Rekabet Kurumu · D.2003 -2-86 (Soruşturma) Karar Sayısı : 10-10/102 - · K.10-10/102 -48 Karar Tarihi : 28.01.2010 10 A. TOPL

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay Kararları Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 (Soruşturma) Karar Sayısı : 10-10/102 -48 Karar Tarihi : 28.01.2010 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof.Dr. Nuret tin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Hatice YAVUZ C. ŞİKAYET EDEN : İhbar 20 D. KAR ŞI TARAF : TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat E

Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay Kararları Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2003 -2-86 (Soruşturma) Karar Sayısı : 10-10/102 -48 Karar Tarihi : 28.01.2010 10 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof.Dr. Nuret tin KALDIRIMCI Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Hakan BİLİR, Hatice YAVUZ C. ŞİKAYET EDEN : İhbar 20 D. KAR ŞI TARAF : TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. İvedik Organize San ayi Bölgesi 30. Cad. 539. Sk. No:70 Yenimahalle / Ankara - Temsilcisi: Av. Ali Yaşar YÜCEL Farabi Sokak No:42/3 Çankaya / Ankara 30 E. DOSYA KONUSU: 10.3.2005 tarih, 05 -13/156 -54 sayılı Kurul kararının TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şt i. tarafından açılmış olan davalar sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nun 22.10.2009 tarih ve 2007/2040 E., 2009/1868 K. sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi. F İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal eden 40 ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2003 tarih ve 2003 -2-86/B.N. -03-AD sayılı Bilgi Notu Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarihli ve 03 -75 sayılı toplantısında görüşülmüş ve konuyla ilgili olarak 4054 say ılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2-86/ÖA -03-MÇ sayılı Önaraştırma Raporunun görüşüldüğü Rekabet Kurulu nun 8.1.2004 ta rihli toplantısında, 04 -01/11 -M sayılı kararı ile oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirmiş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği göz önünde bulundurularak ; 50 10-10/102-48 2 - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Siemens), - TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (TKS), - TRASİN Elektronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TRASİN), - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (SİNTEK), - EMT Ltd. Şti. (EMT Elektrik ve Mekanik Tesisat İşleri Ltd. Şti.) (EMT), - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. (SFA), - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Sinyalizasyon), 60 - Ultra Ulaşım ve Trafik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ( Ultra ), - Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (AMBER), - Ortana Elektronik Yazılım Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Ortana) hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakk ında Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmıştır. Soruşturmanın konusunu özetle; - Siemens in trafik kontrol ürünleri ile ilgili olarak oluşturduğu bayilik sisteminin, 70 - Siemens in oluşturduğu bayilik sistemine ek olarak ortaya çıkan entegratörlük a nlaşmalarının, - Ortana nın ledli sistemler ile ilgili olarak oluşturduğu bayilik sisteminin oluşumu ve Siemens ve Ortana ile bayilerin bu alandaki diğer uygulamaları ile - AMBER teşebbüsünün kuruluşunun 4054 s ayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi o luşturmaktadır. 80 G. DOSYA EVRELERİ Kurum kayıtlarına 30.10.2003 tarih ve 5268 sayı ile intikal etmiş olan ihbar üzerine hazırlanan 17.11.2003 tarih ve 2003 -2-86/BN -03-AD sayılı Bilgi Notu, Rekabet Kurulu nun 20.11.2003 tarih ve 03 -75/910 -M sayılı toplant ısında görüşülmüş ve söz konusu iddialarla ilgili olarak soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. 90 Yapılan önaraştırm a sonucunda hazırlanan 31.12.2003 tarih ve 2003 -2- 86/ÖA -03-MÇ sayılı Önaraştırma Raporu, Rekabet Kur ulu nun 8.1.2004 tarih ve 04 -01 sayılı toplantısında görüşülmüş ve Kurul, oluşturulan bayilik sistemi ve söz konusu sistem sonrası ihalelerde gerçekleştirm iş oldukları eylemlerin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti bozucu nitelikte etki ve sonuçlarının olabileceği göz önünde bulundurularak ; yukarıda yer verilen şirketler hakkında anılan Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar vermiştir . 10-10/102-48 3Kurul un 8.1.2 004 tarih ve 04 -01/11 -M sayılı soruşturma k ararı üzerine, 100 Rekabet Kurumu nun 20.1.2004 tarih ve 201 -210 sayılı yazıları ile toplam 10 teşebbüse, haklarında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açıldığı, Kanun un 43/2. maddesi uyarınca bildirilmiştir. Taraflar, aynı madde uyarınca ilk yazılı savunmalarını süresi içinde Kurum a intikal ettirmiştir. 30.4.2004 tarihli Siemens ve Ultra arasındaki İkale Sözleşmesi ile tarafların 1.10.2003 tarihinde imzalamış oldukları Entegratörlük Sözleşmesi, 5.5.2004 tarihinden geçerli olmak üzere sona erdirilmiştir. 110 16.2.2004 tarihinde Ortana ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile tarafların 6.3.2003 tarihinde imzalamış oldukları bayilik s özleşmesi feshedilmiştir. Aynı tarihte Ortana teminat çeklerini Sinyalizasyon a, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve fiyat listesini Ortana ya teslim etmiştir. Siemens, Sinyalizasyon ile olan bayilik s özleşmesini 9.1.2004 tarihinde tek taraflı olarak feshetmiştir . 29.1.2004 tarihinde Siemens ve Sinyalizasyon arasında imzalanan Protokol ile de Siemens teminat çeklerini Sinyalizasyon a, Sinyalizasyon da çözüm ortağı belgesi ve son fiyat listesini Siemens e teslim 120 etmiştir. Ayrıca taraflar, Sinyalizasyon un üretim ha kkına ilişkin Sözleşmenin rekabet yasağı hükmünün uygulanmayacağı konusunda karşılıklı olarak anlaşmaya varmışlardır. Siemens ayrıca bayilik sözleşmelerinde yer alan 3 yıllık rekabet yasağı hükmünü tadil ederek, hükmün sözleşmeden çıkarıldığını ve rekabet yasağı hükmünün Sözleşmenin süresi boyunca geçerli olacağını tüm bayilerine bildirmiştir. Rekabet Kurulu tarafından, 2.7.2004 tarih ve 04 -44/556 -M sayılı karar ile 130 yürütülmekte olan soruşturmanın 8.7.2004 tarihinde sona eren süresinin, 4054 sayılı Kanun un 43/1. maddesi çerçevesinde 8.7.2004 tarihinden itibaren 2 ay uzatılmasında karar verilmiştir. 8.9.2004 tarih ve SR/04 -16 sayılı Soruşturma Raporu Kanun un 45/1. maddesi uyarınca Rekabet Kurulu Üyeleri ne ve teşebbüslere 8.9.2004 tarihinde tebliğ edilm iş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları süresi içinde Kurum kayıtlarına girmiştir. İlgili teşebbüslerden AMBER adına 2. yazılı savunma yapılmamıştır. 140 Soruşturma Heyeti nin hazırlad ığı ek yazılı görüş soruşturma yürütülen teşebbüslere ve Kurul Üyelerine 4054 sayılı Kanun un 45/2. maddesi uyarınca tebliğ edilmiştir. AMBER adına ikinci yazılı savunma yapılmadığı için bu teşebbüse ek yazılı görüş gönderilmemiştir. Hakkında soruşturma y ürütülen teşebbüslerin, Ultra ve SFA nın haricinde, ek yazılı görüşe cevapları süresi içinde Kurum a gönderilmiştir. 10-10/102-48 4Hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler, 4054 sayılı Kanun un 46. 150 maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılmasını talep etmişlerdi r. 9.3.2005 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmıştır. Rekabet Kurulu, 10.3.2005 tarihinde, 05 -13/156 -54 sayı ile nihai kararını vermiştir. Siemens tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 21.2.2007 tarih ve 1301 sayı ile giren yazıda, Siemens v e bayileri arasındaki bayilik ilişkisinin, 1.11.2006 tarihi itibarıyla sona erdiği ve bu durumun 14.6.2006 tarihinde şifahen, 27.6.2006 tarihinde de Kartal 1. Noterliği vasıtasıyla yazılı olarak 160 bayilere bildirildiği ifade edilmiştir . Gerekçeli kararın ta raflar a tebliği ertesinde TKS, Danıştay 13. Dairesi nde karar aleyhine dava açmış tır. Danıştay 13. Dairesi nin 19.06.2007 tarih ve 2007/3987 K. s ayılı kararı ile TKS lehine olacak şekilde, soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin nihai karar toplantısına katıla rak oy kullanmasının hukuka aykırı bulunması gerekçesiyle, 10.3.2005 tarih, 05 -13/156-54 sayılı Rekabet Kurulu Kararı nın davacı ya ilişkin kısmı iptal edilmiştir . TKS nin , Kurul kararının, şirketin yönetim organında görev alan kişiye para cezası verilmesin e ilişkin kısmının da iptalini istemesi fakat Danıştay 13. Dairesince 170 verilen kararda davanın bu talebe yönelik kısmının ehliyet yönünden reddedilmesi üzerine, teşebbüs temy iz istemi nde bulunmuştur. Bunun üzerine verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurul u nun 22.10. 2009 tarihl i, 2007 /2040 E., 2009/1868 K. sayılı kararı ile Danıştay 13. Dairesince verilen söz konusu kararının onanmasına karar verilmiş ve Rekabet Kurulu nun 10.3.2005 tarih ve 05-13/156 -54 sayılı nihai kararının davacı teşebbüse ilişkin kısm ının iptali kesinleşmiştir. Bu çerçevede, Kurul un konu ile ilgili almış olduğu kararın gereği olarak dosya üzerinde yapılan yeniden değerlendirmeler ı şığında, Rekabet Kurulu, 180 düzenlenen 12.1.2010 tarih ve 2003 -2-86/BN -10-HB sayılı Bilgi Notu ve 26.1. 2010 tarih ve REK.0.0 6.00.00 -110/35 s ayılı Ba şkanlık Önerges i ile önaraştırmaya ve soruş turmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danı ştay ın iptal kararları, dosya mü nderecatında yer alan tüm bilgi ve belgeleri inceleyerek, 28.1. 2010 tarih ve 10 -10 sayılı toplantısında nihai kararını vermiştir H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Raportörlerce; 190 1. A) Siemens in koordinatörlüğünde oluşturulan Siemens bayilik sistemi ve söz konusu si stem sonrası kamu alımlarında (ihalelerde) gerçekleştirilmiş olan rekabete aykırı eylemler ve ek olarak entegratörlük sözleşmesi ile Ultra nın da bu sisteme dahil edilmesinin trafik sinyalizasyon pazarında rekabeti sınırlama amaç ve etkileri nedenleriyle, TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık 10-10/102-48 5Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti . nin 200 - EMT Ltd. Şti. (EMT Elektrik ve Mekanik Tesisat İşleri Ltd. Şti.) - SFA Elektronik İç ve Dış Ticaret A.Ş. - Trasin Elektronik İnş. San . ve Tic. Ltd. Şti. - Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Sinyalizasyon Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ultra Ulaşım ve Trafik San. ve Tic. Ltd. Şti. - ile birlikte 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettikleri ve bu nedenle 210 söz konusu teşebbüslere Kanun un 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği , B) Amber Elektronik İletişim Trafik Eğitim İnşaat San. ve Tic. A.Ş. nin tüzel kişi ortakları ile AMBER in faaliyet alanlar ının çakışması ve bu anlamda söz konusu oluşumun koordinasyon doğurucu bir ortak girişim niteliği taşıması nedeniyle, TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 220 - Trasin Elek tronik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Sintek Elektronik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. ve - EMT Ltd. Şti. (EMT Elektrik ve Mekanik Tesisat İşleri Ltd. Şti.) ile birlikte 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği ve bu nedenle teşebbüse Kanun un 16. maddesi nin ikinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiği, 230 2. 5388 sayılı Kanun un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında yer alan anlaşmalar bakımından bildirim yükümlülüğünün kaldırılmış olması nedeniyle bu konuda karar verilm esine gerek olmadığı ifade edilmiştir . I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 240 I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Siemens ile 6 bayi arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesine konu olan ürün ve sistemlerin listesi, sözleşmenin 2 nolu ekinde yer alma ktadır. Ek 2 de, trafik kontrol sistemlerinin kurulmasında gerekli olan çeşitli elektronik cihazlar (yaya sinyal verici, oto sinyal verici, yaya butonu, master ssm vb.), bu 10-10/102-48 6cihazların parçaları (halojen ampul, master saat pili vb.), cihazların tamirinde kullanılan diğer cihazlar (master ssm tamiri, master mmi tamiri vb.), elektronik olmayan üniteler (ünite camı, ünite siperlik, ünite gövde vb.) ve bunların 250 parçalarından (ünite cam contası vb.) oluşan çok sayıda ve çeşitte ürün ve sistem sayılmıştır. Çeşitli yazılımların kurulmasını da gerektiren çok çeşitli elektronik ürün ve sistemden ve bunları tamamlayan parçalar ve elektronik olmayan ünitelerden oluşan söz konusu ürün grubuna kısaca akıllı trafik kontrol ya da yönetim sistemleri de denilmektedir. Söz k onusu ürünlerden oluşan pazar genel olarak trafik sinyalizasyon sistemleri olarak tanımlanabilir. Ortana ile bayiler arasında imzalanmış olan bayilik sözleşmesinde de sözleşme konusu ürünler sözleşmenin 2 nolu ekinde yer almaktadır. Bu ürünler, değişken mesaj işaretleri (VMS), grafik değişken mesaj işaretleri 260 (grafik VMS), değişken trafik işaretleri, doppler radar hız ikaz sistemi ve mobil değişken trafik işaretleri olmak üzere Siemens ile imzalanan bayilik sözleşmesinden farklı ve genel olarak ledli si stemler olarak adlandırılan ürünlerden oluşmaktadır. Ledli sistemler, grafiklerin veya yazılı mesajların (harf ve rakam) yer aldığı ışıklı uyarı ve bilgilendirme panolarıdır. Bu ürünlerin Türkiye deki en önemli üreticisi Ortana dır. Bu açıklamalar ışığı nda ilgili ürün pazarları trafik kontrol ünitelerini içeren trafik sinyalizasyon sistemleri ve ledli sistemler dir. 270 I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Şikayet konusu sözleşme ve uygulamalara konu ürünlerin tüm Türkiye sınırları içinde satış ve pazarlamasının olması nedeniyle coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. I.2. Hakkında İşlem Yapılan Taraf: TKS Trafik Kontrol Sistemleri İnşaat Elektrik Elektronik Sigorta Aracılık Hizmetleri Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. (TKS) 280 TKS, Kasım 2001 tarihine k adar trafik sinyalizasyon ürünleri alanında üretim yapan bir firma iken bu tarihten itibaren Siemens in bayisi olarak faaliyet göstermektedir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1. Siemens Bayilik Sisteminin ve Bayilik Sözleşmelerinin Değerlendirilm esi Trafik sinyalizasyon ve ledli sistemler pazarlarının en önemli alıcıları 290 Karayolları Genel Müdürlüğü ve belediyelerdir. Müteahhitlere taşeron olarak yapılan işlerin miktarı ise kamu ile karşılaştırıldığında küçük bir tutar oluşturmaktadır. Dolayısıyla söz konusu sistemlerin asıl müşterisi kamu kesimidir. Bu anlamda piyasadaki rekabet de genellikle kamunun alımlarını gerçekleştirdiği ihalelerde ortaya çıkmaktadır. 10-10/102-48 7Söz konusu ihalelere bakıldığında, zaman zaman birden fazla ürün ve sistemin bir arada k ullanılarak ve gerekli bağlantıların tesis edilerek k avşak, üst geçit, yaya geçidi v b. projelerin trafik kontrol sistemlerinin bir paket halinde 300 kurulduğu anlaşılmaktadır. Bu anlamda, söz konusu idareler alımları gerçekleştirirken, işlemi yalnızca trafik sinyalizasyon sistemi alımı olarak yapabilecekleri gibi, bir yapım veya müteahhitlik işi içerisinde trafik sinyalizasyon sistemine duyulan ihtiyacın da birlikte karşılanması şeklinde yapabilmektedirler. Bir başka deyişle , örneğin bir tünel veya hemzemin g eçit inşası içinde trafik sinyalizasyon sistemlerine de ihtiyaç duyulduğunda, alım işlemi söz konusu ihtiyacı da giderecek şekilde bir bütün olarak karşılanmaktadır. Bu anlamda söz konusu yapım işini üstlenmek isteyen ancak trafik sinyalizasyon ürünlerini üretmeyen teşebbüslerin de, söz 310 konusu ürünleri bir şekilde temin etmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla trafik sinyalizasyon ürünleri ile ilgili alım işlemleri için ihalelere katılan teşebbüsleri iki kategoriye ayırmak mümkündür: - Trafik sinyalizasyon sist emleri üreticileri, - Üretici olmamakla birlikte, trafik sinyalizasyon sistemlerini Türkiye de yerleşik diğer üreticilerden veya ithalat yoluyla temin eden diğer teşebbüsler. 320 İkinci kategoriye giren teşebbüsleri yapım işini üstlenen müteaahitlerden, elektrik işi ile ilgilenen teşe bbüslere kadar geniş bir yelpaze de konuşlandırmak mümkündür. Söz konusu teşebbüsler açılan ihalelere katılmakta ancak kazanmaları halinde kendi alanları dışındaki trafik sinyalizasyon sistemleri işini ya taşeronlar vasıtası ile ya da doğrudan temin etmek suretiyle gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Aslında söz konusu teşebbüslerin trafik sinyalizasyon ürünlerini temin ettikleri kaynaklardan birisi de, birinci kategoride sayılan üreticilerdir. Yukarıda kısaca anlatılmaya çalışılan piyasanın yapısı, Karar ın devamında 330 Siemens bayilik sisteminin neden rekabete aykırı olarak oluşturulduğunun tespit edilmesi ve amacının ortaya konulması bakımından önem arz etmektedir. Çünkü Siemens , bayilik sistemini oluştururken, bayilerini kendisinin de yer aldığı birinci kategoride yer alan üreticiler arasından seçmiştir. Bu kategoride, ikinci kategoride yer alan teşebbüslerin aksine az sayıda teşebbüs bulunmaktadır. Bir başka deyişle , Türkiye de trafik sinyalizasyon sistemlerini az sayıda teşebbüs ür etmektedir. Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi ile amaçlanan ; esasen üreticilerin bir araya toplanarak rekabetin kısıtlanması ve pazardaki en büyük temin kaynağı haline gelinmesidi r. 340 Dolayısıyla yukarıda yer verilen ayrım nedeniyle , Karar ın devamında sıkça karşılaşılacak olan rakiplik kavramı ile trafik sinyalizasyon sistemlerini üreten firmalar arasındaki ilişkilerin kastedildiği anlaşılmalıdır. Siemens ile bayileri arasında imzalanan bayilik sözleşmelerinin değerlendirilmesine geçmeden önce, bayilik sistemi öncesinde Siemens ve 10-10/102-48 8bayileri arasındaki rekabetin ortaya konulması yapılacak olan değerlendirmeler açısından gereklilik arz etmektedir. Bu anlamda yapılacak tespit ve değerlendirmeler bayilik öncesi, bayilik sözleşmeleri ve bayilik 350 sonrası durum olarak üç ana başlık altında ele alınacaktır. I.3.1.1. Bayilik Sistemi Öncesi Durumun Tespiti Türkiye de akıllı trafik kontrol sistemlerini az sayıda firma üretmektedir. Siemens in bayilik teşkilatını oluşturduğu 2001 yılı öncesind e ise soruşturma aşamasında Siemens in bayileri olan firmaların da bu alanda üretim yaptıkları ve bu bayilerin birbirleri ile ve Siemens ile rekabet halinde oldukları anlaşılmıştır . 360 Bu anlamda Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi öncesi piyasada üretici veya satıcı olarak yer alan bayilerin, hem Siemens in hem de birbirlerinin rakibi oldukları tespiti, yapılacak değerlendirmeler açısından çok önemlidir. Bu bölümde bayilik sözleşmeleri öncesi Siemens ve bayilerin rakip oldukları ve bu anlamda esa sen bayilik sözleşmelerinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamında yatay seviyede (rakipler arasında) yapılan bir anlaşma1 olduğu gösterilecektir. 370 Yerinde incelemeler esnasında SFA firmasından elde edilen ve aşağıda yer verilen belge, Siemens ve bayile rin bayilik sistemi öncesi rekabet halinde olduklarını gösteren delillerden birisidir. Belge el yazısı ile yazılmıştır. 05/10/1999 5 Firma katıldı. TEKLİFLER SFA : ( .) TL. 380 SİMKO : ( .) TL. ULTRA : ( .) TL. SİNYALİZA SYON : ( .) TL. DETAY : ( .) TL. Komisyona havale edildi Simko aldı. SFA, DETAY, SİNYALİZASYON komisyonda elendi 390 5/10/1999 1 Üretim veya dağıtım zincirinin aynı seviyesinde yer alan teşebbüslerin yapmış oldukları anlaşmalar. Söz konusu anlaşmaların rekabeti sınırlayıcı olup olmadıkları Karar ın ilerleyen bölümlerinde ele a lınmaktadır. 10-10/102-48 9Görüldüğü üzere, Siemens ile sonradan Siemens in bayisi olan SFA, Sinyalizasyon ve daha sonra entegratörlük anlaşması im zalanan Ultra ihalede rekabet halinde fiyatlarını sunmuşlardır. Aşağıda yer verilen tablolarda bulunan ihale bilgileri teşebbüslerin rakipliklerini gösterme amacından ziyade, bayilik öncesi ve bayilik sonrası dönemler arasındaki farkı net bir biçimde orta ya koymak için detaylı bir şekilde oluşturulmuştur. Bu bilgilere göre bayilik öncesi dönemde teşebbüsler farklı 400 bölgelerdeki ihalelere birbirlerine rakip olarak girerlerken, bayilik sonrası dönemlerde bu durum ortadan kalkmıştır. Bayilik sistemi kuruldukta n sonra birden fazla bayinin aynı bölgedeki ihalelere girmelerinin altında yatan amaç ise daha ayrıntılı bir şekilde izleyen bölümlerde ele alınacaktır. Aşağıda yer alan t ablolarda belediye ve karayolları ihaleleri ayrı ayrı gösterilmiştir. Siemens ve bay ilerin isimleri büyük harfler ile diğer katılımcıların isimleri ise küçük harfler ile yazılmıştır. Bayilik öncesi ve sonrası dönem , sözleşmelerin imzalandığı 1.11.2001 tarihine 410 göre belirlenmiştir. Ancak bayilik sistemi ile ilgili hazırlıkların, sözleşme nin imzalanması öncesine uzandığı ilgili teşebbüsler arasındaki yazışmalardan anlaşılmaktadır. En az iki sistem üyesinin (Siemens veya bayiler) katıldığı bazı ihaleler aşağıdadır. Tablo 1: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Ankara B.B. 22.5.2001 SIEMENS SFA Buharalılar Buharalılar Ardahan Bel. 13.7.2001 SIEMENS TRASİN SİNYALİZASYON SFA SIEMENS Erzurum B.B. 3.7.2001 TKS SFA Buharalılar Odisan Odisan Kayseri B.B. 29.5.2001 TKS SIEMENS SFA Buharalılar Odisan SIEMENS Kırkpınar Bel. 15.5.2001 SFA TKS Odisan SFA 10-10/102-48 10Sapanca Bel. 6.6.2001 SFA SİNYALİZASYON İsbak SFA İzmit B.B. 29.6.1999 SİMKO2 SİNYALİZASYON Kubik Nilka Gün.Alk. SİNYALİZASYON İzmir B.B. 2.11.2000 SİMKO ULTRA Yüzey y. Gül-iş Snef SİMKO Gaziantep Bel. 16.8.2001 TRASİN SIEMENS Teknotel SIEMENS Konya B.B. 21.12.1999 SİMKO ULTRA SİMKO Antalya B.B. 13.4.1999 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO 13.8.2000 SİMKO SİNYALİZASYON SİMKO3 2.8.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON TKS Antalya Sin. Ant.Sin. 1.3.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON ULTRA SİNYALİZASYON Kayseri B.B. 29.5.2001 SIEMENS TKS SFA Buharalılar Akdol -Ortadoğu Buharalılar Bursa B.B.4 5.7.2001 TKS SİNYALİZASYON Selçuk m. Tgs. TKS 9.1.2000 SİNYALİZASYON SİMKO Selçuk m. Tgs. Selçuk m. 7.11.2000 SİNYALİZASYON TKS Selçuk m. Tgs. Tgs. Trabzon Bel. 22.8.2000 SFA TKS Angira SFA Bolu Bel. 14.8.2001 SFA TKS 2 Simko (Siemens) bayilik sözleşmesi öncesi İzmit Belediyesi nin düzenlemiş olduğu 8 ihalenin 4 üne katılmasına rağmen bayilik sözleşmesi sonrası hiç bir ihaleye iştirak etmemiştir. 3 Bayilik sözleşmeleri öncesi Antalya Belediyesi nin alımları nın çoğu SİMKO ve Sinyalizasyon tarafından karşılanmıştır. 4 1999 yılından bayilik sözleşmesi imzalanan döneme kadar Belediye toplam 12 ihale açmıştır. Sinyalizasyon söz konusu ihalelerin 8 tanesine, TKS 2 tanesine, SFA ve S İMKO (Siemens) 1 tanesine katıl mış olmalarına rağmen söz konusu firmalar, bayilik sözleşmesi sonrasında yapılan 2 ihaleye de katılmamışlardır. 10-10/102-48 11TKS TRASİN Denizli Bel. 7.10.1999 ULTRA SİMKO İsbak SİMKO Ankara B.B. 5.10.1999 SİNTEK SIMKO SİMKO 12.10.1999 SIMKO SFA SİNYALİZASYON ULTRA Deta y SİMKO Tablo 2: Bayilik sistemi öncesi yapılan bazı karayolları ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan TCK 2. Bölge / İzmir 31.5.2000 SİMKO ULTRA SİNTEK Göknil SİNTEK 28.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON SIEMENS SİNYALİZASYON 30.10.2001 SİNYALİZASYON SFA Ortadoğu Ortadoğu 30.10.2001 SİNYALİZASYON SFA Odisan Odisan 22.10.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA TCK 3. Bölge /Konya 4.9.2000 TRASİN SİNYALİZASYON TRASİN 8.11.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 8.7.2001 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu SİNTEK 8.8.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN Buharalılar SİNTEK TCK 4.Bölge/Ankara 17.6.1999 EMT ULTRA Buharalılar Buharalılar 1.10.1999 EMT ULTRA Ortana Ortana 3.4.2001 SFA SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 2.3.2001 SİNTEK SFA ULTRA SİNYALİZASYON SİNTEK 10-10/102-48 12Buharalılar Ortadoğu TCK 5. Bölge/ Mersin 17.12.1999 SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Tülü Çelebi TRASİN 14.6.2000 SİNYALİZASYON Arı SİNYALİZASYON 6.4.2001 SİNYALİZASYON SİNTEK SİNYALİZASYON 13.6.2001 SİNYALİZASYON SIEMENS Buharalılar Ortadoğu SIEMENS TCK 6. Bölge/ Kayseri 2.12.1999 SİNYALİZASYON TRASİN Zek.Mecan TRASİN 11.6.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar Nurhat T. SİNYALİZASYON 10.7.2001 SIEMENS SİNYALİZASYON SİNTEK TRASİN Asmen TRASİN TCK 7.Bölge/Sams un 10.9.1999 TRASİN ULTRA TRASİN 13.7.2001 TRASİN SIEMENS SİNYALİZASYON Ada T. Ceysan SİNYALİZASYON TCK 10. Bölge 16.6.2000 TRASİN ULTRA Ortadoğu Ortadoğu TCK 11. Bölge 23.6.2000 SİNYALİZASYON SİNTEK Buharalılar SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 7.10.1999 TRASİN SİNTEK Bay-Müh. Yıl.Dön. M.Seid. G. TRASİN 23.5.2001 TRASİN SİNYALİZASYON SFA Buharalılar Yıl.Dön. Özdemir Buharalılar TCK 13. Bölge /Antalya 9.11.1999 SİNTEK ULTRA SİNTEK 19.10.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Buharalılar SİNYALİZASYON 17.10.2001 SİNTEK SİNTEK 10-10/102-48 13SIEMENS Ortadoğu 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK 17.10.2001 SİNTEK SIEMENS Ortadoğu SİNTEK TCK 14. Bölge/Bursa 6.8.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNTEK 22.11.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 16.9.1999 SİNTEK SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON 30.5.2000 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Ortadoğu 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Buharalılar 15.6.2001 SİNTEK SİNYALİZASYON Ortadoğu Selçuk Buharalılar Ortadoğu TCK 16. Bölge 22.6.2000 TRASİN SİNT EK SİNYALİZASYON Buharalılar Atılım TRASİN 26.10.2000 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN 5.9.2001 TRASİN SİNTEK SİNYALİZASYON TRASİN 420 Tablolarda yer alan bilgilerden görüldüğü üzere Siemens ve bayileri ile entegratör Ultra bayilik sistemi öncesinde i halelerde birçok kez karşı karşıya gelmişlerdir. Bu durumda bayilik sistemi öncesinde Siemens, bayiler ve ULTRA nın birbirlerine rakip oldukları çok açıktır. Dolayısıyla birbirine rakip olan teşebbüslerin bayilik sözleşmeleri imzalanmadan önce üretimlerini bırakarak pazardaki başka bir teşebbüsün bayisi olmak amacıyla görüşmelerde bulundukları, bu çerçevede üretim faaliyetlerini sona erdirdikleri ve zaten az sayıda teşebbüsün yer aldığı ilgili pazardaki yatay rekabeti olumsuz yönde etkileyecek şekilde bayil ik sözleşmelerinin yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle söz konusu bayilik sözleşmeleri her ne kadar 430 görünürde dikey anlaşma niteliğine büründürülmeye çalışılsa dahi, esas itibarıyla sözleşmeler yatay etkiler içermektedir. 10-10/102-48 14I.3.1.2. Bayilik Sistemi ve B ayilik Sözleşmeleri I.3.1.2.1. Bayilik Sistemi 440 Bayilik sözleşmelerinde yer alan hükümlere geçmeden önce, Siemens ve bayileri tarafından oluşturulan sistemin rekabeti sınırlayıp sınırlamadığının tespit edilebilmesi bakımından, söz konusu sistemin hangi am açlar ile oluşturulduğu ve taraflara hangi avantajları sağladığı konularını açıklamak gerekmektedir. Siemens bayilik sistemi kurulduğu anda trafik sinyalizasyon alanında üretici olarak yer alan önemli büyüklükteki teşebbüsler aşağıdaki tabloda gösterilmek tedir. Kamu nun yapmış olduğu alımlar incelendiğinde, bu alımlar için aşağıda belirtilen teşebbüslerin yanı sıra başkaca teşebbüslerin de teklif 450 verdikleri görülmektedir. Söz konusu bu teşebbüsler kazandıkları ihalelerde kullanacakları ürünleri yine Türkiye deki az sayıdaki üreticiden veya yurtdışından temin etmektedirler. 460 Tablodan da görüleceği üzere, trafik sinyalizasyonu alanında Siemens ve bayileri dışında önemli büyüklükte üretici olarak faaliyet gösteren belli başlı 4 rakip teşebbüs bu lunmaktadır. 470 Dolayısıyla 2001 yılı öncesinde piyasada Siemens ve az sayıda üretici bulunurken, Siemens in 6 rakibi ile bayilik teşkilatı oluşturması sonrasında, bu sisteme rakip olabilec ek, piyasada üretici niteliğini haiz çok az sayıda teşebbüs kalmıştır . Bayilik sözleşmeleri imzalanması öncesinde, Siemens ile bayilik teklifini kabul eden firmalar arasında yapılan toplantının tutanağında yer alan ifadeler esasında bayilik sisteminin hangi amaca yönelik olduğunu anlamak bakımından önemlidir. Söz konusu tu tanakta yer alan ifadeler aynen aşağıdaki gibidir: 480 1. T.C. Karayollarındaki fiyatlar belirlenene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür mektubu verilecektir. 2. T.C. Karayolları birim fiyatları piyasa rayiçlerine ulaştığında tüm bayiler, işleri denk ciro payı sağlayacak şekilde alacaktır. İlk turda Siemens ve Bayileri 1. TKS 2. TRASİN 3. SİNTEK 4. EMT 5. SFA 6. SİNYALİZASYON Entegratör 7. ULTRA + Rakipler 1. İSBAK 2. Buharalılar (Özbest) 3. Tekon 4. Odisan 10-10/102-48 15belirlenen sıra ile ikinci turda eşitlik sağlamaya yönelik dağılım olacaktır. 3. T.C. Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde fiyatların 490 yetersiz olması durumunda ortak karar doğrultusunda davra nılacaktır. ... 6. Bayiler dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siemens tarafından karşılanacaktır. Böyle bir durumda S iemens satış fiyatının bayi transfer fiyatlarının altına düşmesi halinde bu işe ait 500 %10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunam az. Aksi durum Ana Sözleşme koşullarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayiler arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. 8. Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan 510 kararı Siemens in veto etme yetkisi vardır. 9. Oy çokluğu için 7 taraftan en az 4 oy alınması gerek ve şarttır. 10. Büyük şehirlerde yapılan satışların Siemens ciro toplamı 6 ya bölünerek bayilerin gerçekleştirdiği yıllık cirosuna eklenecektir. 11. TKS nin envanterinde bulunan malzeme 5.5 Euro/kg birim fiyatla Siemens tarafından aşağıdaki meblağ baremine ve tekabül eden takvime göre satın alınacaktır . 520 Bu tutanak 6.9.2001 tarihli olup, Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon temsilcileri tarafından imzalanmıştır. 24.10.2001 tarihli ve yine imzalı Bayi Toplantı Tutanağı nda aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: - Teslim edilen kalıplarla ilgili tutanak yapılması kararlaştırıldı. 530 - Çeklerin sözleşmenin şu ma ddesine göre alındığı ve 3. şahıslara verilmeyeceği ile ilgili tutanak verileceği kararlaştırıldı. - 18.2.4. maddesi konuşuldu maddenin ortaklık değişiminin simensin aleyhine olması durumunda diye değiştirilmesi konuşuldu. 10-10/102-48 16- 21 maddenin son kısmı tartış ıldı: münhasır lafının kaldırılması istendi daha sonra görüşülecek - Tepkiler: 540 Manisa : ne farkın vardı da bayi oldun, fiyat yükseldi, ben de Bursadaki adamlardan alırım Bu benzeri tepkiler herkese geldiği söylendi. Sonuç olarak sinyal verici fiyatlarının aşağıya çekilmesi istendi. - Geri sayıcının fiyatı konuşuldu ve 240 euro ya içinin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanında 165 euro olarak söylendi. - İstanbul da alınacak işlerde Siemens alacak ve %10 nunu potaya atacak. 550 - 1 Kasım a kadar tüm bay iler ellerindeki işleri ekteki tutanakla belirttiler bundan sonraki işleri kesinlikle sözleşmedeki şartlar dahilinde yapılacağı söylendi. - Yürüyen yaya için iyi ledli olarak 225 euro, diğer ledle 160 euro + %10 karı+ gövde fiyatı olarak belirlendi - Altya pı işleri ile ilgili ortak taşeronlar oluşturulmaya çalışılacak 560 - Karayolları işlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: Karayolları işleri büyükşehirler kapsamında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelinin %20 altına verilecek, altyapı işleri is e karı potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve herkese eşit kota olarak dağılacak. 570 - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldığı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde da ha düşük fiyat istendi. - Bayilerin verdiği tüm tekliflerin bir örneği de nolu Siemens faksına çekilecektir. Bu tekliflerin alınma yüzdeleride belirtilecektir. TKS de yerinde inceleme esnasında elde edilen ve bayilik sözleşmesinin imzalanmasından önc e gerçekleştirilen bir toplantıya ait olduğu anlaşılan 580 imzasız belgede yer alan aşağıdaki ifadeler de bayilik sistemini anlamak bakımından önemlidir: Yapılan Toplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 10-10/102-48 171. TC Karayolları Bölgelerinde fiya tlar netleşene kadar tüm ihale ve satın almalara teşekkür teklifi verilecektir. 2. TC Karayolları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi 590 alım olması durumunda Büyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır. 3. TC Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğinde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 7. Büyükşehirlerde yapılacak ihale ve satına lmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altında 600 olmayacaktır. 8. Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacaktır. 9. Siemens in trafik sistemlerinin temsilcileri, sözleşmede adı geçen 8 firma dışında başka f irma olmayacaktır. 9. Firma için oybirliği ile karar alınacaktır. (Sözleşmedeki inhisari olmayan ibaresi çıkarılacaktır. ) 10. Taraflar dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi 610 durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi alan firmanın ilg ili işlerden beklediği kar Siemens tarafından karşılanacaktır. 15. 1 Kasım 2001 tarihinde firmalar tarafından beyan edilecek stoktaki malzemeler için Siemens firmalara, maliyet + %25 kar =malzeme fiyatı tutarını peşin olarak ödeyecektir. 16. Sözleşmeyi fesh etmek 1+8 firmanın oyçokluğu ile olacaktır. Bunun dışında Siemens herhangi bir nedenle (oy çokluğu ile haklı nedenler 620 dışında) sözleşmeyi fesh etmesi durumunda 500.000 USD yi firmaya ödeyecektir. 17. Büyükşehirlerdeki UTC işlerinde %10 kar payı 2 nol u havuza aktarılacaktır. 18. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede çalışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktır. 19. Her firmaya Siemens tarafından kalıp bedelleri, işçi tazminatları ve 630 geçiş dönemindek i cari harcamalar karşılığı 250.000 DM nakit ödeme yapılacaktır. Not: 1 nolu havuz %30 2 nolu havuz %10 oranındadır . 10-10/102-48 18 Yukarıda yer alan belgelerdeki ifadelerden teşebbüslerin kendi aralarındaki rekabete son vererek kamu alımlarında ortak harek et etmeye ve dolayısı ile rekabeti ortadan kaldırarak kazançlarını ençoklamaya çalıştıkları anlaşılmaktadır. 640 Sonuçta taraflar arasında yapılan görüşmeler ve uzlaşılan konular dahilinde Siemens ve 6 firma arasında 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Oluşturulan bayilik sistemi konusunda tarafların yerinde inceleme esnasında Raportörlere yapmış oldukları açıklamalar aşağıdaki gibidir: EMT: Bayilik sistemi 2001 yılı başlarında oluşturulmuştur. Bayilik konusu ürünlerde ihaleye Siemens mark ası ile girmenin avantajı 650 sözkonusu olduğu için bayi olmak bizim açımızdan avantajlı olmuştur. Bayi olduğumuz zaman Siemens bayilerin üretim araçlarını satın alarak bedelini tarafımıza ödemiştir . SFA: 2000 -2001 tarihi itibariyle Iskra Distribütörü olar ak ve kendi ürünlerimiz ile faaliyette bulunmaktaydık. Bu dönemde Siemens de rakip olarak bizim karşımızda ihalelere girmekteydi. 2001 yılında ise Siemens bize ve diğer bazı firmalara bayilik teklif etmiştir. Biz de bu bayiliği kabul ettik. 660 SİNTEK : 24.10.2001 tarihi öncesinde trafik sinyalizasyonları ile ilgili olarak faaliyette bulunan ve bu alanda ihalelere katılan ve yukarıda açık adları belirtilen TKS , TRASİN , SİNTEK , EMT , SFA ve Sinyalizasyon adlı şirketler, SIEMENS in teklifi üzerine S IEMENS bayisi haline gelmeyi kabul etmişlerdir ve buna ilişkin bir bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Daha önceden taşeron firmalar aracılığıyla bu işi yapmaya çalışan Siemens bu aşamadan sonra biz bayileri aracılığıyla bu işi yapmaya başlamıştır. Bu çerç evede daha önce üretim yapan ya da bu malzemeleri diğer üreticilerden temin eden firmalar fiili olarak işin üretim kısmından çekilerek Siemens bayisi olarak faaliyete devam 670 etmişlerdir . SİNYALİZASYON: Ülkenin içinde bulunan krizden kurtulabilmek ve en az zararla çıkmak amacı ile imalatımızı 2001 yılında durdurduk. Çünkü dövizdeki %60 lara varan artış yüzünden firmamızın batışını önlemek istedik. Alman Siemens firmasıyla üretim hakkımızı devir sözleşmesi yapıp en az zararla çıkmayı düşündük . TKS: 01.11 .2001 tarihinde Siemens ile çalışmaya başladık. Çalışma teklifi Siemens ten geldi. O güne kadar pazarda bayilik sistemi yoktu . 680 Daha önce, 13.11.1998 den beri, üretici olarak faaliyet göstermekteydik. Siemens tek tek firmalarla bağlantı kurarak sistemi ol uşturuldu. Firma sayısı az olduğu için firmaları belirlemek sorun olmamıştır. Pazarda Siemens in üstünlüğü olduğunu söyleyebiliriz. Yaklaşık 35 yıldır Türkiye 10-10/102-48 19pazarında faaliyet göstermektedir. Daha önce kendi adına ihalelere katılıyordu. Biz bu ihaleler e Siemens e rakip olarak giriyorduk . TRASİN : 1 Kasım 2001 tarihine kadar üretim yapan bir firma oldukları, Türkiye de sinyalizasyon konusunda idarelere sunulan ürün ve hizmetlerin kalite standardını yükseltmek amacıyla üretimi tamamen 690 bırakıp, Siemens firmasının Türkiye de ürettiği ürünlerin ülke genelinde satışı ve dağıtımını yapmak üzere bayilik sözleşmesinin imzalandığı Şirketin üretimde bulunduğu dönemde ürettiği ürünler ile Siemens bayisi olarak satışını yaptığı ürünlerin benzer ürünler olduğu . SIEMENS : Bayilik sistemi 2000 yılı sonu ve 2001 yılı başlarında meydana getirilmiştir. Genel anlamda müşterilerimizin belediyeler olması tüm Türkiye çapında belediye sayısı düşünüldüğünde satışların merkezden kontrolü ve ihalelerin takip edilmesi zor o lduğundan bayilik sistemi oluşturulmuştur. Bayilerin seçiminde ise bu iş ile iştigal eden 700 kimselerin tercih edilmesi uygun görülmüştür. Dolayısı ile daha önce aynı konularda üretim yapan kişiler bayi olarak seçilmiş, sözkonusu bayiler üretim faaliyetlerini bırakarak yalnızca tarafımızdan tedarik edilen malların satışı ile ilgilenmeye başlamışlardır. Zaten bayilik sisteminin temel amaçlarından biri bayiler arasında daha önce yaşanan çekişme ya da toplanarak beraber fiyatları belirlemek gibi konuların önün e de geçilmesidir. Kurulan sistem sonrası bayilerimize bir standart gelmesi bu yolla sağlanmaktadır . 710 Görüldüğü üzere Siemens in teklifini kabul eden 6 rakip teşebbüs ile bir bayilik sözleşmesi imzalanmıştır. Bayilik sözleşmeleri ile hem Siemens ile bayil erin arasındaki hem de bayilerin kendi aralarındaki rekabet ortadan kaldırılmıştır. I.3.1.2.2. Bayilik Sözleşmeleri Tarafların bir önceki bölümde yer verilen toplantı tutanaklarına yansıyan iradeleri, 1.11.2001 tarihinde bayilik sözleşmesi adı altında r esmiyet kazanmıştır. 720 Soruşturma konusu açısından bayilik sözleşmelerinin öne çıkan maddeleri aşağıdaki başlıklar halinde toplanabilir: - Münhasır bölge tahsisi - Bayilerin üretim araçlarının devri ve bunun karşılığında Siemens tarafından bayilere yapılan öde me - Bayilerin alım taa hhütleri ve Siemens e verilen teminat çekleri - Rekabet yasağı - Fiyat ile ilgili hükümler ve havuz uygulaması. 730 Yukarıda yer alan konu başlıklarına bir bütün olarak bakıldığında; bayilerin üretim araçlarını devretmeleri ve rekabet yasağı karşılığında; hem münhasır bayiliğe hem de Siemens tarafından yapılan ödemelere hak kazandıkları anlaşılmaktadır. Ancak bayilerin bunların karşılığında yıllık olarak Siemens e 10-10/102-48 20belirli bir alım taahhüdünde bulundukları ve bunun karşılığında karşı tarafa teminat verdikleri de görülmektedir. A. Münhasır Bölge Tahsisi Bayilik sözleşmeleri ile önceden birbirlerine ve Siemens e rakip olan 6 740 teşebbüs, kendilerine tahsis edilen bölgelerde münhasır bayi olarak belirlenmişlerdir. Bayilik Sözleşmesinin konusu, Sözle şme ekinde belirtilen ürünlerin bayiye tahsis edilen bölgelerde bayi tarafından satışıdır. Siemens, Sözleşmenin 1.2. maddesi uyarınca sözleşme bölgesi içinde başka bir firmaya bayilik vermeyecektir ve bölgelere direkt satış yapmayacaktır . Siemens in h er bayi ile imzalamış olduğu sözleşmelerin ekinde bayilere tahsis edilmiş bölgeler bulunmaktadır. Bölge tahsisi yapılırken her bayiye iki tane büyükşehir verilmiştir. Bu bilgilere göre her bayinin sorumluluğu altındaki bölgeler aşağıda belirtilmiştir. Bayi lerin sorumluluğu altında olan bu illerden ilk 750 iki tanesi bayilere tahsis edilen büyükşehirlerdir. Bayilere bölgeleri tahsis edilirken İstanbul tahsis dışı bırakılmıştır. Bunun nedeni ise İstanbul da İSBAK gibi güçlü bir rakibin olması ve belediyenin bir çok ihalesini İSBAK ın almasıdır. 760 770 780 SİNYALİZASYON 1. ADANA 2. SAMSUN 3. Adıyaman 4. Aydın 5. Bayburt 6. Çanakkale 7. Siirt 8. Şanlıurfa 9. Tekirdağ 10. Tunceli 11. Uşak 12. Sinop 13. Bolu TRASİN 1. KAYSERİ 2. BURSA 3. Ardahan 4. Bartın 5. Hatay 6. Kilis 7. Malatya 8. Rize 9. Sivas 10. Tokat 11. Van 12. Kars 13. Artvin 14. Yalova SİNTEK 1. KONYA 2. ANTALYA 3. Bilecik 4. Denizli 5. Giresun 6. Hakkari 7. Isparta 8. Kırklareli 9. Şırnak 10. Yozgat 11. Osmaniye 12. Mardin SFA 1. İZMİR 2. KOCAELİ 3. Bingöl 4. Bitlis 5. Çankırı 6. Edirne 7. Edirne 8. Erzincan 9. Erzurum 10. Karaman 11. Nevşehir 12. Trabzon 13. Elazığ 14. Niğde TKS 1. ANKARA 2. DİYARBAKIR 3. Afyon 4. Aksaray 5. Batman 6. Düzce 7. Iğdır 8. Kırıkkale 9. Kütahya 10. Manisa 11. Sakarya 12. Kahramanmaraş 13. Kırşehir 14. Ordu EMT 1. GAZİANTEP 2. ESKİŞEHİR 3. Ağrı 4. Amasya 5. Burdur 6. Çorum 7. Gümüşhane 8. İçel 9. Muğla 10. Muş 11. Zonguldak 12. Kastamonu 13. Karabük 10-10/102-48 21 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi tarafından imzalanan bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: İŞ BEYANLARI 790 Yürümekte olan eldeki ve ayrıca taa hhüt altındaki iş lerin haricinde kavşak yapıldığı belgelenirse SIEMENS çe sözleşmenin ilgili hükümlerinin yerine getirileceği bildirildi. Bölgelerdeki iş ayrımına kesinlikle uyulması gerektiği görüşüldü. Güven ortamının gerekliliğinin ve öneminin üstünde duruldu. ELDE KA LAN MALLAR Önceki toplantılarda bayilerce verilen taahhüdü altındaki iş listeleriyle 800 ilgili bu işlerin yapımında kullanılacak ve kullanılmış malzemelerin SIEMENS e belgeleriyle bildirileceği karara bağlandı ve bu bildirilen listeler dışında bayilerin kend i bölgeleri dışında iş yapamayacağı tekrar dile getirildi. Yapılan yerinde incelemelerde, Raportörlere, Siemens yetkilileri tarafından bayilik sisteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: Bayilik sistemi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge belirlenmiştir. Bölgelerdeki şehirler ise daha önce A,B gibi kategorize 810 edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağlanılmasına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . SİNTEK te yerinde incelemeler esnasında el de edilen F.ÜRKMEZ (Siemens) tarafından bayilere gönderilen yeni bölgeler konulu 3.6.2003 tarihli elektronik postanın ekinde Türkiye haritası üzerinde bölgeler gösterilmektedir. Görüldüğü üzere münhasır bayilik sistemi ile sözleşme öncesinde birbirine rakip olan teşebbüsler arasında coğrafi pazar paylaşımı yapılmış, münhasır bayiliğin dönüşümlü olması ile bayiler arasında bir eşitlik sağlanmaya 820 çalışılmıştır. B. Üretim Araçlarının Devri ve Siemens Tarafından Bayilere Yapılan Ödeme Sözleşmenin en önemli noktalarından birisi daha önceden Siemens e üretim anlamında rakip olan şu andaki bayilerin, ellerinde bulunan üretim araçlarını Siemens e devretmeleridir. Siemens bu devir nedeniyle bayilere 125.000 EURO ödemeyi taahhüt etmiştir. 830 Sözleşmenin 1.5. madde si şu şekildedir: 1.5. İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile BAYİ, Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim araçlarını 10-10/102-48 22kullanmayı durduracak ve söz konusu üretim araçlarını sözleşmenin imza tarihinden itibaren 10 gün içerisinde SIEMENS e devredecektir . 27.12.2001 tarihinde Siemens ve bayiler arasında Ek Protokol imzalanmıştır. Ek Protokol ile Sözleşmenin yukarıda yer verilen 1.5. maddesi tadil edilmiş ve Siemens in bayilere, bayilerin üretim araçlarını kullanılamaz h ale getirmeleri 840 karşılığında ödeyeceği 125.000 EURO nun ödenmesine ilişkin usuller belirlenmiştir. Ek Protokol ün ilgili hükümleri aşağıdaki gibidir: 1. 01 Kasım 2001 tarihli Bayilik Sözleşmesinin 1.5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: İşbu Sözleşme nin akdedilmesi ile BAYİ, Sözleşmeye konu ürün 850 ve sistemlerle ilgili olarak elinde bulundurduğu tüm üretim araçlarını kullanmayı derhal durduracak ve söz konusu üretim araçlarını, Sözleşme nin imza tarihinden itibaren 10 gün içinde SIEMENS in gözetiminde kullanılamaz hale getirecektir . 2. Faturaların tanzim ve ödeme takvimi ekli tablodaki gibi değiştirilmiştir. 3. BAYİ tarafından düzenlenecek faturaların açıklamasına SIEMENS Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile imzalanan 01 Kasım 2001 tarihli 860 sözleşmeye is tinaden yazılacak olup, .ibaresi eklenecektir. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi tarafından imzalanan bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ÖDEMELER Simens A.Ş. nin bayilere sözleşme gereği yapacağı ödemelerle ilgili tablo ekte sunulmuştur. Bayilerin bu ödemeye karşı keseceği 870 faturaların tek bir fatura olarak (70.000 euro) 2.1.2002 de TL bazında kesilmesi kararlaştırıldı. Ödemelerin ilki 15.01.2002 tarihinde 15.000 Euro olarak, diğerleri her ayın son Salı günü yapılacakt ır. Tüm ödemeler, ödeme tarihindeki TCMB Döviz Satış kurundan ödenecektir. 19.2.2002 tarihinde toplam 70.000 euro nun %18 KDV si bir seferde fatura tarihindeki kur üzerinden TL bazında ödenecektir. Fatura açıklamasında SIEMENS A.Ş. ile imzalanan üretim faaliyetinin terkedilmesine ilişkin -tarih/ -sayılı sözleşmeye istinaden şeklinde 880 yazılması istendi Mali ve hukuksal açıdan böyle yazılması gerektiği ifade edildi. Üretim faaliyetinin terkedilmesi ifadesinin bayilerin imajını zedeleyici olduğu bayilerce d ile getirildi. Bu ifadenin fatura 10-10/102-48 23açıklamasında yer alıp almayacağı konusu, SIEMENS çe mali müşavirlere danışılarak bayilere bildirilecektir. Sözleşmenin 1.5 maddesindeki ifadenin devredilecek yerine kullanılamaz hale getirilecektir şeklinde değiştiri lmesi kararlaştırılmıştır. 890 Değişiklikleri içeren bir zeyilname hazırlanacaktır Sonuçta, üretim araçlarının devri ile Siemens ve bayileri arasındaki rekabet tamamen ortadan kaldırılmıştır. Bu durumun potansiyel rekabet üzerindeki etkilerinin yanı sıra, zaten 3 yıllık rekabet yasağı hükmü ile potansiyel rekabet olabildiğince ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. C. Bayilerin Alım Taa hhütleri ve Siemens e Verilen Teminat Çekleri Sözleşmenin Hedef Ciro ve Teminatlar başlıklı 3. maddesi, Sözleşmenin 900 ekleri ve Ek Protokol, bayilerin alım yükümlülükleri5 ile beraber bayiler tarafından SIEMENS e verilen teminat çeklerinin6 durumunu düzenlemektedir. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: ÇEK Bayilerce verilmiş çeklerin SIEMENS in muhasebe prosedörü gereği bankaya verildiği dile getirildi Bayiler bu durumun çeklerin takasa 910 verildiği anlamına geldiğini söylediler. Bu konu çalışılacak ortak bir banka belirlenerek aşılmaya çalışılacaktır. Üretim araçlarının devri ile Siemens, bayisi olan teşebbüslerin rekabetinden tamamen kurtulmuş olduğu gibi, alım taa hhütleri ile de söz konusu bayilerin kendisinden mal tedarik etmesini de güvence altına almıştır. D. Rekabet Yasağı Sözleşme ile bayilere bayi lik süresince ve daha da önemlisi bayilik sonrasında 920 3 yıllık bir rekabet yasağı7 getirilmiştir: 11. Rekabet Yasağı 11.1 BAYİ, SIEMENS in yazılı izni olmaksızın; 11.1.1 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemleri veya bunların parçalarını kendi başına değiştiremez, 5 Bayilerin 2003 yılı alım taahhüt leri 350.000 Euro dur. 6 Teminat çekleri başlangıçta 100.000 Euro veya 200 milyar TL olarak belirlenmiş ve i lgili tutarın her yıl DİE enflasyon oranında artırılması hükme bağlanmıştır. 7 Sözleşmenin 11.1.4. numaralı bu hükmü soruşturma sürecinde rekabet yasağı sözleşme süresince olacak şekilde değiştirilmiştir. 10-10/102-48 24 11.1.2 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle veya bunların 930 parçalarıyla doğrudan veya dolaylı - rekabet eden orijinal veya taklit ürünleri satamaz, üretemez, satımına aracılık edemez, bunlarla rekabet edemez ve pazarlayamaz, 11.1.3 . Sözleşmeye konu ürün ve sistemlerle beraber kullanılan veya onlara monte edilebilen veya eklenebilen ürünleri, direk ve trafik levhaları hariç, üretemez ve satamaz, 940 11.1.4 . Sözleşme ye konu ürün ve sistemlerle iştigal edecek şekilde ayrı bir şirket kuramaz, bu ürün ve sistemlerle iştigal eden mav cut şirketlere ortak olamaz. BAYİ şirket yapısında meydana gelecek pay sahibi değişikliklerini en geç 1 (bir) hafta içerisinde SIEMENS e bildirecektir. 11.2. 11. madde hükümleri, işbu Sözleşme nin SIEMENS tarafından haklı nedenle feshi durumunda da Sözleşme nin sona ermesinden itibaren 3 (üç) yıl süre ile geçerliliğini 950 muhafaza edecektir. Siemens, rekabet yasağı hükmü ile, bayiliklik sözleşmeleri bittikten 3 yıl sonra dahi bayilerin potansiyel rekabetini ortadan kaldırmayı amaçlamıştır. E. Fiyat ile İlgili Hü kümler ve Havuz Uygulaması Sözleşmenin Sözleşme Yapma maddesi fiyatlar ile ilgili hükümleri düzenlemektedir. 960 Madde metninde ; Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatlar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerinde ki fiyatlardır ifadelerinin devamında ; SIEMENS, BAYİ ye tavsiye ettiği son müşteri satış fiyatlarını verecektir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. BAYİ fiyatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar 970 tarafından kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde haraket etmelidir ifadelerine yer verilmiştir. Sözleşmenin Ek 2 sinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta , bir başka deyişle aynı ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. 10-10/102-48 25 Sözleşme ekinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir: 980 Ana Birim Bayi Fiyatı Liste Fiyatı Master 4 gr basic dedek. ( .) ( .) Master 4 gr compact ( .) ( .) . .. İlk bakışta yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatını, Siemens in bayiye ürün satış fiyatı, - Liste fiyatını, Siemens in bayinin nihai kullanıcı ürün satış fiyatı tavsiyesi olarak algılamak mümkündür. Ancak yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan bayi fiyatı ve 990 liste fiyatı gibi kavramların kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinden havuzlara kaynak ayrılması, konuyu karmaşık hale getirmektedir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla en az 2 tip havuz oluşturulmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin belirli bir oranının aktarıldığı havuz . - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havuzu . 1000 Metinlerden görüleceği üzere, 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında gerçekleştirilen bölge dağılımında k aynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturmak, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla teşvik etmek amacıyla prim sistemi oluşturmaktadır. Daha önce de yer verildiği üzere, Siemens yetkilileri tarafından b ayilik sisteminin oluşumu şu şekilde ifade edilmiştir: Bayilik sistemi oluşturulurken her bayi için kura ile bir bölge 1010 belirlenmiştir. Bölgelerdeki şehirler ise daha önce A, B gibi kategorize edilmiş oldukları için bayi bazında belirli bir eşitliğin sağ lanılmasına çalışılmıştır. Sistem ayrıca dönüşümlü olarak işleyecektir . Havuz uygulaması gibi bir konunun tartışılması ve uygulamaya konulmaya çalışılması dahi, esasen bayilik sisteminin kurulabilmesi ve devamı açısından ortak çıkarlardan bütün sistem üy elerinin faydalanabilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Bir başka deyişle sistemin devamı ancak tüm üyelerin menfaatinin devamı ile mümkündür. Bilindiği gibi bu tür yaklaşımlar rekabeti bozucu nitelikler taşıyan anlaşmaların en önemli özelliklerindendir. 1020 Havuz uygulaması ve münhasır bayi bölgelerinin dönüşümlü olarak belirlenmesi gibi uygulamalar, herhangi normal bayilik uygulamalarının dışında; kurulan sistemin bozulmaması, bayilerin sistemi sabote etmemesi gibi nedenler ile bayilerin payını eşitlemey i amaçlayan davranışlardır. 10-10/102-48 26 Bunun dışında fiyatlar konusunda ise Siemens in merkezi bir yönlendirmesinden bahsetmek mümkündür. F. Sözleşme Hükümlerinin Değerlendirilmesi 1030 Siemens ve bayileri arasında imzalanan sözleşmeye, özellikle yukarıda yer verilen h ükümler açısından bir bütün olarak bakmak gerekmektedir. Bayilik sözleşmeleri öncesinde tarafların uzlaştıkları konular esasen sistemin neyi amaçlayarak kurulduğunu çok açık bir biçimde ortaya koymaktadır. - Bayilik sözleşmeleri birbirine rakip olan teşebbü sler arasında yapılmıştır: Bayilik sistemi ile daha önce rekabet halinde olan teşebbüsler birbirleri ile rekabet etmek yerine bir bayilik sistemi oluşturarak Siemens in bayisi konumuna gelmişler, münhasır bayi uygulaması ile sözkonusu bayilerin 1040 kendi arala rındaki rekabet de sona erdirilmiştir. Bunun dışında bayilik sözleşmesinin rekabet yasağı hükmü gereğince bayiler ile Siemens arasındaki rekabet de sonlandırılmıştır. Bu anlamda sözleşme ile hem bayiler ile Siemens, hem de bayilerin kendi aralarındaki reka bet sona erdirilerek ilgili pazarın önemli bir kısmında rekabet ortadan kalkmıştır. - Sistemin merkezinde Siemens bulunmaktadır: Siemens bayilik sözleşmeleri hem bayilerin rekabetini ortadan kaldırmış hem de bayilerin kendisinden mal temin etmelerini garant i altına almıştır. Sözleşme maddeleri ve uygulamalara birlikte bakıldığında, Siemens in bayileri 1050 merkezden çok sıkı bir biçimde kontrol ettiği görülmektedir. Hatta prim sistemi için getirilen havuz uygulamasındaki paralar dahi, bayilerin toplam ciroları üz erinden belirli oranda kesilen paralardan oluşturulmaktadır. - Bayilerin ödülü de rekabetin sınırlandırılmasıdır: Bayiler üretim araçlarının devri ile Siemens ten para almaya hak kazanmışlar, münhasır bayilik sistemi ile de kendilerine ait izole bölgeler de rekabetin sınırlandırılmasından olabildiğince faydalanmaya çalışmışlardır. - Sistem bayilik sisteminden daha çok rakipler arasında yapılan ve rekabetin 1060 yatay kısıtlanması sonucunu doğuran özellikler ve etkiler taşımaktadır: Bayilik sözleşmelerinde yer al an hükümlere ve uygulamalara bakıldığında esasen oluşturulanın yalnızca bir bayilik sistemi olmadığı çok rahat bir biçimde görülmektedir. Rekabeti sınırlayıcı anlaşmaların da özelliklerinden olan rekabet yasağı, pazar paylaşımı, havuz uygulaması, üretim araçlarının devri gibi hükümler bahsi geçen bayilik sözleşmelerinin de en önemli konularını oluşturmaktadır. I.3.1.3. Bayilik Sistemi Sonrası Durumun Tespiti 1070 Kararın daha önceki bölümlerinde değinildiği üzere, bayilik sistemi kurulması öncesinde hem Siemen s hem de soruşturma aşamasında bayilik ağı içerisinde bulunan 6 teşebbüs birçok ihalede birbirlerine rakip teklifler sunmuşlardır. 10-10/102-48 27Ancak bayilik sözleşmesi ile her bayiye münhasır bölgeler tahsis edilmiştir. Bir başka deyişle o bölgede Siemens ürünlerinin satışı (buna o bölgedeki belediyeler ve karayolları tarafından açılacak ihaleler de dahil olmak üzere) yalnızca bölge sahibi bayi tarafından gerçekleştirilecektir. Bu durum sözleşmeyle teminat altı na alınmış ve fiilen birçok kere de uygulanmıştır. 1080 Ancak sözleşmenin söz konusu şartına rağmen bayiler birçok kez, sözleşme hükümleri uyarınca mal satmalarının yasak olduğu bölgelerdeki ihalelere katılarak teklif vermişlerdir. Bu durum ilk bakışta ilgili pazarda rekabetçi bir ortamın var olduğu şeklinde yorumlan abilir. Ancak bu ihalelerde de sistem içerisinde yer alan teşebbüsler arasında en iyi teklif bölge sahibine aittir.8 Bayilerin esasen mal satmalarının yasak olduğu bir bölgedeki ihalelere teklif vermelerinin sebebi Siemens bayilik sisteminin oluşturulması ile aynıdır: Rekabetin ortadan kaldırılarak bütün ihalelerin olabildiğince sistemde yer alan 1090 teşebbüslerin kazanmasını sağlamak konusundaki ortak çıkar. Bu durumda her bayi kendi bölgesindeki ihaleyi kazanma konusunda en yüksek şansa ulaşmayı hedeflemişt ir. Kazanılan her ihalenin Siemens açısından daha fazla ürün satışı anlamına geldiği ise açıktır. Bu çerçevede Siemens tarafından oluşturulan bayilik sistemi temel olarak iki konuda rekabeti ihlal etmektedir: 1- Siemens de dahil olmak üzere, rakip durumunda ki teşebbüslerin bayilik 1100 ve münhasır bölge tahsisi sonucu aralarındaki rekabetten vazgeçmelerine yol açan bayilik sözleşmeleri, 2- Bayilik sözleşmelerindeki satış yasağına rağmen münhasır bölgeler dışındaki ihalelere de danışıklı teklifler verilmesi suretiyl e ihalelerin bölge bayisi veya sistemde yer alanlar tarafından kazanılmasını sağlamak. Görüldüğü üzere bayilik sisteminin temel amacı ve sonucu; piyasadaki rekabetin sonlandırılarak, sistem üyelerinin karlarının ençoklaştırmaya 1110 çalışmaktır. Bayilik sist emi bu konuda bayilere iki şekilde yardımcı olmaktadır: - Birincisi sistemde yer alanlara maksimum getiri sağlamak bakımından her bayiye münhasır bölgeler tahsis edilerek o bölgeler açısından risk olabildiğince azaltılmışken; ikinci olarak diğer rekabet uns urlarını kontrol edebilmek, mevzuat engellerini aşabilmek veya rekabet yaşandığı görüntüsünü sağlamak amacıyla da bayiler bölge dışındaki ihaleler için danışıklı teklifler vermişlerdir. 1120 - Bu anlamda esasen oluşturulan bayilik sistemi ile genel olarak piyasa da mal satma biçimi olan kamu ihalelerinde rekabet ortadan kaldırılmaktadır. 8 Az sayıdaki istisnaya Karar içerisinde yer v erilecektir. 10-10/102-48 28 I.3.1.3.1. Münhasır Bölge Tahsisi Bayilik sözleşmelerinin 1.2. maddesi tüm bayilere münhasır bir bölge tahsis etmektedir. Buna ek olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mu tabakatta da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette 1130 bulunamayacağı ifadeleri yer almaktadır. Her bir bayiye münhasır bölge tahsis edilmesi nedeniyle, bayiler bayili k sistemi öncesindeki piyasa yapısına göre rekabetin daha az yaşandığı ortamlarda ihalelere girebilme şansını elde etmişlerdir. (Bu durum tabiidir ki ayrıca sistem dışında kalan firmaların ihalelere katılıp katılmaması ile de bağlantılıdır.) Kararın yukar ıda yer alan bölümlerinde bayilik sistemi öncesinde karayolları ve belediye ihalelerinde Siemens ve bayilerin rekabet içinde oldukları bir 1140 başka deyişle birbirlerine rakip oldukları açıkça gösterilmiştir. Bu bölümde ise -tam tersine - daha önce rekabet içi nde olan Siemens ve bayilerin, bayilik sistemi sonrasında, münhasır bölge paylaşımı ile rekabeti nasıl ortadan kaldırdıkları tespit edilecektir. Aşağıda yer alan ihale örneklerinde görüldüğü üzere, bir bölgedeki ihaleye ister sadece bölge sahibi isterse b irden fazla bayi katılsın, ihaleleri sistem içerisinden genellikle bölge sahibi kazanmaktadır. Bu durumun tesadüf sonucu olmadığı açıktır. Bölge sahibi bayi dışındaki bayilerin kazanmayı bir türlü başaramadıkları ihalelere neden katıldığı ise Kararda Danı şıklı 1150 Tekliflerin anlatıldığı bölümde ortaya konulacaktır. Aşağıdaki t ablolarda en az bir sistem üyesinin yer aldığı ihalelere yer verilmiştir. Tablo 3: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı belediye ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katılımcılar Kazanan Bölge Sahibi9 Diyarbakır B.Bel. 6.8.2003 TKS TKS TKS Edirne Bel. 16.5.2002 SFA SFA SFA 16.5.200210 SFA SFA Gebze Bel. 17.10.2002 SFA İsbak SFA SFA İzmir B.Bel. 3.9.2002 SFA TKS SFA SFA Malatya Bel. 3.1.2002 TRASİN EMT TRASİN TRASİN 8.10.2002 TRASİN EMT SİNYALİZYON TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 9 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1.10.2001 tarihin de imzalanmıştır. 10 Kararda tek bir idarenin aynı tarihli görülen ihaleleri farklı ihalelerdir. 10-10/102-48 29 12.6.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 24.7.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 27.5.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 5.9.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 5.9.200 3 TRASİN SİNYALİZYON EMT Best TRASİN 2.12.2003 TRASİN SİNYALİZYON Best TRASİN 10.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN 19.12.2003 TRASİN EMT Best TRASİN Sivas Bel. 2.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN TRASİN 29.7.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 20.11.2002 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 20.1.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN 19.2.2003 TRASİN SİNYALİZYON EMT TRASİN İzmir B.Bel. 29.8.2002 SFA TKS SİNTEK SFA SFA İzmit B.Bel. 2.10.2003 SFA TKS Seda Kaya Kaya SFA11 Gaziantep Bel. 17.2.2002 TRASİN TKS EMT EMT EMT 19.11.2002 TRASİN TKS EMT EMT 18.6.2003 TRASİN EMT 11 Bayilik sözleşmesi sonrası İzmir Belediyesi nin a çmış olduğu toplam 13 ihalenin 7 sine bayilerden yalnızca SFA katılmıştır. Yalnızca bir ihaleye TKS de teklif vermiş olmasına rağmen teklifi SFA dan daha yüksektir. Söz konusu ihaleyi SFA da kazanamamıştır. 10-10/102-48 30EMT Trafik Market Konya B.Bel. 9.4.2002 SİNTEK SFA SİNTEK SİNTEK12 Antalya B.Bel. 14.4.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin.13 SİNTEK 28.2.2002 SİNTEK SİNYALİZASYON ULTRA Ant. T. Sin. Ant. T. Sin. 10.10.2002 SİNTEK ULTRA Tgs Tgs Diyarbakır Bel. 6.8.2003 TKS TKS14 TKS Kayseri B.Bel. 20.11.2003 TRASİN ULTRA Özbest Teknopol Anadol E. TRASİN /Özbest TRASİN Bursa B.Bel. 4.6.2003 TRASİN Öztay TRASİN TRAS İN 25.7.2002 EMT15 Tgs Özbest Özbest 4.12.2001 TRASİN Ortadoğu TRASİN Trabzon Bel. 13.12.2001 SFA TKS ULTRA Yeni Akabe SFA SFA 4.7.2002 SFA TKS SİNYALİZASYON SFA 20.2.2002 SFA TKS Seç Oto. SFA Ankara B.B. 30.10.2003 TKS TKS TKS 26.8.2003 TKS Trafik Market TKS 20.8.2002 EMT16 SIEMENS ULTRA17 Anfa18 Anfa 10.6.2002 SIEMENS TKS19 ULTRA SIEMENS 12 Sintek, bayilik sözleşmeleri sonrası Konya Bele diyesi nin düzenlemiş olduğu diğer 7 ihalenin 6 sına katılmış ancak sadece 1 tanesini kazanabilmiştir. Sözkonusu ihalelerin hiçbirine diğer bayiler teklif vermemişlerdir. 13 Antalya Belediyesinin yapmış olduğu ihalelerin birçoğunu yerel firmalar kazanmıştı r. 14 İhaleye sadece TKS katılmıştır. Şirketin vermiş olduğu bedel yaklaşık 497 milyar TL. dir. 15 Bölge sahibi TRASİN ihaleye katılmamıştır. 16 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 17 Teknik şartnamede isteni len temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 18 Anfa Ankara Altınpark İşletmeleri Ltd.Şti. 10-10/102-48 31Anfa 10.1.2002 SIEMENS SFA20 Özbest Afif Anfa Anfa Tablo 4: Bayilik sistemi sonrası yapılan bazı karayolları ihaleleri İşveren İhale Tarihi Katıl ımcılar Kazanan Bölge Sahibi21 TCK 2. Bölge /İzmir 2.11.2001 SFA ULTRA Aysolar SFA SFA 27.5.2002 SFA ULTRA Ortadoğu Ortadoğu 15.8.2003 SFA-Özgürler Satra Seltra SFA-Özgürler 27.10.2003 SFA Aysolar Özcan K. Ulukar Trafik M. Sun Power Aysolar 3.11.2003 SFA Aysolar Aysolar 20.11.2003 SFA ULTRA Odisan İPTAL TCK 3. Bölge/Konya 8.7.2002 SFA22 SİNTEK ULTRA Mah.Ek.. Ermak Özbest Özbest SİNTEK 10.7.2002 SIEMENS23 ULTRA Mah.Ek. Ermak SIEMENS 22.10.2003 SİNTEK Özc.Kam. Teknopol SİNTEK TCK 4. Bölg e /Ankara 13.11.2002 (Ank-Bolu- Esk-K.kale) TKS SFA ULTRA TKS TKS 20.6.2003 TKS-Ortana ULTRA C.Albayrak TKS-Ortana 8.10.2003 (Delice Ayrım, TKS SFA TRASİN TKS 19 Teknik şartnamede istenilen temel özellikleri taşımadığı için ihale dışı bırakılmıştır. 20 İhale dışı bırakılmıştır. 21 Siemens bayilik sisteminde bölgenin kime ait olduğu. Bayilik sözleşmeleri 1 Kasım 2001 de imzalanmıştır. 22 Bu ihaleyi her ne kadar Sintek kazanamamış dahi olsa teklifi SFA dan daha düşüktür. 23 Siemens in kazandığı bu ihaleye Sintek katılmamıştır. 10-10/102-48 32Güdül ..) Ortana 9.10.2003 (Mah -Ayr. Kazan .) TKS SFA TRASİN Ortana TKS TCK 6. Bölge /KAYSERİ 15.7.2003 TRASİN Özbest Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2003 EMT24 Uzman EMT TCK 7.Bölge/Samsun 12.8.2002 SİNYALİZASYON EMT Başkent SİNYALİZASYON SİNYALİZASYON TCK 8.Bölge/Elazığ25 5.12.2001 SİNYALİZASYON Nurhat Nurhat SİNYALİZASYON 30.9.2003 SİNYALİZASYON Ortadoğu Teknopol Özbest Özcan Kam. Ortadoğu TCK 10. Bölge 30.10.2003 SFA Özbest SFA SFA TCK 11. Bölge 23.8.2002 SİNYALİZASYON Arma Süretli Ortadoğu Aker Süretli SİNYALİZASYON 18.7.2003 SİNYALİZASYON TKS SİNYALİZASYON TCK 12. Bölge /Erzurum 3.7.2003 SFA Özbest M.Ak.Ers. H.Ser.Kas. M.Ak.Ers. SFA 22.10.2003 EMT26 Özbest Özbest TCK 13. Bölge /Antalya 14.8.2002 SİNTEK ULTRA ULTRA SİNTEK 14.8.2002 SİNTEK ULTRA SİNTEK SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel SİNTEK 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel Ortadoğu 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel ULTRA 24 Bölge TRASİN in olmasına rağmen, TRASİN ihaleye katılmamıştır. 25 Elazığ Karayolları ihaleleri açısından Sinyalizasyon, Belediye ihaleleri açısından SFA nın bölgesi içinde yer almaktadır. 26 SFA nın bölgesindeki ihaleye SFA katılmamıştır. 10-10/102-48 33 10.01.2003 SİNTEK ULTRA Ortadoğu Özbest Aksel Özbest TCK 14. Bölge/Bursa 22.11.2001 TRASİN Ortadoğu Ortadoğu TRASİN 15.10.2002 TRASİN TRASİN 3.9.2003 TRASİN TEKON Özbest Tekon TCK 16. Bölge 18.9.2003 TRASİN SİNTEK Tekon Teknopol Özbest SİNTEK27 14.11.2003 TRASİN ULTRA ULTRA 1160 Görüldüğü üzere, ihalelere ya bölge sahibi bayi sistem içerisindeki tek aday olarak katılmakta ya da birden fazla sistem üyesinin ihaleye katılarak bölge sahibi bayinin ihaleyi almasına yardımcı olunmaktadır. I.3.1.3.2. Havuz Sistemi ve Fiyat Tespiti Sözleşmenin Sözleşme Yapma başlıklı 10. maddesi fiyatlar ile ilgili hükümleri düzenlemektedir. Madde metnin de; 1170 Sözleşme konusu olan ürün ve sistemlere esas teşkil edecek fiyatlar BAYİ nin SIEMENS ten aldığı geçerli fiyat listelerindeki fiyatlardır ifadesi yer almakta ve devamında da; SIEMENS, BAYİ ye tavsiye ettiği son müşteri satış fiyatlarını verecekt ir. Ancak, BAYİ kendi satış fiyatlarını belirlemekle serbesttir. BAYİ fiyatlarını diğer rakiplerin fiyatları ile rekabet edebilir ve pazar tarafından kabul edilebilir olmasını garanti edebilecek şekilde hareket 1180 etmelidir ifadelerine yer verilmektedir. Sözleşmenin 2 numaralı e kinde ise, sözleşme konusu ürünler sayılarak karşısında bayi fiyatı (euro) ve liste fiyatı ibareleri yer almakta bir başka deyişle aynı ürün için iki ayrı fiyat belirtilmektedir. Sözleşme ekinin ilgili bölümleri aşağıdaki gibidir : 1190 27 Bu ihale bölge sahibinin katılıp sistemdeki başk a bir bayinin aldığı tek örnektir. İhaleyi kazanan SİNTEK taşeron olarak TRASİN ile anlaşmıştır. Bu konu Karar ın I.3.1.3.3. numaralı bölümünde Danışıklı Teklifler başlığı altında daha detaylı olarak ele alınmıştır. 10-10/102-48 34 Ana Birim Bayi Fiyatı (Euro) Liste Fiyatı (Euro) Master 4 gr basic dedek. ( .) ( .) Master 4 gr compact ( .) ( .) . .. Yukarıda yer alan tablodaki fiyatlardan; - Bayi fiyatının, Siemens in bayiye uyguladığı ürün satış fiyatı, - Liste fiyatının, Siemens in bayiye tavsiye ettiği nihai kullanıcı ürün satış fiyatı olduğu anlaşılmaktadır. 1200 Ancak yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde yer alan bayi fiyatı ve liste fiyatı gibi kavramlar kullanılarak söz konusu fiyatlar üzerinde n havuzlara kaynak ayrılması konunun incelenmesini zorunlu hale getirmiştir. Söz konusu belgelerden anlaşıldığı kadarıyla 2 tip havuz bulunmaktadır: - 1 no lu havuz: Belediye ve Karayolları ihalelerinden elde edilen gelirlerin belirli bir oranının aktarı ldığı havuzu ifade etmektedir. - 2 no lu havuz: Hedef ciro ve prim havuzunu ifade etmektedir. 1210 1 nolu havuzun amacı bayiler arasında gerçekleştirilen bölge dağılımında kaynaklanabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilebilmesi amacıyla ortak bir havuz oluşturma k ve sistem karını olabildiğince eşitlemek, ikinci havuzun amacı ise bayileri daha fazla satış hacmine teşvik etmek amacıyla prim sistemi oluşturmaktır. 25.9.2001 tarihli ve Siemens, TKS, TRASİN, SİNTEK, EMT, SFA ve Sinyalizasyon imzalı tutanakta aşağıda yer alan ifadelere yer verilmiştir: 1220 1. TC Karayolları Bölge Müdürlükleri ve Sözleşme kapsamında Büyükşehir kategorisinde bulunan illerde Siemens Bayiye keseceği faturayı liste fiyatı üzerinden düzenleyecek, liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki tutar ha vuza aktarılacaktır . 24.10.2001 tarihli ve imzalı Bayi Toplantı Tutanağında aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır: 1230 - Geri sayıcının fiyatı konuşuldu ve 240 euro ya içinin verilebileceği konuşuldu, kötü ledle yapılanın da 165 euro olarak söylendi . - Karayolları işlerinin nasıl yürüyeceği tekrar konuşuldu: 10-10/102-48 35Karayolları işleri büyükşehirler kapsamında değerlendirilecek yani malzemeler ihale bedelinin %20 altına verilecek, altyapı işleri ise karı potaya kalacak maliyet hesabı için ortak karar verilip belirlenecek 1240 Karayollarından alınan işler ortak potada sayılacak ve herkese eşit kota olarak dağılacak. - Liste fiyatına 200 lük ünitelerde %35 yapıldığı söylenmiştir. Ancak parça kalemlerde daha düşük fiyat istendi. .. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bayi toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: 1250 ORTAK BÖLGELERDE HESAP ÇIKARILMASI Karı potaya konulacak bölgelerde kar hesabının nasıl yapılacağı konuşuldu. Ortak bölgelerde alınacak işlerin sözleşme gereği maliyet dışında kala n karının potaya atılması gerektiği bir kez daha dile getirildi. Bu işlerle ilgili maliyet hesabının nasıl yapılacağı konuşuldu. Maliyetin belirlenmesindeki yöntemin Bayındırlık fiyatından belli bir indirim yapılması olabileceği konuşuldu. 1260 TKS de yer inde inceleme esnasında elde edilen ve sözleşme imzalanması öncesi bir toplantıya ait olduğu düşünülen imzasız belgede yer alan aşağıdaki ifadeler de son derece çarpıcıdır: Yapılan Toplantılarda Uzlaşılan Konular ve Sözleşmeye Ek Koşullar: 2. TC Karay olları birim fiyatları istediğimiz noktaya geldiğinde çıkan tüm işler sekiz (8) firma arasında eşit paylaştırılacaktır. Merkezi alım 1270 olması durumunda Büyükşehirlere uygulanan havuz sistemi uygulanacaktır . 3.TC Karayolları 2002 birim fiyatları ilan edildiğ inde ihaleli müteahhit ve taşeron ihalelerinde birim fiyatlarda %100, satınalma işlerinde %30 kar marjı sağlanacaktır. 7. Büyükşehirlerde yapılacak ihale ve satınalmalarda ortak 1 nolu havuz oluşturulacak, bu havuzdaki kar oranı %30 un altında olmayacakt ır. 1280 8.Diğer tüm işlerde %10 oranında 2 nolu ortak havuz oluşturulacaktır. 17. Büyükşehirlerdeki UTC işilerinde %10 kar payı 2 nolu havuza aktarılacaktır. 10-10/102-48 3618. Diğer şehirlerdeki UTC işlerinde Bölgede çalışan firma ile iş, ortak yapılacak ve bölgede ça lışan firmaya %20 kar payı aktarılacaktır. Not: 1 nolu havuz %30 1290 2 nolu havuz %10 oranındadır . Siemens te yerinde inceleme esnasında elde edilen 3.1.2002 tarihli, Toplantı Notu konulu şirket içi elektronik postada aşağıda yer alan ifadeler bulunmakadır: - Ortak olan bölgelerde hesap yapma yönteminin aşağıdaki şekilde olması gerektiği görüşüldü : 1300 Sadece malzeme alımı işlerinde Siemens in söz konusu bayisine alınan işin keşfinden %20 sini masraf karşılığı vermesini geri kalan miktar ile b ayi fiyatı arasındaki farkı (var ise) potaya ayırması istendi. Bu konu ile ilgili Siemens in görüşü Bayilere iletilecek Ortak bölgelerdeki altyapı işleri 2001 yılındaki düşük fiyatlar nedeniyle bu sene işi alan bayiler tarafından halledilecek ve bunlarla ilgili bir hesaplama yapılmayacaktır. 1310 Altyapı işleri 2002 yılı fiyatları belli olduktan sonra tekrar görüşülecek, ancak altyapı işleri ile ilgili ortak taşeronlar oluşturulacak ve bu işler belirli bir kavşak başı birim fiyat ile bu taşerona verilecek. - Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmesi ve önlenmesi Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması yapılacak. 1320 Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektron ik postdaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler organizasyonu nedeniyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan siparişler: Bu siparişlerde bayi fiyatı sabittir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek fiyatlar değişmedikçe daha ön ce verilen ekteki file gereği bellidir. Ancak bu sene potaya atılmayacak olan %10 ortak kar seneye 1330 atılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra geçerli fiyatlardır. Siparişlerin tarihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararı na alınan işler: 10-10/102-48 37Bu siparişlerde sözleşme gereği Simko onayı çerçevesinde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan keşif birim fiyatlardan %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına aldığının belgeleri ile bi rlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. 1340 Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler ise aşağıdaki gibidir: Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayo llarıdır. Bu kapsamda 3 türlü sipariş olacaktır: 1- Zararına alınan siparişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının 1350 altına alınmış işleri (Siemens oluru ile) kapsamakta olup, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2- Bayi fiyatı ile liste fiyatı arasındaki siparişlerdir. Burada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye satış yapacak olup, aradaki fark potaya atılacaktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam potada toplanan bedelin 1/6 sı oranında fatura keseceklerdir. ) 1360 3- Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Siemens bayiye liste fiyatından fatura kesecektir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. Aynı metin üzerinde el yazısı ile verilen örnek aynen aşağıdaki gibidir: 60 .80. 100 20 20 1370 20 lik bayi fatura kesecek Bayi satış fiyatı Potaya atılacak vv ayrılac ak Siemens satış fiyatı Yukarıda yer verilen bilgilerden anlaşıldığı üzere; havuz uygulaması, sistemin kuruluşu anında sistemde yer alan bayilerin gelirleri arasında oluşabilecek olası farklılıkları ortadan kaldırmak amacıyla oluştu rulmuştur. Bilindiği gibi sistem içerisinde her bayiye bir bölge tahsis edilmiş ve sistemin dönüşümlü 1380 olması kararlaştırılmıştır. Ancak yine de bazı bölgelerde çok fazla ve bazı bölgelerde çok az ihaleye çıkılması ve bayilerin gelirlerinde faklılıklar oluş ması olasılığı karşısında; her bayinin kendisine düşen bölgeye rıza göstermesi bir diğer deyişle bayiler arasında oluşacak gelir farklılıklarını ortadan kaldırmak ve hem sistemin oluşumu hem de sistemin devamını sağlamak bakımından havuz sistemine ayrıca ihtiyaç duyulmuştur. 10-10/102-48 38 Bayilik sistemi ile fiyatların yükselmiş olduğu konusundaki müşteri (Siemens veya bayilerden ürün alıp bunları satan diğer teşebb üslerin) şikayetlerine Kararın I .3.1.2.1. numaralı bölümünde yer verilmişti. Yukarıda yer verilen 1390 belgele rdeki ifadelerden bayilerin fiyatlar konusunda aralarında müzakerelerde bulunmalarının yanısıra Siemens inde birçok konuda ve özellikle fiyatlar ve kar paylaşımı ile ilgili olarak merkezi yönlendirmede bulunduğu görülmektedir. Dolayısı ile sistemin temel amacının; ihalelerin sistem içerisindeki firmalar tarafından, rekabetin sınırlandırılması yolu ile en iyi fiyat ile kazanılmasını ve bunun sistem üyeleri arasında paylaşımını sağlamak olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. 1400 I.3.1.3.3. Siemens in Merkezi Koordinas yonu ve Danışıklı Teklifler Bayilik sistemi ile esasen her bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Bayilik sistemi içerisinde yasaklanmış olmasına rağmen zaman zaman bayilerin kendi bölgeleri dışındaki yerler için de teklif verdikleri görülmektedir. Ancak istisnalar dışında bayiler kendi bölgeleri dışındaki yerlerdeki ihaleleri kazanamamıştır. Bayilik sistemi ile yasaklanmış olmasına rağmen bayiler neden kendi bölgeleri 1410 dışındaki yerler için teklif vermektedir? Bu sorunun olası cevapları aşağıdadır: - Bayinin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılma yeterliğine sahip olmadığı bir du rumda, ihalenin sistem içerisinde kalması için bayi ağı içindeki başka bir bayinin o i haleye teklif verdiği durumlar, - Bir ihaleye bayilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte dan ışıklı teklifler vererek yine ihalenin sistem içerisinde kalmasının sağlanması durumu , 1420 - İhaleye sistem dışından rakip bir teklif verilmese dahi, ihalede rekabet yaşandığı görüntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak amacıyla28 danışıklı teklifle rin verilerek ihalelerin alınması durumu . Daha önce de belirtildiği üzere bayilik sistemi ile esas olarak amaçlanan 7 firma arasındaki rekabetin sonlandırılarak ihalelerin sistem içerisindeki firmalar tarafından kazanılmasıdır. A. Merkezi Koordinasyon 1430 Sözleşmenin 2.3. maddesine göre bayiler Sözleşme kapsamındaki ürün ve sistemlerle ilgili resmi ihalelere SIEMENS e danışarak teklif vereceklerdir. Ayrıca, daha önce de belirtildiği gibi her ne kadar bayilerin kendi fiyatlarını 28 Örneğin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanun u pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 10-10/102-48 39belirleme serbestisi bulun sa dahi rekabetçi bir ihalede fiyatın düşürülmesi gerektiği durumlarda Siemens in onayı ile fiyatlar düşürülebilmektedir. Bu konuya yönelik olarak TKS nin yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapmış olduğu açıklamalar aşağıdaki gibidir: İhalelere T KS teklif vermektedir. Tekliflerimizde Siemens ürünleri 1440 kullandığımız, onun bayisi olduğumuz belgelenmektedir. İhalelerde vereceğimiz tekliflerin fiyatlarını kendimiz belirliyoruz. Ürünün fiyatları zaten ürün fiyat listesinde belirlenmiştir. Ancak ihalenin türüne göre, (pazarlık usulünde örneğin) fiyatı düşürmek gerekebilir. Bu durumda Siemens i arayıp şu fiyata indirebilir miyiz diye sorarız. Ancak sonuçta Siemens i aldığımız ihaleler ilgilendirmez, kar zarar bize aittir . Bu gibi durumlar bayilik ağının oluşturulması aşamasında da gündeme gelmiştir. 25.9.2001 tarihli toplantıya ilişkin tutanakta şu ifadeler yer almaktadır: 1450 2. Zararına alınan işlerde Siemens kendi sağladığı malzemeler için indirimli keşif bedelleri üzerinden %20 indirimle malzeme temi n edecektir. Ancak bu işler için Siemens mutabakatının alınması şarttır. 3.Büyükşehir kategorisinde bulunmayan şehirlerdeki merkezi sistem işleri SIEMENS tarafından alınacak ve o bölge Bayisi Siemens in taşeronu olarak çalışacaktır. SIEMENS merkezi sistem fatura bedeli 1460 üzerinden %20 oranındaki tutarı BAYİ ye ayrıca ödeyecektir. 4. Bölge Bayi TCK işlerinden birini yapamayacağını belirtirse SIEMENS hangi Bayinin işi yapacağına karar verecektir. Kendi bölgesinde yer alan bir ihaleye teklif verme konusund a yeterliliğe sahip olmayan bayinin bölgesinde diğer bir bayi Siemens in onayını alarak teklif verebilmektedir. Konuyla ilgili EMT tarafından yerinde incelemeler esnasında Raportörlere yapılan açıklamalar aşağıdaki gibidir: 1470 Sözleşme gereği bayiler birbir lerinin bölgesindeki ihalelere teklif vermemektedirler. Ancak örneğin bir bayi teklif verme yeterliliğine sahip değilse Siemens in onayı alınarak bölge dışına da teklif verilebilir. Buna örnek olarak Erzurum, İzmir ihalesini gösterebilirim . 6.9.2001 tari hli Siemens ve bayiler imzalı tutanaktaki ifadeler aşağıdadır: . 1480 5. Bayiler dışında bir başka firmanın işlere teklif vermesi durumunda ihale indirimine Siemens karar verecek, işi olan firmanın ilgili işlerden beklediği kar karşılıklı mutabakat ile Siem ens tarafından karşılanacaktır. 10-10/102-48 40Böyle bir durumda Siemens satış fiyatının bayi transfer fiyatlarının altına düşmesi halinde bu işe ait %10 ciro payı havuza ayrılmayacaktır. 8. Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar için 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan kararı 1490 Siemens in veto etme yetkisi vardır. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 20.12.2001 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler aşağıdaki gibidir: Bayiler or ganizasyonu nedeniyle iki tip sipariş oluşmaktadır: 1- Normal bayi fiyatına göre açılan siparişler Bu siparişlerde bayi fiyatı sabittir. Maliyetlerde tedarikçilerden gelecek 1500 fiyatlar değişmedikçe daha önce verilen ekteki file gereği bellidir. Ancak bu sene potaya atılmayacak olan %10 ortak kar seneye satılacaktır. Bu gönderdiğim toplantıdan sonra geçerli fiyatlardır. Siparişlerin tarihlerine göre geçerli fiyatlara göre kalkülasyon yapılmalıdır. 2- Zararına alınan işler: Bu siparişlerde sözleşme g ereği simko onayı çerçevesinde bayilerin zararına aldığı işlerdir ve simko malzemeyi alınan keşif birim fiyatlardan 1510 %20 indirimle bayiye satmaktadır. Bu tip işlerde bayiler işi zararına aldığının belgeleri ile birlikte siparişi tarafımıza vermektedirler. Siemens te yerinde incelemeler esnasında elde edilen 14.1.2002 tarihli şirket içi elektronik postadaki ifadeler ise aşağıdaki gibidir: Potaya girecek olan iller Sözleşme ekinde belirtilen şehirler ve Karayollarıdır . Bu kapsamda 3 türlü sipariş olac aktır: 1520 1. Zararına alınan siparişler. Bunlar listede gösterilen bayi fiyatlarının altına alınmış işleri (Siemens oluru ile) kapsamakta olup, Siemens bayinin satmış olduğu fiyattan %20 indirimle bayilere vereceği siparişlerdir. 2. Bayi fiyatı ile liste fiyatı a rasındaki siparişlerdir. Burada Siemens bayinin müşterisine satmış olduğu fiyattan Bayiye satış yapacak olup, aradaki fark potaya atılacaktır. Bu potada toplanan bedeller 3 ayda bir bayilere fatura karşılığında ödenecektir. (Bayiler toplam 1530 potada toplanan bedelin 1/6 sı oranında fatura keseceklerdir. ) 3. Liste fiyatınında üstündeki siparişler. Siemens bayiye liste 10-10/102-48 41fiyatından fatura kesecektir. Liste fiyatı ile bayi fiyatı arasındaki fark gene potaya atılacaktır. Görüldüğü üzere Siemens sistemi sıkı bir biçimde kontrol etmektedir. Kurulan sistem ile her bayiye bir menfaat sağlanmaya çalışılmakta, bayiler arasındaki eşitliğin sağlanması ve denetim ile kontrol konuları Siemens e bırakılmaktadır. 1540 B. Danışıklı Teklifler Bayilik sistemi ile esasen her bayi nin kendisine tahsis edilen bölgelerdeki ihalelere katılması esası benimsenmiş ve bu durum sözleşme ile hüküm altına alınmıştır. Buna ek olarak sözleşmeler öncesinde yapılan yazılı mutabakatta da bayilerin kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinli kle devredemeyeceği ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamayacağı ifadeleri yer almaktadır. Bu durum SİNTEK yetkilileri tarafından Raportörlere yerinde 1550 incelemeler esnasında: bayiler listede yer alan ürünlere ilişkin olarak sözleşme ekinde yer alan yerler dışındaki ihalelere girmemeyi bayilik sözleşmesiyle taahhüt etmişlerdir . şeklinde ifade edilmiştir. Siemens bayilerin ihalelere katılmaları hakkındaki görüşlerini yerinde incelemeler esnasında Raportörlere; 1560 İhaleler genel olarak trafik lambası gibi ürünlerin alımına yönelik olabileceği gibi, merkezi trafik sistemi kurulmasına yönelik olmaktadır. Merkezi sistem ihaleleri dışında, ihalelere yalnızca bayilerimiz katılmaktadır. Hangi ilin belediyesi ihaleye çıkmış ise, o bölgeden sorumlu bayimiz ihaleye katılmaktadır. Bir bayimizin katıldığı ihaleye doğal olarak başkaca bir bayimiz girmemektedir . şeklinde ifade etmiştir. 1570 Bu durumu teyid eder nitelikte, Siemens ten elde edilen ve Fetih Ürkmez tarafından Siemens in diğer çalışan larına elektronik posta ile gönderilen bir toplantı notunda, bayilerin kendi bölgeleri dışında teklif vermeleri konusu yer almaktadır. Toplantı notunun ilgili bölümü aynen; Bayilerin kendi bölgeleri dışında yaptığı satışların kontrol edilmesi ve önlenmes i Siemens ten istendi. Bununla ilgili fatura kontrol çalışması yapılacak şeklindedir. 1580 Siemens te yerinde incelemelerde elde edilen Toplantı Tutanağında da: 10-10/102-48 42 YER: SFA Firması -Öveçler ANKARA Katılanlar: SFA, SİNYALİZASYON, TRASİN, TKS, EMT, SIEMENS , YAPI KREDİ Farabi Şb. ve Siteler Şb. Yetkilileri 1590 Toplantıda aşağıdaki hususlar görüşülmüştür: 5. EMT ve Sinyalizasyon firmalarının Adana ve Datça da 3. Kişilere mal teslimatı/satımı hakkında endişeleri dile getirildi ve konuyla ilgili açıklama bekledi kleri belirtildi. Bu bağlamda 3. Kişilere Siemens in mal satıp satmayacağı konusunda güvence istendi. ifadeleri yer almaktadır. 1600 6.9.2001 tarihli toplantı tutanağında aynen: 7. Bayiler kendi faaliyet bölgesini bir diğer bayiye kesinlikle devredemez ve kendi bölgesi dışında hiçbir surette faaliyette bulunamaz. Aksi durum Ana Sözleşme koşullarına uymadığı anlamına gelecektir. Bayiler arası uzlaşmazlıklarda Siemens hakem olarak tanımlanmıştır. ifadeleri yer almaktadır. 1610 Yukarıda yer verilen bilgi v e belgelere göre bayilerin kendi bölgeleri dışındaki bir bölgede ihalelere girmeleri yasaktır. Ancak, bayilik sistemi gereğince yasak olmasına rağmen, bayiler kendilerine ait olmayan bölgelerde çok sayıda ihaleye katılarak teklif vermişlerdir. Buradaki tem el amaç ihaleyi kazanmak ya da fiyat rekabeti değil, danışıklı teklifler verilmesi suretiyle bölge sahibi bayinin ihaleyi kazanmasına yardımcı olmaktır. Bayilerin kullandıkları danışıklı teklif yöntemleri duruma göre değişiklikler göstermiştir. Danışıklı tekliflere genel olarak aşağıda yer alan iki temel amaç için başvurulmuştur: 1620 - Bir ihaleye bayilik sistemi dışında yer alan yani rakip olan bir firmanın da teklif verdiği durumlarda, birden fazla bayinin birlikte danışıklı teklifler vererek yine ihalenin s istem içerisinde kalmasının sağlandığı durum. - İhaleye sistem dışından rakip bir teklif verilmese dahi, ihalede rekabet yaşandığı görüntüsü vermek veya mevzuat engellerini bu yolla aşmak amacıyla29 danışıklı tekliflerin verildiği durum. Dolayısıyla, bayili k sistemi kendisine tayin edilen bölge içinde bayilere sistem 1630 dışından rakip çıkması halinde, ihalenin sistemde kalmasını teminen birden 29 4734 sayılı Kanuna göre pazarlık usulünde en az 3 katılımcı gereklidir. 10-10/102-48 43fazla bayinin danışıklı teklifleri ile bayiye yardımcı olmaktadır. 10.12.2001 tarihli ve Siemens ve 6 bayi imzalı bay i toplantı tutanağında şu ifadeler yer almaktadır: Verilen teklifleri yan teklif olarak SIEMENS in de vermesi istendi. Bu konular idarelerce daha sonradan farklı yorumlandığı için uygun görülmemiştir. 1640 Her ne kadar SIEMENS in ihalelere katılarak yan teklif vermesi uygun görülmemiş ise de30, bu anlayış sistemce benimsenmiş ve bayiler ihalelerde birbirlerine destek olmak amacıyla danışıklı teklifler sunmuşlardır. Yukarıda bahsedilen hususlar ile ilgili ilk örneğimizde, kendi bölgesinde ihale açılan bayi yüksek teklifte bulunmakta diğer bayi ise düşük teklifte bulunmaktadır. Bayilerin planı, sistem dışında yer alan firmanın teklifi her iki bayinin teklifinin arasında ise, ihaleyi kazanan bayi taşeron olarak bölge sahibi bayiye işi devretmek, sistem dışınd a yer alan firmanın teklifi her iki bayinin teklifinin üzerinde ise, düşük teklif veren bayi ihale dokümanlarını 1650 tamamlamayarak ihalenin yapıldığı bölgenin bayisinin ihaleyi yüksek fiyattan kazanmasını sağlamaktır. Yapılan ihbarda şu ifadelere yer verilmi ştir: T.C.K. Sivas 16. Bölge Müdürlüğü TRASİN Elektroniğin bölgesidir. Ancak SİNTEK firması diğer katılımcı firmaların işi almaması için ( .) TL teklif verdi. Tekeli oluşturan SİNTEK firmasında iş kalsa idi eksik evrakları tamamlamayıp yeterlilik dışı kalacaktı. İş tekelci dışı firmada kalacağı hissedildiği için TRASİN firmasının ( .) TL verdiği 1660 teklifte iş kalmayacağı hissedildi ve işi SİNTEK firması yapacak ve SİNTEK ile TRASİN firmaları faturalaşacaklardır. SİNTEK firması evrakları tamamlamayıp iş SIEMENS bayisi dışında kalmamıştır . Yerinde incelemeler esnasında, bu ifadeleri destekler nitelikte bir takım belgeler elde edilmiştir. Bu belgelere göre söz konusu ihalede SİNTEK ( .) TL. teklif ile TRASİN in bölgesindeki ihaleyi kazanmış ancak TRASİ N in ( .) TL lik taşeronluk teklifi üzerine, TRASİN ile 19.11.2003 tarihinde taşeronluk sözleşmesi imzalamıştır. 1670 TKS de yapılan yerinde inceleme esnasında elde edilen belgeler de bu durumu teyit eder niteliktedir. Bu belgeler, Ankara Büyükşehir Belediye si nin bir ihalesine ait olan ve SFA, EMT ile SİNTEK e ait teklifler ve EMT ile SİNTEK e ait olan imzalı -mühürlü teklif zarflarıdır. Bilindiği gibi Ankara TKS nin bölgesi içerisinde yer almaktadır. TKS de yerinde incelemeler esnasında bulunan SİNTEK, EMT ve SFA ya ait Ankara Büyükşehir Belediyesi Satın Alma Dairesi Başkanlığı 6 kalem muhtelif sinyal verici alımı işi için hazırlanmış fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir: 30 SIEMENS in çok sayıda ihaleye katılıp kazanamaması hali. 10-10/102-48 44 1680 SİNTEK EMT SFA Mikroproserlü .. ( .) ( .) ( .) Ledli oklu . ( .) ( .) ( .) Geri sayıcı ( .) ( .) ( .) Kamaşma .200 lük ( .) ( .) ( .) Kamaşma .300 lük ( .) ( .) ( .) Halojen .. ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) Ancak Büyükşehir Belediyesi nin ihale komisyonu kararın a bakıldığında, Başkanlığa yalnızca 1 adet fiyat teklifi verildiği anlaşılmıştır. İhaleyi TKS ( .) TL. toplam teklif ile kazanmıştır. Diğer firmaların fiyat teklifi ise Belediyeye sunulmamıştır. Diğer firmaların fiyat tekliflerinin faks ile TKS ye iletildiği üzerlerinde yer alan yazılardan anlaşılmaktadır. Ankara nın TKS nin bölgesi olduğu düşünüldüğünde, diğer bayiler tarafından ne için hazırlandığı belli olmayan ancak TKS nin elinde bulunan tekliflerin pek de rekabetçi teklifler olmadığı ve başka amaç lara hizmet için her olasılığa 1690 karşılık hazırlanmış oldukları anlaşılmaktadır. Diğer bayilere ait ve Ankara Büyükşehir Belediyesine hitaben EMT ve SİNTEK tarafından hazırlanan imzalı ve şirket kaşeli zarfların TKS de bulunması, bayilerin ihale öncesinde veya ihale aşamalarında birbirleri ile rekabeti bozacak şekilde bir koordinasyon içerisinde bulunduklarının çok açık bir göstergesidir. Yerinde incelemelerde elde edilen diğer bayilere ait zarf ve mühürler, diğer bayilerin tekliflerinin bölge bayisi tarafınd an her ihtimale karşı hazırlanmış olabileceğini akla getirmektedir. TKS tarafından SİNTEK e gönderilen ve TKS nin ARER İnşaat a verdiği fiyat 1700 teklifini içeren bir elektronik posta şu şekildedir: 1710 Aynı şekilde yine TKS de bulunan, bayilik siste mi üyelerinin arasındaki rekabeti ortadan kaldırıcı nitelikte bir koordinasyon içerisinde bulunduklarını gösteren el yazılı bir belgede de aynen şu ifadeler yer almaktadır: 1720 Kimden : KENAN ÇELİK (***@***.***) Kime : (***@***.***) Gönderme Tarihi : 24 Temmuz 2003 Perşembe 14:31 Ek : ARER INS.doc Konu : ARER Ins Fiyat ARER İnşaata verdigimi z fiyatlar ektedir üzerine çıkarak fiyat vermenizi rica ederiz. İlgilenilecek konular: 1- Ortak bölgelerde işi olmayan tarafa en az ihale bedelinin %10 u kar olarak verilecek. Eğer normal hesaplanan kar hesabı bu oranı geçiyorsa yüksek olan kar geçerli olaca k. 2- İş sırası gelen diğerine devir ederse yukarıdaki hesap aynen uygulanacak ayrıca bunun üstüne ihale bedelinin %5 i kar olarak işi devreden tarafa ödenecek. 3- Faturalaşma düzeninde işi kim alıyorsa, Siemens satışı diğer tarafa kesecek diğer taraf da kar pay ını ekleyip faturayı işi alan tarafa kesecek. Bu konu zeyilname ile halledilecek. 4- Entegratör sözleşmesinin Siemens tasdiki için resmi yazışmalar yapılacak. 10-10/102-48 45 TRASİN in 15.7.2003 tarihinde Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü/Samsun i çin hazırlamış olduğu fiyat teklifi, rakip bir teşebbüs olan Sinyalizasyon a aynı gün 1730 faks ile gönderilmiştir. Bilindiği gibi Samsun Sinyalizasyon un bölgesi içerisinde yer almaktadır. Ancak ihale gerçekleşmemiştir. Teşebbüslerin ihale için hazırlamış old ukları fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir. Tekliflerden görüldüğü üzere Sinyalizasyon un tüm birimler için teklifi daha iyidir. Sinyalizasyon TRASİN CPU Kartı ( .) ( .) IQ Kartı ( .) ( .) Çıkış Kartı ( .) ( .) Besleme Ünitesi ( .) ( .) Gösterge Paneli ( .) ( .) TRASİN in karayolları için hazırlamış olduğu teklif, saat 16:36 da Sinyalizasyon a fakslanmıştır. Ancak daha ilginç olanı, TRASİN in saat 1740 15:18 de Sinyalizasyona gönderdiği faks metninde ise yukarıda yer verilen Sinyalizasyon ve TRASİN tekliflerinin el yazısı olarak ve kısaltma şeklinde istenen malzeme kalemlerinin yer aldığı boşluklarda; CPU Kartı ( .) IQ Kartı ( .) Çıkış Kartı ( .) Besleme Ünitesi ( .) Gösterge Paneli ( .) şeklinde yer alm asıdır. Görüldüğü üzere kendi fiyatlarının ne olması gerektiği konusunda uzlaşıldıktan sonra TRASİN kendi (muhtemel) resmi teklif metnini Sinyalizasyon a fakslamıştır. 1750 Benzer şekilde TKS, 17.6.2003 tarihli Karayolları Genel Müdürlüğü 15. Bölge Müdürlüğü /Kastamonu için hazırlamış olduğu fiyat teklifini rakip bir firma olan Sinyalizasyona aynı gün saat 13:10 da fakslamıştır. Sinyalizasyon ise kendi teklifini saat 13:11 de Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü ne fakslamıştır31. Sinyalizasyon un teklif metninde di kkat çeken konu fiyat kısımlarının el yazısı ile doldurulmuş olmasıdır. TKS ihaleye katılmamıştır. 31 İhaleye Sinyalizasyon un yanısıra Tekon ve Özbest firmaları da tekli f vermiştir. İhale mevcut ödeneğin verilen teklifi karşılayamaması nedeniyle iptal edilmiştir. 10-10/102-48 46Bilindiği gibi, Kastamonu Sinyalizasyon un bölgesi içerisinde yer almaktadır. Firmalar adına hazırlanmış olan fiyat teklifleri aşağıdaki gibidir32. 1760 S.NO (Cinsi) Sinyalizasyon TKS 1 ( .) ( .) 2 ( .) ( .) 3 ( .) ( .) 4 ( .) ( .) 5 ( .) ( .) 6 ( .) ( .) 7 ( .) ( .) 8 ( .) ( .) 9 ( .) ( .) 10 ( .) ( .) 11 ( .) ( .) 12 ( .) ( .) 13 ( .) ( .) 14 ( .) ( .) 15 ( .) ( .) 16 ( .) ( .) 17 ( .) ( .) 18 ( .) ( .) 19 ( .) ( .) 20 ( .) ( .) 21 ( .) ( .) Tekliflerden görüldüğü üzere Sinyalizasyon un tüm birimler için teklifi da ha düşüktür. Benzer şekilde TRASİN 22.7.2003 tarihinde Malatya Belediye Başkanlığı için hazırladığı teklifi aynı tarihte Sinyalizasyona fakslamıştır. Sinyalizasyon da aynı gün içerisinde Malatya Belediye Başkanlığına teklifini sunmuştur. Hatırlanacağı üze re Malatya TRASİN in bölgesi içerisinde yer almaktadır. Firmaların birbirlerine gönderdikleri teklifler aşağıdaki gibidir: 1770 TRASİN Sinyalizasyon Q300 Oto Sinyal Verici ( .) ( .) Q200 Oto Sinyal Verici ( .) ( .) Q200 İkili ( .) ( .) Q200 Yaya Sinyal Verici ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) Tekliflerden görüldüğü üzere TRASİN in tüm birimler için teklifi daha düşüktür. İhalede sunulan teklifler ise aşağıdaki gibidir: FİRMA FİYATLAR33 TRASİN ( .) 32 Sinyalizasyon un teklif metninde 28 sıra numara ile mallar sayılmış olmasına rağmen, TRASİN in teklifinin yalnızca ilk sayfasının tedarik edilmesi karşısında ilk 21 mal cinsine yer verilebilmiştir. 33 Fiyatlar KDV hariçtir. 10-10/102-48 47Best ( .) Sinyalizasyo n ( .) Görüldüğü üzere TRASİN ve Sinyalizasyon birbirlerine gönderdikleri fiyat tekliflerini idareye de aynen sunmuşlardır. İhaleyi TRASİN kazanmıştır. 1780 TKS de yerinde yapılan incelemelerde SFA nın ve TKS nin Aksaray Belediyesi için fiyat teklif belge leri bulunmuştur. TKS nin fiyat teklifleri ile ilgili olarak hem üzerinde el yazısı ile bir çok ifadenin yer aldığı bir çalışma metni hem belediyeye gönderilmek için hazırlanan teklif mevcuttur. Bilindiği gibi Aksaray TKS nin bölgesinde yer almaktadır. Fi rmalarda bulunan hazırlık teklifleri aşağıdaki gibidir. TKS nin hem çalışma notunda yer alan hem de nihai olarak sunulduğu anlaşılan tekliflerinin her ikisine de tabloda yer verilmiştir. Nihai teklif metni el yazısı ile doldurulmuştur. 1790 Malzeme SFA TKS Çal ışma Notu TKS Teklif Metni 200 lük tekli sinyal verici ( .) ( .) ( .) Başüstü direk ( .) ( .) ( .) 7*1.5 Nyy Kablo ( .) ( .) ( .) Flaşör Kartı ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) İhalede Belediye ye sun ulan teklifler aşağıdadır: Malzeme SFA EMT TKS 200 lük tekli sinyal verici ( .) ( .) ( .) Başüstü direk ( .) ( .) ( .) 7*1.5 Nyy Kablo ( .) ( .) ( .) TOPLAM ( .) ( .) ( .) Görüldüğü üzere SFA ihalede aynen daha ö nce TKS ye göndermiş olduğu teklifi vermiş, TKS nin teklif metni olarak hazırlanan fiyatlar EMT tarafından sunulmuş, TKS ise söz konusu tekliflerin biraz daha aşağısını vererek kendi bölgesindeki ihaleyi kazanmıştır. SİNTEK te yerinde incelemeler esnasınd a elde edilen 29.8.2003 tarihli Fetih 1800 ÜRKMEZ (Siemens) tarafından SİNTEK e gönderilen elektronik postanın ekinde C.YEKE (Siemens -İzmir Büro) tarafından hazırlanmış 28.8.2003 tarihli Sinyalizasyon ve Otomatik Bariyer Sistemi işi ile ilgili durum raporu mevc uttur. Söz konusu Raporda aşağıda yer alan ifadeler mevcuttur: Diğer bir konu olan Trafik Sinyalizasyon Sistemi ihaleleri ile ilgili olarak, EMT ve SFA nın girdiği 18.8.2003 tarihinde Bölge de yapılan ihale sonucunda, 21.8.2003 tarihinde tarafınıza gönd erdiğim raporda da belirttiğim gibi, teklif mektubu ve keşif tutarları birbirini tutmamaktadır. Teklif mektubu keşif tutarından 40 milyar daha düşük 1810 olduğu halde keşif tutarları esas alındığından, ihale tutarı çok yüksek kalmıştır. Aradaki fark diğer firma lara göre 140 milyar dolayındadır. Daha sonra keşif tutarının teyidi resmi olarak istenmiştir. Sayın Cebrail Bey (SFA) EMT olarak ilgili mektuba cevap yazmış ve teyid vermiştir. Fakat tarafımca ilgili mektuba bir satır ilavesi ile düşük fiyat 10-10/102-48 48olan ön tekli fimizn geçerli sayılabilmesi ve bizimde bu fiyatı kabul edebileceğimiz hakkında bir taahhüt notu eklenmiştir. Yukarıda yer alan ifadelerden anlaşıldığı üzere SFA dan Cebrail Bey EMT adına işlem yapmaktadır. Ayrıca işlemler hakkında Siemens in de bilgis i hatta 1820 müdahalesi olduğu yine belgede yer alan ifadelerden anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen çok sayıda örnekte yer alan; - Bayilere ait zarf ve mühürlerin diğer bayilerde bulunması, - İdarelere teklif verilmesi öncesinde tekliflerin birbirlerine gönde rilerek esasen kimin ne kadar teklif vermesi gerektiğinin birlikte kararlaştırılması, - Birden fazla teklif verilmesi gerekebilecek durumlarda bölge sahibi bayinin diğer bayilerin tekliflerini de hazırlaması veya diğer bayileri de temsil etmesi 1830 ve benzeri d urumlara ilişkin delillerin ve hususların varlığı, bayilik sistemi içerisinde yer alan teşebbüslerin tam bir koordinasyon içerisinde hareket ettiklerini ve ihalelerin sistemde yer alan firmalar tarafından kazanılması için danışıklı teklifler verdiklerini a çık bir şekilde göstermektedir34. İhalelerdeki rekabet karşıtı davranışlar e sasen daha önce bayilik sistemi ile varılan mutabakatın bir sonucudur. Kurulan bayilik sistemi ile esas olarak firmalar arası rekabetin önlenerek ihalelerin hem sistemde yer alan firmalar tarafından hem de yüksek fiyatlar ile kazanılması amaçlanılmıştır. 1840 I.3.1.4. Ultra nın Sisteme Dahil Edilmesi Siemens in 2001 yılında 6 teşebbüs ile oluşturduğu bayilik sistemine, 2003 yılında son olarak Ultra firması da eklenmiştir. Ultra firmas ı, entegratörlük sözleşmesi35 öncesi piyasada üretim yapan ve hem Siemens in hem de bayilerin rakibi olan bir teşebbüstür. Ultra nın bayilik sistemine dahil edilmesi, Siemens ile Ultra arasında entegratörlük sözleşmesi akdedilerek yerine getirilmiştir. Bay iler ile Ultra 1850 arasında imzalanan entegratörlük sözleşmelerine Siemens yazılı olarak muvafakat vermiştir. 8.7.2003 tarihli ve Siemens ten tüm bayilere gönderilen elektronik postada şu ifadeler yer almaktadır: Sn. Bayiler; Bilindiği üzere sürdürülen al tbayilik çalışmaları sonucu Siemens hukuk 34 Bu durum piyasadaki rekabeti sınırladığı gibi söz konusu ihalelerdeki rekabeti de olumsuz etkilemektedir. Dolayısı ile konunun hem 4054 sayılı RKHK hem de 4734 sayılı KİK açısından değerlen dirilmesi gerekmektedir. 35 Entegratörlük sözleşmelerinin konusu, bayinin veya Siemens in trafik sektörü ile ilgili ürünlerdeki tüm pazarlama ve satış yetkilerinin bir kısmının bağımsız olara k çalışan entegratöre devridir. 10-10/102-48 49bölümünün hazırladığı entegratörlük sözleşmesi ekte görüşlerinize 1860 sunulmuştur. Entegratörlük sözleşmesi Siemens ile bayileri arasındaki sözleşmenin bir benzeri olup Ultra ile yapılan görüşmeler çerçevesinde imzaya hazır hale getirilmiştir. Tarafınızın da görüşleri doğrultusunda her bayi ile ULTRA arasında imzalanacak entegratörlük sözleşmesi (aramızdaki sözleşme gereği) Siemens in de onayi ile yürürlüğe girebilecektir. Cuma akşamına kadar sözleşmenin tarafınızdan i ncelenmesi ve imzasını takiben cumartesi günü Ultra ya topluca imzalatıla caktır. 1870 Yapılan incelemelerde bayiler ile U ltra arasındaki sözleşmelerin imzalı nüshaları elde edilememiştir. Ancak hem Siemens tarafından verilen muvafakatlar hem de yukarıda ye r verilen belgedeki ifadeler bayiler ile U ltra arasındaki sözleşmelerin varlığını ortaya koymaktadır. Hatırlanacağı üzere bayilik sözleşmeleri öncesinde imzalanan 25.9.2001 tarihli tutanakta: Bayi sayısındaki artış, azalış veya ihracına ilişkin karar i çin 6 bayinin oybirliği esas ve yeterli olacaktır. Oy çokluğu halinde alınan kararı 1880 Siemens in veto etme yetkisi vardır. ifadelerine yer verilerek, sisteme eklenecek yeni bayiler konusunda izlenecek yol belirlenmiştir. Bayiler ile Ultra arasındaki imzasız - entegratörlük sözleşmelerine bakıldığında, söz konusu sözleşmelerin bayiler ile Siemens arasında imzalanan sözleşmenin hemen hemen aynısı olduğu görülmektedir. En önemli fark entegratörlük sözleşmesinde Siemens in rolünü bayi

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI