Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-165 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 11-53/1358 -483 Karar Tarihi : 18.10.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Selvi KOCABAY, Gülçin DERE, Bahar ERSOY C. BAŞVURAN : Onur Marble Co. (Mehmet ÇOBANOĞLU) Kapıçayı Mevkii Finike Antalya D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Ortadoğu Antal
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-165 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 11-53/1358 -483 Karar Tarihi : 18.10.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Selvi KOCABAY, Gülçin DERE, Bahar ERSOY C. BAŞVURAN : Onur Marble Co. (Mehmet ÇOBANOĞLU) Kapıçayı Mevkii Finike Antalya D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş. Firuzköy Yolu No: 21 34320 Avcılar/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş. (Ortadoğu A.Ş.) tarafından Antalya Limanı nda, konteyner yükleme hizmeti alan firmala rın lashing hizmetini tek bir firmadan almaya zorlandığı, bu şekilde lashing hizmeti sunan firmalar arasındaki rekabetin ortadan kaldırıldığı ve söz konusu hizmette aşırı fiyat uygulandığı 20 iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda, merkezi Antalya Fi nike de bulunan teşebbüsün 14 yıldır mermer ihracatı yaptığı ve ihracat için Antalya Lim anı nı kullandığı ifade edilmiş; blok ve kasalı mermer ürünlerinin konteynerlere yüklenerek ihraç edildiği, konteyner içinde hasarları önlemek için ahşap kasalarla bağl ama ve sağlamlaştırma işlemi yapıldığı ve bu işleme lashing adı verildiği belirtilmiştir. Başvuruda, daha önce bölgede yer alan ve lashing hizmeti veren firmalar arasında özgürce seçim yapılarak , bu hizmetin satın alındığı; ancak hâlihazırda Antalya Lima nı nın işleticisi olan Ortadoğu A.Ş. tarafından lashing hizmetinin tek bir firmaya verildiği ve bu şekilde lashing hizmeti sunan firmalar arasındaki rekabetin ortadan kaldırıldığı öne sürülmüş, bu hizmete ilişkin bedelin Ortadoğu A.Ş. tarafından fatura edi ldiği ve 30 hizmetin fiyatının arttığı ifade edilmiştir. Başvuruda son olarak, söz konusu teşebbüsün lashing hizmetini tekeline aldığı, hizmeti bir firmadan ucuza alarak , daha yüksek bir fiyatla fatura ettiği ileri sürülmüş ve konunun incelenmesi talep edilmi ştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 23.5.2011 tarih ve 3928 sayı ile giren baş vuru üzerine hazırlanan 07.07.2011 tarih ve 2011 -4-165/İİ -11-385.SK sayılı İlk İnceleme Raporu, 03.08.2011 tarih ve 11 -44 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruştur ma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-44/1002 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen , 12.10.2011 tarih ve 2011 -4-165/ÖA -11-385.SK sayılı 40 Önaraştırma Raporu , 17.10.2011 tarih ve REK.0.18.00.00 -110.02.02/501 sayılı Başkanlık Önergesi ile 11-53 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 11-53/1358 -483 2H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili r aporda; Ortadoğu A.Ş. tarafından 4 054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği ; bu çerçevede 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 50 Şikâyet başvu rusunun konusunu, liman hizmetleri kapsamında , mermer blokların konteynerlere yüklenmesi sırasında gerçekleştirilen, yüklerin konteyner içerisinde kaymasını önlemek amacıyla yapılan konteyner içi yük sabitlemesi ve sağlamlaştırılması işlemi, bir başka adıy la lashing hizmetleri oluşturmaktadır. Bu çerçevede dosya kapsamında ilgili ürün pazarı konteyner içi yüklerin sabitlenmesi (lashing) hizmetleri pazarı olarak tespit edilmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Antalya Limanı nın , ağırlıklı olarak hinterlan t trafiğine hizmet eden bir liman olduğu göz önüne alınarak; dosya konusu bakımından, ilgili pazar Batı Akdeniz Bölgesi olarak belirlenmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Değerlendirme I.2.1. Ortadoğu A.Ş. ile Yapılan Görüşme 60 Şirket yetkilileri görevli ra portörlerle yaptıkları görüşmede , öncelikle lashing hizmeti hakkında bilgi vermişlerdir. Buna göre, lashing hizmeti bir konteynerin içine yüklenen malların deniz şartlarına göre sarsılmasının, konteyner içerisinde hareket etmesinin ve kaymasının önlenmesi için yapılan sağlamlaştırma işlemidir. Konteynerin içindeki yükler kereste, kalas, takoz ve kimi zaman çelik halat kullanılarak sabitlenmekte, kalas ve takozlarla yüklerin alttan sabitlenerek ağırlığı dağıtılmaktadır. Özellikle , değerli mermer blokları çel ik halatlarla üstten de sabitlenebilmektedir. Lashing hizmetinin maliyeti tahta, kereste, çelik gibi malzeme ile ekipman ve işçilik maliyetlerinden oluşmaktadır. Yapılan görüşmede yetkililerce aşağıda yer verilen hususlar ifade edilmiştir: - Antalya Limanı nda yapılan konteyner yükleme hizmetinin %95 i blok mermer, %5 i ise krom 70 madeni ne yönelik olup, Türkiye den yapılan mermer ihracatının yaklaşık %35 i Antalya dan yapıl maktadır. Liman da sunul an lashing hizmetini mermer ihracatçısı firmalar mermerlerin, yük taşıyan gemi acenteleri ise gemi ve k onteynerin zarar görmemesi için talep et mektedir. Öte yandan, Liman işletmeleri ise konteynerlerin gemiye yüklenmesi sırasındaki kazaların önlenmesi için lashing işlemini tercih et mektedirler. - Piyasadaki büyük merm er ihracatçısı firmalar , Türkiye nin değişik yerlerinde mermer ocakları nın bulunması sebebiyle Antalya, Mersin, İzmir ve İstanbul dan mermer ihracatı yapmakta ve piyasada mermer ihraç eden yüzlerce küçük firma bulunmaktadır. Ayrıca, mermer ihracatçılarının toplam maliyetleri içinde lashing hizmeti çok düşük bir paya sahip tir. - Antalya Limanı nda MSC, CMA, ZIM gemi acenteleri faaliyet göster mektedir. 80 - Ortadoğu A.Ş. nin tüm hisselerinin Global Holding tarafından 2010 yılı Temmuz ayında devralınmasından önc e, Liman da beş firma (Ak -İş, Hagur, Füm -Ser, Baba İş, Park Lojistik isimli firmalar) lashing hizmeti sun maktaydı. Anılan firmalar ile Ortadoğu A.Ş. arasında bir sözleşme olma yıp, bu dönemde lashing hizmetinin sunumunda Ortadoğu A.Ş. nin herhangi bir fonks iyonu yoktu. Mermer ihracatçısı nın hizmet bedelini doğrudan lashing firmasına ödediği anılan dönem; ihraç edilen mermerler in lashing firmaları tarafından sigortalanmadığı, ithalatçı firmaların, malların gemide zarar görmesi durumunda doğrudan ihracatçı ile muhatap 11-53/1358 -483 3olduğu, dolayısıyla lashing hizmetinin güvenli bir şekilde sunulmasına yönelik oturmuş ve düzenli bir sistemin olmadığı bir dönemdir. Buna ek olarak, Liman sahası içinde yaşanan her türlü olayın (kaza, ölüm, kaçakçılık gibi) sorumluluğu Ortadoğu A .Ş. ye ait olmasına karşın , 90 Ortadoğu A.Ş. tarafından lashing hizmeti kontrol edileme mekteydi. - Ortadoğu A.Ş. yönetimindeki değişiklik sonrası , lashing hizmetinin standartlarının belirlenmesi ve belli bir düzende sunulması amacıyla ihale yapılmasına kara r veril miş ve bu çerçevede , bir firma ile anlaşma yapma k için ihaleye çıkıl mıştır. Lashing hizmeti sunan tüm firmalara ihale duyurul muş ve teknik şartname bildiril miştir. Yaklaşık 15-16 firma teklif vermek istemiş, ancak şartnameyi sadece 6 firma karşılaya bildiği nden, bu firmalardan fiyat teklifi alınmıştır. Takiben ihaleyi kazan an Füm-Ser ile Ortadoğu A.Ş. arasında sözleşme yapıl mıştır. Lashing hizmetinin fiyatı, ihale öncesinde Liman da firmaların uyguladığı en yüksek ve en düşük fiyatın ortalaması alınar ak belirlen miştir. Bu çerçevede , hâlihazırda konteyner başına ABD Dolar ı+KDV fiyatla hizmet sun ulmakta olup, fatura ihracatçı firmaya kes ilmekte , Füm - 100 Ser e ise TL+KDV öde nmektedir. Bunun yanı sıra Liman ın lashing hizmetinden kaynaklanan maliyetleri kaynaklan maktadır. Esas en, lashing hizmeti konteyner hizmetinin bir parçası ol up, hizmetin maliyetlerinin olması nedeniyle , Ortadoğu A.Ş. kendi si sunmak yerine ihale ile bir firmaya yaptırmayı uygun gör müştür. - İhalede teklif sunan en güçlü firmalar Füm -Ser ve Ak -İş olup, ihale öncesinde Liman daki lashing hizmetinin % ... inin Füm -Ser tarafından yapılması , şirketin teklif ettiği fiyatın uygun olması, şirketin ve sahibinin saygınlığının bulunması ve Füm -Ser in kendi kereste fabrikası ve ışın sisteminin olm ası1 da bu şirketin tercih edilmesinde dikkate alın mıştır. Bu durum şirkete maliyet avantajı sağla mıştır. Füm -Ser ile Liman yönetimi arasında herhangi bir hissedarlık ilişkisi bulunma maktadır. Liman dan hizmet alan ihracatçı firmaların sayısı Füm -Ser ile 110 çalışılmaya başlanmasından sonra azalma mış, Liman ın konteyner elleçleme kapasitesi ise 2011 yılında art mıştır. - İhracatçıların Liman sahası dışında bulunan, Ak -iş, Natureltaş ve Ardep isimli şirketlere ait olan üç adet depodan da lashing hizmeti al maları mümkün dür. Bu şirketler depolarda kendi forkliftleri ile konteyner yükleme ve lashing hizmeti sunarak yüklenen konteynerleri liman sahasına taşımaktadır. Konteyneri boş olarak limandan , depoya götürmekte, depoda yükleme ve lashing hizmetini sunmaktadırlar. Bu şirketlerden Ak -İş, CMA in; Ardep ise MSC nin acenteliğini yapmaktadır. Bu firmalar ın önemli alternatif oluşturma sına karşın, toplam mermer ihracatının yaklaşık % ... inin lashing hizmeti bu depolarda sunulmaktadır. I.2.2. Ortadoğu A.Ş. den Elde Edilen Bilgiler 120 Ortadoğu A.Ş. nin konuya ilişkin yazısında , 2011 yılındaki ihale öncesinde Antalya Limanı nda lashing hizmetinin sunumunda yaşanan sorunlara ilişkin olarak, bu hizmetin 5 adet firma tarafından işletme hakkı Ortadoğu A.Ş. ye ait olan liman sahası i çinde Liman operasyon ve yönetiminden bağımsız olarak verilmesinin, Liman ın operasyonel verimliliği ile iş akışlarının plan ve koordinasyonunu olumsuz etkilediği, iş ve işçi sağlığı ve güvenliği ile Antalya Limanı nın güvenliği için risk oluşturduğu ; ağırlığı 30 tona kadar çıkabilen konteynerlerin gemilerden boşaltılması, dolu olanların Liman dışına sevki, boş olanların istiflenmesi, Liman dışından gelen kamyonlardaki yükün boşaltılması, bu yüklerin konteynerlere sağlıklı ve güvenli bir şekilde yerleştiril mesi, gümrük evrak ve kontrollerinin tamamlanması ile gemilere gecikmeye mahal vermeyecek şekilde güvenli bir şekilde yüklenmesinin titiz bir planlama ve 130 koordineli bir operasyon gerektirdiği ; bu bağlamda, konteynerlere verilen lashing hizmetinin konteyner elleçleme hizmetinin bir parçası olduğu ve bağımsız olarak değerlendirilebilmesinin 1 Lashing hizmetinde kullanılan kerestelerin nemli ortamlarda bakteri üretmemesi için ışın sistemi il e fırınlanması gerekmektedir. 11-53/1358 -483 4mümkün olmadığı; lashing hizmetindeki bir gecikmenin, iç dolum ve yükleme gibi hizmetleri doğrudan etkilediği, bu yoğunluktaki bir operasyonun, ancak operasyonun bir parça sı olan tüm birimlerin birbirine yönetimsel olarak bağlı ve sorumlu olması ile sürdürülebileceği ; nitekim yurtiçi ve yurtdışındaki limanlarda da uygulamanın tüm hizmetlerin taşere edilse bile tek elden yürütülmesi şeklinde olduğu, Liman içinde bağımsız çal ışan, işverenin yaptırımları karşısında sorumluluğu olmayan taşeron faaliyetlerinin Liman güvenliği konusunda tehlike teşkil ettiği ifade edilmiştir. Yazıda ayrıca , Ortadoğu A.Ş. ile Füm -Ser arasında imzalanan sözleşmede düzenlenen fiyatın 140 lashing hizmeti nin maliyetleri dikkate alınarak belirlendiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda ihale süreci şu şekilde düzenlenmiştir: (i) Line operatö rlerinin (MSC, CMA CGM, ZIM) ön gördüğü lashing standartlarının araştırılması; (ii) Lashing standartlarının muhtemel hizmet t aşeronları ile paylaşılması; (iii) Muhtemel taşeronlar ile birebir görüşmeler yapılarak kendilerinden beklenen hizmetin detaylarının anlatılması; (iv) Alınan tekliflerin analizinin iyi yapılması için taşeronların muhtemel maliyetlerinin araştırılması; (v) Teklifler alınması ve standardize edilerek karşılaştırabilir hale getirilmesi. 150 Belirtilen analizler sonucunda hem fiyat hem de tecrübe açısından Füm -Ser in teklifinin uygun görüldüğü ifade edilmiştir. Son olarak yazıda , Ortadoğu A.Ş. tarafından düzenlene n ihalenin dayanağını teşkil eden mevzuat hükmü konusunda bilgi verilmiştir. Bu na göre, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 15.07.1998 tarih ve 98/44 sayılı Kararına istinaden T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş. ile Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş. arasında imzalanan İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi nin 1. maddesine göre Türkiye Denizcilik İşletmeleri tarafından Liman da verilen barınma, yükleme, boşaltma, şifting, limbo, terminal kılavuzluk (pilotaj), römork aj, palamar, gemilere su verme, atık alma, yolcu salonu işletmeciliği , bakım -onarım -iaşe ve benzeri diğer hizmetlerin yerine getirilmesi Ortadoğu 160 A.Ş.'nin görev ve yetkileri arasındadır. Ayrıca, Ortadoğu A.Ş., 1998 yılında yapılan Antalya Limanı özelleştir me ihalesi ve İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi kapsamında özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş ve faaliyet gösteren bir şirket olup, İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi kapsamında yetkili ve yükümlü olduğu limancılık hizmetlerini doğrudan veya dolaylı şekilde ver ebilir. Yazıda, b u bağlamda , lashing hizmeti konusunda yapılan ihalenin de İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi nin ilgili maddelerinin Ortadoğu A.Ş.'ye verdiği görev ve yetkiler çerçevesinde düzenlendiği belirtilmiştir. I.2.3. Füm -Ser ile Yapılan Görüşme Füm-ser yetkilisi konuya ilişkin olarak; şirketin 2004 yılından bu yana Antalya Limanı nda lashing hizmeti verdiği ni; diğer liman veya depolarda bu alanda faaliyetinin bulunmadığı nı 170 ifade etmiştir. Yetkili tarafından ayrıca , ihale öncesinde Antalya Limanı nda l ashing hizmeti veren başka firma ve kurumsal olmayan şahısların bulunduğu , ancak bunların sistemsiz ve kontrolsüz bir şekilde hizmet verdikleri; sunulan lashing hizmetinin % ... inin şirketlerine ait olduğu ; Liman yönetiminin değişmesinin ardından lashing h izmetinin disiplinli ve güvenli bir şekilde sunulması amacıyla Ortadoğu A.Ş. tarafından ülkedeki tüm firmalara yazılı olarak ihale 11-53/1358 -483 5duyurusu yapıldığı; alınan teklifler doğrultusunda 3 -4 defa firmalara yönelik yeterlilik araştırması yapıldığı ; fiyatın yanı sıra mesleki kabiliy et ve yeterliliğin de ölçüldüğü; 3 aylık ihale süreci sonrasında ise 01.03.2011 tarihinde Füm -Ser ile bir yıllık sözleşme imzalandığı belirt ilmiştir. 180 Diğer taraftan, raportörlerce yapılan incelemede, i hale öncesi ve sonrasında lashing hizmeti fiyatları ve kar marjı hakkında ulaşılan bilgilere göre, Ortadoğu A.Ş. nin 2009 yılından bu yana TL+KDV tutarında bir fiyat uyguladığı, ihalede de bu fiyatı teklif ettiği, ancak çelik halat bağlanması ve diğer ekstra hizmetler için farklı fiyat uyguladığı görülmüştür. İhale öncesinde kâr marjının yaklaşık %... olduğunu belirten mezkur şirketin yetkili si, şu anda yaklaşık %... zarar etti klerini belirtmiş, bunun temel sebebini ise global kriz nedeniyle ABD Dolar ı nda yaşanan artış, 24 saat işçi çal ıştırma zorunluluğu nedeniyle artan işçilik fiyatları, tomruk ithalatının zorlaşması ve daha maliyetli olması olarak ifade etmiştir. Mevcut durumu öngöremediklerini belirten şirket yetkilisi , kâra geçebilmeleri için fiyatın TL+KDV üzerinde olması gerekti ğini, Görüşmede yetkili tarafından, ayrıca, ihale sonrasındaki sistemin birçok 190 faydayı beraberinde getirdiği, zira yurt dışındaki itibarlarının arttığı, düzgün bir şekilde yapılmayan lashing hizmeti nedeniyle katlanılan zararın azaldığı, özellikle zarar gören konteynerler nedeniyle yabancı firmaların kestiği cezalarda azalma olduğu hususlarına değinilmiştir. Lashing hizmetinin Liman da sadece Füm -ser tarafından verildiği, Liman dışında ise General Depoculuk Hizmetleri, Ak -İş, Natureltaş, Çelik Depo, Antal ya Mermer gibi depolardan da hizmet alınabileceği ; diğer limanlarda blok taşlara lashing hizmeti için tekliflerin taş başına sunulduğu, Antalya Limanı nda bu hizmetin konteyner başı olarak fatura edildiği, bir konteynere birden fazla taş girmesi nedeniyle , diğer limanlarla Antalya Limanı arasındaki lashing hizmetine yönelik fiyat kıyaslamasının bu çerçevede yapılması gerektiği yetkili 200 tarafından ifade edilen hususlardandır. I.2.4. Ak-İş ile Yapılan Görüşme Raportörlerle yaptıkları görüşmede şirket yetkili leri tarafından, şirketin 1951 yılından bu yana Antalya da gemi acenteliği, yolcu, yük, tanker, konteyner, lojistik, depolama hizmetleri ile iştigal ettiği, 2010 yılından bu yana CMA in acenteliği ni ve CMA hattına ait operasyonu yürütmekte olduğu ifade edi lmiştir. Yapılan görüşmede yetkililerce , ihaleden önce Antalya Limanı içinde Park İlaçlama, Baba Kurtarma, Füm -Ser ve Ak -İş firmalarının lashing hizmeti sunduğu, ihracatçıların anlaştıkları firmalardan lashing hizmeti aldığı ; Antalya da bunlardan başka la shing hizmeti sunan firma olmadığı; Ak-İş in lashing hizmetini Antalya Limanı na konteyner hattı geldiği yıldan beri 210 yürüttüğü ; Antalya Limanı nın açtığı ihaleye başka şehirlerden şirketlerin de katıldığı ; ihale öncesinde lashing hizmetinin Ak -İş tarafında n ABD Dolar ı na sunulduğu; en yüksek fi yat sunan firmanın olduğu; diğer firmaların TL arasında bir fiyat talep ettiği; ihaleden sonra ise Ortadoğu A.Ş. nin fiyatı ABD Dolar ı na çıkardığı belirtilmiştir. Piyasa koşullarında hâlihazırda Ak-İş firması nın lashing hizmetini ABD Dolar ı na, diğer firmaların ise TL ye sunabileceği, fiyat artışının sebebinin ABD Dolar ı nda ve ağaç fiyatlarında son dönemde yaşanan artışlar olduğu belirtilen hususlar arasındadır. Görüşmede yetkililerce , ihale öncesinde Ak -İş in Liman sahası içinde kullandığı depo, y er, sabit personel vs. olmadığı; yük geldiğinde işçilerin limana girip lashing hizmetini sunduğu; ancak diğer firmaların Liman da ağaçlarını stokladıkları depo ve çalışan personel e sahip 220 olduğu ; Park İlaçlama ve Baba Kurtarma firmalarının ihale sonrasında lashing hizmetleri pazarından çıktığı, fakat bu firmaların diğer faaliyetlerinin halen devam ettiği ; ihale öncesi 11-53/1358 -483 6dönemde en çok lashing hizmeti sunan firmanın Füm -Ser olduğu, sonra Baba Kurtarma ve ardından Par k İlaçlama ile Akiş in geldiği ;2 halen Ak-İş in kendi deposunda Liman dan yapılan toplam ihracatın % ... sine, CMA aracılığıyla yapılan ihracatın ise % ... una lashing hizmeti verdiği ; Ak-İş in kendi depolarında lashing hizmeti dâhil olacak şekilde paket fiy at sunduğu ; ihale öncesinde lashing hizmetleri nin Ak-İş in cirosunun % ... ini oluşturduğu, ancak inceleme dönemi itibarıyla bu payın oldukça azaldığı vurgulanmıştır. Yetkililer tarafından, ayrıca, Liman dışındaki depolarda lashing hizmet verilebildiği , ancak ihracatçı için yüksek bir maliyeti bulunduğu, bu durumda ihracatçının konteyneri limandan 230 çekmesi ve depolarda yükleme yaptırması gerektiği, konteynerin limandan çekilmesi ve gümrük işlemleri ile konteynerin depoya ve sonra da Liman a nakliyesi işleml erinin ekstra maliyet yarattığı belirtilmiş, bu sebeple Antalya Limanı dışında lashing hizmeti sunumunun alternatifi bulunmadığı ifade edilmiştir. Şirket yetkili leri, depodan lashing hizmeti alınmasının , ancak mallar depolanacaksa mantıklı olacağını ; Ak-İş in fiziksel kısıtlar nedeniyle lashing hizmetindeki pazar payının çok fazla artabileceğinin düşünülmediği ni; Ak-İş gibi depolarında yükleme ve lashing hizmeti sunan Ardep firmasının da Antalya da MSC ye ait konteynerlerin depo yükleme hizmetini yaptığı nı ve 2011 yılında hizmet sunmaya başladığı nı; ancak pazar payının -yaklaşık % ...- olduğu nu, Ardep dışında Liman sahası dışında depolarda lashing hizmeti sunan başka bir firma olmadığını; deposu bulunan Natureltaş ın yükleme ve lashing 240 hizmeti sunmadığı nı belirtmiştir. Son olarak, ö zellikle Isparta, Burdur ve Finike merkezli mermer ihracatçıları açısından , Mersin ve İzmir Limanları nın Antalya Limanı na alternatif olmadığını belirten şirket yetkilileri, karayolu ile nakliye maliyetinin oldukça yüksek olmas ı sebebiyle buradaki ihracatçıların Antalya Limanı ndan hizmet almak zorunda olduğunu, ihracat firmalarının ihracat giderleri içinde ( hizmetleri ) lashing hizmetlerin maliyetinin yaklaşık % ... olduğunu düşündüklerini ifade etmiş ve hâlihazırda ihracatçıla rın lashing hizmetine ilişkin şikâyetlerinin fiyatın yüksek olması, hizmet standardı ve kalitesinin düşmesi olduğu nu eklemiş lerdir. I.2.5. Onur Marble Co. Tarafından Gönderilen Yazı Şirket in konu hakkındaki yazı sında, 1997 yılında kurulan şirketin temel faaliyetinin ocaklardan 250 çıkarılan kireçtaşı bloklarının ihracatının yapılması olduğu; 2006 yılından itibaren ise şirketin açtığı bir fabrikada söz konusu hammaddeleri işleyip nihai ürün olarak ihraç ettiği ifade edilmiştir. Lashing hizmetlerine ilişkin o larak , Şirket in ve Antalya Limanı nı kullanan Burdur -Isparta - Antalya üçgenindeki firmaların başka alternatifinin bulunmadığı , zira Mersin ve İzmir Limanları nın şirkete yaklaşık 500 km uzaklıkta olduğu, İzmir ya da Mersin Limanları nı kullanırlarsa 110 km uzakta olan Antalya Limanı nın neredeyse beş katı kara nakliyesi masrafı ödemeleri gerektiği, ayrıca maliyet yanında zaman kaybı ve risklerin de dikkate alınması gerektiği beli rtilmiştir. Ek olarak, Liman sahası dışındaki depoların çok yeni oluşumlar oldu ğu, hâlihazırda bu işi yapan iki firmanın bulunduğu ve bunların iki gemi acentesinin uzantısı 260 olarak çalışması sebebiyle , söz konusu firmaların diğer gemi acentesinin konteynerine yükleme yapamadığı ifade edilmiştir. Yazıda, Lashing hizmetinin sunumuna il işkin yaşanan sorunlar ve lashing hizmet ine ilişkin olarak Ortadoğu A.Ş. ye 01.03.2011 tarihinden itibaren konteyner başına ödenen ücret ile daha önceki tarihlerde ödenen ücret arasındaki farklılığa ilişkin olarak ise, 15.11.2010 tarihinde Ortadoğu A.Ş. ni n lashing hizmeti veren firmalara tek taraflı olarak lashing hizmet 2 Limanda yapılan toplam mermer ihracatına sunulan lashing hizmetinin %35 ini Füm -Ser, %25 ini Baba Kurtarma, %20 sini Ak-İş ve geriye kalan %20 sini de Park İlaçlama veriyordu. 11-53/1358 -483 7bedelini arttırması yönünde baskı uygulayarak sözleşme imzalattığı, 01.03.2011 tarihinden itibaren ise Ortadoğu A.Ş. nin lashing hizmetini tek firmaya verip bedeli bizzat kendisinin fatura landırdığı, böylelikle söz konusu hizmeti zorunlu ve pahalı hale getirdiği belirtilmiştir. Ayrıca, ne ihracatçının ne de ZIM, MSC ve CMA gibi gemi acentelerinin Ortadoğu A.Ş. ye 270 konteyner yüklemelerinde Iashing yapılması için bir talimatı ya da talebinin o lmadığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede , söz konusu uygulama ile ihracatçının birden çok firma arasından seçim yapmasının engellendiği, dolayısıyla rekabetin ortadan kaldırıldığı, lashing hizmet bedelinin ABD Dolar ı ndan ABD Dolar ı na yükseltildiği vurg ulanmıştır. I.2.6. TCDD İzmir Liman İşletmesi Müdürlüğü Tarafından Gönderilen Yazı Müdürlü ğün konuya ilişkin yazısında, İzmir Limanı nda lashing hizmetlerinin her yükün kendi ihracatçı firmaları ve/veya acenteleri tarafından gerçekleştirildiği ; firmaların bu hizmetleri ya kendi bünyesindeki personel ile ya da anlaşmalı firmala r aracılığıyla yerine getirdiği; lashing hizmet bedellerinin tamamen ihracatçı firma, acente ve lashing firmaları arasındaki özel anlaşmalarla belirlendiği; dolayısıyla İzmir Liman İşletmesi nin herhangi bir tasarrufunun 280 bulunmadığı ifade edilmiştir. I.2.7. TCDD İskenderun Liman İşletmesi Müdürlüğü Tarafından Gönderilen Yazı Anılan Müdürlükçe gönderilen konu ile ilgili yazıda, İskenderun Limanı nda Liman İşle tmesi tarafından lashing hizmeti verilmediği ve dolayısıyla lashing hizmetine yönelik herhangi bir ücretlendirmenin söz konusu olmadığı, Liman da lashing hizmetlerinin kendi istekleri ile gemi acente ve mal sahipleri tarafından yapılmakta olduğu belirtilmi ştir. I.2.8 Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş. Tarafından Gönderilen Yazı Söz konusu teşebbüs tarafından gönderilen konuya ilişkin yazıda aşağıdaki hususlara yer verilmiştir: Mersin Limanı'nda Konteyner Yük İstasyonu (CFS) hizmetleri kapsamınd a verilen lashing 290 hizmetleri, sadece Mersin Limanı Konteyner Kara Terminali'nde gerçekleştirilen konteyner iç dolum operasyonlarında sağlanmaktadır. 2007 Mayıs ayında gerçekleşen devir öncesinde TCDD tarafından işletilen Mersin Limanı'nda, gerek CFS hizmet leri gerekse lashing hizmetleri çoğunlukla firmaların kendi tedarik ettikleri ekipman ve işçiler ile, firmaların kendileri tarafından gerçekleştiriliyordu. Mersin Limanı'nın 11 Mayıs 2007'de özelleştirilmesinden sonra MIP tarafından sağlanmaya başlanan CFS hizmetleri ile birlikte lashing hizmeti de MIP tarafından verilmeye başlanmıştır. Lashing hizmetleri MIP taşeron firmaları tarafından sağlanmaktadır. Lashing hizmeti için işçilik bedeli CFS Hizmet Bedeline dahil olup müşterilerden herhangi bir ek ücret ta lep edilmemektedir. Lashing hizmetlerinde kullanılan malzemeler ise MIP tarafından tedarik edilmekte ve 300 aşağıdaki tabloda belirtilen hizmet fiyatları üzerinden müşteriye fatura edilmektedir. Gönderilen yazıda lashing hizmeti için kullanılan malzemelerin f iyatları ve karşılık gelen maliyetleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir: 11-53/1358 -483 8 Tablo : Mersin Limanı nın Lashing Hizmeti Fiyatları ve Maliyetleri 310 Sunulan Sağlamlaştırma Hizmeti Hizmet Fiyatı Kullanılan Malzeme Maliyetler (07.06.2011 31.12.2011) Tek Blok USD 2* 300x10x10 Çam Kereste ISPMIS 4* 25X15X10 Çam Kereste ISPMIS USD Çift Blok USD 2* 200X10X10 Çam Kereste ISPMIS 2* 300x10x10 Çam Kereste ISPMIS 4* 25x15x10 Çam Kereste ISPMIS USD Moloz USD 2* 200x10x10 Çam Kereste ISPMIS 2* 300x10x10 Çam Ker este ISPMIS 6 25x15x10 Çam Kereste ISPMIS USD I.3. Değerlendirme Şikâyet başvurusunda temel olarak, Ortadoğu A.Ş. tarafından yapılan ihale ve bunun akabinde Füm -ser ile akdedilen sözleşme ile Liman sahası içinde lashing hizmetlerinin tek bir firma taraf ından sunulmasının, mermer ihracatçısı firmaların tercih hakkını sınırladığı, lashing firmaları arasındaki rekabeti kısıtladığı ve bu uygulama sonucunda lashing hizmeti fiyatının aşırı arttığı iddia edilmiştir. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinde Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması yasaklanmıştır. Söz konusu maddenin (c) bend inde bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal 320 veya hizmetin satın alınmasının zorunlu tutulması, (d) bendinde ise belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyas asındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler kötüye kullanma halleri arasında sayılmıştır. Mevcut dosya kapsamında yer alan, lashing hizmetlerinin Ortadoğu A.Ş. tarafından tek bir firmaya verilmesi ve Liman sahası içinde başka bir firmadan hizm et alınmasının sınırlanması suretiyle , söz konusu hizmetlerde rekabetin kısıtlandığı iddiası, bahsi geçen hükümler çerçevesinde incelenm iştir. Bu kapsamda genel olarak Ortadoğu A.Ş. nin konteyner yükleme/boşaltma hizmetlerinde hâkim durumda olup olmadığını n belirlenmesi, ardından ise söz konusu pazardaki hâkim durumunun lashing hizmetleri pazarında kötüye kullanılıp kullanmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Ancak, 330 dosya özelinde hâkim durum değerlendirmesi yapılmadan, Ortadoğu A.Ş. nin konteyner yüklem e/boşaltma hizmetlerinde hâkim durumda olduğu varsayılarak, kötüye kullanma eyleminin gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilecektir. Bunun yanı sıra, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında kötüye kullanma olarak kabul edilen eylemlerden biri de hâk im durumdaki teşebbüslerin, sundukları mal veya hizmetlerde aşırı fiyat uygulamalarıdır. Ancak herhangi bir fiyatlamanın hâkim durumun kötüye kullanılması kapsamında bir aşırı fiyat olarak değerlendirilebilmesi için, öncelikle ilgili teşebbüsün ilgili ma l veya hizmeti sunduğu pazarda hâkim durumda bulunması, ardından da uygulanan fiyatın aşırı fiyat niteliğini taşıması gerekmektedir. Diğer taraftan, teşebbüs hâkim durumda olsun veya olmasın, teşebbüs tarafından aşırı fiyat uygulanmadığının tespit edilme si 340 durumunda hâkim durum tespitinin yapılmasına gerek duyulmayabilmektedir. Bu çerçevede , mevcut dosyada , Ortadoğu A.Ş. nin hâkim durumda olduğu varsayılarak, lashing hizmetleri pazarında aşırı fiyat uygulayıp uygulamadığı değerlendiril miştir. 11-53/1358 -483 9I.3.1. Lash ing Hizmetleri Pazarında Rekabetin Kısıtlandığı İddiasına Yönelik Değerlendirme Özelleştirme Yüksek Kurulu nun 15. 07.1998 tarih ve 98/44 sayılı kararına istinaden T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı, Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş ile Ortad oğu A.Ş. arasında imzalanan İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi nin 1. maddesi uyarınca, Ortadoğu A.Ş. Türkiye Denizcilik İşletmeleri (TDİ) tarafından Liman da sunulan barınma, yükleme, boşaltma, şifting, limbo, terminal kılavuzluk (pilotaj), römorkaj, palama r, gemilere su verme, 350 atık alma, yolcu salonu işletmeciliği ve bakım onarım, iaşe ve benzeri diğer hizmetleri ni yerine getirmekle yetkilidir. İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi nin Tarifeler başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasında; hükmüne yer verilmiş tir. Bu çerçevede, Önaraştırma kapsamında Ortadoğu A.Ş. den , en son tarihli Antalya Liman Hizmetleri Tarifesi nin bir örneği talep edilmiştir. Ortadoğu A.Ş. den alınan 01.04.2009 tarihli Antalya Liman Hizmetleri Tarifesi nin Konteyner Hizmetleri başlıkl ı Beşinci Bölümü nün Lashing -Unlashing Hizmeti başlıklı 5.4. maddesinde; Gemiye yüklenen konteynerlerin gemi kaptanı isteği doğrultusunda bar, bridge, rod bağlanarak sağlamlaştırılması lashing veya bunun tersine çözülmesi unlashing hizmeti olarak , Tarife nin 5.16. Tanımlar başlıklı maddesinde ise; Lashing bar v.b. takma çıkarma: Konteynerlerin 360 gemi üstünde barlar ile sabitlenmesi hizmeti, Konteyner Lashing ise; Konteyner içindeki malın hasarlanmasını engellemek amacı ile eşyanın çeşitli ekipman (tel, ip, kalas, vb.) ile sabitlenmesi hizmeti olarak tanımlanmıştır. Bu çerçevede, Tarife nin Konteyner Tarifesi başlıklı 5.18. maddesinde Diğer Hizmetler başlığı altında lashing hizmetleri; Lashing bar vb. takma çıkarma: USD Konteyner Blok Mermer La shing 20'/40': USD Konteyner Kasalı Mermer Lashing 20'/40': USD Konteyner İçi Çelik Halat Lashing 20'40'(Ç.halat başına): USD Konteyner İçi Bandle Lashing 20'40': USD 370 olarak ücretlendirilmiştir. Ayrıca, Tarife nin Son Hükümler bölümünde aşağıd aki düzenlemelere yer verilmiştir: 6.1. Tarifenin Yürürlüğü: Bu tarife 01.04.2009 tarihinde yürürlüğe girer. Bu tarife gereğince yapılacak hizmetler tarifenin ilgili bölümlerinde belirtilen tatbik şartlarından başka bu konulara ilişkin kanun, tüzük, yöne tmelik ve talimat hükümleri ile İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi hükümlerine de tabidir. 6.2. Uygulanacak Tarife: Bu tarifenin yürürlüğe girmesinden önce başlayıp bu tarihten sonra biten hizmetlere; ... tarihine kadar olan kısmı için yürürlükten kaldırılan h ükümler, ... (dahil) tarihinden sonrası 380 içinde bu Tarife hükümleri uygulanır. 6.3. Özelleştirme ile İlgili Tarife Değişiklik Hükümleri: T.C. Başbakanlık ÖİB tarafından 31.8.1998 tarihinde işletme hakkı devir sözleşmesiyle özelleştirilmiş bulunan Antalya Li manı'nda verilen hizmetlerin ücretleri, işbu işletme hakkı devir sözleşmesi 13. Maddesi gereği yüklenici firma sıfatıyla Ortadoğu A.Ş. tarafından belirlenir. 11-53/1358 -483 10Anılan hükümlerin incelenmesinden, Ortadoğu A.Ş. nin İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ile kendisine tanınan yetkiye dayanarak, Liman sınırları içerisinde lashing hizmetlerini kendi şirketi bünyesinde sunma veya Liman da lashing hizmeti sunacak teşebbüsleri seçme ve bu hizmetin ücretini belirleme yetkisini haiz olduğu anlaşılmıştır. Diğer taraftan Ortado ğu A.Ş. ile 390 yapılan görüşme tutanağında da belirtildiği üzere, Şirket, Liman daki can ve mal güvenliğinin sağlanmasından da sorumlu ol up, işletme ve güvenlik gerekçeleri ile lashing hizmetlerinin sunumuna yönelik olarak hukuki tasarruflarda bulunabilece ktir. Zira İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi nin İşleticinin Sorumluluğu başlıklı 16. maddesinde; MADDE 16 - İşletici, işletme hakkının verildiği Liman'ı yürürlükteki kanun, yönetmelik, tüzük, talimatnameler ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından kabul edilmiş ul uslararası sözleşme ve kurallar ile ikili anlaşmalara uygun olarak işletecektir. İşletici, yürürlükteki ilgili mevzuata uygun olarak Liman içinde ve deniz vasıtaları ile yapılacak faaliyetlerle ilgili her türlü can ve mal emniyetini sağlayacaktır. Sözle şme tarihinden sonra Liman'ın faaliyetleri esnasında meydana gelecek ve 3. şahıslara 400 veya 3. şahıslar tarafından Liman'a ve ilgili diğer kişilere zarar ve ziyan verecek her türlü kusurlu hareketten dolayı oluşacak zarar ve ziyandan işletici sorumlu olacakt ır. İşletici Liman'da kendisine teslim edilecek unsurları muhafaza ile yükümlüdür. Bunun için gerekli güvenlik, emniyet ve çevre tedbirlerini alacaktır. hükümlerine yer verilmiştir. Dolayısıyla, Antalya Limanı nın güvenliğinden, liman hizmetlerinin sunumu esnasında yaşanan can ve mal güvenliğini tehdit edecek kaza, hırsızlık gibi olayların önlenmesinden sorumlu Ortadoğu A.Ş. nin , lashing hizmetlerini kendi bünyesinde veya seçeceği bir firma aracılığıyla sunması, limancılık hizmetlerinin ve genel olarak da ticaretin bir gereği dir. Bunun yanı sıra, Ortadoğu A.Ş. nin Antalya Limanı sınırları içerisinde lashing hizmetlerinin sunumuna yönelik olarak , 2011 yılında gerçekleştirdiği ihale sonucu , 01.03.2011 410 tarihinde , Ortadoğu A.Ş. ile Füm -Ser arasında lashing hizm etlerinin sunumuna yönelik olarak , Tedarikçi Sözleşmesi akdetmesinin , İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi hükümlerine aykırılık teşkil etmediği kanaatine ulaşılmıştır. Diğer taraftan Antalya ve Mersin Limanları nda, hâlihazırda Liman İşletmeleri tarafından yapılan sözleşmeler çerçevesinde taşeron firmalara verilen lashing hizmetleri söz konusu limanların özelleştirilmesinden önce TCDD tarafından sunulmamakta, bu hizmetler liman sahası içerisinde bağımsız firmalar tarafından verilmekte idi. Bu uygulama hâlihaz ırda TCDD İzmir ve İskenderun Limanları için de geçerli olup, söz konusu liman işletmeleri lashing hizmetlerini kendileri veya taşeron firmaları aracılığıyla sunmak yerine , bu hizmetin liman sahasında diğer firmalar tarafından sunulmasını tercih etmiştir. Bu durum, özelleştirme 420 sonucunda TCDD limanlarının işletme hakkını devralan teşebbüsler tarafından liman hizmetlerinde etkinliğin ve güvenliğin sağlanması için tüm hizmetlerin tek bir elden sunulmasının tercih edildiğini göstermektedir. Antalya Limanı nda lashing hizmetleri pazarında rekabetin kısıtlandığı iddiasına ilişkin olarak ise şu hususlara değinmekte fayda vardır. Önaraştırma kapsamında raportörlerin taraflarla yaptığı görüşmelerde de belirtildiği üzere , ihale sonucunda söz konusu hizmetin tek bir firmaya verilmesi sonucunda, Antalya Limanı nda hizmet veren lashing firmalarından ikisi3 ve diğer kurumsal olmayan lashing hizmeti veren şahıslar pazar dışına çıkmıştır. Öte yandan bu firmalar lashing hizmetleri dışındaki diğer faaliyetlerine devam etmekt edir. Ak -İş isimli firma ise, Liman sahası dışındaki depolarında acenteliğini de yürüttüğü CMA firması tarafından 430 3 Park İlaçlama, Baba Kurtarma isimli firmalar. 11-53/1358 -483 11taşınacak yüklere lashing hizmeti sunmaya devam etmekle birlikte, ihale sonrasında lashing faaliyetlerinde azalma olmuştur. Diğer taraftan iha le öncesinde de Antalya Limanı nda lashing faaliyetlerinin % ... inin Füm -Ser tarafından verildiği düşünüldüğünde, pazarda faaliyet gösteren firma sayısı azalmış olsa bile , ihale öncesi süreçle kıyaslandığında , hâlihazırda lashing hizmeti sunan firmaların i şlem hacminde ciddi bir değişiklik olmadığı anlaşılmaktadır. İhale sonrasında, mermer ihracatçısı firmaların lashing hizmetlerinde tercih hakkının kısıtlanıp kısıtlanmadığına yönelik olarak ise, bu firmaların Liman sınırları dışında depolarda hizmet sunan Ak-İş, Ardep gibi firmalardan söz konusu hizmeti satın almalarının mümkün olduğu taraflarca dile getirilmiştir. Başka bir deyişle, ihale sonrasında lashing hizmetine ilişkin Liman sahası dışında birtakım alternatifler geliştirilmiştir. Bu noktada değinilm esi gereken bir başka 440 husus ise, Ortadoğu A.Ş. ile Füm -Ser arasındaki sözleşmenin 1 yıl süreli olduğu, bundan sonraki yıllarda Füm -Ser in fiyatlarının artması veya hizmet kalitesinin düşmesi durumunda Ortadoğu A.Ş. tarafından yapılan ihale ile başka lashin g firmalarla da çalışılmasının mümkün olduğudur. Sonuç olarak, Ortadoğu A.Ş. tarafından Antalya Limanı nda lashing hizmetlerinin tek bir firma aracılığıyla sunulmasının , İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ne uygun olduğu ve esasen konteyner yükleme hizmetinin önemli bir parçası olan lashing hizmetlerinin Ortadoğu A.Ş. bünyesinde sunulmasının etkinlik ve güvenlik açısından gerekli ve liman hizmetleri kapsamında makul olduğu ve hâkim durumun kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı değerlendirilmektedir. 450 I.3.2. Aşırı Fiyat İddiasına Yönelik Değerlendirme 4054 sayılı Kanun un hâkim durumun kötüye kullanılmasını düzenleyen 6. maddesi anlamında, tüketici refahını doğrudan azaltan bir uygulama olarak , aşırı fiyatlama davranışı kötüye kullanma niteliğindedir. Bu çerçe vede, mevcut dosya bakımından Ortadoğu A.Ş. nin Antalya Limanı nda lashing hizmetlerinin sunumuna yönelik aşırı fiyatlama davranışında bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Önaraştırma kapsamında Onur Marble Co. Tarafından gönderilen ya zıda ihale öncesinde la shing hizmet bedelinin ABD Dolar ı olduğu; raportörlerin Ak-İş yetkilileri ile yap tıkları görüşmede ise lashing hizmetinin Ak -İş tarafından ihale öncesinde ABD Dolar ı na sunulduğu belirtilmiştir. Piyasa koşullarında hâlihazırda Ak- İş firmasının lashing hizmetini ABD Dolar ı na, diğer firmaların ise TL ye sunabileceği, 460 fiyat artışının sebebinin ise Dolarda ve ağaç fiyatlarında son dönemde yaşanan artışlar olduğu belirtilmiştir. Raportörlerin Füm-Ser yetkilileri ile yap tıkları görüşmede ise; şirketin 2009 yılından bu yana TL+KDV tutarında bir fiyat uyguladığı, ihalede de bu fiyatı teklif ettiği, ancak çelik halat bağlanması ve diğer ekstra hizmetler için farklı fiyat uyguladığı belirtilmiştir . İhale öncesinde kâr marjının % ... civarında olduğunu beli rten şirket sahibi, şu anda yaklaşık %... zarar ettiğini belirtmiş, bunun temel sebebini ise global kriz nedeniyle ABD Dolar ı nda yaşanan artış, 24 saat işçi çalıştırma zorunluluğu nedeniyle artan işçilik fiyatları, tomruk ithalatının zorlaşması ve daha ma liyetli olması olarak ifade etmiştir. Ortadoğu A.Ş. yetkilileri nce, raportörlerle yaptıkları görüşmede; hâlihazırda konteyner başına ABD Dolar ı+KDV ye hizmet sundukları ve faturayı ihracatçı firmaya kestikleri, Füm -Ser e 470 ise TL+KDV ödedikleri ifade ed ilmiştir. Bunun yanı sıra Liman ın lashing hizmetinden kaynaklanan maliyetlerinin kaynaklandığı belirtilmiştir. Aşırı fiyatın tespitinde kullanılan yöntemlerden biri olan farklı pazarlarda faaliyet gösteren diğer limanların tarifeleriyle , Ortadoğu A.Ş. nin fiyatlarının kıyaslanmasının birtakım zorluk ve sakıncaları bulun maktadır. Zira Füm -Ser ile yapılan görüşmede, diğer limanlarda blok taşlara lashing hizmeti için tekliflerin taş başına sunulduğu, Antalya Limanı nda bu hizmetin konteyner 11-53/1358 -483 12başı olarak fat ura edildiği, bir konteynere birden fazla taş girmesi nedeniyle , diğer limanlarla Antalya Limanı arasındaki lashing hizmetine yönelik fiyat kıyaslamasının bu çerçevede yapılması gerektiği belirtilmiştir. Konu hakkında , Mersin Uluslararası Liman İşletmecili ği A.Ş. tarafından gönderilen yazıda Mersin Limanı nda lashing hizmetlerinin MIP taşeron firmaları 480 tarafından sağlandığı, lashing hizmeti için işçilik bedelinin CFS hizmet bedeline dâhil olduğu, lashing hizmetlerinde kullanılan malzemeye ve sunulan sağlam laştırma hizmetine göre hizmet fiyatının ABD Doları ile ABD Doları arasında değiştiği, çelik halat ile sağlamlaştırma hizmetinin ise müşterinin talebi üzerine -çelik halatın müşterinin kendisi tarafından temin edilmesi koşuluyla - işçilik hizmeti için ABD Doları+KDV olarak fatura edildiği belirtilmiştir. Öte yandan, TCDD İzmir Liman İşletmesi ile İskenderun Liman İşletmesi Müdürlüğü tarafından gönderilen yazılarda ise, İzmir ve İskenderun Limanları nda lashing hizmet bedellerinin tamamen ihracatçı fir ma, acente ve lashing firmaları arasındaki özel anlaşmalarla belirlendiği, dolayısıyla Liman İşletmeleri nin bu konuda herhangi bir tasarrufunun bulunmadığı ifade edilmiştir. Ortadoğu A.Ş. tarafından gönderilen yazıda 490 bulunan konteynerlere verilen lashi ng hizmetinin konteyner elleçleme hizmetinin bir parçası olduğu ve bağımsız olarak değerlendirilebilmesinin mümkün olmadığı ifadesi de dikkat alındığında, lashing hizmetine yönelik aşırı fiyatın tespitinde, diğer limanların tarifeleriyle Ortadoğu A.Ş. nin fiyatlarının kıyaslanmasının pek çok hata riskini de berberinde getirebileceği kanaatine ulaşılmıştır. Ayrıca, limanların, limanın konumu ve hinterlandı, liman sahasının fiziksel nitelikleri (derinlik, draft, iskele uzunluğu vb.) gibi birçok yönden birb irinden farklı olması nedeniyle , verilen hizmetlerin birbiriyle kıyaslanmasının zorlukları bulunmaktadır. Diğer taraftan, her bir limanın talep yapısı birbiri ile aynı değildir. Limanlar hinterlandında yoğun olarak yürütülen faaliyetlere göre belli hizmetl ere yoğunlaşmakta, diğer bazı hizmetleri nadiren sunmaktadır. Bu durum 500 uygulanan ücretlere de yansımaktadır. Buna ek olarak, liman işletmelerinin verdikleri hizmetlerin kapsamı ve kalitesi de faklılık arz edebilir. Her bir limanın kullandığı makine teçhiza t ve işçilik aynı kalitede olmamakta, bu durum nihai fiyatların da farklı olmasına sebep olmaktadır. Ayrıca, özellikle özelleştirilen limanlarda, imtiyaz hakkının satış bedelinden kaynaklanan farklılıklar da limanların kar marjlarının farklı olmasına yol a çmaktadır. Ortadoğu A.Ş. nin, TSM Deniz Ürünleri San. ve Tic . A.Ş. ile balıkçı teknelerine yönelik barınma ve rıhtım hizmetleri konusunda anlaşma yapmayı reddettiği ve liman hizmetlerinde aşırı fiyat uyguladığı iddiası ile ilgili olarak alınan , Kurul un 30.11.2010 tarih ve 10 -74/1529 - 585 sayılı Kararı nda; Ortadoğu Antalya Liman İşletmeleri A.Ş.'nin iddia konusu eylemlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesi kapsamında hakim 510 durumun kötüye kullanılması olarak nitelendirilemeyece ğine karar verilmiştir. Söz konusu Karar da aşırı fiyatlamanın tespiti için aranması gereken başlıca şartlardan birinin maliyet yapısı ile açıklanamayacak düzeyde yüksek bir fiyat olması, diğer yandan büyük miktarda gerçekleştirilen yatırımlar nedeniyle artan maliyetlerin fiyatlarda artış baskısı yaratmasının beklenir bir durum olması ve bu durumda gerçekleşecek fiyat artışlarının aşırı fiyatlama olarak değerlendirilmesinin yerinde olmayacağı ifadelerine yer verilmiştir. Söz konusu pazarın kendine özgü niteliklerinden kaynaklanan sebeplerle , aşırı fiyatlama davranışının tespitinde karşılaşılan belirsizlik ve aksaklıklar, uygulamaya müdahale durumunda yanlış karar verme riskini de beraberinde getirmektedir. Zira Ortadoğu A.Ş. nin lashing hizmetlerinde uy guladığı tarifelerin aşırı olup olmadığının tespiti için uygulanabilecek 520 ilk yöntem olan fiyat -maliyet karşılaştırmasının, lashing hizmetlerine yönelik maliyet kalemlerinin net bir şekilde belirlenememesi, belirlenmiş olsa bile maliyet rakamlarının bu hizm ete yönelik olarak net bir şekilde ayrıştırılamaması nedeniyle , kesin sonuçlar vermeyeceği anlaşılmaktadır. Kaldı ki, çoğu zaman tarifede alıcı gücü ve talebin yapısına 11-53/1358 -483 13bağlı olarak uygulanan indirimler de dikkate alındığında söz konusu karşılaştırmanın ne kadar belirsizlik ihtiva ettiği daha açıklıkla görülebilmektedir. Diğer taraftan, limanların, limanın konumu ve hinterlandı, liman sahasının fiziksel nitelikleri (derinlik, draft, iskele uzunluğu vb.), altyapısı, makine teçhizat vb. unsurları bakımından f arklılık arz etmesi dolayısıyla sunulan hizmetlerin birbiriyle kıyaslanmasının hata riskini beraberinde getirebileceği açıktır. Bu çerçevede, liman hizmetleri pazarı bakımından , limanların bulundukları pazarların sıklıkla 530 doğal tekel özelliği göstermeleri , aşırı fiyatlamaya müdahaleyi haklı gösterebilecek nitelikte gözükse de, inceleme konusu dosya bakımından özellikle işletme hakkının devralındığı ilk yıllarda işi geliştirme, verimli ve etkin kılma amaçlı yatırımların önem kazanması nedenleriyle, mevcut fi yat düzeyine müdahalenin yaratacağı olası zararının, kısa dönemli fiyat düşüşleri ile sağlanacak fayda ile telafi edilemeyeceği ve bu sebeple, içinde bulunulan zaman zarfında anılan pazarda geçerli fiyat düzeyine müdahaleden kaçınılmasının daha uygun bir y aklaşım olacağı açıktır. Sonuç olarak, yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında Ortadoğu A.Ş. tarafından lashing hizmetleri pazarında rekabetin kısıtlanması ve aşırı fiyat uygulanması suretiyle 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği ve a ynı Kanun un 41. maddesi uyarınca 540 soruşturma açılmasına gerek olmadığı neticesine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması na gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.