2025/392064 İhale Kayıt Numaralı "Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak ve Akıllı Kart Basım Üretim Merkezi" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Fen Mühendislik ve İnşaat Taahhüt Tic. Ltd. Şti ., İHALEYİ YAPAN İDARE: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/392064 İhale Kayıt Numaralı “ Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak Ve Akıllı Kart Basım Üretim Merkezi ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi tarafından 17.04.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak ve Akıllı Kart Basım Üretim Merkezi ” ihalesine ilişkin olarak Fen Mühendislik ve İnşaat Taahhüt Tic. Ltd. Şti .nin 03.07.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 11.07.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.07.2025 tarih ve 188246 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.07.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunul8muştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/1403 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) a- İhale üzerinde bırakılan istekli Famir Yapı A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığı fiyat dışı unsur puanlamasının, İdari Şartnamenin 35’inci maddesindeki düzenlemeye uygun şekilde yapılmadığı, Puan hesaplamasının hatalı olduğu, anılan istekliler tarafından sunulan belgelerin puanlama kriterlerini karşılamadığı, isteklilerin sunduğu iş deneyim belgelerine konu işlerin benzer işe uygun olmadığı, söz belgelerdeki geçici kabul tarihlerinin son beş yıldan önce olduğu, b- Anılan Şartname maddesinde yalnızca isteklilerce yapılan işlere puan verileceğinin açıkça düzenlendiği, bu durumda iş durum, iş denetleme ve iş yönetme belgeleri ile şirketin yarıdan fazla hissesine sahip ortağına ait belgelerin kullanılmasının mümkün olmadığı, Anılan istekliler tarafından kendilerine değil, ortaklarına ait iş deneyim belgelerinin sunulduğu, sunulan belgeler arasında iş durum, iş denetleme ve iş yönetme belgeleri de bulunduğu, belgelerde kapalı alan miktarlarının yazılmadığı veya belgelerdeki miktarların yeterli olmadığı, Fiyat dışı unsur puanlaması için sunulan belgelerin bir iş ortaklığı tarafından yapılan işten elde edilmiş olmasına rağmen, belgeyi sunan isteklinin o iş ortaklığındaki hissesi dikkate alınmadan puanlama yapıldığı, Ayrıca, anılan isteklilerin şirket unvanları ile sundukları iş deneyim belgelerindeki şirket unvanlarının birbirinden farklı olduğu ve bu farklılık nedeniyle ilgili herhangi bir belge ibraz olunmadığı, İkinci teklif sahibi istekli Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığının pilot ve özel ortağı tarafından fiyat dışı unsur puanlaması için ayrı ayrı belge sunulması ve bu belgelerin ayrı ayrı puanlama kriterlerini karşılaması gerekirken, her bir ortak ayrı belge sunmadığı ve sadece ortaklardan birinin sunduğu belgeler üzerinden puanlama yapıldığı, Fiyat dışı unsur kapsamında sunulan belgelere ilişkin bilgilerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmediği, bu belgeler EKAP’a yüklenmediği ve idareye asıl veya noter onaylı suret şeklinde sunulmadığı, belgelerdeki bilgiler ile yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgilerin birbirine uygun olmadığı, 2) İhale üzerinde bırakılan istekli Famir Yapı A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının, aşağıda belirtilen nedenlerle hukuka aykırı olduğu: 2.1. Anılan istekliler tarafından açıklamaya ilişkin belgelerin kendisine süresinde sunulmadığı, söz konusu belgelerin her sayfasının pilot ve özel ortak tarafından imzalanıp kaşelenmediği, sadece pilot ortak tarafından imzalandığından, açıklamaların 4734 sayılı Kanun’a ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesine aykırı olduğu, Ayrıca, iş ortaklığında pilot veya özel ortak tarafından münhasıran diğer bir ortağa fiyat teklifi verilmesinde de hukuka uygunluk bulunmadığı, istekli sıfatı ortak girişime ait olduğundan, fiyat teklifinin de ortak adına değil, ortak girişim (istekli) adına düzenlenmesi gerektiği, 2.2.Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan belgelerin aslı veya onaylı suretlerinin sunulmadığı, Onaylı suret şeklinde sunulan belgelerin her sayfası onaylanmadığı, anılan istekliler tarafından yapılan açıklamalarda, farklı iş kalemlerinin analizlerinde yer alan aynı girdiler için farklı fiyatlar kullanılmak suretiyle Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırı olarak haksız avantaj sağlandığı, 2.3. Aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemleri için sunduğu analizlerin idarece verilen analiz formatına, birim fiyat tariflerine, ihale dokümanında tanımlanan yapım şartlarına ve Teknik Şartname’ye aykırı olduğu, hukuka aykırı şekilde sadece alış ya da satış faturası kullanılarak açıklama yapıldığı, analiz girdileri ve miktarlarının değiştirildiği, analiz girdilerinin tamamına yer verilmediği, girdilerin adları ve birimlerinin hatalı şekilde gösterildiği, idarece açıklanması istenen tüm girdiler açıklanmadığı, açıklanması istenilen ve istenmeyen analiz girdilerinin birimi, birim fiyatı, miktarları ile girdi tutarlarının gösterilmediği, 2.4.Analizlerde aritmetik hata yapılmış olup, yuvarlamadan ve aritmetik hatalardan kaynaklanan hesaplama hatalarının düzeltilmesi durumunda, bu isteklilerin düzeltilmiş analiz fiyatları, o iş kalemine ait teklif edilen birim fiyatın üzerinde olduğu, 2.5.Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.3. maddesine aykırı olarak, her bir analizde en az % 10 oranında yüklenici karı öngörülmediği, bazı analiz girdileri tutarının bir kuruşun altında belirlendiği ve analizlerdeki birim fiyatla miktarın çarpılması sonucu bulunan ve bir kuruşun üzerinde olan tutarların virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanmadığı, 2.6.Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5. ve 45.1.6’ncı maddeleri uyarınca, anılan istekliler tarafından yapılan açıklamalarda yer alan analiz girdileri için, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ihale ilan tarihi itibarıyla yayımlanmış cari yıl rayiç fiyatlarının kullanılması gerekirken, bir önceki yıla ait olan fiyatlar kullanıldığı ve bu suretle cari yıl birim fiyatlarının altında kalan fiyatların teklif edildiği, ayrıca cari yıl birim fiyat listesinde yer almayan, geçmiş yıllarda birim fiyatı yayımlanmış olan pozlara ilişkin rayiç fiyatların kullanıldığı, rayiç fiyatları kullanılan pozlar ile açıklama yapılması istenen pozların birbiriyle uyuşmadığı, kullanılan fiyatların Tebliğin 45.1.13’üncü maddesine göre de belgelendirilmediği, 2.7.Analizlerdeki işçilik bedellerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesine aykırı olarak 2025 yılı için yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında belirlendiği, işçilik maliyetleri için en az saatlik asgari ücretin esas alınması gerekirken işçilik maliyetleri de fiyat tekliflerine konu edilmiş ve bazı fiyat tekliflerinde “işçilik dahildir” ibaresine yer verilerek mevzuata aykırı açıklama yapıldığı, 2.8. idarece açıklanması istenilen iş kalemlerine ait her bir analizdeki tüm girdilerin ayrı ayrı gösterilerek fiyatlandırılması ve bu fiyatların Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde belgelendirilmesi gerekirken, bazı iş kalemlerinin bütün olarak tek bir fiyat teklifine konu edilmek suretiyle açıklama yapılmasının, Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.4 ile 45.1.13’üncü maddelerine aykırı olduğu, 2.9. toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin sunulmadığı, sunulan hesap cetvelindeki iş kalemlerinin eksik ve hatalı olduğu, ayrıca iş kalemlerinin miktarları, diğer bir anlatımla metrajlarının değiştirildiği, metrajlardaki söz konusu farklılık nedeniyle anılan isteklilerin iş kalemlerinin tamamı üzerinden sağladıkları fiyat avantajının, ihaleye teklif veren diğer isteklilerin teklif bedellerine göre sıralamada değişikliğe sebep olduğu, 2.10. İnşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş grupları için analiz sunulmaması halinde, bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması gerekirken, yapılan açıklamada malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı gösterilmediği, ayrıca malzeme ve montaj bedelinin ayrı ayrı belirtildiği iş kalemleri için sunulan fiyat teklifleri ve tutanaklarda da malzeme ve montaj bedellerinin ayrı ayrı tevsik edilmediği, tutanaklarda yer alan fatura bilgileri tablosundaki faturaların konu kısmında, malzemenin adı ve montaj işlemi ayrı ayrı belirtilmediği ve tek bir tutar üzerinden fiyatlandırıldığı, 2.11. Açıklama istenen nakliye girdileri için teklif edilen tutarların, idarece analizlerde belirtilen formüllere göre hesaplanması ve bu hesaplamada idarece öngörülen katsayıların ve nakliye mesafelerinin kullanılması gerekirken, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından nakliye mesafelerinin ve formüllerdeki katsayıların düşürülmesi, değiştirilmesi, analizlerdeki nakliye formülü yerine farklı formüllerin kullanılması, ayrıca K katsayısının 2025 yılı rayicinden düşük alınması ve bir kısım nakliye girdilerinin fiyat teklifi ile açıklanması suretiyle lehine haksız avantaj sağlandığı, anılan istekli tarafından nakliye mesafelerinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.15’inci maddesine aykırı şekilde tevsik edildiği, idarece açıklanması istenilen iş kalemlerinde belirlenen mesafelerden daha kısa mesafeler esas alınmak suretiyle açıklama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı, 2.12. Açıklamalarında kullanılan akaryakıt fiyatlarının, EPDK tarafından yayımlanan, İstanbul İli, Avrupa Yakasında bulunan bayiler adına beyan edilmiş fiyatların ortalamasını yansıtan En Yüksek İşlem Hacimli 8 Firmanın Akaryakıt Fiyatlarına İlişkin Raporda yer alan ve ihale ilan tarihi ile ihale tarihi (ihale tarihi hariç) arasında geçerli olan akaryakıt fiyatlarının % 90’ının altında olduğu, EPDK tarafından yayımlanan akaryakıt fiyatının TL/lt cinsinden hesaplanmasında, mazotun litre’den kg’ye dönüşümündeki yoğunluğun 0,820-0,845 kg/lt aralığında belirlenmediği, 2.13. Açıklama istenen analiz girdilerine ait fiyat tekliflerinin, Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre fiyat teklifine konu alanda faaliyette bulunan firmalardan alınmadığı ve bu hususu tevsik eden belgelerin idareye sunulmadığı, fiyat tekliflerinin Tebliğ’ni 45.1.13.1’inci maddesi gereğince gerekli ibareler yazılmak suretiyle ilgili meslek mensubu tarafından imzalanmadığı, fiyat tekliflerini veren firmalar ile bu teklifleri imzalayan ve onaylayan meslek mensupları arasında tam tasdik sözleşmesi veya beyannamelerini imzalamaya yetki veren bir sözleşme bulunmadığı ya da bu sözleşmelerin geçerlilik sürelerinin sona erdiği, söz konusu belgelerde, meslek mensubunun kaşesi ve imzası ile iletişim bilgileri ve fiyat teklifini veren kişiye ait imza ve kaşenin de eksik olduğu, Fiyat tekliflerindeki teklif sahibinin ve meslek mensubunun imzasının hem tutanaklardaki hem de tutanakların ekinde sunulması gereken imza sirkülerlerinde ve imza beyannamelerindeki imzalarla aynı olmadığı, fiyat teklifleri ve ekindeki tutanakların farklı kişiler tarafından imzalandığı, Fiyat tekliflerinin dayanağını teşkil eden faturaların, fiyat teklifine konu mala veya hizmete ilişkin olmadığı, fiyat tekliflerinde tarih, teklife konu malın veya hizmetin adı, birim fiyatı ve miktar bilgilerinin bulunmadığı, tekliflerde yer alan bilgiler ile tutanaklardaki bilgilerin farklı olduğu, tekliflerde yer alan tarih ve sayının tutanaklardaki ile uyumlu olmadığı, tekliflerin geçerlilik sürelerinin dolduğu, Satışlar dayanak alınarak düzenlenen fiyat tekliflerindeki birim fiyatların, satış tutarı tespit tutanaklarında gösterilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin, maliyetler dayanak alınarak düzenlenen fiyat tekliflerindeki birim fiyatların ise maliyet tespit tutanaklarında gösterilen ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olduğu, fiyat tekliflerini düzenleyen gerçek ya da tüzel kişiler tarafından, ihale komisyonunca belirlenen sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri/gruplarında kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının 1/20’si kadar alım ya da satım yapılmadığı, Ayrıca, fiyat teklifi veren firmaların yasal defter ve belgelerinde, ihale ilan tarihinden önceki son üç ay veya bundan önceki üç ay içinde fiyat teklifine konu mal veya hizmetin alış, satış veya üretimine ilişkin kayıt bulunmadığı halde, sırf aşırı düşük teklif açıklaması yapılabilmesini sağlamak amacıyla muvazaalı bir biçimde gerçekte olmayan işlemler varmış gibi gösterilerek fiyat teklifleri düzenlendiği, Fiyat teklifi veren kişi veya şirketlerin, faal durumda olmadıkları, vergi ve oda kayıtları da bulunmadığı, 2.14. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile stok tespit tutanağında, Tutanağa esas alınan son üç ay veya bundan önceki üç ay hatalı şekilde belirlendiği veya hiç belirlenmediği, tespit tutanakları Kamu İhale Genel Tebliğinin 45. Maddesine ve ekindeki Ek-O.5, Ek-O.6., Ek-O.7 ve Ek-O.8 standart formlarına aykırı şekilde düzenlendiği, stoklarda olduğu belirtilerek Stok Tespit Tutanağı kullanılmak suretiyle açıklama yapılan malın stoktaki miktarı, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olduğu halde, eksik kalan miktar için Genel Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılmadığı, İsteklinin kendi ürettiği ve aldığı mallara ilişkin maliyetlere dayanarak Ek-O.7 tutanağı ile yaptığı açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin ihale ilan tarihinden önceki son üç ay veya ondan önceki üç ay içinde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerektiği halde, belirtilen süreler içinde mevzuatta düzenlenen asgari miktarda alım yapılmadığı, Maliyet/satış tutarı ve stok tespit tutanaklarında, söz konusu tutanakların hangi mala ilişkin olarak düzenlendiği bilgisi ve tutanak tarih ve sayısı bulunmadığı, tutanaklarda mükellefin ve meslek mensubunun adı, soyadı/unvanı ile diğer bilgileri (meslek mensubunun bağlı olduğu oda, oda sicil ve kaşe numarası bilgileri gibi) geçici vergi beyanname dönemi, defterlerin tasdik makamı, noter tasdik tarihi ve sayısı bilgileri yazılmamış veya hatalı olarak ya da eksik yazıldığı, Söz konusu defterler, e-defter veya defter beyan sistemi gibi elektronik ortamlarda tutulduğu halde buna ilişkin açıklayıcı bilgiye tutanaklarda yer verilmediği, aynı fiyat teklifi kapsamında birden fazla mal için fiyat teklifi alınmasına rağmen, bu tekliflerin dayanağını teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında her bir mal için satış veya maliyet tutarının hesaplanması amacıyla ayrı bir tablo düzenlenmediği, İdareye ibraz edilen tutanakların ekinde meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri ile mükellef adına tutanağı imzalayanın imza beyannamesi ve Mükellef adına temsile yetkili olunduğunu gösterir ticaret sicil tasdiknamesi ya da Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, ayrıca vekile ait vekaletnameler ile vekilin imza beyannamesinin sunulmadığı, sunulan ticaret sicili gazeteleri veya tasdiknameleri ile vekaletnameler ise hem münferiden imza yetkisini, hem de üçüncü kişilere fiyat teklifi verilmesi yetkisini içermediği, ticaret sicili gazeteleri, ticaret sicili tasdiknamesi, imza beyannamesi ve vekaletnamelerdeki geçerlilik sürelerinin sona erdiği, meslek mensuplarının oda faaliyet belgeleri, fiyat tekliflerinin ve tutanakların meslek mensubunca onaylandığı tarihi kapsamadığı, meslek mensubunun faaliyet belgeleri, kendisi tarafından aslı gibidir şeklindeki tasdik yapılmadan sunulduğu, Açıklama yapan isteklilerin (pilot ve özel ortağın) defter kayıtlarının ve faturaların ilgili meslek mensuplarından istenmesi ve iddia konusu edilen hususlara yönelik tespit ve değerlendirmelerin bu belgeler incelenmek suretiyle yapılması gerektiği, anılan faturaların aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği tarihte mevcut olmadığı, bu yüzden Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde gözükmesinin belgenin gerçek bir belge olduğunu göstermediği, Bu nedenlerle, söz konusu faturaların Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine ne zaman gönderildiği, faturaların hangi tarihte e-fatura entegratör firmasına sunulduğu, faturaların hangi tarihte oluşturulduğu, hangi tarihte elektronik imza ile imzalandığı, aşırı düşük teklif açıklamasının idareye verildiği anda faturanın düzeltme beyannamesinin verilip verilmediği hususları ile sahte ve gerçekte olmayan faturalarla açıklama yapılıp yapılmadığının tespiti için e-fatura yazılımı log kayıtları dahil detaylı bilgilerin Gelir İdaresi Başkanlığından istenilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: … b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; … 2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler, b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler …” hükmü, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “… b) Benzer iş: İhale konusu iş veya işin bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri itibariyle benzer özellikteki işleri, … d) İş deneyim belgesi: Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini, … ı) Esaslı unsur: Proje bütünlüğü çerçevesinde yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubunu, i) İş grubu: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin eki Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesindeki ilgili iş grubunu, ifade eder. …” hükmü, “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur. (2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için; a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen, … işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur. … (6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20’sini sağlaması zorunludur. … (7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının % 40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler. … (17) Bu Yönetmeliğin 43 üncü maddesinin sekizinci fıkrasına göre düzenlenenler hariç olmak üzere belge düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek iş deneyim belgelerinde; belgeye konu işin esaslı unsuru ile belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımına yer verilir. Ancak, işin amacı ile işlevini gerçekleştirecek seviyede veya bir iş grubuna ilişkin aşama ve kısımları içerecek şekilde tamamlanmaması gibi hallerde esaslı unsur belirtilmez ve belgede buna ilişkin açıklamaya yer verilerek işin tamamlanan aşama ve kısımları belirtilir.” hükmü, “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez. (2) İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir. (3) İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerden edinilen iş deneyim belgelerindeki tutarlar, aday veya isteklinin belge sahibi iş ortaklığındaki hisse oranları esas alınarak değerlendirilir. … (5) İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde; … c) İş denetleme ve iş yönetme belgelerinde, 1) Belgeye konu işin geçici kabul tarihinin ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son on beş yıl içinde olması kaydıyla, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında fiilen denetleme veya yönetme faaliyetinde bulunulmuş olması, şartı aranır ve geçici kabul tarihi veya gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaştığı tarihin, ihale ilk ilan veya davet tarihi ile ihale veya son başvuru tarihi arasında olduğu işler de bu kapsamda değerlendirilir. (6) İş deneyim belge tutarlarının değerlendirilmesinde; … b) Denetim veya yönetim faaliyetleri nedeniyle alınan belge tutarları beşte bir oranında, dikkate alınır. …” hükmü, “ Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi ” başlıklı 61’inci maddesinde “ (1) Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. (2) (Ek fıkra: 18/05/2024-32550 R.G./30. md., yürürlük: 15/06/2024) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına eşit veya bu değerin üzerinde olan ve birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen işlerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak belirlenmesi zorunludur. (3) (Ek fıkra: 18/05/2024-32550 R.G./30. md., yürürlük: 15/06/2024) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi halinde fiyat ve fiyat dışı unsurlar puanlanır. Fiyat puanlamasında en düşük geçerli teklif tutarı veya sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı kullanılır. Fiyat dışı unsurların puanlamasında ise 62 nci maddede belirtilen unsurlar esas alınır.” hükmü, “Fiyat dışı unsurlar ve bu unsurlara yönelik düzenleme” başlıklı 62’nci maddesinde “(1) İhale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilir. (2) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde; fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yöntemi ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgeler idari şartnamede açıkça belirtilir. (3) Fiyat dışı unsurlar, bir marka veya model esas alınarak rekabeti ortadan kaldırıcı bir şekilde belirlenemez. (4) Fiyat dışı unsurlara, bu unsurların parasal değerlerine veya nispi ağırlıklarına ve hesaplama yöntemine yönelik düzenlemeyi yapan birim veya görevliler tarafından gerekçeli bir açıklama belgesi hazırlanır ve bu belge ihale onay belgesinin ekinde yer alır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar” başlıklı 53.3’üncü maddesinde “53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda, fiyat ve fiyat dışı unsurlar dahil toplam değerlendirme puanının yüz tam puan üzerinden hesaplanması ve aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir. 53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olmayacak şekilde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir. 53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir. 53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabilir. Bu kapsamda; … h) İhale konusu iş kapsamındaki iş kalemleri/iş gruplarının belirli bir miktarının daha önceki bir işte gerçekleştirilmiş olması, hususları ile idare veya Kurum tarafından belirlenen benzeri diğer hususların biri, birkaçı ya da tamamı fiyat dışı unsur olarak kullanılabilir. … 53.3.5. Fiyat dışı unsur puanlamasında belirlenen unsurların niteliğine uygun düştüğü ölçüde; a) Asgari ve azami değerler arasında kalan ara değerler için doğrusal orantı yapılır. b) İş ortaklığının puanı, her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Ancak 53.3.4 üncü maddenin (ç) bendinde yer alan unsurun puanlamasında ortaklardan biri veya birkaçı tarafından aranan kriterin sağlanması yeterlidir. Teklif fiyatı puanlaması; en düşük geçerli teklif tutarı veya 45 inci maddeye göre hesaplanan sınır değer ya da bu değerin üzerindeki ilk geçerli teklif tutarı referans değer alınarak yapılabilir. Bu durumda toplam değerlendirme puanı 100 olmak kaydıyla referans değere 50’den az olmamak üzere ihale dokümanında belirlenen tam puan verilir. Puanlama, teklif tutarları ile referans değer arasındaki farka bağlı olarak aşağıdaki formüle göre yapılır....” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak, Akıllı Kart Basım ve Üretim Merkezi Yapım İşi b) Türü: Yapım işleri c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği … e) Miktarı: Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak, Akıllı Kart Basım ve Üretim Merkezi Yapım İşi Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır…” düzenlemesi, “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir. … 7.5. Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler: 7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan, … işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin % 50'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir. İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 80'ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az % 20'sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur. … 7.6. Benzer iş olarak kabul edilecek işler aşağıda belirtilmiştir: Kamu İhale Kurumu'nun Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ'inde ( Resmi Gazete Sayısı: 27961, Resmi Gazete Tarihi 11.06.2011) yer alan ve (B) ÜST YAPI (BİNA) İŞLERİ ana başlığı altında bulunan B-III.GRUP bina işleri …” düzenlemesi, “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” başlıklı 35’inci maddesinde “35.1. Bu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirlenecektir. 35.1.1. Hesaplamada Kullanılacak Formül:Toplam Puan=Teklif Fiyatı Puanı + Fiyat Dışı Unsur Puanı İsteklinin Toplam Puanı hesaplanırken; Toplam Puan = (Teklif Tam Puanı - (´En Düşük Geçerli Teklif Tutarı-Teklif Fiyatı´ X Teklif Tam Puanı / En Düşük Geçerli Teklif Tutarı)) + Fiyat Dışı Unsur Puanı Teklif Fiyat Puanı:60 Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:40 Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: Diğer (Manuel Giriş) (Alınabilecek Azami FDU Puanı : 40 ) Numune Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır Demonstrasyon Değerlendirmesinde Kullanılacak Mı?: Hayır İş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanı her bir ortağın hesaplanan puanlarının ortaklık oranları ile çarpılması suretiyle bulunan puanların toplamıdır. Fiyat Dışı Unsur Tanımı Fiyat Dışı Unsur Puanı Teklif Fiyat Puanı:60 Fiyat Dışı Unsur (FDU) Puanı:40 … Fiyat Dışı Unsur Değerlendirme Yöntemi: İsteklinin benzer iş kapsamında yapmış olduğu kapalı alan (Alınabilecek Azami FDU Puanı: 40) İstekli ayrı ayrı işler veya tek işe ilişkin olarak son beş yıl içinde toplam 60.000 m² ve üzeri kapalı alan inşaatı yapmış olması halinde istekli tam puan olan 40 tam puan alacaktır. İstekli ayrı ayrı işler veya tek işe ilişkin olarak son beş yıl içinde toplam 40.000 m² ile 60.000 m² arasında kapalı alan inşaatı yapmış olması halinde istekli 20 puan alacaktır. İstekli ayrı ayrı işler veya tek işe ilişkin olarak son beş yıl içinde toplam 20.000 m² ile 40.000 m² arasında kapalı alan inşaatı yapmış olması halinde istekli 10 puan alacaktır. İstekli ayrı ayrı işler veya tek işe ilişkin olarak son beş yıl içinde toplam 20.000 m² altında ise 0 (sıfır) puan alacaktır. 40 35.1.2. Fiyat dışı unsurların değerlendirilmesine ilişkin bilgi ve belgeler yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilecektir. ...” düzenlemesi, Yapım İşlerinde İş Grupları Tebliği’nin 2’nci maddesinde “… 2.8. İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun belirlenmesinde, işin yapım amacı ile işlevinin ve/veya yapılan toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımının göz önünde bulundurulması gerekmektedir. … Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında “İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz. Ancak, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamı değerlendirilir.” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre, birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, belgeye konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olması halinde belge tutarının tamamı dikkate alınır. … İş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olmaması halinde ise, sadece ihale konusu işe veya benzer işe uygun nitelikteki işler değerlendirmeye alınır. …” açıklamaları yer almaktadır. Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin ekinde yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde bulunan “(B) ÜSTYAPI (BİNA) İŞLERİ” aşağıdaki şekildedir: (B) ÜSTYAPI (BİNA) İŞLERİ I. GRUP: BİNA İŞLERİ 1. Taşınmaz kültür varlıklarının restorasyon işleri 2. Taşınmaz kültür varlıklarının rekonstrüksiyon işleri 3. Taşınmaz kültür varlıklarının fonksiyon değiştirme işleri II. GRUP: BİNA İŞLERİ … 11. Toplu konut işleri (sosyal donatısı ile birlikte 50.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı) … 15. Yüksek yapılar (30 kat üzeri ve 25.000 m2 ve üstü yapı inşaat alanı) … III. GRUP: BİNA İŞLERİ 1. BII. Grup işler 2. BI. ve BII. Grubu işlerin dışındaki bina işleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayınlanan 2021 yılına ilişkin “Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri” tablosunda “ IV. Sınıf Yapılar ” başlığı altında “ C Grubu Yapılar 2.480,00 ” “… 11 Konutlar Yapı yüksekliği 30,50 m ile 51,50 m arası – 51,50 m dahil yapılar… ” bilgileri yer almaktadır. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasının (a) bölümüne ilişkin yapılan inceleme ve tespitler aşağıdaki şekildedir: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü tarafından 17.04.2025 tarihinde açık ihale usulü ve götürü bedel üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen “Yüksek Güvenlikli Matbu Evrak ve Akıllı Kart Basım Üretim Merkezi” yapım işi ihalesi olduğu, söz konusu ihaleye ilişkin 25.06.2025 onay tarihli ihale komisyonu kararına göre, sınır değerin 571.282.083,00 TL olarak belirlendiği, 2 istekliye aşırı düşük teklif sorgulama yazılarının gönderildiği, anılan isteklilerce sunulan açıklamaların mevzuata uygun olduğu değerlendirilerek ihale üzerinde bırakılan istekli olarak Famir Yapı A.Ş.nin, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığının belirlendiği görülmüştür. Söz konusu ihale komisyonu kararında, isteklilere ait mevzuata uygun olan iş deneyim belgelerinin EKAP üzerinden güncellendiği, akabinde İdari Şartname’nin 35.1.1’inci maddesine göre fiyat dışı unsur değerlendirme yöntemi ile 18 isteklinin değerlendirmeye tabi tutulduğu, ihale komisyonu tarafından fiyat dışı unsur puanları hesaplandıktan sonra EKAP fiyat dışı unsur tanımlama modülünden, isteklilerin ve ortak girişimlerin toplam kapalı alan inşaat alanları “metrekare” bilgisi ve puanlarının sisteme girildiği, iş ortaklıklarında fiyat dışı unsur puanının ortaklık oranları ile çarpılması sonucunda verildiği açıklanmıştır. Bunun sonucunda ihale üzerinde bırakılan istekli Famir Yapı A.Ş.nin teklif puanı 60, fiyat dışı unsur puanı 40 olmak üzere toplam 100 puan aldığı, en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığının teklif puanı 57,8020, fiyat dışı unsur puanı 39,7 olmak üzere toplam 97,5020 puan aldığı görülmüştür. İdari Şartname’nin 35’inci maddesinde, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği, “isteklilerin benzer iş kapsamında yapmış olduğu kapalı alan”ın fiyat dışı unsur değerlendirme yöntemi olarak belirlendiği, söz konusu istekliler tarafından ayrı ayrı işler veya tek işe ilişkin olarak son beş yıl içinde toplam 60.000 m² ve üzeri kapalı alan inşaatı yapılmış olması halinde tam puan olan 40 tam puan alacakları, 40.000 m² ile 60.000 m² arasında yapılmış olması halinde 20, 20.000 m² ile 40.000 m² arasında yapılmış olması halinde 10, 20.000 m² altında ise 0 (sıfır) puan alınacağı aynı düzenlemede yer almaktadır. Söz konusu düzenlemeden, idarece isteklilerin benzer işe uygun olarak yapmış oldukları kapalı alan yapım işlerinin fiyat dışı unsur puanlamasında belirlenen unsur olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. İhale dokümanında yer alan “Yeterlik bilgileri tablosu standart formu”nun “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler” başlıklı bölümünde “EKAP’a kayıtlı olan iş deneyim belgesi”, “EKAP’a kayıtlı olmayan iş deneyim belgesi”, “İş deneyim belgesi düzenlenemeyen hallerde iş deneyimini gösteren diğer belgeler”, “Mezuniyet Belgesi/Diplomalar”,“İş Bitirme/Durum/Yönetme/Denetleme Belgesinin Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Tespit Belgesi”, “Mezuniyet Belgesinin Kullanılmasına İlişkin Ortaklık Durum Belgesi” kısımlarının yer aldığı, anılan tablonun en son bölümünde “Fiyat dışı unsur” isimli ayrı bir bölüm açıldığı, söz konusu bölümün açıklamasında “Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi durumunda sunulacaktır.” ifadesinin yer aldığı görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan istekli Famir Yapı A.Ş.ye ait YBT’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler” başlıklı ve “Fiyat dışı unsur” başlıklı bölümünde iş deneyim belgesine ilişkin olarak “29535-Y-KAİ-654-1” numarasının beyan edildiği, beyan edilen numarayla EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde elde edilen iş deneyim belgesinin 11.04.2025 tarih ve 29535-Y-KAİ-654-1 sayılı yüklenici iş bitirme belgesinin anılan istekli adına düzenlendiği, belgede iş sahibinin “Başakkent İnş. Trz. Org. San. ve Tic. A.Ş.”, işin adının “453 bağımsız bölümlü inşaat projesi (80120,31 m²)” olduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Betonarme çerçeveli sistem – 4C” ve belgeye konu esaslı unsurun “C4” olarak belirtildiği, anılan belgede sözleşme tarihinin 14.10.2021, geçici kabul tarihinin 17.05.2024 ve belge tutarının 168.893.613,48 TL olduğu görülmektedir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarlarının iş deneyiminde değerlendirmeye alınmayacağı, ancak iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe uygun olması halinde iş deneyim belgesi tutarının tamamının değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca 4734 sayılı Kanun’da “esaslı unsur”un yapının amacı ile işlevi ve/veya gerçekleştirilen toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımı göz önünde bulundurularak belirlenen ana iş grubu şeklinde tanımlandığı görülmektedir. Yapım İşlerinde İş Grupları Tebliği’nde isteklilere ait iş deneyim belgelerine konu işin esaslı unsurunun belirlenmesinde, işin yapım amacı ile işlevinin ve/veya yapılan toplam iş tutarı içerisindeki farklı iş gruplarına ait tutarların dağılımının göz önünde bulundurulması gerektiği, buna göre birden fazla gruptan işleri içeren iş deneyim belgelerinde, belgeye konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olması halinde belge tutarının tamamının dikkate alınacağı, iş deneyim belgesine konu işin esaslı unsurunun ihale konusu iş veya benzer işe ilişkin olmaması halinde ise, sadece ihale konusu işe veya benzer işe uygun nitelikteki işler değerlendirmeye alınacağı açıklanmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekliye ait YBT’de bilgileri beyan edilen iş deneyim belgesine konu işin “80.120,31 m² 453 bağımsız bölümlü inşaat projesi” işi olduğu, belgede esaslı unsurunun C4 olarak belirlendiği görülmüştür. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığının pilot ortağı olan Eray Aktay’a ait YBT’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler” başlıklı bölümünde 4 adet iş deneyim belgesine ilişkin bilgilerin beyan edildiği, anılan tablonun “Fiyat dışı unsur” başlıklı bölümünde iş deneyim belgesine ilişkin olarak “2023/317983-7106810-1-1” numaralı iş deneyim belgesinin beyan edildiği, beyan edilen bilgilerle EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde elde edilen iş deneyim belgesinin 16.01.2025 tarih ve 2023/317983-7106810-1-1 sayılı yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, söz konusu belgenin Eray Aktay , Hevsel Petrol İnş. Nak. Mad. Sos. Hzm. San. ve Tic. Ltd. Şti., MEP Gayr. İnş. A.Ş. İş Ortaklığı adına düzenlendiği, ortaklık oranlarının sırasıyla %44, %43 ve %13 olduğu, belgede iş sahibinin “Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı” , işin adının “Osmaniye İli Düziçi İlçesi Gökçayır Mahallesi 1. Etap 534 Adet Konut İnşaatları İle Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi” olduğu, uygulanan yapı tekniğinin “Tünel kalıp sistemiyle 534 adet konut inşaatı ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi (yapı ruhsatına esas toplam yapı inşaat alanı:80.076,70 m², kat sayısı: konutlar 5’er ve 6’şar katlı)” ve belgeye konu esaslı unsurun “B II Üst Yapı (BİNA) İşleri” olarak belirtildiği, anılan belgede sözleşme tarihinin 13.04.2023, geçici kabul tarihinin 31.05.2024 ve belge tutarının 888.397.986,70 TL olduğu görülmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığının özel ortağı olan Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş.ye ait YBT’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler” başlıklı bölümünde 2 adet iş deneyim belgesine ilişkin ilişkin bilgilerin beyan edildiği, anılan tablonun “Fiyat dışı unsur” başlıklı bölümünde iş deneyim belgesine ilişkin olarak “139-Y-KK-8-1” numaralı iş deneyim belgesinin beyan edildiği, beyan edilen bilgilerle EKAP üzerinden yapılan sorgulama neticesinde elde edilen iş deneyim belgesinin 05.03.2025 tarih ve “139-Y-KK-8-1” ayılı yüklenici iş bitirme belgesi olduğu, söz konusu belgede iş sahibinin “Malatya İnşaat Emlak Nato Milli Savunma Bakanlığı MSB Bağlıları” , işin adının “4’üncü Komd. Tug. K.lığı. Şehit Albay Suat Karardağ Kışlası Tug. Kh. Binası, 52 Üniteli Per. Hiz. Des. Tes. Ve 30 yataklı revir, 5 Ad. Araç sundurması, genel dershane, kışla içi yolların onarım işi” olduğu ve belgeye konu esaslı unsurun “B III” olarak belirtildiği, anılan belgede sözleşme tarihinin 25.07.2007, geçici kabul tarihinin 22.04.2010 ve belge tutarının 11.074.945,55 TL olduğu, Belge tutarının iş grupları itibariyle dağılımı “ -İnşaat imalatları (%84,93) BIII Grubu işler, -Mekanik tesisat imalatları (%8,31), CI ve CII Grubu işler, -Elektrik tesisat imalatları (%6,76) DIII ve DIV Grubu işler ” şeklinde düzenlenmiştir. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasının (a) bölümüne ilişkin hukuki değerlendirme aşağıdaki şekildedir: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin sadece fiyat esasına belirleneceği gibi, fiyat ile birlikte fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak da belirleneceği, ihale konusu işin özelliği göz önünde bulundurularak işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer, süre gibi unsurların idarece fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği, söz konusu unsurlara ilişkin olarak niceliksel ve niteliksel belirlemeler yapılabileceği, Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceği ihalelerde, fiyat dışı unsurların parasal değerleri veya nispi ağırlıkları ile hesaplama yönteminin ve bu unsurlara ilişkin değerlendirmenin yapılabilmesi için sunulacak belgelerin İdari Şartname’de açıkça belirtileceği, Kamu İhale Tebliği’nde fiyat dışı unsurlara ilişkin örneklerin tadadi olarak sayıldığı, Başvuru konusu ihalede idare tarafından İdari Şartname’nin 35’inci maddesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin fiyat ile birlikte fiyat dışı unsurların da dikkate alınarak belirleneceğinin düzenlendiği, fiyat dışı unsur olarak “isteklilerin benzer iş kapsamında yapmış oldukları kapalı alan”ların belirlendiği görülmüş olup, fiyat dışı unsur düzenlemeleri süresi içerisinde itirazen şikayete konu edilmediğinden mevcut haliyle kesinleştiği, değerlendirmenin de bu düzenlemeye uygun yapılması gerektiği, söz konusu düzenlemeden isteklilere ait iş deneyim belgelerine konu işlerin benzer işe uygun olarak gerçekleştirilen kapalı alanlara ilişkin kısımların değerlendirmeye alınacağı anlaşılmaktadır. Yapılan inceleme ve yukarıda yer verilen tespitler neticesinde, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin ekinde yer alan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Listesi”nde “(B) ÜSTYAPI (BİNA) İŞLERİ”nin 1,2 ve 3’üncü grup olarak sayıldığı, İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde benzer işin idarece “ Kamu İhale Kurumu'nun Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ'inde ( Resmi Gazete Sayısı: 27961, Resmi Gazete Tarihi 11.06.2011) yer alan ve (B) ÜST YAPI (BİNA) İŞLERİ ana başlığı altında bulunan B-III.GRUP bina işleri” olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan Famir Yapı A.Ş. ait iş deneyim belgesine konu işin “80.120,31 m² 453 bağımsız bölümlü inşaat projesi işi” olduğu, Anılan istekliye ait YBT’de bilgileri beyan edilen iş deneyim belgesine konu işin “80.120,31 m² 453 bağımsız bölümlü inşaat projesi” işi olduğu, belgede esaslı unsurunun C4 olarak belirlendiği görülmekle birlikte belge üzerinde yer alan yapı birim m² fiyatı ve 4C ifadelerinden söz konusu belirlemenin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayınlanan 2021 yılına ilişkin “Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri” tablosunda “ IV. Sınıf Yapılar ” başlığı altında “ C Grubu Yapılar 2.480,00 ” kapsamında yapıldığının anlaşıldığı, belge konusu işin esaslı unsurunun belgeyi düzenleyen idarece Yapım İşlerinde İş Grupları Tebliği’ne uygun belirlenmediği, ancak belgedeki bilgilerde “453 bağımsız bölümlü inşaat projesi (80120,31 m²)” hususuna yer verildiği görülmüş olup İdari Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde B-III olarak belirlenen benzer iş grubuna uygun olduğu değerlendirilmiştir. Ayrıca iş deneyim belgesinin son beş yıl içerisinde yapılan bir işe ilişkin olduğu ve belgede yer verilen inşaat alanının 80.120,31 m² olduğu anlaşıldığından fiyat dışı unsur kriterlerinde tam puan için gereken 60.000 m² şartını sağladığı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin anılan istekliye yönelik iddiaları yerinde bulunmamıştır. Öte yandan esaslı unsuru hatalı olarak belirlenmiş olan söz konusu iş deneyim belgesinin iptal edilip mevzuata uygun olarak yeniden düzenlenmesi için belgeyi düzenleyen Başakşehir Belediye Başkanlığı’na bildirimde bulunulması gerekmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Eray Aktay - Rema Yapı ve Mimarlık A.Ş. İş Ortaklığı tarafından yeterlik bilgileri tablosunda bilgileri beyan edilen iş deneyim belgelerine konu işlerin benzer işe uygun olduğu, belge tutarlarının ihale dokümanında istenilen yeterlik kriterlerini karşıladığı, pilot ortak tarafından sunulan iş deneyim belgesinin son beş yıl içerisinde yapılan bir işe ilişkin olduğu ve belgede yer verilen inşaat alanının 80.076,70 m² olduğu anlaşıldığından fiyat dışı unsur kriterlerinde tam puan için gereken 60.000 m² şartını sağladığı değerlendirildiğinden başvuru sahibinin anılan istekliye yönelik iddiaları da yerinde bulunmamıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. (3) Kuruma itirazen şikayet süresi; şikayet veya itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler; … c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi, ç) Şikayet üzerine idare tarafından verilen kararın bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, on gün içerisinde karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini, d) İhalenin iptali kararına karşı yapılan itirazen şikâyet başvurularında ise iptal kararının bildirildiği veya bildirilmiş sayıldığı tarihi, izleyen günden itibaren başlar. (2) Tatil günleri sürelere dahildir. Sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde, süre tatil gününü izleyen ilk iş gününün bitimine kadar uzar. Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayet başvurularının, ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılması zorunludur.” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez ” hükmü, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “… İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikayet başvurusunun incelenmesinde idareye başvurusu konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz” açıklaması yer almaktadır. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasının (b) bölümüne ilişkin yapılan inceleme ve tespitler aşağıdaki şekildedir: Başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda, itirazen şikayet dilekçesinde yer alan yukarıda 1’inci iddianın (b) bölümünde yer verilen iddialara yer verilmediği, ancak itirazen şikayet başvurusunda idareye şikayete konu edilmeyen söz konusu hususlara ilişkin iddialara yer verildiği, 1’inci iddianın (b) bölümünde yer alan iddiaların 03.07.2025 tarihli idareye şikâyet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddiaların ilk kez 21.07.2025 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı görülmüştür. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin yapılan inceleme ve tespitler aşağıdaki şekildedir: Yine başvuru sahibinin idareye şikayet başvurusunda aşırı düşük tekliflere yönelik genel ifadelere yer verildiği ve aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin sunduğu açıklamalara yönelik herhangi bir iddiaya yer verilmediği, ancak itirazen şikayet başvurusunda idareye şikayete konu edilmeyen iddialara yer verildiği, söz konusu 2’nci iddianın 03.07.2025 tarihli idareye şikâyet başvurusuna konu edilmediği, söz konusu iddianın ilk kez 21.07.2025 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikâyet başvurusunda yer aldığı görülmüştür. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan hüküm ile İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan açıklama şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğini açıkça ifade etmektedir. Dolayısıyla; söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca, başvuru sahibi tarafından öncelikle idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerektiğinden ve bu iki aşamalı idari başvuru yolunda şikayet yoluna başvurulmadan itirazen şikayet yoluna başvurulamayacağından, şikayet başvurusunda ileri sürülmeyen iddiaların da itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülmesi mümkün olamayacaktır. Bu çerçevede şikayet başvurusu; Kurul kararının alınmasından önceki süreçte uyuşmazlık konusu hususla ilgili tarafların haklarını veya mevcut hukuki durumlarını sınırlayan ya da değiştiren bir zorunlu idari başvuru yolu olup, idarelere kendi vakıa, gerekçe ve delillerini ileri sürme fırsatı tanıyarak Kurul kararına ilişkin idari usulün bir parçası olması nedeniyle, önemli bir usuli güvence teşkil etmektedir. Netice itibarıyla, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların, şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararda belirtilen hususlar hariç, itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır. Buna göre, başvuru sahibinin iddiasının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan uyuşmazlık konusu olan iddiaların bunu ileri süren istekliler tarafından iddia konusu hususun farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde bu iddiaları incelemek ve sonuçlandırmakla yetkili makamlar nezdinde ileri sürülmesi de gerekmektedir. Buna göre, idareye şikâyet başvurusunda dile getirilmeyen hususların itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, idareye sunulan şikayet dilekçesinde bulunmayan ancak Kuruma sunulan itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddiaların incelenmesinin Kurumun yetkisi dahilinde olduğu ileri sürülse dahi, söz konusu iddianın, farkına varıldığı veya varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içerisinde ileri sürülme zorunluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla süresinde ileri sürülmeyen iddiaların da süre aşımı sebebiyle Kurum tarafından incelenmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu itibarla, başvuru sahibinin idareye şikayete konu edilmeyen bahse konu iddialarını uyuşmazlığa konu hususu öğrendiği ihale komisyonu kararının tebliğ tarihi 25.06.2025 tarihini izleyen günden itibaren on gün içinde idareye yazılı şekilde ileri sürmesi, bir diğer deyişle başvuruda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra itirazen şikâyet başvurusuna konu edildiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının süre yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda herhangi bir aykırılık tespit edilmemiştir. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin, iddialarının tamamında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde “başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması” koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, 1- 4734 sayılı Kanunun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, 2- 11.04.2025 tarih ve 29535-Y-KAİ-654-1 sayılı iş bitirme belgesinin iptal edilip mevzuata uygun olarak yeniden düzenlenmesi için belgeleri düzenleyen Başakşehir Belediye Başkanlığı’na bildirimde bulunulmasına, Oybirliği ile karar verildi.