Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-2-25 Karar Sayısı : 07-18/164-54 (İlk İnceleme ) Karar Tarihi : 1.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER II. Başkan : Tuncay SONGÖR 10 Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ , Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN . B. RAPORTÖR : Ümit Nevruz ÖZDEMİR C. ŞİKÂYET EDEN :- İrem GÜNER ORHAN Alemdağ Cad. No: 193 Ümraniye/İstanbul D. HAKKINDA İLK İNCELEME 20 YAPILAN :- Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticare
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007-2-25 Karar Sayısı : 07-18/164-54 (İlk İnceleme ) Karar Tarihi : 1.3.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER II. Başkan : Tuncay SONGÖR 10 Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ , Rıfkı ÜNAL , Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN . B. RAPORTÖR : Ümit Nevruz ÖZDEMİR C. ŞİKÂYET EDEN :- İrem GÜNER ORHAN Alemdağ Cad. No: 193 Ümraniye/İstanbul D. HAKKINDA İLK İNCELEME 20 YAPILAN :- Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticare t A.Ş. Ahi Evren Cad. Ata Center İş Merkezi. Kat G2, No: 70-80 80670 Maslak/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş. nin sattığı biletlerin fiyatlarına fahiş tutarlarda hizmet bedeli, işlem bedeli, kargo bedeli gibi isi mler altında ekstra masraflar eklediğine ilişkin şikâyet . F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvuru larda özetle ; internet üzerinden etkinlik biletleri satışı yapan Biletix Bilet Dağıtım Basım ve Ticaret A.Ş. (Biletix ) nin; 30 Tüketicilerin başka yoldan bilet te min edememesi nedeniyle verdiği hizmetlerde tekel olduğu, Satılan biletlerin fiyatlarına fahiş tutarlarda hizmet bedeli, işlem bedeli, kargo bedeli gibi isimler altında ekstra masraflar eklediği belirtilerek konun un rekabet hukuku bakımından incelenmesi ta lep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 22.1.2007 tarih ve 524 sayı ile giren başvuru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan, 19.2.2007 tarih ve 200 7-2- 25/İİ-07-ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 23.2.2007 tarih ve REK.0.0 6.00.00 -110/73 sayılı Başkanlık önergesi ile 0 7-18 sayılı Rekabet Kurulu toplantısında görüşülerek 40 karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Biletix in tarafından gerçekleştirilen eylemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği ve bu nedenle söz konusu başvuruya ilişkin 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı ifade edilmiştir. 07-18/164 -54 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 I.1. Yap ılan İnceleme Yapılan incelemelere göre, d ünya çapında bir biletleme firması olan Ticketmaster'ın bir iştiraki olan Biletix eğlence sektöründe Türkiye'nin ilk ve en büyük bilet satış ve dağıtım şirket lerinden biri olarak 2000 yılından beri faaliyet gösterm ektedir. Biletix üzerinden, her yıl 400'ün üzerinde konser, spor ve canlı etkinlik organizatörü tarafından düzenlenen 6000'den fazla etkinlik için, değeri 60 milyon USD' nin üzerinde ve 3,5 milyon adetten fazla bilet satışı gerçekleştirilmektedir. Biletix , bilet satış hizmetini; web sitesi üzerinden, çağrı merkezinden ve Türkiye'nin çeşitli illerinde bulunan 40'ın üzerinde perakende satış noktasından vermektedir. Hâlihazırda, Biletix geniş al anlı bilet satışı, giriş kontrol sistemleri, CRM1 sistemleri ve 60 etkinlik tas arım alanlarında hizmet sunmaktadır. I.2. Değerlendirme I.2.1. Aşırı Fiyat landırma Yapılan şikâyet, Biletix in hâkim durumunu kötüye k ullanarak aşırı fiyat uygulaması ile ilgilidir . Aşırı fiyat uygulamaları, 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesinde kö tüye kullanma örnekleri arasında sayılmama kla birlikte, Rekabet Kurulu daha önceki kararlar ında aşırı fiyat uygulamalarını hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendir miştir2. Rekabet Kurulu nca MTS Isıtma ve Soğ. Sist. İth. Dağ. Ltd. Şti. nin yed ek parça teminini geciktirme ve aşırı fiyatlandırma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun u ihlal ettiği iddiası nın değerlendirdiği 26. 5.2006 tarih ve 06 -36/462 -142 70 sayılı kararda aşırı fiyatlandırma hakkında daha önce verdiği kararlar incelenerek Kurul un a şırı fiyata karşı yaklaşımı aşağıdaki gibi özetlenmiştir : 1. [Kurul] Aşırı fiyatı, AB ile uyumlu olacak şekilde, sağlanan ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasında makul olmayan bir farklılığın bulunması olarak ele almıştır. 2. Her iki teşebbüs de mutlak tekel konumundadır. İlgili ürün ikame edilemediği gibi, yasal korumalar nedeniyle rakip bir teşebbüsün pazara girmesi de imkânsızdır . 3. Aşırı fiyatlandırmanın rekabet hukuku açısından bir ihlal olup olmadığı ele 80 alınırken; aşırı fiyata müdahalenin gereksiz olduğu görüşlerinin, tekelin yüksek giriş engelleri ile korunduğu hallerde geçerli olmadığının altı çizilmiştir. Bu bağlamda sadece hakim durumda bulunmak değil, yüksek giriş engellerinin varlığı da göz önüne alınması gereken bir kriter olmaktadır. 4. Aşırı fiyatın belirl enmesi için; ürün maliyetinin net ve kesin olarak hesaplanabildiği durumlarda tüm üretim maliyetleri toplamı ile fiyatın karsılaştırılması, ilgili pazardaki/komşu pazarlardaki aynı veya benzer ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılması ve pazara giriş enge llerinin derecesi ele alınmaktadır. 5. Tekelci fiyatlama uygulamaları, ilgili piyasadaki rekabet ortamına doğrudan 90 zarar vermemekle birlikte, özellikle tüketici boyutunda sömürücü olma 1 CRM: Customer Relationship Management (Müşteri İlişkileri Yönetimi) 2 Rekabet Kurulu nun 01-17/150 -39 sayı, 06.04.2001 tarihli (BELKO); 01 -12/114 -29 sayı, 13.3.2001 tarihli (ASKİ - 1) ile 36/484 -155 sayı ve 26.5.2005 tarihli (ASKİ -2) ve 06 -36/462 -142 sayı, 26.05.2006 tarihli (MTS) kararları. 07-18/164 -54 3 niteliğiyle rekabet hukukunun kapsamına girmektedir. ifadesiyle, aşırı fiyatta esasen tüketicinin mağduriyetinin ele alınması gerektiğinin altı çizilmiştir. Yukarıda anılan kararda ayrıca Danıştay ın aşırı fiyatlandırma uygulamasıyla ilgili değerlendirmelerine de yer verilmiştir. Bu bağlamda, Danıştay ın, aşırı fiyat kavram ını ele alırken, söz konusu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında ele alınabileceğine hükmettiği ve rekabet koşullarının bulunmadığı, piyasanın kendi kendini düzeltemediği, aşırı fiyatlandırmanın yeni girişleri teşvik etmediği, giriş enge llerinin bulunduğu, bilgi akı şının tam ve homojen olmadığı bir ekonomide [aşırı fiyat] gibi istismar edici eylemlere rekabet kuralları aracılığıyla müdahale 100 edilebileceğini ifade ettiği belirtilmiştir3. Ayrıca, Danıştay ın aşırı fiyat için, Kurul un da altını çizdiği iki ana ölçütü kabul ettiği bunların benzer nitelikte mal veya hizmet ile karşılaştırmak veya maliyet analizi yapmak4 olduğu ifade edilmiştir. I.2.2. Şikayet Konusu Hakkında Yapılan Değerlendirme Bir eylemin hâkim durumun kötüye kullanılma sı kapsamında değerlendirilmesi için ilgili pazarda hâkim durumunda bulunan bir veya birden fazla teşebbüs bulunması ve gerçekleştirilen eylemin kötüye kullanma olarak değerlendirilebilmesi gerekmektedir. Dosya konusu şikâyetin değerlendirilmesi Biletix in hâkim durumda olduğu varsayımı altında gerçekleştirilen eylemin kötüye kullanma olup olmadığı değerlendirilerek yapılacaktır. 110 Şikâyet dilekçesinde verilen örnekteki etkinliğin fiyatının 45 YTL olduğu, bu fiyatın üzerine 5 YTL hizmet bedeli, 3 YTL işlem be deli ve 2 YTL kurye bedeli eklenerek biletin 10 YTL farkla 55 YTL ye satıldığı belirtilmektedir. Biletix in internet sitesinde Biletix t en satılan biletlere bilet başına hizmet bedeli eklendiği, ayrıca internetten ve çağrı merkezinden yapılan işlemlerde işlem başına sipariş ü creti alındığı (dolayısıyla perakende satış noktasından hizmet alındığında bu ücret alınmamaktadır), kurye ile teslimat seçildiği takdirde kurye bedeli alındığı belirtilmektedir. Bunun yanında, yine Biletix in internet sitesinde bilet bedeli nin, organizatörler, gösteri mekânları ve sanatçılar tarafından belirlen diğinin altı çizilmiştir. Şikâyet dilekçesindeki örnekten hareket edilirse, Biletix verdiği hizmete karşılık her 120 bilet için 5 YTL lik bir hizmet ücreti uyguladığı; işlemin i nternet veya çağrı merkezinden yapılması nedeniyle 3 YTL lik sipariş ücretinin ve kurye ile teslimat talep edilmesi nedeniyle de 2 YTL lik teslimat ücretinin işlem bazında5 talep edildiği ortaya çıkmaktadır. Bu bakımdan, Biletix in uyguladığı kar marjı bil etin internetten veya çağrı merkezinden alınmasına göre farklılık gösterecektir. Bu çerçevede, şikâyet konusu olayda, Biletix in kar marjı biletin internetten ya da çağrı merkezinden alınmasına bağlı olarak %11,11 ile %17,78 arasında değişmektedir6 ki bu o ranların aşırı fiyatlandırma olarak değerlendirilemeyecek kadar düşük olduğu anlaşılmıştır . Dolayısıyla, sağlanan ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasında makul o lmayan bir farklılığın bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. 130 Bu bağlamda, Biletix tarafından gerçekleştirilen eylemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6. maddesi çerçevesinde hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. 3 2001/4817 E., 2003/4770 K. Sa yı, 5.12.2003 tarihli karar. 4 2001/4817 E., 2003/4770 K. sayı, 5.12.2003 tarihli karar. 5 Bu ücretler birden fazla bilet alınsa dahi 3 YTL ve 2 YTL olarak uygulanacaktır. 6 Değerlendirmede, arızi özellik gösteren teslimat ücreti dikkate alınmamıştır. 07-18/164 -54 4 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; şikâye t konusu iddia ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.