Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-213 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/1387-360 Karar Tarihi : 25.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Sinan BOZKUŞ C. ŞİKÂYET EDEN : Yaşar Motorlu Araçlar Ltd. Şti. 3. Sanayi Sit. 296 Sk. No:2 Yaşar Plz. Bornova/İzmir D. ŞİKÂ
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-213 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/1387-360 Karar Tarihi : 25.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Sinan BOZKUŞ C. ŞİKÂYET EDEN : Yaşar Motorlu Araçlar Ltd. Şti. 3. Sanayi Sit. 296 Sk. No:2 Yaşar Plz. Bornova/İzmir D. ŞİKÂYET EDİLEN : Axa Sigorta Holding A.Ş. 20 Meclisi Mebusan C d. No:15 34427 Salıpazarı/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Axa Sigorta Holding A.Ş. (Axa Sigorta ) nin, şikâyetçinin sahibi olduğu Renault Yetkili Servisine yönelik ayr ımcı uygulamalarda bulunduğu iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru yazısında şikâyetçi, İzmir de Renault markalı araçların yetkili satıcılık ve servis hizmetlerini yürüttüklerini, aynı zamanda Axa Sigorta nın da dâhil olduğu bir grup sigorta şirketinin ac enteliğini yaptıklarını belirterek; Axa Sigorta nın yeterli prim üretememelerini gerekçe göstererek aylık 30 hasar ödemelerini iki seferden bire düşürmek, servislerine gelen araçlara geç dosya açmak, eksperleri geç atamak ve müşterileri başka servislere yönle ndirmek suretiyle rekabeti ihlal ettiğini iddia etmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 10.9.2009 tarih ve 6575 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 8.10.2009 tarih ve 2009 -4-213/İİ -09-SB sayılı İlk İnceleme Raporu, 14.10.2009 tarih ve 09 -47 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma 40 yapılması na 09-47/1170 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 23.11 .2009 tarih ve 2009 -4-213/ÖA -09-KT sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -110/416 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 09-57/1387 -360 2H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; Axa Sigorta hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 I.1. Yapılan Tespitler I.1.1. Şikâyet Konus u ile ilgili Kurul Kararları Şikâyet dilekçesinde yer alan ve yukarıda özetlenen hususlara benzer şikâyetler, Kurumumuza daha önce de iletilmiş ve 2006 ile 2007 tarihlerinde iki Önaraştırma yapılmıştır. İnceleme konusu olaya büyük ölçüde benzerlik göstere n 2007 tarihli Önaraştırma da Axa Oyak Sigorta A.Ş. (Axa Oyak Sigorta ) nin, araçlarını kasko sigortası kapsamında şikayetçinin işyerinde tamir ettirmek isteyen tüketicileri, dosya açmamak, bu servis istasyonuna eksper yollamamak gibi uygulamalarla başka se rvislere yönlendirdiği iddiası değerlendirilmiştir. 60 15.2.2007 tarih ve 07 -14/120 -39 sayılı Kurul kararında, Axa Oyak Sigorta nın hâlihazırdaki şikâyet dilekçesinde yer verilen hususlara benzer uygulamalara gittiği, ancak eylemin 4054 sayılı Kanun un 4. ma ddesi çerçevesinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ifade edilerek, anılan şirket hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına karar verilmiştir. Gerekçeli kararın Dosya Açmamak ve Servis İstasyonuna Eksper Yollamamak Eylemlerinin 4054 sayılı Kanu n un 4. Maddesine Göre Durumu başlıklı bölümünde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Buna kar şın, boykot eyleminin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde düzenleniyor olması nedeniyle, eylemin anılan Kanun maddesinin genel 70 hükmünde yer alan temel unsurları da ihtiva etmesi gerektiği düşünülmektedir. Yerinde incelemeler esnasında yapılan tespitler şikâyet konusu uygulamanın tek bir teşebbüs tarafından icra edildiği yönündedir. Buna göre, 4. maddenin temel unsurları olan teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem yahut teşebbüs birliği kararına rastlanmamaktadır. Bu durumda, şikayetçi firmaya eksper gönderilmemesi ve dosya açılmaması şikayet edilen haricinde bir ba şka teşebbüs tarafından uygulanan bir eylem olmayıp, farklı pazarlarda faal iki teşebbüs arasındaki t icari bir ihtilaf olarak kalmaktadır. 2006 tarihli Önaraştırma da (4. 5.2006 tarih ve 06 -32/390 -100 sayılı Karar) ise özel servislerin hasar görmüş araçlarda kullanacakları yedek parçaların sigorta 80 şirketleri tarafından belirlenen tedarikçiden almaya zorl anması suretiyle rekabetin bozulduğu iddiası değerlendirilmiştir. Söz konusu olay, mevcut Önaraştırma ile doğrudan ilgili değildir. Ancak bu kararda yer verilen kasko sigortası yapan sigorta şirketlerinin birbirinden bağımsız olarak parça tedariki uygula ması yürütmeleri ve sonuçları (nın) etkilenen pazardaki (otomobil yedek parça ve servis hizmetleri) rekabet koşullarını orantısız ölçüde kısıtlamadığı ve kasko hizmeti pazarındaki mevcut yoğun rekabet (in) devam ettiği şeklindeki tespitler önem arz etmektedir. 09-57/1387 -360 3I.2. İlgili Pazar 90 I.2.1. İlgili Ürün Pazarı İlgili ürün pazarı, hakkında önaraştırma yürütülen teşebbüsün ticari faaliyet alanı olan Motorlu kara nakil taşıtlarının zorunlu ve ihtiyari sigortaları pazarı olara k tespit edilmiştir. Teşebbüsün yürütmekte olduğu anlaşmaların kümülatif sonuçlarından etkilenen pazar ise Otomobil yedek parça ve servis hizmetleri pazarı dır. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Sigorta hizmetleri bakımından tüm ülke çapında aynı hizmetin su nulması mümkün olmaktadır. Bu bakımdan ilgili coğrafi pazarın Türkiye olarak 100 belirlenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Servis hizmetlerinde ise tüketicilerin bulundukları il dışına çıkmaları yakıt vb. masraflar nedeniyle çok zor olacağından, ilgili coğrafi pazar şikâyet konusu uygulamanın gerçekleştiği il olan İzmir olarak belirlenmiştir. I.3. Değerlendirme Şikâyet dilekçesinin esasını, Axa Sigorta nın şikayetçiye ait servislere gelen araçlara dosya açmadığı, eksper yollamadığı ve aylık ödemelerin sayısını düşürdüğü iddiası oluşturmaktadır. Bahse konu şikâyetler 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddeleri çerçevesinde değerlendirilebilecek hususlardır. 110 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin genel hükmü, Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan vey a dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır . şeklinde düzenlenmiştir. Şikâyet dilekçesinde yer verilen hususlar, Kurul un yukarıda yer verilen 15.2.2007 tarih ve 07 -14/120 -39 sayılı kararında 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiş ve bahse konu uygulamaların teşebbüsler ara sı bir anlaşmaya veya uyumlu eyleme ya da teşebbüs birliği kararına dayanmadığı tespiti yapılarak, tek taraflı olarak gerçekleşen bu 120 eylemler nedeniyle Axa Sigorta hakkında soruşturma açılmasına gerek görülmemiştir. Bu bağlamda, aynı teşebbüsün aynı konud aki tek taraflı eylemlerine yönelik bir şikâyet üzerine soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte tek taraflı eylemler Kanun un 6. maddesi çerçevesinde ihlal olarak nitelendirilebilmektedir. Anılan maddede bir veya birde n fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır. hükmü yer almakta ve d evamında da bu hallerden bazıları 130 sayılmaktadır. 09-57/1387 -360 4Ancak bir eylemin Kanun un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirilebilmesi için öncelikle ihlalde bulunduğu iddia edilen teşebbüsün, hâkim durumda olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Hâkim durum un saptanmasında kullanılan başlıca kıstaslar teşebbüsün ilgili pazardaki pazar payı, sahip olduğu dikey bütünlük, kullanılmayan kapasite, müşteri bağımlılığı ve pazardaki potansiyel rekabet olarak sıralanabilir. Ülkemizdeki sigortacılık faaliyetleri incel endiğinde yüksek pazar payına sahip bir firmanın bulunmadığı görülmektedir. İlgili pazarda 27 adet teşebbüs faaliyet göstermekte olup, aşağıdaki tabloda Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği (TSRSB) 140 verilerine göre 1. 1.2009 -31.7.2009 tarihleri ar asında kasko prim tutarı ve adetlerine göre teşebbüslerin pazar paylarına yer verilmiştir: Tablo: Kasko branşında pazar payları .Ticari Sır . Tablo da görüldüğü üzere şikayet edilen teşebbüs olan Axa Sigorta nın pazar payı hem prim hem de adet bazında % ... aralığında olup, pazar payı en yüksek olan teşebbüstür. Öte yandan teş ebbüsün pazar payına yakın seviyede firmalar mevcuttur. Bu bilgiler çerçevesinde, şikâyet edilen teşebbüsün elde ettiği pazar payı ve pazardaki diğer teşebbüslerin ko numu göz önüne alındığında hâkim durumda 150 olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Ayrıca Kurul un 4.5.2006 tarih ve 06 -32/390 - 100 sayılı Kararı nda yer verilen, kasko sigortacılığı pazarın ın yoğun rekabetçi bir yapısı olduğu tespitinin de halen geçerli olduğu ilg ili pazardaki teşebbüs paylarından görülmektedir. Hâkim durumda olmayan bir teşebbüsün eylemlerinin Kanun un 6. maddesi çerçevesinde değerlendirme imkânı bulunmadığından, şikâyet edilen hususlar hakkında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ 160 Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.