üzerine eklenen makul k âr marjının toplam ını aşan fiyatlar ın aşırı olduğu kabul edilmektedir. Ancak ekonomik de ğerin yaln ızca katlan ılan maliyetler gibi arz y önlü faktörlerle hesaplanmas ı durumunda, talep gibi maliyet d ışı unsurların göz ardı edilmesi eksik de ğerlendirmelere yol a çabilmektedir. (28) EDT nin ilk aşamasında yaşanan zorluklardan bir di ğeri ise ne ölçüde bir kâr marjının aşırı olacağının belirlenmesidir. Faaliyet g österilen sekt örün özellikleri, yat ırım miktarı, batık maliyetler ve f ırsat maliyetleri gibi fakt örler makul k âr marjının hesaplanmas ında göz önünde bul undurulmal ıdır. Ancak t üm bu hususlar g öz önünde bulunduruldu ğunda, fiyat -maliyet kar şılaştırmasının her zaman ve her sekt ör için doğru sonuçlar veremeyece ği açıktır. Bu nedenle, a şırı fiyat tespitinde ilk a şamada ulaşılan sonu çların tek ba şına yeterli ola maması nedeniyle ikinci a şamada elde edilen bulgularla birlikte de ğerlendirilmesi gerekmektedir. (29) Fiyat kıyaslamas ının konu oldu ğu ikinci a şamada, ürün/hizmet fiyat ı teşebbüsün hem kendi fiyat ı ile hem rakip te şebbüs fiyatlar ı ile karşılaştırılmaktadır. Bu kapsamda rakipler/pazarlar aras ında fiyat kar şılaştırması, coğrafi fiyat kar şılaştırması ve zaman 11 Case 27/76 United Brands Company v. Commision (1978) ECR 207. 12 United Brands kararında, Komisyon un Chiquita kararına karşı yapılan temyiz başvurusu değerlendirilmiştir. Komisyon, söz konusu kararında, Chiquita markalı muzların sağlayıcısı olan ve Belçi ka, Lüksemburg, Danimarka, Almanya, İrlanda ve Hollanda dan oluşan ilgili pazarda hâkim durumda olduğu tespit edilen United Brands in hakim durumunu yeniden satış koşullarını belirlemek, fiyat ayrımcılığı yapmak, mal vermeyi reddetmek ve haksız satış fiyat ları uygulamak suretiyle kötüye kullandığına hükmetmiştir. ABAD, Komisyon kararının haksız satış fiyatlarına ilişkin kısmını delil yetersizliğinden dolayı bozmuş, diğer üç ihlale ilişkin kısmını onamıştır. 19-12/137 -61 13/19 içerisinde fiyat kar şılaştırması yöntemleri uygulanmaktad ır. Bu a şamada fiyat düzeylerinin k ıyaslanmas ı esas olmakla birlikte, k âr marjlar ının kıyaslanmas ı söz konusu olabilmektedir. Kendi fiyatlar ı ile yapılan kıyaslamada, te şebbüsün farklı coğrafi bölgelerde, farkl ı müşteri gruplar ına ve farkl ı zaman dilimlerinde uygulad ığı fiyatlar kar şılaştırılabilmektedir. (30) Aşırı fiyat kavram ına ve tespitine y önelik Kuru l kararlar ı incelendi ğinde ise; hakim durumda bulunan bir te şebbüsün rekabet çi şartlarda uygulayamayaca ğı ve sundu ğu ürününü/hizmetin ekonomik de ğerinin önemli ölçüde üzerinde olan fiyatlar ın rekabet hukuku anlam ında aşırı fiyat olarak de ğerlendirildi ği görülmektedir. Kurulun bug üne kadar izledi ği yaklaşım, aşırı fiyata ancak s ınırlı bazı koşullar altında rekabet hukuku çerçevesinde m üdahale edilmesi gerekti ğini işaret etmektedir. Bu yakla şımın altında yatan gerek çe, müdahale sonucunda te şebbüslerin kârlarının sınırlanacak olmas ı nedeniyle pazara yeni giri şlerin ve pazarda yat ırımların engellenmesi gibi pazar ın işleyişine ilişkin sakıncalar ve rekabet otoritelerinin a şırı fiyatlaman ın tespiti ve a şırı fiyatlamaya m üdahale y öntemindeki hata riskidir. (31) Kurulun 06.04.2001 tarihli ve 01 -17/150 -39 sayılı BELKO kararı13, aşırı fiyatlama dan dolayı ihlal tespit edilerek cezai yaptırım uygulanan ilk karar dır. Söz konusu kararda aşırı fiyatlaman ın 4054 say ılı Kanun kapsam ında ele al ınmasına yönelik yap ılan değerlendirme ler şu şekildedir: Uygulamada Kanun'da öngörülenlerden ba şka bir tak ım kötüye kullanma halleri benimsenebilece ğine göre, tekelci fiyat ın da bunlardan biri olmamas ı için bir sebep bulunmamaktad ır. tekelci fiyat tekelden kaynaklanan sosyal maliyetin tem el sebeplerinden biridir ve eğer anti -tekel hükmüyle izlenen ama ç tekelden kaynaklanan olumsuzluklar ın bertaraf edilmesi ise, bu uygulaman ın yasaklama kapsam ında kabul edilmesi doğal bir netice olarak kar şımıza çıkmaktad ır. Nitekim anlam ı itibarıyla kötüye kullanma kavram ına tekelci fiyatlamadan belki de daha uygun bir örnek davran ış biçimi bulmak güçtür... Her ne kadar fiyatlara m üdahale mercii olmasa da Rekabet Kurumu, gerek sömürücü gerekse d ışlayıcı sonuçlar doğursun hakim durumdaki te şebbüslerin bu tür uygulamalar ı karşısında önlem alma zorunlulu ğunda olan yegane Kurum olarak kar şımıza çıkmaktad ır. (32) Yapılan bu de ğerlendirme ile a şırı fiyat uygulamas ının 4054 say ılı Kanun kapsamında ele al ınması gereken bir k ötüye kullanma hali olarak kabul edildi ği görülmektedir. İlgili kararda a şırı fiyatın tespitinde EDT esas al ınmış, diğer coğrafi pazarlardaki sat ış fiyatları ile karşılaştırarak BELKO nun fiyatlar ının %50 -60 oranında daha yüksek oldu ğu tespit edilmi ş ve yapılan değerlendirme sonucunda BELKO nun aşırı yüksek fiyat uygulayarak hakim durumunu k ötüye kulland ığına karar verilmi ştir. Danıştay 10. Dairesi BELKO kararını onamıştır14. Benzer şekilde, HAVAŞ15 13 Söz konusu kararda, Ankara ilinde kömür ithalatı ve satışı hakkını münhasıran elinde bulunduran bir belediye teşebbüsü olan BELKO nun Ankara ısınma amaçlı kömür pazarındaki hakim durumunu aşırı fiyat uygulayarak kötüye kullandığı iddiası incelenmiştir. 14 Danıştay 10. Dairesi , E: 2001/4817, K: 2003/4770 sayılı kararında, aşırı fiyat uygulama sının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında ele alınabileceğine hükmetmiş; rekabet koşullarının bulunmadığı, piyasanın kendi kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni girişleri teşvik etmediği, giriş en gellerinin bulunduğu, bilgi akışının tam ve homojen olmadığı bir ekonomide [aşırı fiyat] gibi istismar edici eylemlere rekabet kuralları aracılığıyla müdahale edilebileceğini ifade etmiştir. 15 03.01.2008 tarihli ve 08 -01/5-4 sayılı Kurul kararı. 19-12/137 -61 14/19 kararında da ürünün ekonomik de ğeriyle kabul edilebilir bir ekonomik ba ğı bulunmayan a şırı fiyat hakim durumun k ötüye kullan ılması olarak de ğerlendirilmi ştir. (33) Aşırı fiyat tespitinde ürünün ekonomik de ğeri ile fiyat ı arasındaki ili şkinin belirlenmesinde ise Kurul fiyat karşılaştırması ve fiyat -maliyet analizinden olu şan iki aşamalı bir test benimse mekte; ancak AB yakla şımından farkl ı olarak fiyat karşılaştırmasına öncelik ver erek, fiyat -maliyet analizini maliyetlerin kesin olarak hesaplanabildi ği durumlarda kullanmaktad ır. Bu doğrultuda BELKO kararında, Kurul maliyetlere ili şkin kapsaml ı bir analiz ger çekleştirmiş ve finansman maliyeti de dahil olmak üzere şirketin tüm muhasebe kaynakl ı maliyetlerini dikkate alm ıştır. TEDAŞ16 kararında ise fiyat -kâr marjı analizi ger çekleştirilmiş ve muhasebe temelli toplam maliyetler dikkate al ınarak hesaplanan ortalama birim maliyet ile genel ortalama fiyatlar kar şılaştırılmıştır. Yapılan analizde, elektrik fiyatlar ındaki art ış enflasyon oranıyla kıyaslanmış, ayrıca OECD ülkeleri ile T ürkiye elektrik fiyatlar ı karşılaştırılmıştır. (34) BELKO kararında tespit edilen %50 -60 oranındaki fiyat fark ı doğrultusunda, MTS kararında17 aşırı fiyatın tespitine ili şkin olarak fiyat k ıyaslamas ı yapılmış ancak %25 - 30 aralığında olan fiyat farkl ılığı aşırı fiyat tespiti i çin yeterli bulunmam ış; Biletix kararında18 da aşırı fiyatın tespiti i çin %11 -18 aralığında olan marj ın aşırı olmadığı değerlendirilmi ştir. (35) Öte yandan Kurul, BOTAŞ-EGO -İZGAZ -İGDAŞ kararında19 düzenlemeye tabi olan pazarlar bak ımından aşırı fiyatlama de ğerlendirmesi yapmamay ı tercih etmi ş, teşebbüslerin aşırı fiyatlama davran ışlarına müdahele edebilmek i çin fiyat serbestine sahip olmalar ı gerektiği yönünde bir de ğerlendirme yapm ıştır. İncelemeye konu olan teşebbüslerin do ğal gaz sat ış fiyatlarının alt ve üst limitlerinin ilgili bakanl ık tarafından belirlenmesi nedeniyle fiyat serbesti sine sahip olmad ıkları değerlendirilerek, a şırı fiyatlaman ın söz konusu olmad ığına karar verilmi ştir. (36) Ancak Kurul ASKİ-2 kararında20, düzenlemeye tabi bir pazar olmas ı ve fiyatın tespit yönetimine ili şkin bir d üzenleme bulundu ğu halde; fiyatlar ın aşırı olabileceği değerlendirmesi ni yaparak, ilgili d üzenlemenin uygun olmad ığı ve aşırı fiyat düzeylerinin önüne geçecek şekilde yeniden tanzim edilmesi gerektiği yönünde görüş gönderilmesine karar vermi ştir. (37) Kurulun a şırı fiyat tespitinde bulundu ğu bir di ğer önemli karar ise T ÜPRAŞ kararıdır21. Kararda, T ÜPRAŞ tarafından uygulanan rafineri sat ış fiyatları (RSF), en yakın erişilebilir dünya serbest piyasa fiyat olu şumu olarak kabul edilen Platts İtalya CIF Med fiyatlar ı ve TÜPRAŞ ın ihracat fiyatlar ı ile karşılaştırılmıştır. RSF nin Platts İtalya CIF Med fiyatlar ı ile karşılaştırılması sonucunda; 11.10.2008 -01.01.2009 tarihleri aras ında ortalama RSF nin, ortalama Platts İtalya CIF Med fiyatlar ından benzinde %14,5 ve motorinde %15 oran ında daha y üksek oldu ğu görülmüştür. RSF ile ihracat fiyatlar ının karşılaştırılması sonucunda ise; 2008 in son üç ayında RSF ile ihracat fiyatlar ı arasındaki fark ın kurşunsuz benzinde %20 -30, motorinde ise %20 oranına kadar çıktığı tespit edilmi ştir. Yapılan değerlendirmede, inceleme kon usu akaryakıt ürünlerinin t üm sektörleri etkileyen önemli bir maliyet kalemini olu şturduğu, 16 30.04. 2002 tarihli ve 02 -26/262 -102 sayılı Kurul kararı. 17 26.05.2006 tarihli ve 06 -36/462 -124 sayılı Kurul kararı. 18 01.03.2007 tarihli ve 07 -18/164 -54 sayılı Kurul kararı. 19 08.03.2002 tarihli ve 02 -13/127 -54 sayılı Kurul kararı. 20 20.12.2006 tarihli ve 06 -92/1176 -354 sayılı Kurul kararı. 21 17.04.2014 tarihli ve 14 -03/60 -24 sayılı Kurul kararı. 19-12/137 -61 15/19 hane halk ı tüketim harcamalar ında ve tüketici fiyatlar ı endeksinde önemli bir paya sahip oldu ğunun dikkate al ınması gerektiği vurgulanm ıştır. Sonuç olarak, T ÜPRAŞ ın hâkim durumda oldu ğu kurşunsuz benzin toptan sat ışı ve motorin toptan sat ışı pazarlarında 11.10.2008 -01.01.2009 tarihleri aras ında fiyatland ırma davran ışları ile hâkim durumunu k ötüye kulland ığına ve böylelikle 4054 say ılı Kanun un 6. maddesini ihlal ett iğine karar verilmi ştir. I.5.2.2. Aşırı Fiyatlama Kapsam ında Akaryak ıt Bayilerinin Fiyatlar ına İlişkin Yapılan İnceleme, Tespit ve De ğerlendirmeler (38) Aşırı fiyatlamaya ili şkin yap ılacak inceleme kapsam ında, öncelikle Kapıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında faaliyet g österen akaryak ıt bayileri taraf ından ÖTV ve KDV den muaf bir şekilde satışı gerçekleştirilen motorinin edinme bedeli de dikkate al ınarak kâr marjı oranları hesaplan mış, daha sonra, elde edilen veriler diğer sınır kapılarında benzer bir şekilde sat ışı gerçekleştirilen motorin sat ış fiyatları ve marj oranlar ı ile karşılaştırılmıştır. Başvuru kapsam ında aşırı fiyatlama iddialar ının 2018 yılına dair oldu ğu anlaşıldığından, inceleme 01.01.2018 ile 31.01.2019 tarihlerini kapsayan d öneme yönelik olarak yap ılmıştır. (39) Buna göre, İpsala sınır kapısında faaliyet g österen AYT ÜRK PETROL ün 01.01.2018 ile 31.01.2019 tarihleri aras ında motorine ili şkin vergi istisnas ı kapsamında uyguladığı satış fiyatları, ürün edinme bedelleri ve olu şan marj oranlar ı Grafik 1 de gösterilmektedir. AYT ÜRK PETROL ün marj oran ının, 396 g ünlük bu dönemin iki gününde ( ..) oluştuğu, 359 g ününde ( ..) ile ( ..) aralığında kald ığı, 35 gününde ise ( ..) ile ( ..) arasında seyretti ği görülmektedir. İncelenen d önem içerisinde minim um ( ..) ve maksimum ( ..) olan marj oran ının ortalamas ı ise ( ..) olarak gerçekleşmiştir. Grafik -1: İpsala Sınır Kapı sında AYTÜRK PETROL ün Satış Fiyatları (TL/lt), Edinme Bedelleri (TL/lt) ve Marj Oranları ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Opet Petrolcülük A.Ş. (OPET ) tarafından g önderilen cevabi yazı. (40) Hamzabeyli sınır kapısında faaliyet g österen KARACAN ENERJ İ nin, incelemeye konu dönemde motorine ili şkin vergi istisnas ı kapsamında uygulad ığı satış fiyatları, ürün edinme bedelleri ve olu şan marj oranlar ı Grafik 2 de gösterilmektedir. KARACAN ENERJ İ nin marj oranlar ının, 396 g ünlük bu dönemin yedisinde ( ..) gerçekleştiği, 370 g ünde ( ..) ile ( ..) oranında kald ığı, 19 günde ise ( ..) in üzerine çıktığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, ( ..) ile ( ..) aralığında seyreden marj oran ının ortalamas ı ise ( ..) olarak ger çekleşmiştir. Grafik -2: Hamzabeyli Sınır Kapı sında KARACAN ENERJİ nin Satış Fiyatları (TL/lt), Edinme Bedelleri (TL/lt) ve Marj Oranları ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET tarafından g önderi len cevabi yazı. 19-12/137 -61 16/19 (41) Kapıkule sınır kapısında faaliyet g österen CAN ENERJ İ ile KARACAN ENERJ İ nin söz konusu d önemde motorine ili şkin vergi istisnas ı kapsamında uygulad ığı satış fiyatları, ürün edinme bedelleri ve olu şan marj oranlar ı Grafik 3 te gösterilmekte dir. Kapıkule sınır kapısında oluşan marj oranlar ının, incelenen 396 g ünlük dönemin 282 sinde ( ..) ile ( ..) arasında kald ığı, 114 ünde ise ( ..) i geçtiği görülmektedir. ( ..) ile ( ..) aralığında seyreden marj oran ın, ortalamas ı ise ( ..) dır. Grafik -3: Kapıkule Sınır Kapı sında CAN ENERJİ ve KARACAN ENERJİ nin Satış Fiyatları (TL/lt), Edinme Bedelleri (TL/lt) ve Marj Oranları ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: Petol Ofisi A.Ş. ( PO) tarafından gönde rilen cevabi yazı. (42) Yukarıda yer verilen grafikler de dikkat e alınarak yap ılacak de ğerlendirmeye geçmeden önce, incelenen te şebbüslerin fiyat serbestisine sahip olup olmad ıkları analiz edilmi ştir. İncelemeye konu olan s ınır kapılarında faaliyet g österen akaryak ıt bayilerinin ÖTV ve KDV den muaf bir şekilde ger çekleştirecekleri motorin sat ışı kapsamında uygulayacaklar ı satış fiyatına ilişkin mevzuat h ükümleri incelendi ğinde, buna yönelik ilgili d üzenlemenin sat ış fiyatının, ürünün edinme bedelinin %8 fazlas ını aşamayaca ğı şeklinde oldu ğu görülmektedir. Bu d üzenleme h aricinde ise akaryak ıt bayilerinin faaliyetleri kapsam ında satış fiyatlarını belirlemelerine ili şkin herhangi bir müdahalenin bulunmad ığı anlaşılmıştır. (43) Bununla birlikte, Grafik1, 2 ve 3 incelendi ğinde, İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarında faaliyet gösteren bayilerin incelenen s üre içerisinde s ırasıyla ortalama ( ..), ( ..) ve ( ..) marj oranlar ıyla çalıştıkları; bu dönem içerisinde zaman zaman marj oranlar ının günlük bazda %15 -20 aralığına çıktığı, bazı dönemlerde ise eksi yönde seyretti ği görülmektedir. (44) Daha önce de belirtildi ği üzere aşırı fiyat değerlendirmesinde ne ölçüde bir k âr marjının aşırı olacağı konusunda her durumda ge çerli tek bir orandan bahsedilememektedir. Bu nedenle, yukar ıda yer verilen sat ış fiyatı-edinme bedeli analizinin a şırı fiyat analizinde tek başına yeterli olmad ığı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarında uygulanan sat ış fiyatları ve oluşan marj oranlar ıyla diğer sınır kapılarında faaliyet g österen bayilerce uygulanan sat ış fiyatları ve oluşan marj oranlar ı karşılaştırılmıştır. (45) EPDK taraf ından gönderilen cevabi yaz ıda ihraç malı taşıyan araçlara vergiden istisna olacak şekilde motorin sat ışı yapılan diğer sınır kapılarının Gürbulak, Pendik, Mersin ve Çeşme oldu ğu belirtilmi ştir. Grafik 4 te bütün sınır kapılarındaki sat ış fiyatları bir arada verilmektedir. Grafik -4: Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, Shell & Turcas Petrol A.Ş. (SHELL ) ve EPDK taraf ından gönderilen cevabi yazılar. 19-12/137 -61 17/19 (46) Bu verilere g öre, dosya kapsam ında incelenmekte olan İpsala, Hamzabeyli ve Kapıkule sınır kapılarında uygulanan sat ış fiyatları, diğer sınır kapılarındaki sat ış fiyatlarına benzer bir e ğilime sahip olmakla bi rlikte, özellikle 2018 in ikinci yar ısında fiyatlar aras ındaki fark art ış göstermektedir. Her ne kadar sat ış fiyatlarının karşılaştırılması aşırı fiyatlamaya ili şkin yapılan analizlerde önemli bir y öntem olsa da, incelenen te şebbüslerin maliyetlerinin (bu dosya kapsam ında edinme bedellerinin) farkl ılaşması halinde yan ıltıcı sonuçlar verebilecektir. Bu noktada marj oranlarının kar şılaştırılmasının daha sa ğlıklı sonuçlar sa ğlayacağı değerlendirilmektedir. Daha detaylı bir analiz ger çekleştirmek amac ıyla aşağıda sırasıyla İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarındaki satış fiyatları ve oluşan marj oranlar ı, diğer kapılardaki fiyatlar ve marj oranlar ı ile kıyaslan mıştır. Grafik -5: İpsala Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uy gulanan Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK taraf ından gönderilen cevabi yazılar. Grafik -6: İpsala Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar (47) Grafik 5 te yer alan bilgiler kapsam ında İpsala sınır kapısında AYTÜRK PETROL tarafından uygulanan sat ış fiyatlarının, incelenen d önem içerisinde di ğer sınır kapılarında uygulanan sat ış fiyatlarından ortalama ( ..) oranında daha y üksek olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, incelenen d önem içerisindeki ortalama marj oranları kıyaslandığında ise bu oran ın İpsala da ( ..) iken, Çeşme de ( ..), Pendik te ( ..), Mersin de ( ..) ve Gürbulak ta ( ..) olduğu görülmektedir. Grafik -7: Hamzabeyli Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstisnası Kapsamında Uygulanan Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK taraf ından gönderilen cevabi y azılar. Grafik -8: Hamzabeyli Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK taraf ından gönderilen cevabi yazılar. (48) Grafik 7 de görüldüğü üzere, Hamzabeyli s ınır kapısında KAR ACAN ENERJ İ tarafından uygulanan sat ış fiyatları, diğer sınır kapıları ile paralellik g östermekte olup, 19-12/137 -61 18/19 incelenen d önem içerisinde di ğer sınır kapılarında uygulanan sat ış fiyatlarının ortalamas ından ( ..) oranında daha y üksek ger çekleşmiştir. Öte yandan, Hamzabeyli kap ısında ( ..) şeklinde olu şan ortalama marj oran ının ise Çeşme de ( ..), Pendik te ( ..), Mersin de ( ..) olarak ger çekleşen marj oranlar ının altında olduğu görülmektedir. Grafik -9: Kapıkule Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Vergi İstis nası Kapsamında Uygulanan Motorin Satış Fiyatları (TL/lt) Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar . Grafik -10: Kapıkule Sınır Kapısı ile Diğer Sınır Kapılarında Oluşan Marj Oranları Kıyaslaması ( ..TİCARİ SIR ..) Kaynak: OPET, PO, SHELL ve EPDK tarafından gönderilen cevabi yazılar . (49) Son olarak Kap ıkule sınır kapısına bakıldığında, uygulanan sat ış fiyatlarının diğer kapılardaki fiyatlar dan ortalama ( ..) oranında daha y üksek oldu ğu anlaşılmakt adır. Bununla birlikte, ( ..) lık ortalama marj oran ının ise Çeşme de ( ..), Pendik te ( ..), Mersin de ( ..) olarak ger çekleşen marj oranlar ına olduk ça yakın olduğu görülmektedir. (50) Bu noktada dikkat çeken husus G ürbulak sınır kapısında uygulanan sat ış fiyatları ve marj oranlar ının tüm grafiklerde di ğer sınır kapılarına kıyasla daha d üşük olması, hatta marj oranlar ının incelenen s ürenin yar ısından çoğunda ( ..) veya ( ..) seyretmesidir. EPDK ve PO dan gelen bilgiler incelendi ğinde, G ürbulak s ınır kapısında faaliyet g österen akaryak ıt istasyonunun UND G ürbulak G ümrük İşletmeleri ve Yat ırım A.Ş. tarafından işletildiği görülmektedir. Ba şvuru sahibi de olan UND, Türkiye kara nakliye sekt örünün her türlü sorununu ulusal ve uluslararas ı platformda çözmek amac ıyla bir araya gelen sekt ör temsilcileri taraf ından kurulmuş bir meslek örgütü olup, üyelerinin en önemli gider kalemlerinin ba şında gelen akaryakıt maliyetlerinin d üşürülmesi amac ıyla çeşitli hizmetler sunmaktad ır22. Dolayısıyla, UND taraf ından işletilen G ürbulak sınır kapısındaki akaryak ıt bayisinin diğer bayilere nazaran daha d üşük marj oranlar ı ve daha d üşük fiyatlarla sat ış yapmak üzerine bir strateji benimsemi ş olabilece ği değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, yap ılacak kıyaslamalarda bu hususun da g öz önünde bulundurulmas ı önem taşımaktadır. Nitekim G ürbulak sınır kapısı hariç tutularak yap ılan analizde İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarındaki sat ış fiyatları ile diğer kapılardaki ortalama sat ış fiyatı arasındaki farklar ın yakla şık ( ..) oranında azald ığı görülmektedir. (51) Yukarıda yer verilen t üm bu bilgiler özetlenecek olursa; - İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarında faaliyet g österen bayilerin incelenen s üre içerisinde sat ış fiyatları ve edinme bedelleri dikkate al ınarak oluşturulan ort alama marj oranlar ının sırasıyla ( ..), ( ..) ve ( ..) olarak 22 Bkz. https://www.und.org.tr/tr/8/hakkimizda 19-12/137 -61 19/19 gerçekleştiği, bu dönem içerisinde baz ı günlerde marj oranlar ının negatif y önde oluşurken, baz ı günlerde ise %15 -20 aralığına çıktığı, - İncelemeye konu olan bu üç sınır kapısı ile diğer sınır kapılarındaki sat ış fiyatları incelendi ğinde fiyatlarda ya şanan de ğişimlerin birbirlerine paralel oldu ğu, satış fiyatları kıyaslandığında ise İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule de uygulanan sat ış fiyatlarının diğer kapılarda uygulanan ortalama sat ış fiyatlarından sırasıyla ( ..), ( ..) ve ( ..) oranında daha y üksek oldu ğu, - İncelenen d önem içerisindeki ortalama marj oranlar ının ise İpsala da ( ..), Hamzabeyli de ( ..), Kapıkule de ( ..), Çeşme de ( ..), Pendik te ( ..), Mersin de ( ..) ve Gürbulak ta ( ..) olduğu görülmektedir. (52) Bu doğrultuda, şikayete konu olan İpsala, Hamzabeyli ve Kap ıkule sınır kapılarında faaliyet g österen akaryak ıt bayilerine y önelik olarak gerek marj oranlar ı dikkate alınarak yap ılan analiz, gerekse di ğer sınır kapılarında faaliyet g östere n bayilerin fiyatları ve marj oranlar ı göz önüne alınarak ger çekleştirilen kar şılaştırmalar ile ulaşılan sonu çların aşırı fiyat iddias ını desteklemedi ği değerlendirilmektedir. (53) Sonuç olarak, Kap ıkule, Hamzabeyli ve İpsala sınır kapılarında ÖTV ve KDV den muaf bir şekilde akaryak ıt satışı faaliyeti g österen akaryak ıt bayilerinin uygulad ıkları yüksek fiyatlarla 4054 say ılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettikleri iddiasına ilişkin olarak soru şturma açılmasına gerek bulunmad ığı kanaatine var ılmıştır. J. SONUÇ (54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar veril miştir.