Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/A.F.K. -01/04 (Muafiyet) Karar Sayısı : 01-44/435 -113 Karar Tarihi : 18.09.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖR : Alper Fevzi KARA C-BAŞVURUDA BULUNAN : Eczacıbaşı Holding A.Ş. Büyükdere Cad. Ali Kaya Sok. No: 7 Levent 8064
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/A.F.K. -01/04 (Muafiyet) Karar Sayısı : 01-44/435 -113 Karar Tarihi : 18.09.2001 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL B- RAPORTÖR : Alper Fevzi KARA C-BAŞVURUDA BULUNAN : Eczacıbaşı Holding A.Ş. Büyükdere Cad. Ali Kaya Sok. No: 7 Levent 80640 İstanbul Temsilcisi: Prof.Dr. Arif ESİN Akaretler Sıraevleri S.Seba Cad. No:67 Beşiktaş/İstanbul D-TARAFLAR : -E-Kart Elektronik Kart Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. Büyükdere Cad. No: 193 Levent/İstanbul -Giesecke&Devrient Gmb H Prinzregentstrasse 159, 81677 Münih/ALMANYA E- DOSYA KONUSU: E -Kart Elektronik Kart Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (E - Kart) ile Giesecke&Devrient GmbH (G&D) arasında akdedilen "Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması"na ilişkin menfi tespit belgesi veri lmesi veya muafiyet tanınması talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 25.5.2001 tarih, 2182 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4, 5, 6 ve 8. maddeleri uyarınca düzenlenen 28.8.2001 tarih, D2/1/A.F.K. - 01/4 sayılı menfi tespit/muafiyet Ön İnceleme Raporu 14.9.2001 tarih, REK.0.06.00.00/74 sayılı Başkanlık önergesi ile 01 -44 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: Başvuruya konu dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, E-Kart ile G&D arasında akdedilen "Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması"na; 01-44/435 -113 2 a) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olması nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı, b) ancak süreyle -örneğin 3 yılla - sınırlandırılması ha linde bireysel muafiyet tanınabileceği, c) öte yandan anlaşmaya ilişkin bildirimin 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile 1997/2 sayılı Tebliğ'in 3., 5. ve 6. maddeleri çerçevesinde zamanında yapılmamış olduğu dikkate alındığında, aynı Kanun un 16. maddesi biri nci fıkrasının (c) bendi gereğince idari para cezası verilmesi gerektiği ve ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrası uyarınca da süresinde bildirim yapmayan taraflardan G&D'nin 9.4.2001 ve 9.5.2001 tarihleri arasında yönetim kurulu üyeliğini yürüten Willi Berch told, Hans -Christoph von Mitschke -Collande, Dr.Walter Schlebusch, Hans Wolfgang Kunz, Jürgen Nehls, Franz Haniel, Dr. Peter Zattler adlı şahıslar ile diğer taraf olan E -Kart'ın aynı tarihlerde yönetim kurulu üyeliğini yürütmüş bulunan Rahmi Faruk Eczacıbaş ı, Erwin Diekemper, Hasan Toker Alban ve Rolf Weustenhagen adlı şahıslara, verilen bu para cezasının yüzde onuna kadar para cezası verilmesi gerektiği; ifade edilmiştir. H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar: Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden h areketle işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürün pazarı, "akıllı kart üretimi ve pazarlanması" pazarı, ilgili coğrafi pazar ise "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak belirlenmiştir. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.2.1.İşlemin Niteliği ve Menfi Tespit Talebinin Değerlendirilmesi Merkezi Türkiye'de olan Eczacıbaşı Grubu ile Almanya'da yerleşik G&D arasında Türkiye'de faaliyet göstermek ve akıllı kart üretimi ve satışı yapmak üzere 24.4.2001 tarihinde bir ortak girişim şirketi olarak kur ulan E -Kart, elektronik alışveriş kartı, kredi kartları, güvenlik ve tanıtım kartları ile Türkiye'nin ilk akıllı kart üretimini ve ithalatını yapan şirkettir. Anılan şirket, ana teşebbüslerden biri olan G&D ile "Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması" imzalamış tır. Söz konusu anlaşmaya göre; E -Kart akıllı kart üretiminde ihtiyacı olan ürün ve malzemeleri aynı kalite ve güvenlik standartlarını sağlayan en az iki sağlayıcının verdiği fiyatların üzerinde olmamak ve aynı şartlarla satış yapmak kaydıyla G&D den sağla mayı tercih edecektir. Bildirim konusu niteliğinde anlaşmalar, belirli koşulları karşılması halinde 'Tedarik Düzenlemeleri' başlığı altında bir yan sınırlama olarak değerlendirilmektedir. Tedarik düzenlemelerinin süre ve kapsam yönüyle gereğinden fazla kı sıtlayıcı olması, tam işlevsellik unsuruna halel getirmekte diğer bir deyişle, ana teşebbüslerle olan tedarik ilişkisinin ortak girişimin toplam alım veya satımının önemli bir kısmını oluşturması veya kısa süreli olmaması tam işlevsellik unsurunun varlığı bakımından şüpheyle karşılanmaktadır. Ayrıca bu tür 01-44/435 -113 3 sınırlamalarda, mal tedariğinin pazarda oluşan koşullarda gerçekleşip gerçekleşmediği de önem taşımaktadır. Ana teşebbüslerle ortak girişim arasındaki tedarik ilişkisinin pazar değişkenleriyle şekillenmes inin öngörülmesi, düzenlemelerin ortak girişimle ana teşebbüsler arasında bağımlılık ilişkisi yaratmamasını güvence altına almaktadır. Ancak bunun söz konusu olması, ilgili tedarik düzenlemesinin işlemin gerçekleştirilmesi için gerekli ve piyasa koşulların a göre uygulanabilir nitelikte bulunmasına bağlıdır. Başvuruya konu anlaşma yukarıda açıklananlar doğrultusunda değerlendirildiğinde, taraflar arasında düzenlenen tedarik ilişkisinde belirli bir sürenin öngörülmediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla söz konusu anlaşma bu haliyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında olduğundan talep edilen menfi tespit belgesinin verilmesi uygun görülmemiştir. 2.2.Anlaşmanın Bireysel Muafiyet Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinde, sayılan şartla rın tamamının varlığı halinde ve ilgililerin talebi üzerine teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabileceği hükmü yer almaktadır. Bu şartlar: a) Malların üretim veya dağı tımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentleri ndeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması, şeklindedir. Bu koşulların tümünü içeren başvurulara en çok 5 yıl süre ile muafiyet verilebilmektedir. Türkiye'de akıllı kart sistemlerine duyulan ihtiyaç yakın zamana kadar ithalat yoluyla karşılanmış, inceleme konusu ortak girişim şirketi E -Kart'ın kurulmasıyla ilk defa yerli üretim yapma imkanı doğmuştur. Bu sayede Türkiye'ye yeni bir teknoloji ve know -how transferi mümkün hale gelmektedir. Dolayısıyla bu anlaşma üretim ve dağıtım hizmetlerinde iyileşmeyi ve teknik gelişmeyi sağlayıcı bir işlev taşımaktadır. Ayrıca anlaşmayla Türkiye'ye bir teknoloji transferi söz konusu olacağından, tüketiciler de bundan yarar sağlayacaktır. Öte yandan dosya mevcudu bilgilerden, yurt dışında çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği ve bu teşebbüslerin ithalat yoluyla Türkiye piyasasına giriş imkanı dikkate alındığında, ilgili piyasada rekabetin önemli ölçüde sınırlanmayacağı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması il e öngörülen tedarik ilişkisi, tam işlevsellik unsuru açısından, ortak girişimin kurulup pazarda tutunabilmesini 01-44/435 -113 4 sağlayacak belirli bir süre ile sınırlı olması halinde makul görülebilecektir. Bu nedenle söz konusu anlaşmaya 5 yıl süreyle muafiyet tanınması kanaatine varılmıştır. H.2.3.Geç Bildirim 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi birinci fıkrasında "4 üncü madde kapsamına giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar yapıldıkları tarihten itibaren bir ay içinde Kurula bildirilir... hükmü yer almaktadır. Aynı h üküm 1997/2 sayılı "Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Bildiriminin Usul ve Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği"nin 'Bildirim Zorunluluğu' başlıklı 3. maddesinin ilk paragrafında da yer almakt adır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, E -Kart ile G&D arasında bildirime konu olan "Tercih Edilen Sağlayıcı Antlaşması"nın 9.4.2001 tarihinde imzalanmış olmasına rağmen, bildirimin 25.5.2001 tarihinde Rekabet Kurumu na yapıldığı görülmektedir. Dolayısı yla yukarıda yer verilen 4054 sayılı Kanun ve 1997/2 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca anılan bildirimin süresi içinde yapılmadığı anlaşılmıştır. İ- SONUÇ Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda; 1- E-Kart Elektronik Kart Si stemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Giesecke&Devrient GmbH arasında akdedilen "Tercih Edilen Sağlayıcı Antlaşması"nın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir anlaşma olması nedeniyle, anlaşmaya menfi tespit belgesi veril mesinin mümkün olmadığına OYBİRLİĞİ ile, 2- Bildirim konusu anlaşmaya 5 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasına OYÇOKLUĞU ile, 3- Öte yandan anlaşmaya ilişkin bildirimin 4054 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile 1997/2 sayılı Tebliğ'in 3., 5. ve 6. maddel eri çerçevesinde zamanında yapılmamış olması nedeniyle; a) anlaşmanın tarafları olan her iki teşebbüse, aynı Kanun'un 16. maddesi birinci fıkrasının (c) bendi gereğince 949.104.000 (Dokuzyüzkırkdokuzmilyonyüzdörtbin)'er TL. idari para cezası v erilmesine, b) aynı maddenin 3. fıkrası uyarınca süresinde bildirim yapmayan taraflardan Giesecke&Devrient GmbH'nin bildirim yükümlülüğünün oluştuğu 9.4.2001 ve 9.5.2001 tarihleri arasında yönetim kurulu üyeliğini yürüten Willi Berchtold, Hans -Christoph von Mitschke -Collande, Dr.Walter Schlebusch, Hans Wolfgang Kunz, Jürgen Nehls, Franz Haniel, Dr. Peter Zattler adlı şahıslar ile anlaşmanın diğer tarafında yer alan E -Kart Elektronik Kart Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin aynı tarihlerde yönetim kurul u üyeliğini yürütmüş bulunan Rahmi 01-44/435 -113 5 Faruk Eczacıbaşı, Erwin Diekemper, Hasan Toker Alban ve Rolf Weustenhagen adlı şahıslara da ayrı ayrı ve yukarıda belirtilen ceza miktarının %5'ine tekabül eden 47.455.200 (Kırkyedimilyondörtyüzellibeşbinikiyüz)'er TL. id ari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile, karar verilmiştir. 01-44/435 -113 6 KARŞI OY AÇIKLAMASI (18.09.2001 tarih, 01 -44/435 -113 sayılı Kurul kararına karşı oy gerekçesi) E-Kart Elektronik Kart Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. il e Giesecke&Devrient GmbH (G&D) arasında akdedilen "Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması"nın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinden muaf tutulabilmesi için Kanun un 5. maddesinde öngörülen koşullar ışığında konunun değerlendirilmesi sonucunda; akıllı kart sisteml eri alanında yeni bir teknoloji ile ülkede ilk kez yerli üretim yapma imkanı yaratan, know -how desteği ve teknoloji transferi ile üretim ve dağıtım hizmetlerinde iyileşmeyi ve teknik gelişmeyi sağlayıcı nitelikte olduğu anlaşılan anlaşmanın muafiyet alma koşullarını taşımakta olduğu görülmektedir. Tercih Edilen Sağlayıcı Anlaşması ile Alman G&D firmasının, yeni teknolojiye ve piyasaya adapte oluncaya kadar Ortak Girişim şirketini desteklemesi, ticari teamüller açısından da makuldür. Ancak bu desteğin be lirli bir süreyle sınırlanması da gereklidir. Aksi takdirde anlaşma, sadece ana şirket G&D nin ürün satışının garanti altına alınması işlevini görecek, bu durum aynı zamanda ortak girişim işleminin bağımsızlık unsurunu da zedeleyecektir. Dolayısıyla, bi ldirim konusu anlaşmaya 3 yıl süre ile bireysel muafiyet tanınmasının uygun ve yeterli olacağı, ürün niteliğinin daha uzun süreli bir tedarik anlaşmasını gerekli ve makul kılmayacağı kanaati ile, kararın 5 yıl süre ile muafiyet tanıyan hükmüne katılmıyoru z. Mustafa PARLAK Murat GENCER Kurul Üyesi Kurul Üyesi