Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017-1-10 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-12/143-63 Karar Tarihi : 06.04.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZ KAN, Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER: Emine TOKGÖZ, Zekeriya TURAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Toyota Industries Europe AB Temsilci leri: Eylül TOPANOĞLU, Sezin ELÇİN CENGİZ Büyükdere Cad. No:102 Kat:28 34394 Esentepe/İstanb ul (1) D. DOSYA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2017-1-10 (Devralma ) Karar Sayısı : 17-12/143-63 Karar Tarihi : 06.04.2017 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZ KAN, Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Mehmet AYAN B. RAPORTÖR LER: Emine TOKGÖZ, Zekeriya TURAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Toyota Industries Europe AB Temsilci leri: Eylül TOPANOĞLU, Sezin ELÇİN CENGİZ Büyükdere Cad. No:102 Kat:28 34394 Esentepe/İstanb ul (1) D. DOSYA KONUSU: Vive B.V. hisselerinin tamamının ve tek kontrolünün Toyota Industries Corporation'ın tek kontrolünde bulunan Toyota Industries Europe AB tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30.03.2017 tarihinde giren bildirim üzerine düzenlenen aynı tarih ve 2017-1-10/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme R aporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edi lmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Bildirim kapsamında; Vive B.V. (Vive) hisselerinin tamamının ve tek kontrolünün Toyota Industries Corporation'ın (TICO) kontrolünde bulunan Toyota Industries Europe AB (Toyota Europe) tarafından devralınması işlemine 4 054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Vive, Vanderlande Industries Holding B.V.'nin (Vanderlande Holding) tek hissedarı olup, Vanderlande Holding de Varderlande Industries B.V.'nin (VIB) ve diğer bazı iştiraklerin tek hissedarıdır. Vanderlande Holding, VIB, Vive ve diğer iştirakler tamamıyla aynı kontrol yapısına sahip olup işleme izin verilmesi halinde tüm bu teşebbüslerin tek kontrolü TICO ve Toyota Europe a geçecektir. G.1. Taraf lar G.1.1. Devre Konu: Vanderlande Grubu (Vive, Vanderlande Holding, VIB ve diğer iştirakler) (6) Hollanda kanunlarına göre kurulmuş ve merkezi Amsterdam'da bulunan Vive, özel bir limited şirket olup çok uluslu Vanderlande Grubu nun tek hissedarıdır. Ana faali yet konusu endüstriyel süreç kontrolü ve otomasyonu ekipman ı tasarımı, üretimi, satışı ve entegrasyonu olan Vanderlande Grubu nun Türkiye'deki faaliyetleri ise, havaalanlarına bagaj sevkiyat sistemlerinin satışı ve teslimi ile bu sistemlerin bakımı ile sın ırlıdır. (7) Vive nin yaklaşık % ( ..) hissesine NPM Capital N.V. (NPM Capital) sahiptir. Vive n in yönetim kurulu da tek başına NPM Capital den oluşmaktadır . Bildirim Formundaki bilgilere göre NPM Capital, ülkemizde başka herhangi bir teşebbüsün yönetiminde yer almamaktadır. 17-12/143 -63 2/6 (8) Diğer taraftan Vive'nin dolaylı olarak (Vanderlande Holding vasıtasıyla) %100'üne sahip olduğu VIB'nin Türkiye'de , Vanderlande Industries B.V. Merkezi Hollanda İstanbul Merkez Şubesi adında bir şubesi bulunmaktadır (Vanderlande Türkiye). VI B ve Vanderlande Holding in yönetim k urulu aynı üyelerden oluşmakta olup, Bildirim Formunda yer alan bilgilere göre bu üyelerin hiçbiri Türkiye de herhangi bir teşebbüsün yönetiminde yer almamaktadır. (9) Vanderlande Grubu nun faaliyetleri esas olarak üç işkolu altında örgütlenmektedir: i. Havalimanları işkolu: Orta ve büyük ölçekli havalimanlarında kullanılmak üzere bagaj sevkiyat ve otomatik yolcu kontrol noktası ekipman ı tasarımı, üretimi, satışı ve bu ekipman için bakım hizmetleri. ii. Depolama işkolu: Pera kende, gıda ve e -ticaret pazarlarında her büyüklükteki dağıtım merkezi için otomatik malzeme elleçleme1 ekipman ının tasarımı, üretimi, satışı ve bu ekipman için bakım hizmetleri; depo yönetimi, depo kontrolü, sipariş seçme ve gerçekleştirme, otomatik depol ama ve çıkarma (ASAR), ayrıştırma, konveyör ve iç taşıma hakkındaki sistemler ve robot sistemleri. iii. Paketleme işkolu: Küresel ve bölgesel entegrasyon şirketleri, paket gönderim piyasası ve posta hizmetleri piyasasında faaliyet gösteren müşteriler taraf ından ayrıştırma süreçlerinde kullanılmak üzere paket, elleçleme ekipman ının tasarımı, üretimi, satışı ve bu ekipman için bakım hizmetleri. (10) Bunlara ek olarak Vanderlande Grubu, ürünlerin kullanım ömürleri süresince gerekecek hizmetler ve operasyonları kont rol etmek ve yönetmek amacıyla kullanılan entegre yazılım çözümleri de sunmakta olup , Grubun Hollanda, Almanya ve Hindistan'da yazılım geliştirme merkezleri bulunmaktadır. G.1.2. Devralan: TICO ve Toyota Europe (11) Merkezi Japonya, Aichi de bulunan , Tokyo ve Nagoya borsalarına kayıtlı çok uluslu bir grup olan TICO nun faaliyetleri dört ana işkolunda örgütlenmiştir: i. Otomotiv işkolu: TICO, otomobil, motor, otomotiv klimaları için kompresör, döküm parçalar ve elektronik bileşenler üretmekte ve satmaktadır. Bu işkolu, TICO'nun satışlarının toplamının %( ..) 'unu temsil etmektedir . ii. Malzeme elleçleme ekipman ı işkolu: Malzeme elleçleme ekipman ının (yük kaldırma araçları (forklift kamyonları gibi) üretim ve satışı. Bu işkolu, TICO'nun satışlarının toplamının %( ..)'ini oluşturmaktadır . iii. Lojistik işkolu: Dağıtım merkezlerinin ve karayoluyla taşıma hizmetlerinin planlanması, tasarlanması ve işletilmesi. Bu işkolu, TICO'nun satışlarının toplamının %( ..) 'unu temsil etmektedir. iv. Tekstil Makineleri: İplik eğirme makineleri ve dokuma makinelerinin üretim ve satışı. Bu işkolu, TICO'nun satışlarının toplamının %( ..) 'unu oluşturmaktadır . 1 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre elleçleme gümrük gözetimi altındaki eşyanın asli niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapla rın yenilenmesi veya tamiri, havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işleml eri ifade etmektedir. 17-12/143 -63 3/6 (12) TICO'nun Türkiye'deki faaliyetleri ise şu şekilde sayılmıştır: - Malzeme elleçleme ekipmanı: Özellikle forklift olarak da adlandı rılan yük kaldırma araçlarının ve kaldıraç bağlantıları da dahil yedek parçaların bağımsız distribütörler vasıtasıyla satışı. - Tekstil: Türkiye'deki dolaylı iştiraki Uster Teknoloji Ticaret A.Ş. (Uster Türkiye) vasıtasıyla yüksek kalitedeki elyafların, ipliklerin ve kumaşların üretilmesine yönelik test ve izleme ekipman ının satışı ile tekstil makinelerinin satışı. Uster Türkiye, TICO'nun Türkiye'deki tek iştiraki olup Uster Technologies Ltd.' nin sattığı Uster ürünleri için yedek parça ve hizmet sağlamaktad ır. - Otomotiv: Araba kompresörlerinin satışı. (13) Bunların dışında TICO Grubu, Türkiye'ye doğrudan veya Türkiye'de kurulu bulunmayan bazı şirketler vasıtasıyla dolaylı olarak araba kompresörleri ve tekstil makineleri satışı gerçekleştirmektedir. (14) TICO, merkezi ABD'de bulunan ve malzeme elleçleme otomasyonu, tedarik zinciri yazılımları, endüstriyel kontroller ve robotlar alanında faaliyet gösteren bir sistem entegrasyonu şirketi olan Bastian Solutions, Inc.'i (Bastian) devralma sürecindedir . Bastian, esas olarak ABD'de faaliyet göstermekte olup, ayrıca ağırlıklı olarak Kanada, Meksika, Brezilya, Hindistan ve Avustralya'da satış yapmaktadır. ( ..) . (15) 30.09.2016 tarihi itibarıyla ( ..) hissedarı bulunan ve yönetim kurulu üyelerinden hiçbiri Türkiye de faaliyet göster en başka bir teşebbüsün yönetiminde yer almayan TICO nun önde gelen bazı hissedarları arasında yaklaşık olarak; % ( ..) hisse ile ( ..) ; %( ..) ile ( ..) ; %( ..) ile ( ..) ve %( ..) ile ( ..) yer almaktadır . (16) Toyota Europe, TICO'nun tamamına sahip olduğu, İs veç'te kurulmuş ve TICO'nun Avrupa'daki malzeme elleçleme ekipman ıyla ilgili işlerinin holding şirketi olarak hareket eden bir iştirakidir. TICO nun Avrupa da faaliyet gösteren ve %100 hisse oranı ile tek başına kontrol ettiği bir başka iştiraki Toyota Mat erial Handling Europe AB olup , bu teşebbüs de malzeme elleçleme ekipma nının üretim ve satışı ile iştigal etmektedir . (17) TICO, Vive'nin çıkartılmış hisselerinin tamamını Toyota Europe aracılığıyla devralmayı amaçlamaktadır. Öngörülen İşlem sonucunda TICO, Vand erlande Grubu'nun tek kontrolüne sahip olacaktır. Bununla beraber TICO, Toyota Europe ve diğer iştiraklerinde herhangi bir kontrol değişikliği söz konusu olmayacaktır. G.2. İlgili Pazarlar (18) Bildirim konusu işlem, endüstriyel süreç otomasyonu ve çeşitli ekip man üretim ve satışı pazarlarında faaliyet gösteren Vanderlande Grubu nun tek kontrolünün; otomotiv, malzeme elleçleme ekipmanı, tekstil ve lojistik pazarlarında faaliyetleri bulunan TICO Grubu na devredilmesine ilişkindir. Her ne kadar Bildirim Formunda t arafların faaliyetlerinin yatay veya dikey olarak örtüşmediğinden hareketle etkilenen pazar bulunmadığı belirtilmişse de planlanan işlem, çok pazarlı bir yoğunlaşma işlemi olup tarafların faaliyetleri arasında tamamlayıcılık ve ikame ilişkileri geçerlidi r. Aşağıdaki tabloda tarafların ilişkili faaliyetleri ve faaliyetler arasındaki ilişkiler sunulmuştur: Tablo 1: Tarafların Faaliyetleri ve Tamamlayıcılık/İkame İlişkileri Teşebbüs Faaliyet İlişkili olduğu faaliyet TICO Malzeme elleçleme ekipmanı Endüstri yel süreç otomasyonu -tamamlayıcı Vanderlande Endüstriyel süreç otomasyonu Malzeme elleçleme ekipmanı -tamamlayıcı Bastian (TICO devralmayı planlamaktadır.) Endüstriyel süreç otomasyonu (büyük ölçek) Vanderlande nin daha düşük ölçekli süreç otomasyonları -tamamlayıcı/zayıf ikame 17-12/143 -63 4/6 (19) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmalar ın Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz a (Kılavuz) göre çok pazarlı yoğunlaşmalar, birbirleriyle tamamlayıcılık ya da zayıf ikame ilişkisi o lan veya aynı ürün serisi içinde yer alan ürünlerin sağlayıcıları arasındaki işlemlerdir. Yani bu tür yoğunlaşmalarda, birleşen teşebbüslerin arasındaki ilişki ne tam anlamıyla yatay (aynı ilgili pazarda bulunma) ne de dikey (sağlayıcı -alıcı ilişkisi) türd e bir ilişkidir2. (20) Bildirim Formun da yer verilen bilgilere göre de TICO nun faaliyetleri ile Vadnderlande nin faaliyetleri arasında tamamlayıcılık ve zayıf ikame ilişkileri mevcuttur. Şöyle ki; TICO nun dengelenmiş yük kaldırma araçları ve depolama ekipmanı nı içeren malzeme elleçleme faaliyetleri, Vanderlande nin endüstriyel otomasyon süreçlerini tamamlayıcı niteliktedir. Yine esasen ABD de faaliyet gösteren ve TICO nun bünyesine katmayı planladığı Bastian ile Vanderlande nin ölçekleri farklı olmak üzere end üstriyel otomasyon süreçleri pazarında faaliyet gösterdikleri; bu bağlamda aralarında tamamlayıcılık ve zayıf ikame ilişkileri bulunduğu görülmektedir. Bununla beraber halihazırda TICO'nun Türkiye'deki faaliyetleri , esas olarak malzeme elleçleme ekipman ı (yük kaldırma araçlarının ve hizmet parçalarının satışı) ve tekstil odaklıdır. Vanderlande ise halihazırda sadece Türkiye'deki havalimanlarına bagaj sevkiyat sistemlerinin satış ve bakımını gerçekleştirmektedir. Her ikisi de çok uluslu olarak faaliyet göste ren işlem taraflarının mevcut ve Bastian ın devri sonrası tamamlayıcılık ve ikame ilişkisi içinde olan faaliyetlerinin incelenmesi dinamik bir değerlendirme için gerekli görülmektedir . (21) Bu bağlamda ilgili ürün pazarları; Endüstriyel otomasyon süreçleri paz arı ve Malzeme elleçleme ekipmanı nın üretim ve satışı pazarı olarak belirlenmiştir. İlgili coğrafi pazar ise, işlem taraflarının üretim ve satışını yaptığı ürünlerin ülke genelinde arz/talep yapıları açısından farklılık göstermemesinden dolayı Türkiye olarak tanımlanmıştır. G.3. Değerlendirme (22) Bildirim konusu işlem, Vanderlande Grubu nu oluşturan şirketlerin %100 oranındaki hisselerinin TICO ve onun tek kontrolündeki Toyota Europe tarafından devralınmasına ilişkindir. İşlemin temelini 22.03.2017 tarihin de Vanderlande Grubu nun ana hissedarı NPM Capital ve diğer hissedarlar ile Toyota Europe arasında imzalanmış olan Vive B.V.'nin Çıkartılmış ve Mevcut Hisselerinin Tamamının Alım ve Satımı Sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlemin tamamlanması halinde devre ko nu Vanderlande Grubu şirketlerinin tüm payları ve tek kontrolü Toyota Europe ve dolayısıyla TICO ya geçeceğinden kontrol yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana gelecektir. Bu bağlamda bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınmas ı Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Öte yandan işlem tarafların ın cirolarının anılan Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrası nda öngörülen eşikleri aştığı, dolayısıyla işlemin izne tabi olduğu görülm ektedir. (23) Yukarıda değinildiği gibi işlem iki ürün pazarında tamamlayıcılık ve zayıf ikame ilişkisi sebepleriyle çok pazarlı bir yoğunlaşma işlemidir. Kılavuz un 91. paragrafında vurgulandığı üzere, çok pazarlı yoğunlaşmaların hâkim durum yaratma veya mevc ut bir hâkim durumu güçlendirme ve bunun bir sonucu olarak rekabeti önemli ölçüde azaltabilme ihtimalinin oldukça düşük olduğu kabul edilmektedir. Yapılacak hâkim durum değerlendirmesinde rekabet üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerin yanında etkinlik kazan ımları gibi olumlu sonuçlar da dikkate alınmaktadır. Bu doğrultuda öncelikle tarafların ilgili pazarlarda ülkemizde sahip oldukları pazar payları ve ilgili pazarlardaki rekabet koşulları ortaya konmalıdır. Bu sayede tek taraflı ve koordinasyon doğurucu etkilerin gerçekleşebilme ihtimali değerlendirilebilecektir. 2 Bkz. Kılavuz, par. 90. 17-12/143 -63 5/6 (24) İlgili ürün pazarlarından ilki olan ve devre konu Vanderlande Grubu nun faaliyet gösterdiği endüstriyel otomasyon süreçleri pazarında ülkemizde aktif teşebbüsler ve payları aşağıdaki tabloda sunul muştur: Tablo 2: Türkiye -Endüstriyel Otomasyon Süreçleri Pazarı Teşebbüs Pazar Payı (2016, %) Vanderlande Grubu ( ..) TGW ( ..) SSI Schaefer ( ..) Loadmaster ( ..) Diğerleri ( ..) (25) Görüldüğü üzere pazar ın gerek %40 genel pazar payı eşiği gerekse de HH I kriteri (2500 ve üzeri) açısından yoğunlaşma derecesi çok yüksek değildir. Diğer taraftan ikinci ilgili ürün pazarı olan malzeme elleçleme ekipman ının üretimi ve satışı pazarı nda faal olan devralan taraf TICO nun ülkemizdeki payı yaklaşık % ( ..) dur. D olayısıyla her iki ilgili ürün pazarında da tarafların hâkim durumuna işaret eden ve dolayısıyla dışlayıcı ve koordinasyon doğurucu davranışları doğuracak bir yapı söz konusu değildir. (26) Çok pazarlı birleşmelerde tek taraflı davranış ile rakiplere pazar kapa ma bağlama, paket satış ve diğer dışlayıcı davranışlar ile gerçekleştirilmektedir. Bildirim Formundaki bilgilere göre, i şlem taraflarından Vanderlande nin halihazırda ülkemizde yalnızca havalimanlarında check -in çözümleri, yolcu kontrol noktası çözümleri, entegre bagaj yeri izleme çözümleri, bagaj taşıma çözümleri, erken çanta depolama, otomatik ayrıştırma çözümleri, uçuş bagaj çözümleri (yan bant konveyörler veya döner sistemler), varış ve transfer bagaj tahliye çözümleri ve bagaj geri almaya yönelik döne r sistemleri ni içeren otomasyon süreçlerinde faaliyet gösterdiği görülmektedir. TICO'nun bu süreçlerle tamamlayıcılık arz eden ürünleri arasında ise elle çalıştırılan paletli yük kaldırma araçları, elektrikli paletli yük kaldırma araçları, elektrikli ist ifleme araçları, yükseğe erişen yük kaldırma araçları ve çok dar koridorlar için yük kaldırma araçları yer almaktadır. Bununla beraber TICO nun ikinci ilgili ürün pazarını oluşturan malzeme elleçleme ekipmanı nın üretim ve satışı pazarında Türkiye de sah ip olduğu pazar payının düşük olması, aralarında tamamlayıcılık bulunan bu iki pazarda bildirim konusu işlem için rekabetin önemli ölçüde azaltılması riskinin oluşmadığını göstermektedir. (27) Diğer yandan, TICO nun bünyesine katmayı planladığı ve esasen Amerik a ve Avustralya bölgelerinde faaliyet gösteren ve ülkemize hiçbir satış gerçekleştirmemiş olan Bastian da Vanderlande Grubu gibi endüstriyel otomasyon süreçlerinde faaldir. Ancak Bastian ın işi Vanderlande Grubu nun işinden ölçek, müşteri nitelikleri ve st ratejik açılardan ayrılmaktadır. Şöyle ki; ( ..TİCARİ SIR ..) . Buna ilaveten, Bastian hizmet üst değeri eşiğini ( ..) Euro olarak belirlemişken aynı eşik değer Vanderlande için ( ..) Euro dur. Bu bağlamda Bastian ve Vanderlande nin ürün ve hizmetleri arası nda tamamlayıcılık ve zayıf ikame ilişkileri bulunsa da Bastian ın coğrafi olarak Amerika ya odaklanması ve Vanderlande nin ülkemizdeki pazar payının genel koşullar da (kartele yatkın olmayacak sayıda oyuncu varlığı gibi) dikkate alındığında riskli eşikte olmamasından dolayı işlem sonrasında hâkim durum yaratılması ya da hâkim durumun güçlendirilmesi yoluyla herhangi bir tek taraflı ya da koordinasyon doğurucu etki ortaya çıkması söz konusu olma yacaktır . (28) Pazar kapama davranışının gerçekleşebilmesi için özel likle imkan olmak üzere , imkan ve güdü unsurlarının varlığı önemlidir. Yukarıda yer verilen pazar payları ve pazar yapıları nın, her iki ürün pazarı için de , işlem taraflarına pazar gücü ve pazar kapama imkan ı verecek nitelikte olmadığı ve devralma işlemi s onrasında oluşacak teşebbüsün pazar kapamaya yol açacak pazar gücüne sahip olmayacağı anlaşıldığından , işlem ile herhangi bir pazarda rekabetçi endişenin ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır. 17-12/143 -63 6/6 H. SONUÇ (29) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına gör e, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesin de yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde An kara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir .