Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-237 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-58/1411-372 Karar Tarihi : 9.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyel er : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER , Canan KARAMANOĞLU C. ŞİKÂYET EDEN : ( ..) D.ŞİKÂYET EDİLEN : - İnşaat Mühendisleri Odası Hatay Şubesi Şehit Osman Dur
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-237 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-58/1411-372 Karar Tarihi : 9.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyel er : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı 10 KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER , Canan KARAMANOĞLU C. ŞİKÂYET EDEN : ( ..) D.ŞİKÂYET EDİLEN : - İnşaat Mühendisleri Odası Hatay Şubesi Şehit Osman Durmaz Cd. Feza Civelek İşhanı K:1 No:14 20 Antakya/Hatay - Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği Gündüz Cd. 1. Sk. Ediboğlu Apt. No:1/1 Antakya/Hatay - Makine Müh endisleri Odası Hatay İl Temsilciliği Türkmenbaşı Cd. Ezgi Apt. No:23/1 Antakya/Hatay - Jeoloji Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği - Elektrik Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği Haraparas ı Mh. 105 . Sk. Civelekzade Ebubekir Ağa İşhanı K:1 No:14 Antakya /Hatay 30 E. DOSYA KONUSU : Hatay da faaliyette bulunan, İnşaat Mühendisleri Odası, Makine Mühendisleri Odası, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası, Jeoloji Mühendisleri Odası ve Elektrik Mühendis leri Odası nın havuz oluşturarak pazarı eşit şekilde paylaşmak suretiyle rekabete aykırı hareket ettikleri iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde özetle; Hatay da faaliyette bulunan şikâyete konu mühendis odaları şube ve temsilciliklerin in proje bedellerini bir havuzda toplayıp ay sonunda üyelerine eşit miktarda bölüş türmek suretiyle 40 rekabete aykırı hareket ettikleri iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.9.2009 tarih ve 125 sayı ile giren bilgi edinme başvurusunda yer ala n iddialar üzerine hazırlanan 12.10.2009 tarih ve 2009 -4-237/İİ-09-CK sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.10.2009 tari h ve 09 -48 09-58/1411 -372 2 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bi r soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-48/1201 -M sayı ile karar verilmiştir. 50 İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.11.2009 tarih ve 2009 -4-237/ÖA-09-MA sayılı Önaraştı rma Raporu 7.12.2009 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/424 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; şikâyete konu mühendis odaları şube ve temsilciliklerinin 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesini ihlal ettikleri iddiasını destekler nitelikte yeterli kanıt bulunmadığı; Jeoloji Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği nin ise üyeleri tarafından belirlenen ve uygulana n fiyatları dahi derlemediği belirlendiğinden , Kanun un 41 . mad desi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 60 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İncelemeye konu dosyanın içeriği ve yapılan şikâyetin inşaat, makine , elektrik, harita ve kadastro ve jeoloji mühendisleri odalarının uygulamalarına yönelik olması sebebiyle ilgili ürün pazar ları inşaat mühendisliği hizmetleri , makine mühendisliği hizmetleri , elektrik mühendisliği hizmetleri , harita ve kadastro 70 mühendisliği hizmetleri ve jeoloji mühendisliği hizmetleri olarak tespit edilm iştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Mühendisler ve mimarlar proje çizimi ve fenni mesuliyet (teknik uygulama sorumluluğu) olmak üzere başlıca iki alanda hizmet vermektedirler. Proje hizmetleri sunabilmek için he rhangi bir coğrafi alan kısıtlaması olmayıp, farklı illerde bulunan mühendis ler Türkiye nin her yerinde proje hizmetleri sunabilmektedirler. Bu doğrultuda proje hizmetleri için ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. 80 I.2. Yasal Düzenlemeler I.2.1. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB ) ile İlgili Mevzuat a) 6235 sayılı TMMOB Kanunu Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği 1954 tarih ve 6235 sayılı TMMOB Kanunu ile kurulmuştur. Anılan Kanun un 1. maddesinden TMMOB un Türkiye sınırları içinde meslek ve sanatlarını icraya kanunen yetkili olup mesleki faaliyette bulunan yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarları teşkilatı içinde toplayan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olduğu 90 09-58/1411 -372 3 anlaşılmaktadır. Birliği n kuruluş amacı 6235 sayılı Kanun un 2 . maddesinin (a) bendinde; Bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek , ve devamında (b) ve (c) bendleri nde; Mimarlık ve mühendislik mesleği mensuplarının müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak işlemesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disipli nini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak 100 ve Meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı normları, fen ni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu Kanun un 13 . maddesinde; Lüzum görülen yerlerde Birlik Umumi Heyeti kararlarıyla Türk Mühendis ve Mimar Odaları açılabilir den ilmektedir. Gelinen bu noktada; TMMOB ne bağlı Odaların da bu hükümler doğrultusunda kurulduğu ve faaliyetlerinde genel koordinasyonun yukarıda sayılan amaçlar doğrultusunda anılan Birlik tarafından sağlandığı anlaşılmaktadır. 110 b) TMMOB Asgari Ücret ve Çiz im Standartları Tespit Komisyonu ve Kontrol Bürolarının Kurulmasına İlişkin Yönetmeliği İncelemeye konu dosya yönünden önem arz eden bir diğer düzenleme TMMOB nin 24 .6.1981 tarih ve 17410 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan TMMOB Asgari Ücret ve Çizim Stand artları Tespit Komisyonu ve Kontrol Bürolarının Kurulmasına İlişkin Yönetmeliği dir. Anılan yönetmeliğin 12 . maddesi TMMOB üyeleri mesleki faaliyetleri karşılığı alacakları ücretleri, Odalarca hazırlanacak tip sözleşmelerde belirtmek ve belgelemekle yükü mlüdürler. Bu tür hizmetler karşılığı alınacak ücret, Odalarca belirlenen asgari ücretten aşağı 120 olamaz. şeklindedir. Yine aynı yönetmeliğin 15 . maddesinde Bu yönetmelik TMMOB Genel Kurulunca kabul edildikten ve yayınlandıktan sonra yürürlüğe girer. ve 17. maddesinde Bu yönetmeliği TMMOB ve bağlı Odaları ilgili kamu kuruluşlarıyla işbirliği yaparak yürütür. şeklinde hükümler yer almaktadır. c) TMMOB Mimarlık Mühendislik Hizmetleri ve Asgari Ücret -Asgari Çizim ve Düzenleme Esasları Yönetmeliği Bu yönet meliğin Asgari Ücretin Belirlenmesi ve Tahsili başlığını taşıyan 7. maddesi; mimarlık -mühendislik hizmetleri karşılığı ücretlerin tespiti, tahsili ve 130 denetlenmesi esaslarını düzenlemektedir. Buna göre; proje asgari ücreti, yapı yaklaşık maliyeti ile birt akım katsayıların çarpımı sonucu bulunmaktadır. Mimarlık -mühendislik hizmetleri (MMH) ücretlerinin hesabına temel olan yapı yaklaşık maliyeti ise, yapının ön proje, ihtiyaç programı (tapu, çap, v.b.) gibi 09-58/1411 -372 4 ilgili belgelerden hesaplanan yaklaşık brüt alanı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı nca her yıl mimarlık hizmetlerine esas olan sınıflar için ayrı ayrı tespit edilerek ilan edilen birim maliyetlerin çarpımına eşittir. Anılan yönetmeliğin ücretlerin tahsili başlıklı 7 . maddesinin (c) fıkrasında ise Bu Yönetmelikte bahsedilen MMH'ni yüklenen mimar ve mühendisler yukarıda tespit edilen ücretler karşılığı fatura kesmek ve bu faturalarını odalarına ibraz etmek 140 zorundadırlar. İlgili odalar ve kontrol büroları bu ücretlerin tahsisi ile ilgili esasları belirl er ve gerekli tedbirleri alırlar . denilerek denetimin ilgili meslek odaları vasıtasıyla yapılacağı belirtilmiştir. I.2.2. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu 2.11.1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3065 sayılı KDV Kanunu'nun "emsal b edeli ve emsal ücreti" başlıklı 27 . maddesinin beşinci fıkrası "Serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin bedeli, bu tarifede gö sterilen ücretten düşük olamaz. " şeklindedir. Buna göre, serbest meslek faaliyetlerinde vergi matrahı, varsa 150 meslek odaları tarafından tespit edilmiş tarifeler olacaktır. I.3. Değerlendirme TMMOB a bağlı meslek odaları, halen yürürlükte olan yönetmelikler gereği asgari ücret tarifeleri yayımlamakta olup üyelerinin tari felerde yer alan tutarlara uymalarını sağlamak için fatura denetimi yapılması yaygın bir uygulama olarak dikkat çekmektedir. Serbest Müşavir Mühendis ve Mimarlar (SMM), üyesi oldukları Odalara ödemeleri gereken Mesleki Denetim Bedellerini ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu uyarınca ödemeleri gereken KDV tutarlarını bu miktarlar üzerinden ödemek zorundadırlar. Ayrıca kesilen faturalar asgari 160 ücret tarifelerinde yer alan tutarlar üzerinden kesilmek zorunda olduğu için, SMM ler gelir vergisi beyan larını da bu tutarlar üzerinden yapmaktadırlar. Bununla birlikte fiilen daha düşük bir noktada oluşan piyasa fiyatlarından dolayı % 50 lere varan fiyat indirimleri görülebilmektedir. Bu koşullar altında aldıkları ücretlerin yaklaşık yarısını vergi olarak ö deyen SMM ler, tahsil ettikleri ücretleri asgari ücret tarifesinde yer alan tutarlara yaklaştırmak ve piyasada denetimi sağlamak için proje havuzu oluşturmak gibi değişik uygulamalara gidebilmektedirler. Söz konusu uygulamalarda Oda harcı ve vergilerini a sgari ücret üzerinden ödemelerinden kaynaklanan zararlarını azaltma amacı güdülmekte olup, 170 TMMOB un asgari ücret uygulamasına ilişkin mevzuatının etkisiyle oluşan bu tür eylemler, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında bir ihlal kabul edil emez. Öte yandan, a sgari ücret uygulaması, TMMOB Serbest Mühendislik ve Mi marlık Hizmetleri Asgari Ücret Yönetmeliği 7. maddesi kapsamında her Odanın kendisinin hazırladığı En Az Bedel Tarifesi isimli düzenlemeye dayanmaktadır. Ancak TMMOB un ve TMMOB a bağlı odaları n asgari ücret belirleme yetkisi herhangi bir Kanun a dayanmamakta, bu nedenle bu uygulamanın yasal dayanağı bulunmamaktadır. Nitekim TMMOB ve TMMOB a bağlı odaların yasal dayanağı olmayan asgari ücret uygulamaları daha önce de Rekabet Kurulu 180 09-58/1411 -372 5 kararlarına k onu olmuştur. İzmir Ticaret Odası ve bir serbest şehir plancısının başvurusu üzerine TMMOB ve TMMOB Şehir Plancıları Odası hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararında Rekabet Kurulu, - TMMOB ve TMMOB a bağlı Şehi r Plancıları Odası nın doğrudan yasal dayanağı olmadığı halde, asgari hizmet bedeli belirlenmesini zorunlu kılan ve bunun altında ücretle hizmet verilmesini yasaklayan karar ve uygulamalarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı olduğuna, - Kanunun 9/ 1. maddesi uyarınca TMMOB ve Şehir Plancıları Odası nın asgari ücretleri belirlemeye ilişkin uygulamalarına son verilmesine 190 karar vermiştir. Söz konusu karar taraflara 9.4.2003 tarihinde tebliğ edilmiş, taraflardan 60 günlük süre içerisinde asgari ücret uygulamalara ilişkin düzenlemelere son vermeleri istenmiştir. Bahsi geçen kararın ardından, TMMOB ve Şehir Plancıları Odası tarafından Kurul un 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararına karşı Danıştay 10. Dairesi nezdinde yürütmeyi durdurma talebiyle iki dava açılmış, anılan Daire 17.11.2003 tarih ve 2003/2564, 2003/2705 sayılı kararlarında dava konusu yönetmeliklerin hukuksal niteliklerini dikkate alarak yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar vermiştir. Sonrasında Kurul un TMMOB ve Şehir Pla ncıları Odası na yönelik 200 söz konusu kararı, Danıştay 13. Dairesi tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden , 14.11.2006 tarih ve E:2005/1668 K:2006/4329 sayılı , 8.7.2005 tarih ve E:2005/916 K:2005/3436 sayılı kararlarla iptal ed ilmiştir. Rekabet Kurulu tarafından soruşturmacı üyenin karara katılımı nedeniyle usul yönünden iptal edilen 22.1.2002 tarih ve 02 -04/40 -21 sayılı kararın yerine yeni bir karar alınmamış; Kurul , TMMOB tarafından kendi birliklerine bağlı meslek odalarının asgari ücret tarifelerinin ve TMMOB üyesi olan Şehir Plancıları Odası nca şehir plancılarının asgari ücret tarifelerinin belirlenmesine dayanak oluşturan ve 4054 sayılı Kanun a aykırı bulunan yönetmeliklerin iptali için dava açılmasına ve bu konuda Başkanl ığa yetki verilmesine 16.5.2007 tarih ve 07 - 210 41/453 -M sayı ile karar vermiştir. Ancak , Danıştay 13. Dairesi tarafından alınan 16.11.2007 tarih ve E:2007/10830 ve K:2007/7326 sayılı ; 1.2.2008 tarih ve E: 2007/10829 K: 2008/1745 sayılı kararlarla, Kurum un TMM OB ve TMMOB a bağlı odalarca yapılan düzenlemelerin rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı olduğunu ileri sürerek iptalleri için dava açma ehliyeti olmadığı sonucuna varılarak , açılan davaların ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir. Bunu n sonuc unda ise Rekabet Kurumu tarafından , Danıştay 13. Dairesi nce verilen söz konusu kararlar 7.1.2008 ve 4.4.2008 tarihlerinde Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu nezdinde temyiz edilmiş , ancak temyiz süreci henüz sonuçlanmamıştır. 220 Buna karşılık ilgili p azarda müşteri paylaşımına yol açabilecek davranışlar 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi hükümlerine aykırı bulunarak cezai müeyyide uygulanması yoluna gidilmektedir. Gerçekten, asgari fiyat uygulaması ve bunun Odalar tarafından takip edilmesi normlar çatışm ası olarak tanımlanabilecek iken 4054 sayılı Kanun a muhalif olan pazar paylaşımını meşrulaştıracak herhangi bir 09-58/1411 -372 6 hüküm ilgili Kanun da bulunmamaktadır. Kaldı ki pazar paylaşımı ile sonuçlanan havuz anlaşmaları ve benzeri uygulamalar asgari ücret tarifesin in uygulanmasının özüne de aykırıdır . Zira bu uygulamalar serbest meslek erbabı mühendislerin kaliteden ödün veren bir fiyat rekabetine değil hizmet kalitesi rekabetine yönlendirilmesi mantığına dayanmaktadır. 230 Başvuru konusu uygulamaların müşteri paylaşım ına yol açıp açmadığını öğrenmek için ilk inceleme safhasında Antakya Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdür Vekili ile yapılan telefon görüşmesinde, anılan yetkili , adı geçen Odaların proje ücretlerini bir havuzda toplamak suretiyle gelir paylaşımı yaptıklar ına ilişkin bir şikâyetin kendilerine ulaşmadığını belirtmiştir. Yetkili , ayrıca bazı mühendislerin TMMOB nin yayımladığı yönetmelikte belirlenen asgari ücretin altında proje fiyatı vermeleri nedeniyle Odaların asgari ücret tarifesindeki fiyatlara uyulması için çalışma içine girebileceklerine dair bir duyum aldığını, bunun gerçekleşip gerçekleşmediğine dair kesin bilgiye sahip olmadığını ifade etmiştir. Önaraştırma kapsamında görüşü alınan şikâyetçi 18.11.2009 tarihli telefon 240 görüşmesinde görevli raportör e; son bir aydır Hatay ve ilçelerinde mühendislik hizmet bedelleri nin kayda değer oranda (3 -4 kat) art tığını; uzun zamandır iş yaptı ğı mühendislerin bu konuya ilişkin soruya, havuz anlaşması başlatıldığı ve tahsil ettikleri ücretleri havuz hesabına yatırdık ları yanıtını ver diklerini; bu durum un inşaat mühendisleri, mimarlar, jeoloji mühendisleri, elektrik mühendisleri ve makine mühendisleri için geçerli olduğunu; bu alanlardaki mühendislerden indirim yapılması istendiğinde indirimli fiyatla yapılan projeleri n Oda onayından geçmeyeceği yanıtı nın alındığını; öte yandan proje lerde tercih etti ği mühendisle çalışabildi ğini, Oda ların bu konuda bir önerisi veya zorlaması nın bulunma dığını; birlikte çalıştı ğı mühendisler ce, ancak istenilen ücretlerin yatırılması durum unda 250 projelerin Oda onayından geçebileceğini n belirtil diğini ifade etmiştir. Öte yandan yapılan görüşmede şikâyetçi , para yatırılan tek bir banka hesap numarasının olmadığını; proje ücretlerini ilgili mühendisin hesabına yatırdığını ancak, daha sonrasında mühendislerin bu paraları ortak bir havuzda toplayıp paylaştıkları duyumunu aldığını dile getirmiştir. Önaraştırma safhasında her bir mühendis Odasının Hatay şubelerine yazı yollanarak üye mühendislerin yapmış oldukları proje tutarları istenmiştir. Bu bilgiler üzerine hazırlanan tablo lar aşağıdaki gibidir: Tablo 1: TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Hatay Şubesi . Ticari Sır . 260 Tablo 2: TMMOB Makine Mühendisleri Hatay İl Temsilciliği . Ticari Sır . Tablo 3: TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Hat ay İl Temsilciliği . Ticari Sır . Tablo 4: TMMOB Elektrik Mühendisleri Hatay İl Temsilciliği . Ticari Sır . 09-58/1411 -372 7 TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Hatay İl Temsilciliği nden iletilen yazıda ise; DSİ, Maden İşleri ve belediyelerin -yasal zorunluluk olm asına rağmen - Odalarına bağlı bulunan mühendislerin yaptıkları projelere ait Sicil Durum Belgesi ve Oda 270 onay larını istememeleri nedeniyle, jeoloji mühendislerinin yaptıkları proje tutarlarına ilişkin ellerinde sağlıklı bir veri arşivinin bulunmadığı gerekç e gösterilerek sadece üye isim listesi gönderilmiştir. Yukarıda da yer verildiği üzere, ş ikâyetçi, görevli Raportör le yaptığı telefon görüşmesinde, başvuru dilekçesinde dile getirdiği banka hesap numarasının sadece bir duyumdan ibaret olduğunu, ortak hes ap numarasına ilişkin somut bir verinin elinde olmadığını, müteahhit olarak hizmet aldığı mühendisleri serbestçe seçebildiğini ve yatıracağı proje ücretlerini doğrudan mühendislere verdiğini anlatmış; görüşmede asıl şik âyetçi olduğu noktanın mühendisler ar asında eskisi gibi bir fiyat rekabetinin yaşanmamasına bağlı olarak proje bedellerindeki artış 280 olduğunu belirtmiştir. Şikâyetçi ile yapılan telefon görüşmesinden odaların müşteri paylaşımı ve havuzdan mühendis atanması gibi bir oluşum içinde olmadıkları; ş ikâyetçinin iddiasının altındaki esas sorunun fiyat rekabetinin ortadan kalkarak, tek fiyat uygulamasına geçilmesindeki rahatsızlık olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim TMMOB a bağlı Hatay da şikâyet konusu edilen mühendis odaları şube ve temsilciliklerinden al ınan ve Tablo 1 -2-3-4 te yer alan bilgilerle de ilgili hizmet piyasaların bölüşülmesinin söz konusu olmadığı açıkça ortaya konulmaktadır. Her bir mühendisin yapmış olduğu proje sayısı, metrekaresi ve dolaysıyla alınan ücret bedelleri son derece farklı görü nüm sergilemektedir. Yukarıda yer alan 290 Tablo 3 te görüleceği üzere, bazı harita ve kadastro mühendislerinin yıl içinde hiçbir proje üretmediği, bazılarının ise 414.942 metrekareye kadar proje gerçekleştirdiği bir ortamda, tüm proje bedellerinin tek bir hav uzda toplanarak mühendisler arasında eşit şekilde paylaştırıldığı iddiası rasyonel değildir. Şikâyetçinin telefonda dile getirdiği, tek fiyat uygulamasına ilişkin iddialara yönelik olarak ise mühendislik hizmetleri sektöründe genellikle yoğun fiyat rekabe tlerinin yaşandığı, nüfusu ve iş hacmi küçük illerde bile çok sayıda bulunan serbest mühendis sayısı nedeniyle alıcıların pazarlık gücücün fazla olduğu, proje ücretlerinin asgari fiyat düzeyinde bile zor belirlendiği bilinmekte dir. Dolayısıyla asgari fiyat tarifesi çerçevesinde bir fiyat birlikteliği uygulaması oldukça güç tür. 300 Geçmişte Kurumumuza intikal eden mühendis ve mimar odalarının havuz kurdukları iddiasına ilişkin gelen benzer içerikli şikâyetler üzerine yapılan çalışmalarda da sektördeki arz fazlas ı nedeniyle fiyat rekabetinin yoğun yaşandığı, piyasada oluşan fiyatların çoğunlukla TMMOB un Asgari Ücret -Asgari Çizim ve Düzenleme Esasları Yönetmeliği uyarınca belirlediği asgari fiyat tarifesinin altında gerçekleştiği; öte yandan KDV Kanunu gereğince v erginin hesaplanmasında asgari fiyatlar geçerli olduğundan asgari fiyatın altında proje yapan serbest mühendisler için bir gelir kaybının doğduğu; bu nedenle belirli dönemlerde çeşitli illerdeki mühendis odalarının piyasaya müdahale ederek fiyatları asgari fiyat tarifesi düzeyine çekmeye çalıştıkları görülm üştür. 310 Yukarıda yer verilen deliller ve değerlendirmeler sonucu Hatay ilinde faaliyet gösteren makine, jeoloji, harita ve kadastro, inşaat ve elektrik mühendis odalarının proje paralarını bir havuzda top layıp ay sonunda paraları eşit miktarda 09-58/1411 -372 8 bölüşmek suretiyle rekabete aykırı hareket ettikleri iddiaları hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ili şkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 320