Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -2-53 (Devralma) Karar Sayısı : 04-49/669 -169 Karar Tarihi : 29.7.2004 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN B- RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Fatma GÖZLÜKAYA C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - Re sen D- TARAFLAR : - Schneider Electric SA 43 -45 Boulevard Franklin Roosevelt 92500 Rueil -
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2004 -2-53 (Devralma) Karar Sayısı : 04-49/669 -169 Karar Tarihi : 29.7.2004 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN B- RAPORTÖRLER : Ali ARIÖZ, Fatma GÖZLÜKAYA C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - Re sen D- TARAFLAR : - Schneider Electric SA 43 -45 Boulevard Franklin Roosevelt 92500 Rueil -Malmaison Fransa Temsilcisi: Nilüfer Çakmaklı Eski Büyükdere Cad. No: 22 Park Plaza Kat:11 Maslak/İstanbul - NKT Holding A/S NKT Alle 1 DK -2605 Brondby - A. Ahlstrom Corporation PO Box 329 Etelaesplanadi 14 FIN 00101 Helsinki E- DOSYA KONUSU : Schneider Electric SA nın Lexel A/S yi devralması işleminin re sen incelenmesi. F- DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu 25.12.2003 tarih, 03 -83/1002 -404 sayılı kararı ile Schneider Electric S.A. nın (Fransa) Lexel A/S yi (Danimarka) devralmasına ilişkin işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca bildirime tabi ve izin verilebilir bir işlem olup olmadığının re sen incelenmesine karar vermiştir. Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 23.7.2004 tarih, 2004 -2-53/Ö.İ. -04-A.A. sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 26.7.2004 tarih, REK.0.06.00.00/100 sayılı Başkanlık önergesi ile 04 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 04-49/669 -169 2 G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu devralma işleminin 1997/1 sa yılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, ancak, devralma işlemi sonucunda Kanun un 7. maddesine aykırı bir durum oluşmadığı gerekçeleri ile söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği, bununla birlikte inceleme konusu işlemin 1999 yılınd a gerçekleştiği ancak 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi uyarınca izne tabi bir işlem olmasına karşın Rekabet Kurumu na süresi içinde bildirilmediği, dolayısıyla ilk bakışta taraflar hakkında süresi içinde bildirilmeme eylemi sebebiyle aynı Kanun un 16. madd esinin (c) bendi uyarınca idari para cezası uygulanabileceği izlemini doğurduğu, bununla beraber, işlemin 1999 yılında gerçekleştiği, buna bağlı olarak bildirim yükümlülüğünün bu tarih itibariyle ortaya çıktığı göz önüne alındığında bildirmeme eyleminin 40 54 sayılı Kanun un 19. maddesinin (a) maddesinde düzenlenen 3 yıllık zamanaşımına uğradığı, dolayısıyla taraflar hakkında aynı Kanun un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası verilemeyeceği ifade edilmiştir. H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. T araflar H.1.1. Schneider Electric SA (Schneider) Fransa yasaları uyarınca kurulmuş, elektrik dağıtımı, endüstriyel kontrol ve otomasyon alanlarında ürün ve sistem imalatı ve pazarlamasında faaliyet göstermekte olan bir şirkettir. Dönem itibarıyla Schneider Türkiye de sadece Schneider Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Schneider Elektrik) aracılığı ile faaliyet göstermektedir. Şirketin 1998 yılında elektrik dağıtımı, endüstriyel kontrol ve otomasyon alanlarında ürün ve sistem imalatı ve pazarlamasından elde e ttiği Türkiye cirosu TL dir ( Euro). H.1.2. NKT Holding A/S Danimarka yasaları uyarınca kurulmuş olan NKT Holding A/S, sanayi sektöründe faaliyet gösteren ve enerji satış şirketlerine ürün ve hizmet tedarikinde bulunan bir dizi şirketin dahil olduğu NKT grubununun lideridir. H.1.3. A. Ahlstrom Corporation Finlandiya yasaları uyarınca kurulmuş olan A. Ahlstrom Corporation, global ölçekte faaliyet gösteren, özel sektöre ait bir kağıt ve mühendislik grubudur. A. Ahlstrom Corporation ın şirketleri, kağıt ham ırı ve kağıt sektörüne sistem ve teçhizat satışı yapmakta ve özel kağıtlar ile dönüştürülmüş ürünler üretmektedir. Lexel ise 1995 yılında NKT Holding A/S ile A. Ahlstrom Corporation arasındaki bir ortak girişim olarak kurulmuştur. Elektrik tesisatı malzeme leri, tesisat sistemleri ve güvenlik ve akıllı sistemler üretip pazarlamaktadır. Dönem itibarıyla, Lexel in Türkiye deki iştirakleri Metesan -Lexel Elektrik Malzeme Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Metesan -Lexel) ile kauçuk ürünleri üretimi ve satımı alanında faali yet gösteren Metelastik Kauçuk ve Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş. dir. Lexel in 1998 yılında elektrik tesisatı malzemeleri, tesisat sistemleri ve 04-49/669 -169 3 güvenlik ve akıllı sistemler üretimi ve satışından elde ettiği Türkiye cirosu TL dir. H.2. İlgili Pazar H.2.1 . İlgili Ürün Pazarı Taraflar AB Komisyonu na yapmış oldukları bildirimde, ilgili ürün pazarını genel olarak, binalara ait elektrik dağıtım teçhizatları, haberleşme ile kontrol parçaları ve sistemleri olarak belirleyerek, bu pazarın beş alt segmente ayrıla bileceğini ifade etmişlerdir. Buna göre, taraf teşebbüslerin tüm dünyada çapında faaliyet gösterdikleri alanlar aşağıda yer verilen alt segmentlerden oluşmaktadır: Ana tevzi tabloları (orta ve düşük gerilimli elektrik): Kabinler, orta gerilimli devre anah tarları, düşük gerilimli devre kesiciler, transformatörler ve sigortalar . Dağıtım paneli tabloları (düşük gerilim): Kabinler, düşük gerilim devre kesiciler, kontrol/kumanda cihazları (enerji kontrolü ve ölçümü), sigortalar ve minyatür devre kesiciler. Kablo merdivenleri ve tablaları: Madeni, alüminyum ve plastik kablo taşıyıcılar. Nihai düşük gerilimli panel -tablolar: Küçük plastik veya metal kabinler ile devre kesiciler, toprak kaçağa karşı koruma üniteleri, yıldırıma karşı korunma (paratoner), ölçüm ve regülasyon (ayar) cihazları ile haberleşmede kullanılan BUS cihazları gibi din raylı parçalar. Tel bağlantı cihazları ve sistemleri (ambiyans segmenti): Akıllı sistemler de dahil olmak üzere anahtarlar ve prizler: Parçaları: Anahtarlar, soketler, aydın latma armatürleri rabıtaları, ortak (tasarım) aksesuarları, endüstriyel kullanım ürünleri, elektronik tesisat parçaları. Kontrol sistemleri: Sensörler ve kumanda servisleri de dahil olmak üzere kablo bağlantı cihazları. Güvenlik ve emniyet sistemleri: Yangın alarmı, hırsız alarmı, giriş kontrolü, video gözetimi, acil durum aydınlatması, sosyal yaşam tesisleri vb. Haberleşme şebekesi sistemleri: Konnektörler, kumanda şalterleri (kumanda panosu) ve ilgili parçalar. Elektrikli aksesuarlar: Kutular, sabitlem e materyalleri ve kablaj malzemeleri . Şebeke sistemleri : Zemin kutuları, duvar şebekesi sistemleri, direkler vb. yatay ve dikey servis taşıyıcıları. Lexel in ilgili dönem itibarıyla Türkiye de Metesan -Lexel aracılığıyla faaliyet gösterdiği alanlar aşağıda ki gibidir: Sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri : Anahtar prizler, grup prizler, fiş prizler, beton duvar anahtar kasaları, tuğla/ince duvar anahtar kasaları, sıvaaltı kare buatlar, otomat kutuları, termoplastik dağıtıcılar, döşeme altı pri z setleri, elektronik balastlar. 04-49/669 -169 4 Endüstriyel tip fiş prizler: Kauçuk fiş prizler, CEE 17 fiş prizler, kombinasyon kutuları, dikdörtgen çok kontaklı fiş prizler, yuvarlak çok kontaklı fiş prizler, alüminyum dağıtıcılar, rakorlar. Aydınlatma armatürleri, al tyapı malzemeleri, ticari malzemeler: Gökkuşağı, yıldız seri armatür, tulga armatürleri, standart bant armatürleri, nemliyer armatürleri, duy, el lambası. Schneider in ise, ilgili dönem itibariyle Türkiye de Schneider Elektrik aracılığıyla faaliyet gösterd iği alanlar ise aşağıdaki gibidir: Minyatür devre kesiciler Alçak gerilim kompakt devre kesiciler Alçak gerilim panoları ve sistemleri Orta gerilim panoları ve sistemleri Endüstriyel kontrol ürünleri: Sinyal lambaları ve bulorlar, hız kontrol cihazları Otomasyon ürünleri: Programlanabilir lojik kontrolor, network, insan makina diyalog ürünleri Yukarıda yer verilen bilgiler işaret etmektedir ki, Schneider ve Lexel in faaliyet alanları tüm dünyada olduğu gibi Türkiye pazarında da birbirinden farklılaşmaktad ır. Taraf teşebbüslerin üretimi ve satışı faaliyeti ile iştigal ettikleri ürünler bina içi elektrik dağıtımı ile haberleşme kontrol ürün ve sistemleri genel pazarını oluşturmakla birlikte, bu ürün ve sistemler esasen birbirini ikame etmeyen ve ancak birbir ini tamamlayan ürün ve sistemleri oluşturmaktadır. Diğer taraftan birbirini fonksiyonel olarak tamamlayan bu ürünler arasında birlikte kullanımlarını zorunlu kılacak nitelikte fiziksel bir bağ bulunmamaktadır. Diğer bir ifade ile, örneğin bir bina için fa rklı teşebbüslerin üretimi olan alçak gerilim pano, kutu, alçak gerilim devre kesici gibi bina içi ana elektrik dağıtım üniteleri ile anahtar prizler, çok kontaklı fiş prizler ile aydınlatma armatürleri gibi dış yüzey ya da sıvaaltı elektrik dağıtım ürünle rinin birlikte kullanılmasında teknik açıdan herhangi bir engel bulunmamaktadır. Sektörde, talep açısından entegre sistemlere olan talebin artan bir eğilim gösteriyor olmasına karşın, dönem itibarıyla bu eğilimin yeni yeni gelişiyor olması sebebiyle, tek noktadan temin yönlü bir talebin bina içi elektrik dağıtım ve haberleşme sistemleri için yoğun biçimde henüz ortaya çıkmadığını söylemek mümkündür. Bahsi geçen ürünlerin tek bir teşebbüs tarafından üretildiği örnekler mevcutsa da, inşaat sektöründe bin a içi elektrik dağıtım ve haberleşme sistemleri alanında geleneksel üretim yönteminin oldukça yoğun olduğu da açıkça görülmektedir. Bu sebeple taraf teşebbüslerin Türkiye de faaliyet gösterdiği alanların iki farklı ürün pazarı oluşturduğu anlaşılmaktadır. Esasen, her iki teşebbüsün de Türkiye de faaliyet gösterdiği alt pazarları birbirinden kesin çizgilerle ayırmak mümkün olmamakla birlikte, döneme ait ciro ve pazar payı bilgilerine ulaşmadaki güçlük ve ana pazar ya da alt pazar ayrımına gitmenin, işlemin her halükarda yoğunlaşma doğurucu nitelik taşımadığı kabul edilerek, yapılacak değerlendirme açısından belirgin bir farklılık yaratacak olmaması gibi hususlar 04-49/669 -169 5 gözönüne alındığında eldeki bilgiler çerçevesinde tarafların Türkiye deki faaliyetlerinin her bir inin ayrı ilgili ürün pazarı olarak kabul edilmesinde sakınca bulunmamaktadır. Buna göre ilgili ürün pazarları, sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri , endüstriyel tip fiş prizler , aydınlatma armatürleri, altyapı malzemeleri, ticari malz emeler , m inyatür devre kesiciler , alçak gerilim kompakt devre kesiciler , alçak gerilim panoları ve sistemleri , orta gerilim panoları ve sistemleri , endüstriyel kontrol ürünleri , otomasyon ürünleri pazarları olarak tespit edilmiştir. H.2.2. İlg ili Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle devralma işleminin etkili olduğu ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme İnceleme konusu işlem, NKT Holdi ng A/S ile A. Ahlstrom Corporation arasındaki bir ortak girişim olan Lexel in tüm hisselerinin Schneider tarafından devralınması hakkındadır. Devralma işlemi sonucunda Lexel, Schneider in tek başına kontrolü altına girmiştir. Bu nedenle, işlem 1997/1 sayıl ı Tebliğ in 2. maddesi (b) bendi anlamında kontrol değişikliğine yol açan bir devralma işlemidir. 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmey i veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması hali nde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir. Schneider in 1998 yılında, Schneider Elektrik vasıtasıyla elde ettiği ciro her bir ürün grubu için sırasıyla; - minyatür devre kesiciler için TL ( Euro, 31.12.1998 tarihli T.C. Merkez Bankası Euro satış kuru 1 Euro = 367.956 TL), - alçak gerilim kompakt devre kesiciler için TL ( Euro) - alçak gerilim panoları için TL ( Euro), - endüstriyel kontrol ürünleri için TL ( Euro), - otomasyon ürünleri için TL ( Euro)'dir. Böylece Schneider in 1998 yılı Türkiye toplam cirosu TL ( Euro) olarak gerçekleşmiştir. Lexel in 1998 yılında Metesan -Lexel vasıtasıyla elde ettiği ciro her bir ürün grubu için sırasıyla; - sıvaaltı elektrik tesisat malzemeleri için TL, - sanayi tipi fiş ve prizler için TL, - diğer malzemeler için TL'dir. Böylece Lexel in 1998 yılı Türkiye toplam cirosu TL olarak gerçekleşmiştir. 1998 yılı itibarıyl a, m inyatür devre kesiciler , alçak gerilim kompakt devre kesiciler , alçak gerilim panoları ve sistemleri , orta gerilim panoları ve sistemleri , endüstriyel 04-49/669 -169 6 kontrol ürünleri ve otomasyon ürünleri ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren ve Schn eider in en büyük rakiplerini oluşturan şirketler ile tahmini pazar payları aşağıda gösterilmektedir: Tablo 1: Schneider in Rakipleri İle Tahmini Pazar Payları İlgili ürün pazarı (%) /Şirket Minyatür Devre kesiciler Alçak gerilim compact devre kesicil er Alçak gerilim panoları ve sistemleri Orta Gerilim panoları ve sistemleri Endüstriyel Kontrol ürünleri Otomasyon ürünleri Schneider Siemens Legrand Moeller ABB Alstom Emas Omron Tetsan Ekosan Federal Elek. Diğer 15 18 81 0 40 51 Toplam 100 100 100 100 100 100 1998 yılı itibarıyla, sıvaaltı elektrik ve elektronik tesisat malzemeleri , endüstriyel tip fiş pr izler , aydınlatma armatürleri, altyapı malzemeleri, ticari malzemeler , ilgili ürün pazarlarında faaliyet gösteren ve Lexel in en büyük rakiplerini oluşturan şirketler ile tahmini pazar payları aşağıda gösterilmektedir: Tablo 2: Lexel in Rakipleri İle Tahmini Pazar Payları İlgili ürün pazarı (%) /Şirket Sıvaaltı elektrik tesisat malzemeleri Sanayi tipi fiş ve prizler Diğer Malzemeler* Metesan -Lexel Legrand Viko Ekosan Demirbağ Siemens T-Plast Detay TEM Diğer 53 0 Toplam 100 100 * Diğer malzemelere ilişkin tahmini pazar payı bildirilmemiştir. Yukarıda yer verilen bilgiler göstermektedir ki, inceleme konusu işlemin hiçbir ilgili ürün pazarında 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer veril en toplam ciro eşiği aşılmamaktadır. Ancak bazı ürün grupları ve buna bağlı olarak belirlenen ilgili ürün pazarlarında tarafların bildirilen tahmini pazar paylarının %25 lik pazar payı eşiğini aştığı görülmektedir. Bu bakımdan, inceleme konusu işlem, alça k gerilim kompakt devre kesiciler ve sanayi tipi fiş ve prizler ilgili ürün pazarları bakımından Rekabet Kurulu nun iznine tabi bir devralma işlem haline gelmektedir. 04-49/669 -169 7 4054 Sayılı Kanun un 7. maddesi Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratm aya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yah ut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır demek suretiyle hakim durum doğuran ya da mevcut bir haki m durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. İşlemin her iki tarafını oluşturan teşebbüslerin, genel olarak binalara ait elektrik dağıtım teçhizatları, haberleşme ile kontrol parçaları ve sistemleri şeklinde tanımlanabilecek pazarın her biri ayrı birer ilgili ürün pazarı teşkil eden alt segmentlerinde faaliyet göstermekte oldukları ve faaliyetlerinin bu alt pazarlarda çakışma göstermemesi, işlemin dikey anlamda bir entegrasyona yol açmaması, inceleme tarihinden altı yıl önce gerçekleşmiş işlemden sonra muhtelif tarihlerde sektöre ilişkin çeşitli incelemeler yapılmış olduğu ve söz konusu incelemeler neticesinde ilgili ürün pazarlarında herhangi bir yoğunlaşma tespit edilmemiş old uğu, pazarın rekabetçi bir yapıda bulunduğu, sektöre giriş önünde yasal ya da fiili herhangi bir engel bulunmadığı gibi hususlar gözönüne alındığında, inceleme konusu devralma işlemine izin verilmesinde sakınca bulunmadığı anlaşılmaktadır. J- SONUÇ Düzenl enen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Schneider Electric S.A. nın Lexel A/S yi devralmasına ilişkin 1998 yılında gerçekleştirilen işlemin, tarafların ilgili ürün pazarında sahip olduğu toplam pazar payları yönüyle, 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu'nd an İzin alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ" kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna; bununla beraber, işlemin 1999 yılında gerçekleştiği, buna bağlı olarak bildirim yükümlülüğünün bu tarih itibariyle ortaya çıktığı göz önüne alındığın da bildirmeme eyleminin 4054 sayılı Kanun un 19. maddesinin (a) maddesinde düzenlenen 3 yıllık zamanaşımına uğradığına, dolayısıyla taraflar hakkında aynı Kanun un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca idari para cezası verilmemesine; bu işlemin aynı Kanun un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarlardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığına, dolayısıyla bildirime kon u devralma işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.