2022/1023978 İhale Kayıt Numaralı "16 KALEM TIBBİ SARF MALZEME ALIMI" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Nüans Ecza Deposu Dış Tic. ve San. Ltd. Şti. , İHALEYİ YAPAN İDARE: Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2022/1023978 İhale Kayıt Numaralı “ 16 Kalem Tıbbi Sarf Malzeme Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 02.11.2022 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ 16 Kalem Tıbbi Sarf Malzeme Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Nüans Ecza Deposu Dış Tic. ve San. Ltd. Şti. nin 07.12.2022 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 12.01.2023 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.01.2023 tarih ve 74947 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.01.2023 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2023/158 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 1) Yerli Malı Tebliği’nin 4’üncü maddesinde gıda ve tarımsal ürünlerin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için gerekli şartların açıklandığı, ihalenin 2’nci kısmı üzerinde bırakılan Ecemmed Ecza Deposu Med. İla. Sağ. Hiz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından alkol %96 ürünü için sunulan yerli malı belgesinin anılan Tebliğ’de belirtilen yerli malı şartını sağlamadığı, Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş.nin ürettiği etil alkol ürünün İstanbul Tuzla Serbest Bölge’de faaliyet gösteren firma tarafından ambalajlanmasının akabinde ithalatçı firmalar aracılığı ile Türkiye içine ithalatı yapılmak sureti ile satışının yapıldığı, yerli malı belgesine sahip Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş.nin bahse konu Tebliğ’e göre üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması şartına uygun 5 lt’lik ambalajlama ünitesinin, İstanbul Tuzla Serbest Bölge’sinde faaliyet göstermekte olan firmanın satışını/ambalajlamasını yaptırmak sureti ile ithalatçı firmalar aracılığı ile Türkiye sınırları içerisine satışını yapmasından dolayı sahip olduğu yerli malı belgesinin işlevini yitirdiği, ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye sınırları içerisinde kabul edilmeyen serbest bölgede yapıldığı, ithal mal statüsü kazanmış olan bir ürün için yerli malı belgesinin kullanılmasının mevzuata aykırı olduğu, idarece şikayet başvurularının muhteviyatının yanlış anlaşıldığı, idarece yerli malı belgesinin sahte olup olmadığına ilişkin inceleme yapıldığı, Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş. her ne kadar ilgili ürünün üretimini Türkiye’de gerçekleştirmekte ise de, söz konusu ürünün ambalajlanmasının İstanbul Tuzla Serbest Bölgesi’nde gerçekleştirildiği, satışa sunulan etil alkolün ürün etiketinde “ithal eden firma adı ve adresi” şeklinde ibarenin bulunduğu, ihale konusu etil alkol ürünü ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçiliğin ambalajlama faaliyeti olduğu, ancak ilgili ürünün ambalajlanma faaliyetinin yurt içi kabul edilmeyen serbest bölgede gerçekleştirildiği, yerli malı kabul edilemeyeceği, Ecemmed Ecza Deposu Med. İla. Sağ. Hiz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş.nin yerli malı belgesinin doğruluğunun/sahteliğinin araştırılmasından ziyade, söz konusu ihale dokümanında yer alan yerli malı şartını sağlayıp sağlamadığı hususunun incelenmesi gerektiği, söz konusu iddiaların doğruluğunun ispatlanması açısından T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Daire Başkanlığı’ndan görüş istenmesinin gerektiği, Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş.nin üretimini ve ihalenin 2’nci kısmı üzerinde bırakılan isteklinin satışını yaptığı yerli malı belgesi üzerinde tağyir (denatüre) edilmemiş ambalajlı etil alkol ibaresinin olmamasından dolayı yerli malı belgesinin “5 litre hacimli mat siyah plastik kaplar içinde ambalajlanmış olarak kullanıma sunulan denatüre edilmemiş etil alkol” ihale yoluyla alımlarda şartnameye aykırı olarak kullanılmasının hukuk ihlalini teşkil ettiği, yerli malı belgesinin yetersiz olduğu, satışını yapmakta olduğu ürünün yasalar gereği ithal ürün statüsünde olduğu, yerli malı belgesinin ihalede kullanılmasının hukuken olanaklı olmadığı, 2) Alkol %96 Ürününün Teknik Şartnamesi’nde “2.Etiketler üzerinde üretimin yapıldığı tarih, hammadde bilgisi (şeker pancarı, şeker kamışı, melas gibi) yer almalıdır.” düzenlemesinin bulunduğu, ihalenin 2’nci kısmı üzerinde bırakılan isteklinin teklif etmiş olduğu tıbbi etil alkol %96 ürününün hammaddesinin mısır olduğu, Teknik Şartname’nin 2’nci maddesini karşılamadığı iddialarına yer verilmiştir. A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler” başlıklı 63’üncü maddesinde “İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır: …c) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. …e) Yerli malı belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak belirlenir. İsteklilerce teklif edilen malın yerli malı olduğu, bu usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir…” hükmü, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 61’inci maddesinde “…(2) Mal alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetine bakılmaksızın, tüm isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir ve bu ihalelerde yerli malı teklif eden istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. (3) İhale veya ön yeterlik ilanı ve idari şartnamede, yerli malı teklif edenler lehine tanınan fiyat avantajı oranı belirtilir. (4) Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınan ve birden fazla mal kaleminden oluşan ihalelerin, kısmi teklife açık olarak gerçekleştirilmesi ve fiyat avantajı tanınan her bir kısmın tek bir mal kaleminden oluşması zorunludur. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilebilir. Kısmi teklife açık ihalelerde, kısımların birinde, birkaçında veya tamamında yerli malı teklif eden istekliler lehine aynı veya farklı oranlarda fiyat avantajı sağlanabilir. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, yerli malı teklif etmeyen diğer isteklilerin söz konusu mal kalemi için teklif ettikleri bedele, kendi teklif bedelleri üzerinden ihale dokümanında belirlenen fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle bulunur. (5) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirleneceği ihalede, öncelikle fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. Yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı, bu istekliler dışındaki isteklilerin değerlendirilmiş teklif bedellerine, kendi değerlendirilmiş teklif bedelleri üzerinden fiyat avantajı oranı esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesi suretiyle uygulanır. Ancak, birbirini tamamlayan veya teknik zorunluluklar nedeniyle birlikte alınması gereken mal kalemlerine bir kısımda yer verilen ihalede, önce yerli malını teklif edenler lehine fiyat avantajı uygulanır ve avantaj uygulanmış fiyatlar üzerinden fiyat dışı unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmiş teklif bedeli bulunur. …(7) Teklif edilen malın yerli malı olduğu Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenen yerli malı belgesi ile belgelendirilir.” hükmü, Yerli Malı Tebliği’nin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “ (1) Bu Tebliğin amacı, 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında fiyat avantajı uygulanacak mal alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif edilen malın yerli malı olduğunun belirlenmesi ve belgelendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. ” açıklaması, Aynı Tebliğ’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde “(1) Bu Tebliğde geçen; …c) Eksper: Oda/borsa tarafından belirlenen konusunda uzman kişiyi veya Üniversitelerin ilgili bölümlerinden konularında uzman kişiyi, …e) Oda: Ticaret ve sanayi odası, ticaret odası, sanayi odası ve deniz ticaret odası, esnaf ve sanatkârlar odasını, …g) TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini, ğ) Yerli malı belgesi: 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yapılacak mal alımı ihalelerinde istekliler tarafından teklif edilen malın yerli malı olduğunu gösteren belgeyi, ifade eder.” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Yerli malı” başlıklı 4’üncü maddesinde “(1) Sanayi ürünlerinin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır: a) Bakanlık tarafından düzenlenen Sanayi Sicil Belgesine sahip sanayi işletmeleri tarafından üretilmesi ve Sanayi Sicil Belgesindeki “Üretim Konusu” içeriğinde yer alması. b) Tamamen Türkiye’de üretilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması. c) Ürünün yerli katkı oranının en az %51 olması. (2) Gıda ve tarımsal ürünlerin yerli malı olarak kabul edilebilmesi için aşağıdaki şartlar aranır: a) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca düzenlenen İşletme Kayıt veya Onay Belgesine sahip işletmeciler tarafından üretilmesi. b) Tamamen Türkiye’de üretilen/yetiştirilen veya elde edilen ürünler ile üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye’de yapılmış olması. c) Tarım ürünleri için Çiftçi Kayıt Sistemi Belgesi veya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ilgili Kayıt Belgesine (Örtüaltı Kayıt Sistemi ve benzeri) sahip firmalar tarafından üretilmesi. …(5) İkinci, üçüncü, dördüncü fıkralarda sayılan ürünlerden sanayi ürünü olarak değerlendirilenlerin yerli malı kabul edilebilmesi için ayrıca birinci fıkranın (a) ve (c) bentlerinde sayılan şartlar da aranır. (6) Serbest bölgeler mevzuatı ile gümrük mevzuatı göz önünde bulundurularak, yerli malı kriterlerine ilişkin bu Tebliğde yer alan gerekli şartların sağlanması kaydıyla serbest bölgede faaliyet gösteren işletmelerin ürettikleri ürünler yerli malı kabul edilir.” açıklaması, “Yerli katkı oranı” başlıklı 5’inci maddesinde “ (1) Yerli katkı oranı, aşağıdaki formüle uygun olarak üretici tarafından hesaplanır. Yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, teknik yönden eksper tarafından, mali yönden ise serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir ya da yeminli mali müşavir tarafından tetkik edilerek, hesaplamanın doğruluğu ve resmi kayıtlara uygunluğu açısından teyit edilir ve imzalanır. İmzalanan yerli katkı oranı hesabını içeren evrak, aksi yönde bir tespitin bulunması halinde her türlü idari, hukuki ve cezai sorumluluğu kabul ettiklerine dair üretici veya üreticiyi temsil ve ilzama yetkili kişi/kişiler tarafından imzalı bir taahhütname ekinde yerli malı belgesini düzenleyecek ilgili odaya/borsaya teslim edilir. …(3) Yurt içinden temin edilen girdilerin ithal olup olmadığı hakkında menşe kontrolü yapılır, girdi ithal ise ithal girdi hesaplamasına dahil edilir. Eğer girdi sanayi sicil belgesine sahip bir işletme tarafından üretilmiş ve sanayi sicil belgesinin üretim konusu bölümünde yer almışsa yerli girdi olarak yerli girdi hesaplamasına dahil edilir. (4) İthal girdi tutarının hesaplamasında, ithal girdinin fabrikaya teslim fiyatı ve teslim tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru dikkate alınır. (5) İlgili oda/borsa tarafından kontrol edilerek onaylanan yerli katkı oranı, yerli malı belgesine dercedilir. (6) Yerli katkı oranı hesabında üretici tarafından oda/borsaya sunulan ticari sır niteliğindeki bilgiler, kanunen yetkili mercilerden başkasına açıklanamaz, verilemez ve kendileri veya başkalarına menfaat sağlamak veya zarar vermek amacıyla kullanılamaz. Bu kapsamda oda/borsa, ticari sırlarla ilgili bilgi ve belgelerin korunmasını sağlamak amacıyla her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. ” açıklaması, “Yerli Malı Belgesi” başlıklı 6’ncı maddesinde “ Yerli malı belgesi, üreticinin kayıtlı olduğu TOBB veya TESK’e bağlı oda/borsa tarafından düzenlenir. Düzenlenen yerli malı belgesi TOBB veya TESK tarafından elektronik ortamda kontrol edilir. Uygun bulunan yerli malı belgesi ilgili oda/borsa tarafından onaylanır. (2) Yerli malı belgesi için standart form kullanılır. Yerli malı belgesi standart formunda en az aşağıdaki bilgiler bulunur: a) Belgenin veriliş ve geçerlilik tarihi, numarası. b) Üreticinin unvanı, iletişim bilgileri (işyeri adresi, telefon, faks numaraları, e-posta adresi). c) Üreticinin Vergi Kimlik Numarası, TC Kimlik Numarası, Merkezi Sicil Kayıt Sistemi Numarası. ç) Sanayi Sicil Numarası, Ticaret Sicil Numarası/Esnaf Sicil Numarası ve oda/borsa Sicil Numarası. d) Kapasite raporu tarihi, numarası ve geçerlilik tarihi. e) Ürün adı, ürünün özelliğine göre varsa marka adı, modeli, seri numarası, cinsi, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu Numarası. f) 4 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılan belgelere ilişkin tarih, sayı ve geçerlilik tarihi bilgileri. g) Yerli katkı oranı. ğ) Ürünün teknoloji düzeyi (düşük/orta-düşük/orta-yüksek/yüksek). h) Müstahsil makbuzu veya faturanın seri numarası/örneği ve maden ruhsatının adı, tarihi, cinsi, grubu ve numarası. ı) Belgeyi düzenleyen oda/borsanın adı ve mührü, imzalayanın adı ve soyadı. i) Belgelendirme kriterlerine ilişkin diğer bilgi ve belgeler. (3) Yerli malı belgesi standart formu ile taahhütname TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın uygun görüşü alınarak belirlenir. (4) Yerli malı belgesinin geçerlilik süresi düzenlenme tarihinden itibaren bir yıldır. (5) Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler, TOBB ve TESK tarafından hazırlanan ve web üzerinden erişim sağlanabilen bir veri tabanında tutulur. Hazırlanan veri tabanı, TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın erişimine sunulur.. (6) Yerli malı belgelerine ilişkin bilgiler TOBB ve TESK tarafından altı ayda bir Bakanlığa sunulur.” açıklaması, “Belgelendirme” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Bu Tebliğe uygun olarak yapılacak belgelendirme işlemlerine ilişkin uygulama esasları, TOBB ve TESK tarafından Bakanlığın görüşü alınarak belirlenir. Yerli katkı oranının hesaplanmasında hangi belgelerin dikkate alınacağı bu uygulama esaslarında belirtilir. …(4) Yerli malı belgesi talep edilen ürünün 4 üncü maddede sayılan yerli malı koşullarını taşıyıp taşımadığı konusunda tereddüt olması halinde ilgili oda/borsa tarafından görevlendirilen eksper marifetiyle tespit yapılır. (5) Her ürün için ayrı ayrı belge verilebileceği gibi, birden fazla ürün için tek yerli malı belgesi düzenlenebilir. Bu durumda her bir ürün ile ilgili bilgiler yerli malı belgesinde yer alır. (6) İlgili oda/borsa tarafından; yerli malı belgesinin düzenlenmesinden sonra kriterlerin korunup korunmadığına yönelik üretici bazında ara kontrol yapılabilir. Yerli malına ilişkin kriterlerin korunmadığı tespit edilirse yerli malı belgesi iptal edilir. (7) Yurt dışından parça olarak ithal edilen ve yurtiçinde basit birleştirme ile oluşturulan ürünler için yerli malı belgesi düzenlenmez.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhale konusu işe/alıma ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin/alımın; a) Adı: 16 KALEM TIBBİ SARF MALZEME ALIMI b) Türü: Mal alımı c) İlgili Uygulama Yönetmeliği: Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ç) Yatırım proje no'su (yapım işlerinde): Bu madde boş bırakılmıştır. d) Kodu: e) Miktarı: 16 KALEM TIBBİ SARF MALZEME ALIMI Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır. f) İşin yapılacağı/teslim edileceği yer: Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü ve Müdürlüğe bağlı tüm sağlık kurumları-(Kocaeli İl Sağlık Müdürlüğü - İl Ambulans Servisi Başhekimliği-Darıca Farabi Eğitim ve Araştırma Hastanesi-Gebze Fatih Devlet Hastanesi-Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesi-İzmit Seka Devlet Hastanesi-Karamürsel Devlet Hastanesi-Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi-Kocaeli Devlet Hastanesi-Körfez Devlet Hastanesi-M.Kazım Dinç Kandıra Devlet Hastanesi- -Dilovası Devlet Hastanesi- Darıca Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi-Körfez Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi - Gölcük Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi ve bu kurumlara bağlı birimler ile bu ihaleye ait sözleşme süresi içerisinde faaliyete girmesi halinde Kocaeli Şehir Hastanesi)” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir. …g) Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajı tanınması durumunda, bu avantajdan yararlanmak isteyenlerce sunulacak yerli malı belgesi, … ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatlarının miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerinde bırakılan istekliyle her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. …” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde “20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir. 20.2. Bu ihaledeki kısım sayısı 16 dir. İhale kısımlarına ilişkin koşullar altta düzenlenmiştir; İhaleye kısmi telif verilebilecek olup, isteklilerin teklifleri her kalem için ayrı ayrı değerlendirilecektir.” düzenlemesi, Aynı Şartname’nin “Fiyat avantajı uygulanması” başlıklı 35.3’üncü maddede “35.3.1. Yerli malı teklif eden isteklilere ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş ) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır. Yerli malı teklif eden isteklilerin fiyat avantajından yararlanabilmesi için teklif edilen mala/mallara ilişkin yerli malı belgesine/belgelerine ilişkin belgelerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilmesi zorunludur. Yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 61’inci maddesi esas alınarak hesaplanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır. İtirazen şikâyete konu ihalede 25 adet doküman indirildiği, 02.11.2022 tarihinde yapılan ihalenin 2’nci kısmına 3 isteklinin katıldığı, söz konusu ihalenin 2’nci kısmının Ecemmed Ecza Deposu Med. İla. Sağ. Hiz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Nüans Ecza Deposu Dış Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür. İhalenin 2’nci kısmı üzerinde bırakılan Ecemmed Ecza Deposu Med. İla. Sağ. Hiz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yeterlik bilgileri tablosunda yerli malı belgesine ilişkin olarak “Kısım/Kalem Adı ALKOL %96, Belgeyi Düzenleyen Kurum / Kuruluş ve Belge Numarası ADANA SANAYİ ODASI, 2022107692579, Belgenin Veriliş Tarihi ve Geçerlilik Tarihi 11.03.2022, 11.03.2023, Belge Sahibinin Vergi Kimlik Numarası/ TC Kimlik Numarası (Teklif verecek kişinin başka bir kişiye ait yerli malı belgesini (bayilik vb. bir statüde) kullanarak teklif vermesi halinde o belge sahibinin Vergi Kimlik/TC Kimlik Numarası girilmelidir.) 64********” şeklinde bilgilerin beyan edildiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibinin iddiasına idarece özetle “Ecemmed Ecza Deposu Medikal İlaçlama Sağ. Hizm. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin sunmuş olduğu yerli malı belgesinin Adana Sanayi Odası tarafından düzenlendiği ve üretici firmasının Omnio Nişasta Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu, yerli malı belgesini düzenleyen Adana Sanayi Odası’na yazı ile sorulduğu, Adana Sanayi Odası tarafından gönderilen cevabi yazıda Omnio Nişasta Sanayi ve Ticaret A.Ş. firması adına düzenlenen yerli malı belgesinin mevzuata uygun olarak düzenlendiği ve belgenin geçerli olduğu” şeklinde cevap verilmiştir. İdarece 02.01.2023 tarihli yazı ile Adana Sanayi Odası’ndan “Müdürlüğümüz tarafından 02.11.2022 tarihinde ihalesi yapılan 16 Kalem Tıbbi Sarf Malzeme Alımı ihalesi yapılmış ve Komisyon Kararı katılan tüm firmalara tebliğ edilmiştir. Komisyon Kararında Alkol %96 kalemine gelen itiraz değerlendirmesinde; Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş. firması tarafından idaremize sunulan Yerli Malı Belgesinin geçerliliği ile ilgili tereddütler hasıl olmuştur. Komisyon Kararına itiraz eden firmanın iddialarında; "Omnia Nişasta San. Ve Tic. A.Ş. firmasının üretim sürecinin önemli aşamalarının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye ’de yapılmış olması maddesine uygun 5 lt lik ambalajlama Ünitesi olmadığı için bu işi İstanbul Tuzla Serbest Bölgede Faaliyet göstermekte olan firmanın Satışını/Ambalajlamasını yaptırmak sureti ile İthalatçı firmalar aracılığı ile Türkiye sınırları içerisinde satışını yapmasından dolayı Omnia Nişasta San. Ve Tic. A.Ş. firmasının sahip olduğu Yerli Malı Belgesinin İşlevini yitirmesi ve Paketlenmiş ürün satma için yeterli olmamasından ve en son esaslı işçilik ve eylemin Türkiye sınırları içerisinde kabul edilmeyen Serbest Bölgede yapılmış olmasından dolayı İthal Mal Statüsü kazanmış olan bir ürün için bu yerli malı Belgesinin kullanılamayacağı’’ iddiasında bulunmuşlardır. Omnia Nişasta San. Ve Tic. A.Ş. firması adına düzenlenen belgesin Odanız tarafından düzenlenip düzenlenmediği ve Yerli Malı Belgesinin mevzuata uygun olup olmadığı ile ilgili idaremize bilgi verilmesi hususunda” bilgi istenildiği görülmüştür. Adana Sanayi Odası’nın 10.01.2023 tarihli cevabi yazısında “ …Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş. firması adına düzenlenen 11.03.2022 tarih ve 2022107692579 sayılı yerli malı belgesinin odanız tarafından düzenlenip düzenlenmediği ve yerli malı belgesinin mevzuata uygun olup olmadığı ile ilgili tarafınıza bilgi verilmesi de talep edilmiştir. Odamız tarafından söz konusu firma adına yürürlükteki Yerli Malı Tebliği ve TOBB Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin Uygulama Esaslarına göre Etil Alkol isimli ürün için yerli malı belgesi düzenlenmiştir. İlgi yazınızda adı geçen üye firmamızın ihalenizde kullanıldığı beyan edilen Odamızca 11.03.2022 tarih ve 2022107692579 Belge No ile düzenlenmiş yerli malı belgesi dosyası üzerinde yapılan incelemede; Firmanın 11.03.2022 tarihinde Odamıza müracaat ettiği; - Müracaat ekinde belge düzenlenmesi için gerekli olan bilgi ve belgelerden; - Esaslara uygun dilekçe - Hammadde temin edilen firmalardan alınan taahhütname - Hammadde temin edilen firmalardan alınan sanayi sicil belgeleri - Fatura örnekleri - Firma kapasite raporu Odamıza sunularak belge talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Bahse konu Yerli Malı belgesinin firmanın Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Yunus Emre Caddesi No: 8 Sarıçam / Adana adresindeki kurulu tesisinde üretmiş olduğu Etil Alkol isimli ürün nedeni ile verildiği ilgili adres için düzenlenmiş olan Kapasite Raporunda herhangi ambalaj makinası veya ünitesinin bulunmadığı bu nedenle tarafımızdan Yerli Malı belgesi talebi sırasındaki değerlendirmelerde bu şartların dikkate alındığı, yazınızdan anlaşıldığı kadarıyla şikayet konusu etil Alkolün yukarıda yazılı olan adreste üretilmesi sonrasında nakil edilerek İstanbul Tuzla Serbest Bölgede faaliyet bulunan konu dışı firmada paketlendiği anlaşılmaktadır. Bilindiği gibi Yerli Malı Belgesi çeşitli hammaddelerin fiziksel ve kimyasal olarak değişime uğraması sonucunda ortaya çıkan nihai ürün için düzenlenmektedir. Şikayete konu olan Etil Alkolün, Adana Hacı Sabancı Organize Sanayi Bölgesi Yunus Emre Caddesi No: 8 Sarıçam / Adana adresinde çeşitli kimyasal prosesler neticesinde üretilmesi nedeni ile Yerli Malı belgesi almaya hak kazanmıştır. Tuzla Serbest Bölgesindeki işlemin sadece paketleme olması, ayrıca firmanın ürettiği nihai ürün olan Etil Alkolün tesis çıkışında ambalajlanmasının ya da ambalajlanmamasının yerli malı belgesinin geçerliliğini kaybetmesine neden olmayacağı kanaati oluşmuştur. Sonuç olarak, belirli muhtelif malzemelerin kullanılması ve belirli bir işçilik ile üretilen “Etil Alkol Üretimi” için üyemiz firmaya Odamızca düzenlenen yerli malı belgesinin, beyan edilen bilgi ve belgelerle birlikte yürürlükteki Yerli Malı Tebliği ve TOBB Yerli Malı Belgesinin Düzenlenmesine İlişkin Uygulama Esaslarına göre yapılan yerli katkı oranı hesabında her hangi bir sıkıntı görülmediği, aynı ürünü üreten tüm firmaların kayıtlı olduğu odalardan yerli malı belgesi talep etmeleri halinde de benzer katkı oranlarında belge alabilecekleri düşünülmektedir. Bu nedenle tarafımızca onaylanmış olan ekli Yerli Malı Belgesinde bir eksiklik ve yanlışlık olmadığı ve Eksperimiz ***** *****’nun görüş yazısı ektedir. ” ifadelerine yer verildiği, Ekspertiz görüş yazısında ise “ Adana Sanayi Odası Başkanlığına Başkanlığınızca tarafıma havale edilen Kocaeli Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 02.01.2023 tarih ve E-09-34-E-12004570-949-2 Sayılı yazılarında Omnia Nişasta San. ve Tic. A.Ş. firması adına düzenlenen 11.03.2022 tarih ve 2022107692579 sayılı yerli malı belgesinin odanız tarafından düzenlenip düzenlenmediği ve yerli malı belgesinin mevzuata uygun olup olmadığı ile ilgili tarafınıza bilgi verilmesi talep edilmektedir. Tarafımdan yapılan çalışmalarda; Odanızca 11.03.2022 tarih ve 2022107692579 Belge No ile düzenlenmiş yerli malı belgesi ve yine odanızca 29.12.2021 tarih ve 2021/637 no ile düzenlenip, T.O.B. Birliğince 05.01.2022 tarih ve 000600 no ile onaylı, geçerlilik süresi sonu 05.01.2024 olan kapasite raporu üzerinde ve yerli malı belgesi için hazırlanan gerekli belge ve dokumanlar üzerinde yapılan incelemede; Bahse konu etil alkolün kapasite raporunda ambalajlı olarak üretilmediği görülmektedir. Gerek yerlilik oranı gerekse belgenin düzenlenmesi ile ilgili etil alkol için Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi adına odanız tarafından düzenlenmiş 11.03.2022 tarih ve 2022107692579 sayılı yerli malı belgesi için, Gerek yerlilik oranı gerekse belgenin düzenlenmesi ile ilgili hiçbir uygunsuzluk tespit edilmemiştir. Bilgilerinize arz ederim. ” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve doküman düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde, başvuruya konu ihalede yerli malı teklif eden istekliler lehine ihalenin tamamında % 15 fiyat avantajı uygulanacağı ve bu avantajdan yararlanmak isteyen isteklilerin yerli malı belgesi sunmaları gerektiği anlaşılmaktadır. Diğer taraftan ihale komisyonunun, teklif veya başvuru kapsamında yer alan belgelerin doğruluğunu teyit için gerekli gördüğü belge ve bilgileri isteyebileceği, gerekli araştırmaları yapabileceği ve ilgililerin de bu talepleri ivedilikle yerine getirmeleri gerektiği mevzuatın bir gereğidir. İncelemeye konu ihalenin elektronik ortamda gerçekleştirildiği, başvuru sahibi tarafından yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen yerli malı belgesinin idarece EKAP üzerinden sorgulandığı, anılan belge incelendiğinde, belgenin Adana Sanayi Odası tarafından 11.03.2022 tarihinde 2022107692579 belge numarası ile Omnia Nişasta Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına düzenlendiği, adına belge düzenlenen ürünün etil alkol olduğu gösterilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan Ecemmed Ecza Deposu Med. İla. Sağ. Hiz. İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yeterlik bilgileri tablosunda yerli malı belgesinin beyan edildiği, anılan belgenin idarece EKAP üzerinden sorgulandığı ve anılan belgeye ulaşıldığı, 30.11.2022 tarihinde EKAP üzerinden bildirilen ihale komisyonu kararında bahsi geçen istekliye ait yerli malı belgesinin uygun olduğu kabul edilerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Nüans Ecza Deposu Dış Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin yerli malı belgesinin uygun olmadığına yönelik idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idarece tarafından da anılan belgeye ilişin Adana Sanayi Odası’ndan belgenin uygun olup olmadığına ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup söz konusu yerli malı belgesinin yasal mevzuatları çerçevesinde düzenlendiğinin ve uygun olduğunun belirtildiği, dolayısıyla söz konusu belgeye ilişkin belgeyi düzenleyen kuruluştan belgenin uygunluğuna yönelik bilgi talep edildiği ve belgenin mevzuatına uygun olarak düzenlendiği belirtildiği görüldüğünden başvuru sahibinin anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. 2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü, Anılan Kanun’un “İhaleye Katılımda Yeterlik Kuralları” başlıklı 10’uncu maddesinde “İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir: ...b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; …9) İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları” hükmü, Aynı Kanun’un “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “… Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 26’ncı maddesinde “… (2) Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur…” hükmü, Aynı Yönetmelik’in “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 43’üncü maddesinde “(1) Teklif edilen malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune, teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman ile fotoğraf istenebilir. Özel imalat süreci gerektiren mal alımları hariç, teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar içeren doküman istenilmesi durumunda katalog istenilmesi zorunludur. İsteklilerin cevap vermesi ve açıklamada bulunması istenen hususlara ilişkin sorulara teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalar standart formunda yer verilir. (2) İdare tarafından numune sunulmasının istenilmesi durumunda, hangi kalem/kalemler için numune istenildiği, numunenin sayısı ve gerekli görülen diğer hususlar ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede belirtilir. (3) Numune sunulması istenilen kalem/kalemler için yeter sayı ve nitelikte numune alınması idarenin sorumluluğundadır. Malın niteliğinin birden fazla numune değerlendirmesi yapmaya uygun olup olmadığı ile kullanım ömrü dikkate alınarak en az bir adet numunenin idarede muhafaza edilmesi gerekir. Kurul ya da yargı kararları üzerine yeniden değerlendirme muhafaza edilen numune üzerinden yapılır. (4) İhale dokümanında istenilen sayıda ve nitelikte numune, başvuru veya teklif dosyası ile birlikte idareye teslim edilir. Tekliflerin elektronik ortamda alındığı ihalelerde numunenin teslim tarihi ve teslim adresi, idare tarafından tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında belirlenir ve ilgililere tebliğ edilir. İhale dokümanında düzenleme yapılması halinde numune, ihale veya son başvuru tarih ve saatine, tekliflerin elektronik ortamda alındığı ihalelerde ise idare tarafından belirlenen teslim tarih ve saatine kadar posta veya kargo yoluyla da teslim edilebilir. Teslim edilen numunenin üzerinde, ihale, aday veya istekli bilgileri ile numune sunulan kalem bilgilerine yer verilir. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınarak, talep edilmesi halinde tutanağın bir sureti aday veya istekliye verilir. (5) İhale komisyonu tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda diğer katılım ve yeterlik belgeleri uygun bulunan aday ve isteklilerin numunelerinin değerlendirilmesine geçilir. İdare tarafından gerekli görülen hallerde, numune değerlendirilmesinin yapılacağı yer, tarih ve saat bilgisi aday veya isteklilere bildirilir. Numune değerlendirilmesinde numunenin fiziksel nitelikleri ile ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı kontrol edilir. Yapılan inceleme sonucunda, hazırlanacak tutanakta numunenin uygunluk durumu belirtilir ve uygun bulunmaması durumunda buna ilişkin gerekçelere yer verilir.…” hükmü, Anılan Yönetmelik’in “Elektronik İhale” başlıklı 58/A maddesinde “…(9) Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde aşağıdaki esaslar dikkate alınır: a) Diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük tekliflerin bulunmadığı ihalelerde, geçerli tekliflerden ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif olması öngörülen teklif sahiplerine; yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettikleri bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanamayanlar ile teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmaları, ayrıca ihale dokümanında öngörülmesi halinde numune/demonstrasyon işlemlerine ilişkin ürün örneklerini vermeleri/kurulumlarını yapmaları için makul bir süre verilir. Beyan edilen bilgi/belgeler ve teknik şartnameye cevaplar ve açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeleri sunmayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon işlemlerine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmeyen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir, sunduğu belgeler ile katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin şartları sağlayamayan istekliler ile numune ve/veya demonstrasyon değerlendirmesi başarısız sonuçlanan isteklilerin teklifleri ise değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16’ncı maddesinde “…16.9. Katalog, kılavuz, çizim, fotoğraf vb. belgeler ve/veya numune istenen ihalelerde, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında bu belgelerden ve/veya numune üzerinden teknik şartnameye uygunluk değerlendirmesi yapılır. Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında anılan belgeler ve/veya numune üzerinden teknik değerlendirme yapılmasının öngörülmemesi halinde ise bu durumun ihale dokümanında belirtilmesi koşuluyla istenen belgelerin ve/veya numunenin sadece teklif ekinde sunulup sunulmadığına bakılır.” açıklaması, Anılan Tebliğ’in “Tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren doküman” başlıklı 57’nci maddesinde “57.1. İdareler tarafından malların numuneleri, katalogları, fotoğrafları ile teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümana yönelik düzenlemelerde, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 43 üncü maddesi esas alınmalıdır. 57.2. Aday veya istekli tarafından numunenin idareye teslim şekli ile ihale komisyonunca numunenin değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede ayrıntılı bir şekilde yapılacaktır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınacak; bu tutanağın bir sureti de aday veya istekliye verilecektir. 57.3. İdare tarafından teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren dokümanın yeterlik belgesi olarak istenilmesi durumunda ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin ilgili maddesinde bu husus belirtilecek; aday veya istekli tarafından bu dokümanın nasıl hazırlanacağı ile bu dokümanda açıklanacak hususlar ise ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamenin “Diğer Hususlar” Bölümünde ya da teknik şartnamede düzenlenecektir.” açıklaması, İdari Şartname’nin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7’nci maddesinde “ 7.1. İsteklilerin ihaleye katılabilmeleri için aşağıda sayılan belgeler ve yeterlik kriterleri ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgileri e-teklifleri kapsamında beyan etmeleri gerekmektedir. …7.7. Numune ve demonstrasyon değerlendirmesi: 7.7.1. Teklif değerlendirme aşamasında EKAP üzerinden tebliğ edilecek olan talep yazısına istinaden orijinal ambalajında teknik şartnamelerde belirtilen şekilde numune ihale komisyonuna teslim edilecektir.… ” düzenlemesi, Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde “48.1. 1.Teklif değerlendirme aşamasında sunulan numuneler ve malzeme teslim sırasında sunulan malzemelerin teknik şartnameye uygunluğu aşamasında tereddütlerin oluşması halinde Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Genelgesinin 2.20. maddesinde yer alan hükümler gereğince numune ve malzemelerin değerlendirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlardan ve özel şirketlerden teknik destek alınacak olup, bu hususta her türlü laboratuar analizi, teknik inceleme vb. giderleri firma tarafından karşılanacaktır…. ” düzenlemesi yer almaktadır. Aynı Şartname’nin ekinde ihale konusu 2’nci kısmın türü ve miktarına aşağıda yer verilmiştir. Sıra No Açıklama Birimi Brans Kodu Miktarı … …. … …. … 2 ALKOL %96 litre ALKOL (ETİL ALKOL) % 96 LIK 3.240 [adres satırı maskelendi] Oybirliği ile karar verildi.