Rekabet Kurumu · D.2021 -5-052 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : · K.22-16/269-121 Karar Tarihi : 07.04.2022 A. TOPLANT

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -5-052 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 22-16/269-121 Karar Tarihi : 07.04.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan) , Şükran KOD ALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Aykut KARAGÖZ, Murat ALACALAR C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği Temsilci leri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Av. Dilay YE

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021 -5-052 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 22-16/269-121 Karar Tarihi : 07.04.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan) , Şükran KOD ALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Aykut KARAGÖZ, Murat ALACALAR C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği Temsilci leri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Av. Dilay YEŞİLYAPR AK Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu - Beşiktaş /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği tarafından üyeleri ile paylaşılması öngörülen raporlara menfi tespit belgesi verilmesi bunun mümkün olmaması halinde muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurum u (Kurum) kayıtlarına 14.09.2021 tarih ve 21165 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 31.03.2022 tarih ve 20 21-5-052/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; - Başvuru kapsamında paylaşılması planlanan Yıllık Rapor -II ye 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespi t belgesi veril ebileceğ i, - Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I kapsamındaki bilgi paylaşımının aynı Kanun un 4. maddesi kapsamında bulunduğu ve 8. madde uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I kapsamındaki bilgi paylaşımının 40 54 sayılı Kanun un 5. maddesindeki koşulları karşıladığı ve söz konusu raporlara pazardaki etkilerini görmek maksadıyla 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanın abileceği ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Türkiye İş Makinaları Distribütörler i ve İmalatçıları Birliği (4) Türkiye İş Makinaları Distribütörleri ve İmalatçıları Birliği (İMDER), Türkiye de faaliyet gösteren her türlü iş makinaları ve bunların yedek parçalarının imalatçı ve distribütörlerini sektörel çatı altında toplayan bir dernektir. İMDER e üye olan teşebbüsler ağırlıklı olarak asfalt serici, belden kırma kamyon, lastikli yükleyici, paletli ekskavatör, kazıcı yükleyici, silindir, greyder, dozer, teleskopik taşıyıcı, mini ekskavatör, skid-steer loader (nokta -dönüşlü yükleyici) , mini y ükleyici, beton pompaları gibi iş ve inşaat makineleri ile ekipmanlarının üretim ve satışını gerçekleştirmektedir. 22-16/269-121 2/33 (5) İMDER, üyelerinin temsil ettiği teşebbüslerin öncelikle iş makinaları üretimini, ithalatını, ihracatını, pazarlama, satış ve satış sonrası h izmetler alanını bütünü ile kapsayan ticari faaliyetlerde bulunurken karşılaştıkları sorunların çözümü ve bu alanlarda yapılacak her türlü düzenlemenin oluşturulmasında ilgili kuruluşlara yardım faaliyetleri sunmaktadır. Derneğin amacı, Türkiye de iş makin ası kullanımının yaygınlaşması, sektör ile devlet arasındaki ilişkilerin kurulması, iş makinaları sektörünün gelişmesi, sektör ile ilgili yurt içinde ve dışında bulunan diğer kuruluşlarla hukuka uygun olarak iş birliğinde bulunmaktır. (6) Teşebbüslerin ve yet kili kıldıkları gerçek kişilerin İMDER üyesi olabilmek için derneğin ana tüzüğü ile yasadaki koşulları sağlamaları koşuluyla yazılı olarak başvurmaları akabinde, başvuruları derneğin yönetim kurulu tarafından karara bağlanmaktadır. Başvuruları reddedilen k işiler, ret kararına karşı derneğin genel kuruluna da başvurabilmek imkânına sahiptir ve genel kurulun verdiği kararlar kesindir. Dernek tarafından üyelik koşullarını sağlayan tüm başvuruların kabul edildiği; yalnızca koşulları sağlamayanların reddedildiği belirtilmiştir1. İMDER e üye olan teşebbüslerin listesine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo -1: İMDER Üyesi Distribütörler İMDER Üyesi Distribütörler 1-Alfatek İth. İhr. ve Paz. A.Ş. 15-Maats İnşaat Makinaları Ltd. Şti. (MAATS) 2-Ascendum Makina T ic. A.Ş. (ASCENDUM) 16-Mann ve Hummel Filtre San. ve Tic. Ltd. Şti. 3-Borusan Makina ve Güç Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (BORUSAN) 17-Motto Danışmanlık Mühendislik ve Teknoloji Ltd.Şti. 4-Ceren Makina İthalat İhracat Paz. Ltd.Şti. 18-Özmak Makina İth. İh r. Paz. A.Ş. 5-Cleanfıx Makina Tic. ve San. Ltd. Şti. 19-Power Tk Servis ve Sanayi ve Tic. A.Ş. 6-Cummıns Turkey Motor Güç Sistemleri Satış Servis Ltd. Şti. 20-Sanko Makina Paz. ve Tic. A.Ş. (SANKO) 7-Çözüm Makina Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 21-Sif İş M ak. Paz. San. ve Tic. A.Ş. (SIF) 8-Çukurova Ziraat Endüstri ve Tic. A.Ş. 22-Temsa İş Makinaları İmalat Pazarlama ve Satış A.Ş. (TEMSA) 9-Enka Pazarlama İhracat ve İthalat A.Ş. (ENKA) 23-Uygunlar Dış Tic. A.Ş. 10-Gama Ticaret ve Turizm A.Ş. 24-Yanmar Tur key Makina A.Ş. (YANMAR) 11-Hamamcıoğlu Müesseseleri Ticaret Türk A.Ş. 25-Volvo Group Otomotıv Tic. Ltd. Şti. 12-Hasel İstif Mak. San. ve Tic. A.Ş. 26-Wacker Neuson Makina Ltd.Şti. (WACKER) 13-Kale Makina Pazarlama A.Ş. 27-Xugong İş Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. (XCMG) 14-Karyer Ticaret Ltd. Şti. 28-Zf Servıces Türk San. ve Tic. A.Ş. 29-Zoomlion CIFA Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş. (ZOOMLION) Kaynak: Bildirim Formu 1 İMDER Tüzüğü ne göre derneğe üye olabilmek için yurt içinde veya dışında; ana üretici teşebbüs tarafından imal edil en veya ettirilen iş makinalarının Türkiye'deki genel distribütörü olan bir teşebbüste üst düzey yönetici (Yönetim Kurulu Üyesi, Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Genel Koordinatör, Pazarlama ve Satış Müdürü vb. görevlerde) olmak gerekmektedir. Ayrıca d erneğin iki asli üyesi tarafından üyeliğe önerilmek, tüzükte belirtilen ve Yönetim Kurulu'nun uygun gördüğü şartlara sahip olmak gerekmektedir. Tüzel kişiliğe sahip firmalar veya firmayı temsili haiz kişilerden en fazla üç kişi İMDER üyesi olarak kabul edi lmektedir. İMDER üyelik koşullarına uyacağını taahhüt eden, İMDER Etik Değerler Bildirgesi'ni imzalayan, iş ve inşaat makinaları sektöründe faaliyet gösteren imalatçı veya distribütör tüzel kişiliğe sahip teşebbüsler derneğe üye olabilmektedirler. Tüzel ki şiler dernekte en fazla üç üye ile temsil edilebilirler. Bu üyeler tüzel kişi/teşebbüs adına karar vermeye yetkili ve tüzel kişi/teşebbüs tarafından İMDER'e bildirilen ve üst düzey görevlerde bulunanlardan (Yönetim Kurulu Üyesi, Genel Müdür, Genel Müdür Ya rdımcısı, Genel Koordinatör, Pazarlama ve Satış Müdürü vb.) aday gösterilebilir. Üyeliğe kabul edilenler tüzükte belirtilen üyeliğe giriş ücretini ödemek ve üyeliğin devamı müddetince yıllık aidatını ödemeyi taahhüt etmek zorundadır. 22-16/269-121 3/33 Tablo -2: İMDER Üyesi Üreticiler İMDER Üyesi Üreticiler 1-Betonstar Makına San. ve Tic. A.Ş. 9-Hidrokon Konya Hidrolik Makine San. ve Tic. Ltd. Şti. 2-Bosch Rexroth Otomasyon San. ve Tic. A.Ş. 10-Hidromek Hidrolik ve Mekanik Makina İmalat San. ve Tic. A.Ş. (HMK) 3-Brısa Brıdgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 11-Mecalac İş Makinel eri San. Tic. Ltd. Şti. 4-Çukurova Makina İmalat ve Tic. A.Ş. 12-Meka İthalat İhracat Pazarlama ve Tic. A.Ş. 5-E-Berk Makina Metalurji İnşaat Turizm Danışmanlık İth. ve Tic. A.Ş. 13-Mst İş ve Tarım Mak. San ve Tic. A.Ş. 6-Elkon Elevatör Konveyör ve Maki na San. ve Tic. A.Ş. 14-Pimakina Otomotiv İnşaat Mak. Paz. İhr. İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. 7-Els Lift Makina Sanayi Ticaret A.Ş. 15-Titan Makina Madencilik İnş. İmal. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. 8-E-Mak Makine İnşaat San. ve Tic. A.Ş. 16-Tünelmak İş Mak ineleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kaynak: Bildirim Formu Tablo -3: İMDER Üyesi Hem Üretici Hem Distribütör Olanlar İMDER Üyesi Hem Üretici hem Distribütör Olanlar Putzmeister Makine San. ve Tic. A.Ş. (PUTZMEISTER) Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. (TÜR K TRAKTÖR) Kaynak: Bildirim Formu (7) İMDER üyesi 29 adet distribütör, 16 adet üretici, 2 adet hem distribütör hem üretici teşebbüs bulunmaktadır. İş ve inşaat makineleri pazarında İMDER üyesi olmayan teşebbüsler de bulunmaktadır. Bununla birlikte, İMDER üye leri pazarın yaklaşık %95 ini oluşturmaktadır. (8) İMDER üyesi olmayan ve görece yüksek pazar payına sahip olduğu ifade edilen teşebbüsler Tablo -4 te gösterilmiştir. Tablo -4: İMDER Üyesi Olmayan Teşebbüsler İMDER Üyesi Olmayan Teşebbüsler Liebherr Makine Tic aret Servis Ltd. Sti. TSM GLOBAL Turkey Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kaynak: Cevabi Yazı (9) İMDER in üyesi oldukları birliklerin listesine aşağıda yer verilmektedir. Tablo -5: İMDER in Üyesi Olduğu Birlikler İMDER in Üyesi Olduğu Birlikler Makina İmalat Sa nayii Dernekleri Federasyonu Yollar Türk Milli Komitesi Cece - Comittee For European Construction Equipment Era European Rental Association Kaynak: Bildirim Formu G.2. Sektör Hakkında Bilgi (10) İş ve inşaat makinaları; insanların iş yapabilme kabiliyetini artıran ve daha kısa sürede daha büyük işler yapılabilmesini sağlayan makinalar olarak tanımlanmaktadır. Sektör; malzeme, üretim yöntemi, yakıt, otomasyon, verimlilik, çevre, iş güvenliği vb. açılardan çeşitli üretim teknolojilerinin uygulandığı makina san ayinin bir alt koludur. Bu sanayi kolu, yatırıma yönelik faaliyet gösteren bayındırlık, inşaat, altyapı, üstyapı, madencilik, taş ocakçılığı, geri dönüşüm, sanayi ve endüstriyel tüm yatırımların 22-16/269-121 4/33 gerçekleşmesinde önemli bir rol oynamakta olup ülkedeki genel yatırımların 2 önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Sektörde yer alan ürün grupları aşağıdaki gibidir: - Ağır İş Makineleri ana grubunda yer alan kazıcılar (ekskavatör), yükleyiciler, kazıcı yükleyiciler (backhoe ya da bekoloder), dozerler, greyderler ve sil indirler - Beton Makine ve Ekipmanları ana grubunda yer alan beton pompası, beton mikseri, beton püskürtme makinesi, beton santralleri - Asfalt, Yol, Tünel ve Maden Ekipmanları ana grubunda yer alan asfalt kazıma makinesi, asfalt plenti, asfalt serme makinesi , kaya kamyonu, skreyper, TBM (Tünel Açma Makinesi) - Kule vinç ve mobil vinçler - Kırma, Eleme Makine ve Tesisleri - Mini Kompakt Makineler ana grubunda yer alan mini ekskavatör, mini silindir, mini yükleyici, skid -steer loader, mini damper - Yedek Parça grubund a yer alan filtre, lastik, motor, enerji destek üniteleri, hidrolik pompalar, hidrolik sistemler, hidrolik kırıcılar, aktarma organları, yürüyüş grupları, kova ve ataşmanlar (11) Mayıs 2021 tarihli İnşaat ve Madencilik ve Makine Sektörleri Etkileşimi Raporu nda3 (Sektör Etkileşimi Raporu), kalite ve performans, üretim maliyeti, zamanında üretim - teslim, yeni teknolojilere uyum, satış sonrası hizmetlerin etkinliği ve marka konumlandırması sektördeki rekabetin unsurları olarak sayılmaktadır. (12) Türkiye de iş ve inşaat makineleri iç pazar talebinin %55 i distribütörler, %45 i ise üreticiler tarafından karşılanmakta ve ülkede üretilen ürünlerin yaklaşık %45 i ihraç edilmektedir. Türkiye, iş ve inşaat makineleri sektöründeki üretim değeri bakımından 2019 yılı itibarıyla A vrupa da 7. dünyada ise 11. sırada konumlanmıştır. Öte yandan, Türkiye iş ve inşaat makineleri pazarı Çin ve Hindistan'dan sonra en hızlı büyüme oranına sahip pazar olarak öne çıkmaktadır. (13) Sektör Etkileşimi Raporu nda yer aldığı üzere, iş ve inşaat makinel eri sektörünün neredeyse tüm ana oyuncuları Türkiye de faaliyet gösterdiğinden, ürünlerin kullanım ömürleri uzun vadeli ve alıcılar tarafında değiştirme sıklığı düşük olduğundan teşebbüsler arası rekabet oldukça yüksektir. Yalnızca imalat alanında değil sa tış sonrası hizmetler alanında da firmalar birbiriyle rekabet halindedir. İş ve inşaat makineleri endüstrisi sermaye ağırlıklı bir sektör olduğundan pazara giriş tehdidi düşüktür. Bu pazara girmek isteyen firmaların yapacakları yatırım miktarlarına karşın yatırımın geri dönüş süresi sektörün doygunluk seviyesine ulaşmasından dolayı oldukça uzundur. Sektörde marka bilinirliği ve marka güveni önemli olduğundan, yeni marka olarak sektöre girebilmek uzun zaman ve yüksek maliyetlere mâl olmaktadır. Yeni ve küçük firmalar bu sektöre üretim yerine yalnızca ticaret yapmak için bile girecek olsa, bu sektörde yer edinmek oldukça zaman ve güven gerektirmektedir. (14) Bununla birlikte, Bildirim Formu nda iş ve inşaat makineleri pazarına girişte herhangi bir yasal veya ekono mik giriş engeli bulunmadığı, bunun yanında, iş ve inşaat makineleri sanayi malları olarak değerlendirildiğinden ve sanayi ürünleri için satış 2 2020 itibarıyla so n on yılda gerçekleştirilen baraj, hızlı tren, 3. köprü, 3. havalimanı gibi projelerde iş ve inşaat makinelerinin öneminin tekrar gündeme geldiği belirtilmektedir. 3 Söz konusu rapor, Makine İhracatçıları Birliği nce, Türkiye Makina Federasyonu ile yürütül mekte olan sektörel araştırmalar kapsamında İMDER tarafından hazırlanmıştır. 22-16/269-121 5/33 sonrası hizmet yönetmeliği bulunmadığından, pazara girip faaliyet göstermek isteyen teşebbüslerin katlanması gere ken ek bir maliyetin de bulunmadığı belirtilmektedir. Pazara son yıllarda PUTZMEISTER, TÜRK TRAKTÖR4, XCMG, YANMAR, Zoomlion Heavy Industry Science and Technology Co., Ltd. (ZOOMLION) gibi firmaların giriş yapmış olması da giriş engellerinin bulunmadığına işaret etmektedir. Ayrıca teknolojinin gelişimiyle inovasyonun ön plana çıktığı bu sektöre girişlerin de mümkün olduğu ifade edilmektedir. G.3 İMDER Tarafından Planlanan Bilgi Değişimi Uygulaması G.3.1 Paylaşıma İlişkin Genel Bilgiler (15) İMDER tarafından yapılan başvuru esas itibarıyla İMDER tarafından üyeleriyle İmderonline adlı platform üzerinden çeşitli şekillerde iş ve inşaat makinaları satış adedi ve kiralama adedi bilgilerinin paylaşılmasına ilişkin olup söz konusu uygulamaya katılım isteğe bağlıdı r. Bu kapsamda İMDER, sektöre ilişkin öngörülebilirlik sağlamak ve kamu otoritelerine gerekli bilgileri sunmak amacıyla; üyelerden verileri alarak bağımsız bir firma olan Amatis Yazılım ve Bilişim Çözümleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (AMATİS) vasıtasıyla veri aktarımı gerçekleştirmek istemektedir. (16) İmderonline platformu üzerinden paylaşılması öngörülen, aşağıda yer verilen raporlar, çeşitli alt kırılımlar ile İMDER üyelerinin iş ve inşaat makinalarının satış ve kiralama adedi bilgilerini içermektedir. Raporları (i) aylık iş ve inşaat makinalarına ilişkin satış adedi bilgilerini derleyen rapor, (ii) yıllık iş ve inşaat makinalarının satış adedini içeren rapor ve (iii) yıllık iş ve inşaat makinelerinin kiralama adedini içeren rapor olmak üzere üç başlık altında el e almak mümkündür. Paylaşılması planlanan bilgilerin kapsamına genel itibarıyla aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo -6: İMDER Tarafından Paylaşılan ve Paylaşılması Planlanan Raporlar Raporlar Paylaşılan Bilgi Alt Kırılım Coğrafi Bakımdan Teşebbüs/Top lu Bazda Aylık/Yıllık Bilginin Yaşı Aylık Rapor Satış Adedi Büyüklük Türkiye Toplu Aylık Biten ayın sonunda Yıllık Rapor -I Satış Adedi Büyüklük İl Toplu Yıllık 3 Ay Eskitilerek Yıllık Rapor -II Kiralama Adedi Uzun/Kısa Dönem Türkiye Toplu Yıllık 3 Ay Eskitilerek Kaynak: Bildirim Formu (17) Anılan raporlarda öncelikle (i) makine grubu başlığı altında bir alt kırılıma yer verilmektedir. Bunlar; ataşman, kırma eleme, makine, mini makine ve diğer şeklindedir. Akabinde her bir makine grubu (ii) sınıf bazında iki nci bir alt kırılım içermektedir. Örneğin, makine grubu bazındaki ataşman alt kırılımı, sınıf bazında "hidrolik delici" ve "hidrolik kırıcı" olarak ikinci bir alt kırılım teşkil etmektedir. Sınıf bazındaki alt kırılım ise (iii) büyüklük başlığı altında üçü ncü bir alt kırılıma ayrılmaktadır. Örneğin, hidrolik kırıcı sınıfı çalışma ağırlığına göre, hidrolik kırıcı, beko loder kırıcıları, mini makine kırıcıları ve diğer olarak ayrılmaktadır. Raporlarda paylaşılan bilgilerin hangi alt kırılımlara göre paylaşıla cağının bir örneği Tablo -7 de yer almaktadır: 4 Türk Traktör 2020 öncesinde kazıcı -yükleyici türündeki makinelerin distribütörlüğünü yaparken 2020 yılından itibaren bu ürünlerin yerli üretimine başlamıştır. 22-16/269-121 6/33 Tablo -7: Bilgisi Paylaşılan Ürünlerin Alt Kırılımları Makine Grubu Sınıf Büyüklük Ataşman Hidrolik Delici Hidrolik Delici Hidrolik Kırıcı Beko Loder Kırıcıları (250 450 kg.) Diğer (Çalışma ağırlığ ı 450 kg.) Hidrolik Kırıcı Mini Makine Kırıcıları (Maksimum 250 kg.) Kaynak: Bildirim Formu (18) Kiralama adetlerinin paylaşılacağı Yıllık Rapor -II de ise kiralama adetlerini otuz günden uzun ve kısa döneme ayıran ilave bir alt kırılım daha olacaktır. Bunlara ek olarak raporların esas olarak geçmişe yönelik satış ve kiralama adedi verilerini içereceği, raporlarda teşebbüslerin bireysel verilerine yer verilmeyeceği ifade edilmektedir. Öte yandan İMDER yetkililerinin, uygulamaya gönüllü olarak katılım sağlayan üyelerini verilerin giriş tarihleri hakkında bilgilendireceği bildirilmektedir. Platforma üye olan üyeler veri girişlerini belirtilen tarih aralığında, kullanıcı bilgileri ile sisteme giriş yaparak gerçekleştirecektir. İ MDER, üyeleri tarafından siste me girilen bireysel verileri göremeyeceği ni, yetkilerin yapacakları işlemin toplanan verileri sisteme aktarmayla sınırlı olacağı nı ve sistemin yönetilmesi, raporların açıklanması sürecinin bağımsız üçüncü taraf bir firma olan AMATİS tarafından yürüt üleceği ni ifade etmektedir. Bununla birlikte İMDER in talep olması halinde , ücreti ödenmek kaydıyla, söz konusu raporları belirli bir ücret karşılığında İMDER üyesi olan veya olmayan gerçek/tüzel kişiler, üniversiteler, araştırma kuruluşları gibi paydaşlar ile d e paylaşacağı ifade edilmektedir. İMDER gönüllü olarak katılım sağlamayan üye teşebbüsler dışındaki paydaşlardan her yıl İMDER Yönetim Kurulu kararıyla belirlenen yıllık aidat bedeli5 karşılığında raporların tamamını paylaşacaktır. Yalnızca belirli raporla rın talep edilmesi halinde, talep edilen rapor sayısı ve talebin süresine bağlı olarak yıllık aidat bedeli üzerinden hesaplama yapılarak ücret belirlenecektir. İMDER, oluşturulacak raporların üye teşebbüslerle paylaşılmasında sunulacak fiyatların üçüncü ki şilere göre daha avantajlı veya ücretsiz olabileceğini bildirmektedir. Ayrıca, bilgi değişimine konu yıllık raporların daha az ayrıntı içeren versiyonlarının internet sitesinden paylaşılarak kamuya açık hale getirileceği bildirilmektedir. Dolayısıyla ilgil i raporlara müşteriler ve diğer üçüncü kişilerin de erişimi mümkün olacaktır. (19) İMDER tarafından planlanan bilgi değişimi uygulamasının; - İMDER üyesi teşebbüslerin pazardaki pozisyonlarını görebilmesini ve faaliyetlerini geliştirmeye yönelik rekabetçi davran ışlarda bulunabilmesini, - Üye teşebbüslerin her yılın sonunda sağlanan verileri dikkate alması suretiyle bir sonraki yıl için satın alma yatırım ve planlamasını yapmasını, - Teşebbüslerin pazar taleplerini karşılayabilmesini (doğru ürünlerin zamanında sipariş lerinin verilebilmesi, sağlıklı stok yönetiminin yapılmas ı, makina bulunurluğunun artması suretiyle), 5 2021 yılı için a idat bedelinin (...) TL olduğu bildirilmiştir. 22-16/269-121 7/33 - Müşteri beklentilerinin yoğunlaştığı alanın tespiti ile teşebbüslerin üretimlerini/siparişlerini sağlıklı bir şekilde planlayabilmesini, - Ürün talebinin v e talep eğiliminin analiz edilebilmesi sonucunda pazarlama aksiyonlarını alabilmesini sağlayabileceği ifade edilmiştir. (20) İMDER tarafından paylaşılması planlanan bilgilerin derlendiği raporlar özelindeki ayrıntılara aşağıdaki başlıklar altında yer verilmekt edir. Aylık İş ve İnşaat Makinalarına İlişkin Satış Adedi Bilgilerini Derleyen Rapor (Aylık Rapor) Tablo -8: İMDER Tarafından Paylaşılan ve Paylaşılması Planlanan Aylık Raporlar Raporlar Paylaşılan Bilgi Alt Kırılım Coğrafi Bakımdan Teşebbüs/Toplu Bazda Aylık/Yıll ık Bilginin Yaşı Aylık Rapor Satış Adedi Büyüklük Türkiye Toplu Yıllık Biten ayın sonunda Kaynak: Bildirim Formu (21) Aylık Rapor'da satış adedi verileri, biten ayın sonunda teşebbüs bazında bilgi içermeden ve ülke çapında toplulaştırılmış olarak ku llanıcıların bilgisine sunulacaktır. Aylık Rapor da en az beş teşebbüsün katılımının sağlandığı ve katılımcıların hiçbirinin verisinin konsolide veri içerisindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmadığı durumda satış adedi verileri paylaşılabilecektir. Satış adetlerine ilişkin veriler, makine grubu, sınıf ve büyüklük kriterlerine göre alt kırılımlarda izlenecektir. Yıllık İş ve İnşaat Makinalarına İlişkin Satış Adedi Bilgilerini Derleyen Rapor (Yıllık Rapor -I) Tablo -9: İMDER Tarafından Paylaşılan ve Paylaşılma sı Planlanan Raporlar Raporlar Paylaşılan Bilgi Alt Kırılım Coğrafi Bakımdan Teşebbüs/Toplu Bazda Aylık/Yıllık Bilginin Yaşı Yıllık Rapor -I Satış Adedi Büyüklük İl Toplu Yıllık 3 Ay Eskitilerek Kaynak: Bildirim Formu (22) Yıllık iş ve inşaat makinalarına ili şkin satış adedi bilgilerini derleyen raporun, il bazında ve teşebbüs bilgisi içermeksizin üç ay eskitilmek suretiyle derleneceği bildirilmektedir. İMDER tarafından il bazındaki satış adedi verilerinin yıllık olarak toplanması ve her yıl Nisan ayının başın da yayımlanması öngörülmektedir. Yıllık satış adetlerine ilişkin veriler de makine grubu, sınıf ve büyüklük kriterlerine göre alt kırılımlarda izlenecektir. Aylık Rapor için söz konusu olan en az beş katılımcı ve katılımcıların konsolide veri içindeki ağır lığının %25 in üzerinde olmaması şartı Yıllık Rapor -I için söz konusu değildir. Yıllık Kiralama Adetlerine İlişkin Bilgileri Derleyen Rapor (Yıllık Rapor -II) Tablo -10: İMDER Tarafından Paylaşılan ve Paylaşılması Planlanan Raporlar Raporlar Paylaşılan Bilgi Alt Kırılım Coğrafi Bakımdan Teşebbüs/Toplu Bazda Aylık/Yıll ık Bilginin Yaşı Yıllık Rapor -II Kiralama Adedi Uzun/Kısa Dönem Türkiye Toplu Yıllık 3 Ay Eskitilerek Kaynak: Bildirim Formu (23) İMDER tarafından paylaşılması öngörülen kiralama adetlerini içere n rapor, yıl bazında, Türkiye genelinde toplulaştırılmış olarak ve 3 ay eskitilerek paylaşılacaktır. Kiralama adetlerine ilişkin veriler, makine grubu, sınıf ve büyüklük kriterlerine ek 22-16/269-121 8/33 olarak uzun/kısa dönem6 alt kırılımında izlenecektir. Yıllık Rapor -II için de aynı şekilde olan en az beş katılımcı ve katılımcıların konsolide veri içindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmaması şartı geçerli değildir. G.4. İlgili Pazar G.4.1 İlgili Ürün Pazar ı (24) Rekabet hukukunda pazar tanımı, teşebbüsler arasındaki rekabet in sınırlarını tespit etmekte kullanılan bir araçtır. İlgili pazar, ürün ve coğrafi pazar olmak üzere iki temel boyuttan oluşmaktadır. Pazarı hem ürün hem de coğrafi bölge boyutlarıyla tanımlamaktaki amaç, teşebbüslerin davranışlarını sınırlama ve etkin bi r rekabetçi baskıdan bağımsız olarak davranmalarını önleme gücüne sahip rakiplerin ortaya çıkarılmasıdır. (25) İlgili ürün pazarının belirlenmesinde talep ikamesi ve arz ikamesine göre değerlendirme yapılmaktadır. Talep ikamesinin değerlendirilmesi, tüketici g özünde ilgili ürünün yerine geçer kabul edilen başka ürünlerin belirlenmesini gerektirmektedir. Bir ilgili ürün pazarı tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul ed ilen bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazarları kapsamaktadır. (26) Bildirim işlem, iş ve inşaat makinelerinin satış ve kiralama adetlerinin derlenerek paylaşılmasına ilişkindir. Kurulun sektöre ilişkin kararları ndan; 19.10.1999 tarihli ve 99-48/528 -333 sayı lı Kurul kararında, Nema ile Karl Schaeff arasında yapılan tek elden dağıtım anlaşmasına menfi tespit verilmesine ilişkin talep değerlendirilmiş ve ilgili ürün pazarı bakımından "İş ve inşaat makineleri pazarı olarak ele alınmıştır. İş ve inşaat makineler ine ilişkin ise; kaldırma, istifleme, yükleme makineleri, beton karıştırıcı, arazöz, süpürme ve çöp toplama cihazları, forklift, dozer, greyder, skreyper, ekskavatör vb. araçlarla özel tertibatlı motorlu taşıtlar, palanga, vinç, gemi vinci, maçuna, toprak maden, cevher taşıma, kazma, sıkıştırma işlerinde kullanılan makineleri kapsamaktadır" şeklinde açıklamalar yapılmıştır. (27) Kurulun bir devralma işlemini değerlendirdiği kararında7 ise, inşaat ekipmanları pazarı şeklinde bir tanımlama temelinde işlem tarafl arının faaliyetlerinin (i) ekskavatör ve (ii) yükleyici alt segmentlerinde yatay olarak örtüştüğü tespiti yapılmıştır. (28) Diğer yandan İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz un 20. paragrafında Ancak inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğra fi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir. ifadeleri yer almaktadır . Bu çerçevede, dosya kapsamındaki tespit ve değerlendirmeler iş ve inşaat makineleri ekseninde yapılmakla birlikte, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır. G.4.2. İlgili Coğrafi Pazar (29) Bildirim konusu işlem, Türkiye genelinde uygulamaya konulacak olup bilgi değişi minin konusu ürünler açısından giriş koşulları, tedarik kaynakları ile dağıtım ve pazar koşullarının bölgesel farklılıklar göstermemesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tanımlanm ıştır. 6 Uzun dönem kiralama adetleri otuz günün üzerinde bir süreyle kiralamaya konu olan iş ve inşaat makinalarının kiralanma adetlerini ifade ederken; kısa dönem kiralama adetleri otuz günden daha az bir süreyle kiralanan makinaların adetlerini ifade etmektedir. 7 01.04.2021 tarihli ve 21 -18/221 -93 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 9/33 G.5. İMDER ile Yapılan Görüşme (30) İMDER temsilcil eri ve yetkileri ile 01.12.2021 tarihinde çevrimiçi yapılan görüşmede özetle; - İş ve inşaat makinaları sektörünün otomotiv sektörüne benzeyen bir yapıya sahip olduğu, üretici ve distribütörler tarafından üretilen ürünleri kapsadığı, söz konusu ürünlerde kul lanılan ataşmanlar sayesinde ürünün özelliğinin değişebildiği, iş ve inşaat makinaları sektöründe de otomotiv sektörüne paralel olarak iş makinalarının taşıdıkları yük, kapasite, kullanım amaçlarına göre iş ve inşaat makinalarının kullanım alanlarının deği şebildiği, dolayısıyla makinalarda kullanılan ataşmanlara göre makinaların kullanım alanlarının farklılaşabildiği, - İş makinaları sektörünün bayi ağı yapılanmasına sahip ve marka içi rekabetin olduğu, ithalat ve ihracatın olduğu, distribütörlerin pazara kol aylıkla girebildiği, giriş engellerinin olmadığı bir pazar yapısına sahip olduğu, - İMDER in, Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD), Otomotiv Sanayi Derneği (OSD), Otomotiv Yetkili Satıcıları Derneği (OYDER) gibi derneklerin bir birleşimi şeklinde hem üreti ci, hem distribütör hem de yedek parça hizmeti sağlayan teşebbüsleri bir arada toplayan bir dernek olduğu, - İMDER tarafından paylaşılacak verilerin Türkiye genelinde sadece geçmişe yönelik adet verisi ile sınırlı olacağı, - Paylaşılan verilerin pazarın mevcu t gidişatının belirlenebilmesi ve bu doğrultuda teşebbüslerin faaliyet ve yatırımlarına yön vermesine yardımcı olunabilmesi amacını taşıdığı, - Paylaşıma konu bilgileri sektör bazında paylaşabilecek TÜİK gibi bir Kurum bulunmadığı, bu alanda bu verileri sağ layabilecek tek birliğin İMDER olduğu, bu sebeple bilgi paylaşımının önem arz ettiği, - İMDER tarafından sağlanacak bir diğer raporun il bazında düzenleneceği, il bazında düzenlemesi planlanan raporun, ilgili ile yönelik talebi görebilmek, müşterileri satışı n yapıldığı en yakın yere yönlendirebilmek noktasında önem arz ettiği, - İMDER tarafından sağlanacak satış verilerinin geleceğe öngörü sağlamayacağı, - Üretici ve distribütörler tarafından doğrudan kiralama yapılabildiği, kiralama verilerinin pazarın ihtiyac ını ve potansiyelini tespit etmek açısından gerekli olduğu, İMDER tarafından paylaşılacak raporda finansal kiralamacılar tarafından yapılacak kiralamalara ait verilerin sağlanmayacağı, - Geçmiş aydaki verilerin paylaşılmasının pazarın yapısını gösterebilmek ve uzun dönemli planlamalara müdahale edebilmesini sağlamak noktasında önem arz ettiği, pazarın değişken yapısının aylık veri paylaşılmasını gerektirdiği, - Paylaşılan verilerin rekabeti kısıtlayacak şekilde geleceğe yönelik bir öngörü oluşturmadığı, sektörü n talebinin görülmesini sağladığı hususları ifade edilmiştir. 22-16/269-121 10/33 G.6. Değerlendirme (31) Bildirim konusunu, İMDER üyesi teşebbüslere ait iş ve inşaat makinalarının satış adedi ve kiralama adedi bilgilerinin, grup, sınıf, nitelik alt kırılımlarında toplulaştırıla rak AMATİS aracılığıyla paylaşılması oluşturmaktadır. Bildirime konu uygulamanın esasının teşebbüsler arasındaki bilgi değişimi olması nedeniyle öncelikle rekabet hukuku kapsamında bilgi değişimine ilişkin genel çerçeveye ve mevcut başvuruya benzer nitelik teki geçmiş Kurul kararlarındaki yaklaşıma yer verilmektedir . G.6.1 Bilgi Paylaşımına İlişkin Genel Çerçeve (32) Rakipler arası bilgi değişiminin ihlal niteliğinin belirlenmesi rekabet hukukundaki tartışmalı alanlardan birisini oluşturmaktadır. Zira bilgi değiş imi, rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabileceği gibi, teşebbüslerin ve tüketicilerin daha etkin karar almalarına imkân tanıma potansiyeline de sahiptir. Teşebbüsler arasındaki bilgi değişimi, çeşitli etkinlik kazanımları ortaya çıkarabilmektedir. Örneğ in bilgi değişimi, taraflar arasında bilgi asimetrisi sorununu ortadan kaldırabilmektedir. Ayrıca, teşebbüslerin, kendilerini rakipleriyle kıyaslamalarına imkân sağlayarak etkinliklerini arttırabilmektedir. Bunun yanı sıra, bilgi paylaşımı, teşebbüslerin, stoklarını azaltmasına, kolay bozulabilen ürünlerini tüketicilere daha hızlı ulaştırmasına ya da talebin istikrarsızlığından kaynaklanan maliyetlerini düşürmesine de yardımcı olabilmektedir. Araştırma maliyetleri azalan ve seçenekleri artan tüketiciler bu durumdan doğrudan fayda sağlayabilmektedir 8. (33) Ancak, bilgi paylaşımı özellikle, teşebbüslerin, rakiplerinin pazar stratejileri hakkında bilgi sahibi olmalarını sağladığı durumlarda rekabetin kısıtlanmasına neden olabilmektedir. Bu tür bilgi değişimleri paz ardaki geleceğe ilişkin belirsizlikleri azaltarak piyasanın öngörülebilirliğini arttırmakta, bu da nihayetinde teşebbüsler arasında koordinasyona yol açabilmektedir. Hatta rakipler arası bilgi değişimi, tarafların birbirlerinin faaliyetlerini kontrol etme aracı olarak kullanılmak suretiyle fiyat tespiti, arz kısıtı gibi üst anlaşmaların delili olarak kabul edilebilmektedir 9. (34) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz un (Kılavuz) 58. paragrafın da, bilgi değişiminin rekabet üzerindeki olası etkileri, her somut olayın kendine has özellikleri bağlamında incelenmelidir 10 açıklamasına yer verilmiştir . Bilgi değişiminin, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlama etkisinin bulunması için, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliğ i ya da inovasyon gibi rekabet parametrelerinden en az biri üzerinde olumsuz etki doğurabilecek nitelikte olması gerekmektedir. Bilgi değişiminin rekabet üzerindeki etkisi; pazarın yoğunlaşma derecesi, şeffaflığı, istikrarı, karmaşıklığı ve pazardaki teşeb büslerin benzerliği (simetri) gibi pazarın yapısına ilişkin unsurlar ile pazarı rakipler arası koordinasyona elverişli hale getirebilmesi nedeniyle paylaşılan bilginin niteliğine bağlıdır 11. (35) Pazarın özellikleri bakımından öncelikle pazarın şeffaflığı ele al ındığında bilgi değişimi şeffaflığı artırarak, fiyat, miktar, talep, maliyetler gibi rekabete duyarlı unsurlara ilişkin belirsizlikleri azaltabil mekted ir. Bu durumda yeterince şeffaf pazarlarda teşebbüsler 8 Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz, Para. 42. 9 08.02.2002 tarih ve 02 -07/57 -26 sayılı Gübre kararı, 06.09.2002 tarih ve 02 -53/685 -278 sayılı Yonga Levha kararı, 24.02.2004 tarih ve 04 -16/123 -26 sayılı Seramik kararı. 10 Kılavuz un 56.vd. paragraflarına göre, piyasada rekabeti kısıtlama amacıyla yapılan her türlü bilgi değişiminin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığı kabul edilir . Bilgi değişiminin rekabeti kısıtlama amacı olup olmadığının değerlendirilmesinde bilgi değişiminin, doğası gereği rekabetin kısıtlanmasına yol açıp açmayacağı değerlendirilecektir. Geleceğe yönelik planlara ilişkin bir bilgi değişiminin amaç yönünden rek abeti kısıtlama ihtimali, mevcut verilerin değişimine kıyasla daha fazladır. 11 Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz, Para. 43. 22-16/269-121 11/33 işbirlikçi sonuca daha kolay ulaşabilecektir. Bil gi değişimi öncesinde pazarın şeffaflık düzeyi ne kadar düşükse, bilgi değişiminin rekabeti bozucu etkisi o kadar yüksek olacaktır. Pazarın şeffaf hale gelmesine fazla katkıda bulunmayan bir bilgi değişiminin rekabeti kısıtlama olasılığı, pazardaki şeffafl ığı önemli ölçüde artıran bir bilgi değişimine kıyasla daha düşüktür. Dolayısıyla, pazarın bilgi değişimi öncesi ve sonrasındaki şeffaflık düzeyi ile bilgi değişiminin bu düzeyi nasıl değiştirdiği, bilgi değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etki doğurma olasıl ığının belirleyici unsurudur. Bu bağlamda dikkat edilmesi gereken nokta, teşebbüslerin mevcut bilgiyi, rakiplerinin davranışlarını öngörmek için ne ölçüde kullanabileceğinin belirlenmesidir. (36) Pazarın yapısına ilişkin diğer önemli bir unsur pazarın yoğunlaş ma derecesidir. Dar oligopollerde, az sayıda teşebbüsün koordinasyon koşulları konusunda uzlaşmasının ve anlaşmadan sapmaların izlenmesinin kolay olması nedeniyle işbirlikçi sonuçların gerçekleşme olasılığı daha yüksektir. Dolayısıyla, dar oligopollerde, b ilgi değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkilere yol açma olasılığı, diğer oligopollere kıyasla daha fazladır. (37) Öte yandan teşebbüslerin, karmaşık bir pazar yapısında, işbirlikçi sonuca ulaşmaları daha zor olup işbirlikçi sonuçların ortaya çıkma olasılığı, a rz ve talep koşullarının görece daha az değişken olduğu, diğer bir deyişle istikrarlı olduğu pazarlarda daha yüksektir. Yine teşebbüslerin maliyetler, talep, pazar payları, ürün yelpazesi, kapasite gibi açılardan benzer olduğu simetrik pazar yapılarında, t eşebbüslerin rekabetçi güdüleri de benzer olacağından, bilgi değişimi teşebbüsler arası koordinasyon ihtimalini artırmaktadır. (38) Diğer yandan konuya bilginin niteliği bakımından yaklaşıldığında öncelikle değişilen bilginin rekabete duyarlı (stratejik) bilgi olup olmadığının değerlendirilmesi önem taşımaktadır. Pazardaki belirsizliği azaltan stratejik verilerin rakipler arasında değişiminin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamına girmesi, başka türlü bilgilerin değişimine kıyasla daha muhtemeldir. Genel olar ak fiyata, miktara, müşterilere, maliyetlere, cirolara, satışlara, alımlara, kapasiteye, ürün niteliklerine, pazarlama planlarına, risklere, yatırımlara, teknolojilere, AR -GE programlarına ilişkin ve benzeri bilgilerin rekabete duyarlı olduğu kabul edilmek te ve bu tür verilerin paylaşılması, tarafların rekabetçi güdülerinin azaltılması suretiyle rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurabilmektedir. Öte yandan, verilerin stratejik açıdan önemi, bilgi değişiminin sıklığı ve pazarı kapsama derecesi ile verilerin to plulaştırılmış olup olmadığı ve güncelliği gibi faktörlere de bağlıdır. Bilgi ticari sır olmaktan uzaklaşıp kamuya mal olacak bir bilgi niteliği taşıdığında, bireysel özellik taşımak yerine toplulaştırılmış olduğunda, geleceğe yönelik olmayıp geçmiş verile re dayandığında rekabeti bozucu etkilerinin sınırlı olduğu kabul edilmektedir. Bilgi değişiminin sıklıkla gerçekleşmesi piyasadaki teşebbüslerin bu bilgilere göre davranışlarını değiştirmesini kolaylaştıracağından bilginin değişim sıklığı da değerlendirmed e dikkate alınmaktadır. (39) Bu çerçevede önemli olan husus değişilen bilgi sayesinde rakiplerin birbirlerinin gelecekteki faaliyetlerine ilişkin tahmin yapma ihtimalinin nasıl etkilendiğidir. Herhangi bir teşebbüsün bireysel verilerinin tespitini yeterince gü çleştirecek şekilde toplulaştırılmış verilerin değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkilere neden olma olasılığı, teşebbüs bazındaki verilerin değişimine kıyasla çok daha düşüktür. Satış, kapasite verileri ya da girdi ve bileşen maliyetleri gibi verilerin bir meslek birliği ya da pazar araştırma şirketi tarafından toplanması ve toplulaştırılmış halde yayımlanması, sektörün ekonomik durumuna ışık tutacağından, tedarikçilerin ve müşterilerin yararına olabilir. Verilerin bu şekilde toplanması ve yayımlanması, paz ardaki teşebbüslerin bilgiye dayalı tercihler yaparak, stratejilerini pazar koşullarına etkin bir şekilde uyarlamalarını sağlar. Genel olarak, yoğunlaşmış bir oligopol söz konusu değilse, 22-16/269-121 12/33 toplulaştırılmış verilerin değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkilere yol açma olasılığı düşüktür. (40) Bilgi değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkileri bakımından verinin güncelliği önemli bir faktördür. Geçmiş tarihli verilerin değişiminin rekabeti kısıtlama olasılığı, güncel ve geleceğe yönelik verilerin değişimine kıyasla dah a düşüktür. Verinin rekabeti bozma riski taşımaması için ne kadar eski olması gerektiğine dair belirlenmiş bir eşik yoktur. Bu eşik, verinin niteliğine, toplulaştırılmış olup olmamasına, bilgi değişiminin sıklığına ve ilgili pazarın istikrarı ile şeffaflığ ı gibi özelliklere bağlıdır. Sık aralıklarla yapılan bilgi değişimleri, teşebbüslerin pazarda ortak bir anlayışa ulaşmasını ve anlaşmadan sapmaların izlenmesini kolaylaştırarak, işbirlikçi sonuç riskini artırır. Ancak, bilgi değişiminin hangi sıklıkla yapı ldığında işbirlikçi sonuca sebebiyet vereceği, verinin niteliği, güncelliği ve toplulaştırılmış olup olmaması gibi unsurlara bağlıdır. (41) Bilgi değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkileri değerlendirilirken, bilgi değişiminde bulunan teşebbüslerin ilgili pazarı kapsama derecesi de dikkate alınmaktadır. Zira bilgi değişimi pazardaki teşebbüslerin birçoğunu kapsıyorsa, yukarıda anılan risklerin gerçekleşme olasılığı arttığı gibi, bilgi değişiminin tarafı olmayan rakiplerin bilgi değişiminde bulunan teşebbüslerin r ekabeti bozucu davranışlarını sınırlama potansiyeli de azalmaktadır. (42) Bilgi değişiminin değerlendirilmesi bakımından dikkat edilmesi gereken son unsur değişilen bilgilerin ve bilgi değişiminin kamuya açık olup olmamasıdır. Gerçek anlamda kamuya açık bilgile rin değişiminin genellikle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil etmesi beklenmez. Gerçek anlamda kamuya açık bilgiler, bilgiye erişim maliyetleri bakımından bütün rakipler ve müşterilerce aynı derecede erişilebilir olan bilgilerdir. Öte yandan bilgi değişiminin gerçek anlamda kamuya açık bir şekilde yapılması, bilgi değişiminin işbirlikçi etkilerinin diğer teşebbüsler, potansiyel rakipler ve müşteriler tarafından sınırlanabildiği ölçüde, pazardaki rekabetin bozulması olasılığını azaltabil ir. (43) Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Federal Ticaret Komisyonu nun 12 (FTC) rakipler arası işbirliklerine yönelik rehberinde (FTC Rehberi) rakipler arası bilgi değişimi/paylaşımında rekabete ilişkin endişelerin paylaşılan bilginin niteliğine bağlı olduğu be lirtilmekte, paylaşılan bilgilerin güncel, bireysel ve fiyat, maliyet, çıktı ve stratejik planlara ilişkin olmasının rekabeti sınırlayabileceği ancak verilerin bireysel bilgilerin anlaşılmayacağı şekilde toplu olması halinde endişe doğurmayacağı ifade edilmektedir. Bilgi paylaşımına ilişkin olarak FTC makul bilgi değişiminden kaynaklanan şeffaflık sayesinde teşebbüslerin daha etkin rekabet edebileceğini; bunun da daha iyi ürünlerin daha düşük fiyatlara sunulmasını sağlayarak tüketicileri faydalandırabileceğ ini belirtmektedir 13. Makul seviyede bilgi değişimini tanımlarken en az üç ay olmak üzere geçmişe yönelik olması, en az 5 katılımcı verisi içerecek ve hiçbir teşebbüsün toplam verinin %25 inden fazlasını sağlamayacağı şekilde toplulaştırılmış olması, üçüncü taraf veya ticaret birliği tarafından yönetilmesi halinde stratejik veri değişimi sayılmayacağı, teknik bilgi içeren ve kendisi stratejik bilgi olmayan nitelikte bilgilerin paylaşımının da rekabeti sınırlamayacağı ifade edilmektedir. Hiçbir bilgi değişimi nin rakipler arasında fiyatları veya miktarı belirleme sonucunu amaçlamıyor ve doğurmuyor olması gerekmektedir. 12 https://www.ftc.gov/sites/default/files/documents/public_events/joint -venture -hearings -antitrust - guidelines -collaboration -among -competitors/ftcdojguidelines -2.pdf (Son Erişim: 23.03.2022). 13 https://www.ftc.gov/news -events/blogs/competition -matters/2014/12/information -exchange -be- reasonable (Son Erişim: 23.03.2022). 22-16/269-121 13/33 (44) Avrupa Komisyonu nun (Komisyon) 2011 tarihli Yatay İşbirliği Anlaşmalarına İlişkin Rehberi nde de sadece bilgi paylaşımını amaçlayan anlaşmalar olabileceği, rekabetin unsurlarından fiyat, indirimler ve zamlar, müşteri listesi, üretim/satış miktarları, ciro, kapasiteler, ürün kalitesi, planlar, ürün geliştirme vb. araştırmalar ve sonuçları üzerine bilgi paylaşımının rekabet üzerine olumsuz etki doğ urabilecek stratejik bilgi niteliğinde olduğu, bu bilgilerden de en önemlisinin fiyat ve miktar olduğu ancak söz konusu bilgilerin toplulaştırılma, değişim sıklığı ve bilginin yaşına bağlı olarak stratejik anlamda değerini kaybettiği ifade olunmaktadır. Bu kapsamda; - Anlaşmanın pazarın ne kadarını kapladığı, - Verilerin toplulaştırılması (sıkı oligopol değilse toplulaştırılmış verilerin paylaşımı sorun doğurmayacaktır), - Verilerin güncel olmaması (Örnek olarak 1 yaşından küçük verilerin güncel sayılabileceği be lirtilmektedir (IV/31.370 sayılı, IV/36.069 sayılı Komisyon kararları) - Bilgi değişiminin sıklığı, - Bilginin kamuya açık olup olmadığı hususlarının değerlendirileceği ifade edilmektedir. (45) Yukarıda yer verilen bilgilere paralel olarak Kurulun bilgi değişimini ele aldığı kararlarının bir kısmına aşağıda yer verilmektedir. G.6.2 Bilgi Değişimine İlişkin Kurul Kararları (46) Bu başlık altında, bildirime konu işlemle paylaşılması öngörülen veriler ile benzer veri paylaşımlarını içeren kararlara yer verilmiştir. (47) Kurulu n Otomotiv Distribütörleri Derneği (ODD) kararında 14, teşebbüs birliğinin internet sitesinin yapımı ve anılan site aracılığıyla çeşitli istatistiklerin paylaşılmasına yönelik alınan Dernek kararına menfi tespit belgesi verilmesi talebi değerlendirilmiştir. Anılan kararda söz konusu sitede yayımlanacak verilerin, markaların yeni otomobil ve hafif ticari araçlara ilişkin yıllık ve aylık bazda toplam satış ve ithalat miktarları, pazar payı verileri, marka bazında yıllık ve aylık bazda yerli -ithal dağılımı olduğ u görülmektedir. Söz konusu başvuruya, yayımlanacak verilerin arasında markaların farklı ürün segmentlerinde gerçekleştirdikleri ayrıntılı satış fiyatı ve miktarları ile pazar payı bilgisinin bulunmaması, verilerin bölge ve il bazında ayrıntılara yer veril meden ülke genelinde toplulaştırılmış olması ve pazarın özelliklerinden hareketle anılan bilgi paylaşımının rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açma potansiyelinden uzak olduğu tespiti çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesine karar verilmiştir . (48) Kurulun ODD ye ilişkin ikinci menfi tespit/muafiyet kararı 15, otomotiv piyasasına yönelik birtakım istatistiki bilgi ve pazara ilişkin analizlerin, ODD internet sitesi, ODD veri tabanı ve hazırlanan raporlar aracılığıyla yayımlanmasına ilişkindir. Söz ko nusu kararda, 2004 tarihli karar kapsamında yer alan verilerin paylaşılmasında bir sakınca olmadığı; il bazında ayrıştırılmış veriler, lansman bilgileri ve markaların filo satış rakamlarının paylaşılmasının pazardaki şeffaflığı arttırarak rakip davranışlar ın tahminini kolaylaştıran ve koordinasyon riski yaratan bilgiler olduğu; bununla birlikte, il bazındaki verilerin kümülatif olması, lansman bilgilerinde fiyat stratejisi (tavsiye veya nihai fiyat bilgisi yahut indirim, kampanya vb. bilgiler), satış strate jisi, hedef, stok ve arz miktarı gibi stratejik bilgilerin yer almaması ve filo satış rakamlarına ilişkin bilgilerde alıcıların unvanlarının yer almaması koşuluyla bu verilerin yayınlanmasına 14 15.04.2004 ta rih ve 04 -26/287 -65 sayılı Kurul kararı. 15 14.07.2011 tarih ve 11 -43/916 -285 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 14/33 bireysel muafiyet tanınabileceği belirtilmektedir. Kararda ayrıc a Otomotiv Distribütörlerine yönelik olarak yürütülen soruşturma sonucunda alınan kararda 16 yer alan, başta fiyat stratejisi olmak üzere satış stratejisi, hedef ve stok gibi bilgilerin paylaşımının koordinasyona ve rekabeti sınırlayıcı etkiye yol açtığı tes pitine de yer verilmektedir. (49) Kurulun Otomotiv Sanayicileri Derneği (OSD) kararında 17, OSD tarafından, aylık olarak hafif ticari araçlar (otomobil, kamyonet ve minibüs), kamyon, otobüs, midibüs ve traktör başlıkları altında kapasite ve kapasite kullanım o ranı bilgilerinin paylaşılması planlanmaktadır. Bu bilgilerin, firma ve model belirtilmeksizin Türkiye toplamı olarak paylaşılacağı anlaşıldığından, mevcut haliyle koordinasyon riski taşımadığı ve bu sebeple bu paylaşımlara menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Firma ve model belirtilmeksizin aylık üretim miktarlarının belirli araç türleri bakımından paylaşılmasının da aynı kapsamda değerlendirilebileceğine yer verilen kararda, söz konusu bilgilerin firma ve model bazında paylaşı lması talebine ise bireysel muafiyet tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. OSD kararında maliyetlere ilişkin verilerin firma bazında paylaşılması talebine ilişkin olarak ise aşağıdaki değerlendirmelere yer verilmektedir: Otomotiv sanayi firmalarının yan s anayiye ve hammaddeye yaptıkları ödemeler ile ödenen vergi ve ücretlerin firma bazında paylaşılması, motorlu taşıtların üretim veya dağıtımında herhangi bir gelişme ve iyileşme ya da ekonomik veya teknik gelişmeye yol açmamaktadır. Ayrıca sözü edilen bilgi değişiminin teşebbüslerin fiyata etki eden önemli değişkenlerden olan maliyet bilgilerinin paylaşılması anlamına geleceği, bu nedenle de pazardaki bir fiyat koordinasyonunun kolaylaştırıcı unsuru olacağı değerlendirilmektedir. (50) Kurulun bir diğer teşebbü s birliği olan Petrol Sanayi Derneği (PETDER) hakkında aldığı üç karar mevcuttur. Kurul PETDER -I kararında18, akaryakıt, madeni yağ ve LPG konularında pazar gelişimlerinin takip edilmesi ve endüstri büyüklükleri hakkında bilgilerin oluşturulması amacıyla ya pmakta olduğu çalışmalara menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi incelenmiştir. Anılan kararda bilgi değişimine konu husus spesifik olarak akaryakıt, madeni yağ ve LPG alanlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin aylık bazdaki satış m iktarları olup, bu satışların fiilen gerçekleştiği ayın tamamlanmasını takip eden ay içinde ülke satışları toplamı olarak ve teşebbüs bazında PETDER internet sitesinde veya elektronik ortamda yayımlanması öngörülmüştür. Kararda, çalışmanın konusunu oluştur an verilerden bir kısmının zaten Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yayımlanan veriler olması, verilerin fiyata yönelik olmaması ve bildirim konusu pazarın özellikleri dikkate alınarak geçmişe dönük satış miktarlarının bilinmesinin kısa dö nemli koordinasyonlar için elverişli bir araç olmadığı değerlendirilmesiyle birlikte söz konusu teşebbüs birliği kararına menfi tespit belgesi verilmiştir. (51) Kurulun PETDER -II kararının19 konusunu ise PETDER veya bağımsız bir araştırma kuruluşu tarafından h aftalık ya da aylık olarak akaryakıt ve LPG piyasasında teşebbüslerin satış verilerinin dâhil olduğu bazı bilgilerin toplulaştırma olmaksızın derlenmesine ve değerlendirmeler ile kamuoyuyla paylaşılmasına menfi tespit belgesi verilmesi ya da muafiyet tanın ması oluşturmaktadır. Kararda özellikle söz konusu uygulamanın pazardaki şeffaflığı ne kadar attıracağı konusu üzerinde durulmuş, ilgili 16 18.04.2011 tarih ve 11 -24/464 -139 sayılı Kurul kararı. 17 20.09.2012 tarih ve 12 -44/1350 -455 sayılı Kurul kararı. 18 20.09.2007 tarih ve 07 -76/907 -345 sayılı Kurul kararı. 19 22.09.2011 tarih ve 11 -48/1215 -428 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 15/33 pazarların gerek EPDK nın uygulamaları gerekse mevzuattan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle aşırı derecede şeffaflaşm ış bir yapı arz etmeleri ve anılan pazarlarda bilgiye erişimin son derece kolay ve maliyetsiz olmasından hareketle anılan uygulamanın rekabeti sınırlamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. (52) Kurul PETDER -III kararında20 ise teşebbüs birliğine PETDER -I kararı ile ve rilmiş olan menfi tespit belgesinin geri alınıp alınmaması hususu değerlendirilmiştir. Söz konusu kararda; PETDER aracılığıyla akaryakıt ve LPG piyasasında bazı bilgilerin derlenerek dağıtım şirketleriyle paylaşılmasına yönelik bilgi değişimi uygulamasına 20.09.2007 tarih ve 07 -76/907 -345 sayılı karar ile verilmiş olan menfi tespit belgesinin geri alınmasına gerek olmadığı ancak teşebbüs birliği tarafından iletilen görüş ve öneriler de dikkate alınarak menfi tespit belgesinin kapsamının; verilerin toplulaş tırılmak ve teşebbüs özelinde bilgi içermemek suretiyle ürün özelinde yayınlanması , bireysel satış verileri ve pazar paylarının EPDK tarafından yayımlanan verilere paralel olarak yayınlanması ve ürünlerin alt kırılımlarını içerecek şekilde ayrıntılı bireys el satış verilerinin ve pazar paylarının ise 3 er aylık dönemler halinde derlenmek suretiyle yayımlanması şeklinde belirlenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. değerlendirmelerine yer verilmiştir. Kararda, verilerin paylaşılma periyoduna ilişkin olarak; Kurulun vermiş olduğu menfi tespit kararı çerçevesinde fiili uygulama dikkate alındığında, paylaşıma konu bilgilerin, fiili paylaşım tarihi itibarıyla gerçek anlamda kamuya açık bilgi niteliğinde değerlendirilmesi tereddütlü hale gelmektedir. Zira PETDER bünyesinde gerçekleşen bilgi değişimi kapsamında teşebbüslerin her bir aya ilişkin bireysel verileri, hemen izleyen ay paylaşılmaktadır. Oysa benzer bilgiler EPDK tarafından genellikle asgari 2 -3 aylık bir gecikmeyle yayımlanmaktadır. Ayrıca EPDK tarafınd an sunulan teşebbüs özelindeki verilerde ürünlerin alt kırılımına ve iç satış yahut transit ticaret ayrımına ilişkin detay bilgilere yer verilmemektedir. değerlendirmesi yer almaktadır . Bu bağlamda, menfi tespit belgesinin kapsamının Teşebbüslerin her bi r aya ilişkin bireysel satış verileri ve pazar paylarının aynı koşullarda toplanarak EPDK tarafından yayımlanan verilere ve ayrıntıya paralel şekilde "benzin, motorin, fuel -oil türleri ve diğer" kalemleri halinde ve yine EPDK ile aynı gecikme ile yayımlanm ası şeklinde belirlenmesine karar verilmiştir. Dolayısıyla ilgili Karar da önceki PETDER kararlarından farklı olarak gerek verilerin toplulaştırılmasına gerekse de paylaşım sıklığına ilişkin düzenlemelere gidildiği görülmektedir. (53) Kurulun Türkiye Likit Pe trol Gazcıları Derneği (TLPGD) kararı nda21, menfi tespit/muafiyet başvurusuna konu edilen talep kapsamında LPG sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin tüplü, dökme ve otogaz kategorilerindeki toplam satış rakamlarının aylık olarak toplanmasının planlandı ğı; bu çerçevede anılan ürünlere ilişkin olarak geçmiş bir ayın üretim ve satış bilgilerinin toplanacağı ve bu bilgilerin izleyen bir sonraki ay içinde üyelerle ve talep halinde diğer sektör kuruluşları ve gerekli görülmesi halinde kamuoyuyla paylaşılacağı hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır. Kararda TLPGD tarafından, toplanacak bilgilerin esas itibariyle EPDK tarafından da üçer aylık dönemlerde toplanmakta ve yayımlanmakta olduğu; 2011 yılı 20 21.11.2013 tarih ve 13 -64/904 -384 sayılı Kurul kararı. 21 04.07.2012 tarih ve 12 -36/1042 -330 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 16/33 Ağustos ayından itibaren ise söz konusu bilgilerin EPDK tara fından aylık olarak yayımlanmaya başlanıldığı; bu bakımdan sektörün düzenleyici otoritesi tarafından da yayımlanan söz konusu bilgilerin kamuya açık nitelikte olduğu ifade edilmektedir. Bununla birlikte kararda gerek tüplü gerekse dökme LPG pazarlarının yü ksek derecede yoğunlaşmış bir yapı arz ettikleri, otogaz LPG pazarındaki yoğunlaşma oranının ise görece düşük kaldığı belirtildikten sonra 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında şu değerlendirmelere yer verilmiştir: Yukarıda yer verilen özelliklere sa hip tüplü, dökme ve oto LPG pazarlarının, bilgi değişimi anlaşmasının rekabete aykırı etki doğurmasına müsait bir yapı sergilediği; öte yandan, bildirim kapsamında toplanarak değiştirilmesi planlanan bilgilerin ilgili pazarlar bakımından stratejik bilgi ni teliğindeki aylık üretim ve satış verileri olması, bu verilerin toplulaştırmaya tabi tutulmadan teşebbüsler bazında paylaşılacak olması , söz konusu verilerin oldukça yakın tarihli olması ve bu verilerin her ay paylaşılmasının planlanması, öngörülen paylaşı m zamanı dikkate alındığında bahse konu verilerin gerçek anlamda kamuya açık veriler olarak nitelendirilmelerinin mümkün olmaması, bilgi toplama ve yayma faaliyetlerinin teşebbüs birliği bünyesinde ve görece sık gerçekleştirilecek olması ve öngörülen haliy le planlanan bilgi değişimi sisteminin gerçek anlamda kamuya açık bir bilgi değişimi olarak değerlendirilmesinin güçlüğü gibi hususlar dikkate alındığında, TLPGD tarafından yürütülmesi planlanan bildirime konu uygulama kapsamında gerçekleşecek olan bilgi d eğişiminin, ilgili pazarlardaki stratejik belirsizliği ve tarafların bağımsız davranma güdülerini zedelemek, böylelikle rakip teşebbüsler arasında rekabetçi davranışların koordinasyonunu ve anlaşmayı kolaylaştırmak suretiyle ilgili pazarlardaki rekabeti kı sıtlayıcı etki doğurabileceği değerlendirilmektedir. (54) TLPGD kararında, ilgili pazarda bireysel bazda (firma bazında) bilgi değişiminin rekabeti zorunlu olandan fazla kısıtlayacağı yönünde aşağıdaki değerlendirmelere yer verilerek, söz konusu bildirime bire ysel muafiyet de tanınamayacağı sonucuna ulaşılmıştır: Dosya konusu bilgi paylaşımı sayesinde teşebbüslerin, pazardaki toplam talep düzeylerine, endüstrinin büyüklüğüne ve kendilerinin pazardaki konumlarına yönelik olarak bilgi sahibi olacakları, bu çerçe vede üretim, satış ve dağıtım planlamalarını iyileştirerek etkinlik kazanımları sağlayabilecekleri düşünülebilir. Ancak bu tür bir etkinlik artışının sağlanabilmesi için, pazar genelinde toplulaştırılmış verilerin paylaşılması pekâlâ yeterlidir . Hal böyley ken oldukça güncel nitelikteki, bireysel firma üretim ve satış verilerinin teşebbüsler arasında değişimi, beklenen etkinliğin sağlanması için kaçınılmaz nitelikte değildir. Öte yandan, veri toplama ve derleme işlemlerinin bağımsız üçüncü kuruluşlar eliyle yürütülmesi yerine bu işi TLPGD nin üstlenmesi de rekabeti olumsuz etkileyebilecektir. Üstelik ilgili piyasanın yapısı, değişime konu edilmesi planlanan bilgilerin niteliği ve söz konusu bilgi değişimin uygulama şekli dikkate alındığında, bildirime konu uy gulamanın, ilgili pazarlardaki rekabetin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde sayılan türden faydaların elde edilebilmesi için gerekenden daha fazla sınırlanmasına yol açabilecek nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. (55) Kurulun Boya Sa nayicileri Derneği (BOSAD) kararında22 ise, BOSAD a üye teşebbüslerin tonaj (iç satış miktarları) ve ciro bilgilerinin, geçmiş döneme ait üç aylık 22 26.06.2012 tarih ve 12 -35/984 -301 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 17/33 ve yıllık sektörel toplam ciro ve satış miktarı olarak kümülatif bir Türkiye verisi olarak teşebbüs isimlerini belirtmeden, bölgesel olarak ayırmadan, toplam sektör verisi şeklinde bağımsız bir denetim kuruluşu ile gizlilik anlaşması çerçevesinde paylaşılmasına ilişkin talep değerlendirilmiştir. Kurul, pazara giriş engellerinin ve dağıtım kanallarında kısıtlamanın mevcut olmadığını değerlendirdiği boya ürünleri pazarında, bağımsız denetim kuruluşunun varlığı, verilerin kümülatif olması, kamuyla paylaşım ve boya pazarında faaliyet gösteren hiçbir teşebbüsün dışarıda kalmaması hususlarını da dikkate alarak bilgi deği şimine muafiyet tanınabileceği sonucuna ulaşmıştır. (56) Kurul un, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından BKM Online üzerinden üye banka bazında aylık işlem adet ve tutarlarının (kart sayısı/adetleri, işyeri sayısı/adetleri ve e -ticaret işlem tutarları gib i) paylaşılması uygulaması hakkındaki kararında23 ise verilerin ait olduğu dönemden en az bir çeyrek dönem (üç ay) sonrasında üyeler ile paylaşılmasına 5 yıl süre ile muafiyet tanınmış, ilgili kararın karşı oyunda ise bilginin paylaşılmasına ilişkin sürenin altı ay olarak belirlenmesi gerektiğine ilişkin bir görüşe yer verilmiştir. Kararda üyeler bazında paylaşılacak veriler ile ilgili olarak, söz konusu verilerin konsolide olmaması, stratejik nitelikte olmaları, yakın geçmişe ait olması, paylaşımın süreklil iği, pazarın durağan yapısı rekabeti olumsuz etkileyecek faktörler olarak sayılmış; pazardaki oyuncu sayısının yüksekliği, yoğunlaşma oranının görece düşük olması, fiyat, maliyet, yatırım, teknoloji, AR-GE gibi bilgilere yer verilmemesi, bankacılık hizmetl erinin tamamını kapsamaması, bilgi paylaşım platformunun tüm bankalara açık olması, bankaların sistemden ayrılmasının önünde herhangi bir engel olmaması ve bilgilerin geleceğe dönük olmamasına ise riski azaltan unsurlar olarak yer verilmiştir. Neticede yap ılan muafiyet değerlendirmesinde, son kullanıcıya (kart hamili) ilişkin ciro ve adet/miktar verilerinin üyeler arasında paylaşımının görece risksiz olduğu, üye işyerlerine ilişkin miktar/adet/tutar ve ciro bazlı verilerin paylaşımının ise üç aylık bir geci kme ile riskinin azaltılacağı kanaatinden hareketle söz konusu bilgi paylaşımına 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasının uygun olacağına karar verilmiştir. (57) Mercedes -Benz Türk Yetkili Satıcıları ve Servisleri Derneği tarafından üye teşebbüslerin motorl u taşıt satışlarına ve satış sonrası hizmetlerine ilişkin bilgilerinin toplanmasına ve yayımlanmasına yönelik Kurul kararında24 ise, aylık araç satış adetlerinin bayi bazında model alt kırılımı olmaksızın binek, hafif ticari, otobüs ve kamyon kırılımları al tında paylaşılmasına menfi tespit belgesi vermiştir. Bununla birlikte satış sonrası hizmetlere ilişkin olarak Mekanik ve Kaporta gruplaması altında araç giriş sayısı ve araç girişi başına yedek parça satışına ilişkin verilerin bayi bazında paylaşılması na, içerdiği rekabeti kısıtlayıcı etkiler nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, yedek parça satışına ilişkin verilerin paylaşımına eşdeğer parça kullanımını sınırlayacak bir denetim mekanizması olarak ku llanılma riskinden ötürü bireysel muafiyet de tanınamayacağına, araç giriş sayısına ilişkin bilgi paylaşımına ise üçer aylık kümülatif olması ve alt kırılım içermemesi koşulu ile bireysel muafiyet tanınmasına karar verilmiştir. Kurul üç aylık dönemler iti barıyla kümülatif olarak her bir yetkili servisin araç giriş adedi bilgisinin paylaşılmasının, teşebbüslerin pazardaki konumlarını görmelerine ve ticari kararlarını daha rasyonel bir biçimde almalarına olanak sağlayacağı değerlendirmesinde bulunmuştur. 23 25.06.2014 tarih ve 14 -22/433 -196 sayılı Kurul kararı. 24 06.10.2015 tarihli ve 15 -37/582 -202 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 18/33 (58) Satış-miktar verilerinin bilgi paylaşımına konu olduğu Kurul kararlarından son olarak Türkiye Seramik Federasyonu (SERFED) kararında25 ise, stratejik bilgi kapsamında olan özellikle maliyet, satış, üretim ve kapasite verilerinin stratejik niteliğini azaltacak şekilde yeterince toplulaştırılmadan ve eskitilmeden paylaşılmasının rekabeti kısıtlayacağı, pazarın yapısı nedeniyle mal ve hizmetlerin alım ya da satım fiyatını oluşturan maliyetler ile alım satım miktarlarının kontrolüne ve piyasa dışında belirlenmesine yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır. G.6.3 19.11.2020 Tarih ve 20 -50/688 -302 Sayılı İMDER Kararı (59) Bu bölümde, İMDER in üyeleriyle paylaşılan ve/veya paylaşılması öngörülen raporlara menfi tespit verilmesi ya da muafiyet tanınması talebini içeren daha önc eki, 24.01.2020 tarihli başvurusunun değerlendirildiği, 19.11.2020 tarih ve 20 -50/688 -302 sayılı Kurul kararına değin ilmiştir. (60) Başvuru kapsamındaki raporlar, (i) yeni iş ve inşaat makinalarının satış adetleri, (ii) ikinci el iş ve inşaat makinalarının satış adetleri ve (iii) iş ve inşaat makinalarının kiralanma adetleri ile kiralamaya konu makine adetlerine ilişkin olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Yeni iş ve inşaat makinalarına ilişkin satış adedi bilgilerini derleyen ve İMDER üyeleriyle pay laşılmakta olan raporlar; Aylık Rapor, Üç Aylık Rapor, Yıllık Rapor, Yıllık Genel Toplam Raporu, Karşılaştırma Raporu, Aylık Karşılaştırma Raporu ve Açıklama Girilenler Raporu olmak üzere yedi rapordan oluşmaktadır. Bununla birlikte, yeni paylaşılması öngö rülen raporlar Yeni Aylık Rapor (V1), Yeni Aylık Rapor (V2) ve Yeni Üç Aylık Rapor başlıkları ile sunulmuş tur. (61) İkinci el iş ve inşaat makinalarına ilişkin satış adedi bilgilerini derleyen ve o dönem paylaşılmakta olan Raporlar; "Dönemlik Rapor", "Karşılaş tırma Raporu", "Dönemlik Karşılaştırma Raporu", "Açıklama Girilenler Raporu" ve "Sıfır Makine Karşılaştırması Raporu" olmak üzere beş adet rapordan oluşmaktadır. Bu raporlardan Dönemlik Rapor'un iki versiyonu bulunmaktadır. Dönemlik Rapor'un, yeni bir vers iyonunun (Yeni Dönemlik Rapor) İmderonline platformu üzerinden paylaşılması planlanmıştır. (62) İMDER tarafından paylaşılması öngörülen kiralamaya konu makinalara ilişkin kiralama adetlerini ve kiralamaya konu makine adedi bilgilerini derleyen raporlar, Dönemli k Kiralama Raporu (V1),Dönemlik Kiralama Raporu (V2) ve Yıllık Kiralama Raporu ndan oluşmaktadır. (63) Kurul kararında menfi tespit başvurusuna yönelik olarak, bazı raporların bölge seviyesinde teşebbüs bazlı satış miktarı verilerini bazı raporların ise il baz ında satış miktarı bilgisini içerdiği, aylık ve üç aylık raporda yer alması beklenen verilere kıyasla daha detaylı bilgi paylaşımlarının öngörüldüğü, her ne kadar teşebbüs temsilcisi tarafından iş ve inşaat makineleri pazarının istikrarlı yapı sergilemediğ i ve koordineli sonuç doğurmaya elverişli olmadığı ifade edilse de İMDER e üye olan teşebbüslerin pazarın %95 ini teşkil ettiği dikkate alındığında başvuruya yönelik daha detaylı bir inceleme yapılması gerektiği, İMDER tarafından paylaşılacak olan veriler arasında bireysel veri olarak kabul edilebilecek teşebbüs bazlı satış miktarı verisi bulunduğu, belirtilen sebeplerle teşebbüs bazında paylaşımı öngören bildirimle ilgili olarak genel hatları itibarıyla iş ve inşaat makinelerine dair bilgi paylaşımının, me nfi tespit kapsamında ele alınamayacağı değerlendirmesi yapılmıştır. (64) Kararda muafiyet değerlendirmesine ilişkin olarak ise, başvuru konusu raporların 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerini karşılamakla birlikte, (d) bendindeki koşulu karşılamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kurul kararında (d) bendi 25 20.08.2021 tarihli ve 20 -38/526 -234 sayılı Kurul kararı. 22-16/269-121 19/33 kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda, İMDER tarafından paylaşılacak olan aylık, üç aylık, dönemlik ve karşılaştırma raporlarının birbirlerini tamamlayıcı niteliği haiz olduğu, aylık r aporlarda yer verilmeyen verilere üç aylık raporlarda yer verildiği, üç aylık raporda yer verilmeyen verilere dönemlik raporlarda yer verildiği dolaysıyla üye teşebbüslerin yılın her zamanında birbirini denetleme imkân ve yetisine sahip olacağının anlaşıld ığı, bu nedenle pazar her ne kadar dinamik ve karmaşık yapıya sahip olsa da paylaşılacak veriler aracılığıyla pazarın şeffaflık seviyesinin artarak teşebbüsler arası koordinasyon sonucuna yol açabileceği, bu hususların yanında, raporların teşebbüs bazlı ve ri paylaşımını öngörmesi, veri paylaşım sıklığı, paylaşılacak verilerin sınırlarının ve hangi amaçla toplandığının net olmaması, paylaşılacak verilerin gerçek anlamda kamuya açık veri nitelendirilmesinin mümkün olmaması, verilerin bağımsız bir araştırma şi rketi tarafından değil de dernek çalışanları tarafından derlenecek olması nedenleriyle rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırladığına hükmedilmiştir. G.6.4. Menfi Tespit Değerlendirmesi (65) 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi ; İlgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin başvurusu üzerine Kurul, elinde bulunan bilgiler çerçevesinde bir anlaşmanın, kararın, eylemin veya birleşme ve devralmanın bu Kanun un 4, 6 ve 7 nci maddelerine aykırı olmadığını gösteren bir me nfi tespit belgesi verebilir. hükmünü amirdir. Bu çerçevede başvuru konusu işlemin niteliksel olarak bir teşebbüs birliği tarafından uygulanmak istenen bilgi değişimi niteliğinde olması ve dolayısıyla Kanun un 6 ve 7. maddeleri kapsamında olmaması itibarı yla, başvuru konusu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde yasaklanan rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte bir teşebbüs birliği kararı olup olmadığının tespit edilmesi gerekm ektedir. (66) Kılavuzun 56. ve 57. paragraflarında bilgi değişiminin, doğası gereği rekabetin kısıtlanmasına yol açıp açmayacağının değerlendirilmesi gerektiği ifade edilerek geleceğe yönelik planlara ilişkin fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi bilgi değişi mlerinin amaç yönünden rekabeti kısıtlama ihtimalinin, mevcut verilerin değişimine kıyasla daha fazla olduğu ve bu verilerin genellikle fiyat ya da miktar tespiti amacı taşıdığı belirtilmektedir. (67) Başvuruya konu işlem ile sektör açısından öngörülebilirlik sağlamak ve kamu otoritelerine gerekli bilgileri sunmak amaçlanmakta ve bu amaç doğrultusunda İMDER üyelerinin iş ve inşaat makinelerine ilişkin satış ve kiralama adetlerinin derlenerek İmderonline platformu üzerinden paylaşılması planlanmaktadır. Paylaşıl ması öngörülen raporlara dair verilerin toparlanması ve yayımlanması süreci İMDER üyesi teşebbüslerden bağımsız üçüncü taraf bir teşebbüs olan AMATİS aracılığıyla gerçekleştirilecektir. Söz konusu süreçte İMDER yetkilileri, uygulamaya gönüllü olarak katılı m sağlayan üyelerini verilerin giriş tarihleri hakkında bilgilendirecektir. Veri girişleri için belirtilen tarih aralığında gönüllü üyeler, kullanıcı bilgileri ile giriş yaparak veri girişlerini gerçekleştirecektir. İMDER yetkilileri üyeleri tarafından gir ilen bireysel verileri göremeyecek, sadece sisteme aktarma işlemini yapacak ancak sistemin yönetilmesi ve raporların açıklanması süreci üçüncü bir firma tarafından yürütülecektir. (68) Başvuru kapsamında paylaşılacak bilgiler ise, aylık satış adedi verilerinin ülke çapında bireysel veri içermeyecek şekilde paylaşılacağı Aylık Rapor, yıllık satış adedi verilerinin teşebbüs verisi içermeyecek şekilde, il bazında ve üç ay eskitilerek 22-16/269-121 20/33 paylaşılacağı Yıllık Rapor -I, son olarak yıllık kiralama adedi verilerinin uzun/kı sa dönem ayrımına göre ülke çapında teşebbüs verisi içermeyecek şekilde ve üç ay eskitilerek paylaşılacağı Yıllık Rapor -II den oluşmaktadır. (69) Kılavuz ve geçmiş tarihli Kurul kararları kapsamında toplulaştırılmış verilerin teşebbüs bazında bilgilerin anlaşıl madığı veriler olduğu ve geçmişe yönelik (kararlar doğrultusunda iki üç ay arası) bilgi değişiminin stratejik veri paylaşımı özelliğini taşımadığı değerlendirilmektedir. Ancak Kılavuz da yoğunlaşmanın yüksek olduğu pazarlarda bu durumda bile rekabetin kısı tlanması etkisinin oluşabileceği açıklaması yer almaktadır . Bu nedenle öncelikle ilgili pazarlardaki yoğunlaşmaya ilişkin değerlendirme yapıl mıştır . Tablo -11: 2017 -2019 Yıllarında En Büyük 10 Teşebbüsün Satış Miktarı Bazında Pazar Payları Teşebbüs 2017 2018 2019 HMK ( ..) ( ..) ( ..) WACKER ( ..) ( ..) ( ..) BORUSAN ( ..) ( ..) ( ..) SIF ( ..) ( ..) ( ..) ENKA ( ..) ( ..) ( ..) SANKO ( ..) ( ..) ( ..) ASCENDUM ( ..) ( ..) ( ..) TEMSA ( ..) ( ..) ( ..) MAATS ( ..) ( ..) ( ..) TÜRK TRAKTÖR ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM26 ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Bildirim Formu ve Ekleri (70) Tablo 1 1 den 2019 yılında en yüksek pazar payına sahip teşebbüsün pazar payı %( ..) , pazarın CR4 değerinin ise ( ..) olduğu; CR4 değerinin 2018 yılında ( ..) , 2017 yılında ise ( ..) olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, pazar paylarının dalgalı bir seyir izlediği ve en yüksek pazar payına sahip teşebbüslerin yıllar içerisinde değişebildiği görülmektedir. Pazarın Herfindahl -Hirschman Endeksi (HHI) değerine bakıldığında da bu değerin 2 019 yılında yaklaşık 1250 seviyelerinde olduğu görülmektedir. Söz konusu HHI değerinin dar oligopol olmayan bir pazar yapısına işaret ettiği söylenebilecektir. (71) Diğer yandan iş ve inşaat makinelerine yönelik kiralama adedi bazında ise pazar tahmini bulunma maktadır. İMDER, mevcut durumda beş teşebbüsün kiralama hizmeti verdiğini belirtmiştir. Öte yandan, pazarda iş ve inşaat makineleri üreticileri ve distribütörleri haricinde, finansal kiralama şirketleri de faaliyet göstermektedir. Mevcut üretici ve distrib ütörlerin de kiralama hizmeti vermesinin önünde bir engel bulunmamaktadır. Anılan hususlar göz önünde bulundurulduğunda, kiralama pazarının da dar oligopol olmayan bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. (72) Pazarın yoğunlaşma derecesinin yanında, pazarın şeffaflı ğı, karmaşıklığı, istikrarlı olup olmadığı ve pazardaki firmaların benzerliği (simetri) hakkında da değerlendirme yapılmıştır. Bilgi değişimi, pazardaki şeffaflığı artırmak, pazarın karmaşıklığını ve asimetriyi azaltmak, pazarı istikrarlı hale getirmek gib i yollarla işbirlikçi sonucu kolaylaştırabilir. Bu kapsamda, öncelikle iş ve inşaat makinelerine ilişkin verilerin paylaşıldığı herhangi bir piyasa araştırması bulunmadığını belirtmek gerekmektedir. Bu yönüyle pazardaki şeffaflığın sınırlı olduğu söylenebi lecektir. Başvuruda ayrıca, iş ve inşaat makineleri sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin fiyat listeleri değişikliği uygulamalarının birbirlerinden farklılaştığı, bu hususun da teşebbüsler arasındaki 26 En büyük 10 teşebbüse ait pazar paylarının toplamından oluşmaktadır. 22-16/269-121 21/33 fiyatlama stratejilerinin büyük oranda birbirinden farklılaştığına işaret ettiği, dolayısıyla pazarda ortak fiyat değişim tarihinden kaynaklanabilecek şeffaflık riski bulunmadığı ifade edilmiştir . (73) Başvuruda pazarın karmaşıklığına ilişkin olarak, iş ve inşaat makinelerinin marka, model ve ataşmanın yanı s ıra taşıdığı yük ve kullanım alanına göre de alt kırılımlara ayrılabildiği, her bir alt kırılımda da sınıf, tür/tonaj ayrımının olduğu, pazarda özellikle yedek parça ürünleri arasındaki geçişkenliğin yoğun ve marka içi rekabetin oldukça yüksek olduğu, süre kli olarak yeni distribütörlerin pazara girebildiği ve ithalat baskısının yüksek olduğu, üretici, distribütör, yedek parça dağıtımı, kiralama ve servis hizmetleri olmak üzere her kademede faaliyet gösterebilen teşebbüslerin bulunduğu, ayrıca pazarda yalnız ca finansal ve operasyonel kiralama yapılabilen teşebbüslerin de bulunduğu, anılan hususlar nedeniyle pazarın oldukça karmaşık bir yapı sergilediği belirtilmektedir. Ayrıca, İMDER yetkilileri ile yapılan görüşmede, iş ve inşaat makinelerinde kullanılan ata şmanlar sayesinde ürünün özelliğinin değişebildiği, taşınan yük, kapasite, kullanım amaçlarına göre de iş ve inşaat makinelerinin kullanım alanlarının değişebildiği, dolayısıyla makinelerde kullanılan ataşmanlara göre makinaların kullanım alanlarının farkl ılaşabildiği ifade edilmiştir. Bu hususun da pazarı daha karmaşık hale getirdiği anlaşılmaktadır. (74) Tablo -11 den teşebbüslerin pazar payları nın istikrarlı bir seyir izlemediği anlaşılmaktadır. Pazarın talep tarafına bakıldığında ise, iş ve inşaat makineleri nin ana müşteri grubunun, müteahhitler ve kamu kurumları olduğu, pazarın büyük projelerin etrafında şekillendiği, inşaat ve madencilik sektörünün pazarın talep kısmında dalgalanmalara sebep olduğu ve ürün teknolojisinin sürekli olarak yenilendiği göz önünd e bulundurulduğunda pazardaki talebin belirsiz bir yapıda olduğunu söylemek mümkündür. Anılan hususlar ve pazara son üç yılda beş teşebbüsün girdiği dikkate alındığında pazarın istikarsız bir yapı arz ettiği anlaşılmaktadır. (75) Başvuruda, pazarda faaliyet gö steren firmaların fiyat değişikliği tarihlerinin ve maliyet yapılarının birbirinden oldukça farklılaştığı, bu hususlara ilişkin teşebbüslerin stratejilerinin de farklı faktörlere göre belirlendiği ifade edilmektedir. Dolayısıyla, firmaların benzer olmadığı ve pazarın simetrik pazar özelliği taşımadığı belirtilmektedir. (76) İş ve inşaat makineleri sektörünün neredeyse tüm ana oyuncuları Türkiye de faaliyet gösterdiğinden, ürünlerin kullanım ömürleri uzun vadeli ve alıcılar tarafında değiştirme sıklığı düşük oldu ğundan teşebbüsler arası rekabet oldukça yüksektir. Yalnızca imalat alanında değil satış sonrası hizmetler alanında da firmalar birbiriyle rekabet halindedir. İş ve inşaat makineleri endüstrisi sermaye ağırlıklı bir sektör olduğundan pazara giriş tehdidi d üşüktür. Bu pazara girmek isteyen firmaların yapacakları yatırım miktarlarına karşın yatırımın geri dönüş süresi sektörün doygunluk seviyesine ulaşmasından dolayı oldukça uzundur. Sektörde marka bilinirliği ve marka güveni önemli olduğundan, yeni marka ola rak sektöre girebilmek uzun zaman ve yüksek maliyetlere mal olmaktadır. Yeni ve küçük firmalar bu sektöre üretim yerine yalnızca ticaret yapmak için bile girecek olsa, bu sektörde yer edinmek oldukça zaman ve güven gerektirmektedir27. (77) Bununla birlikte, başvuruda 2019 yılında pazar büyüklüğü olarak Avrupa da 7. dünyada 11. sırada yer alan Türk iş ve inşaat makineleri sektörünün ihracatını 2018 yılına göre %11,4 oranında artırarak Çin ve Hindistan dan sonra en hızlı büyüme oranına sahip ülke konumuna geldiği, pazarın büyüme göstermesinin yatırımcıları 27 İnşaat ve Madencilik ve Makine Sektörleri Etkileşimi Raporu, Mayıs 2021 22-16/269-121 22/33 teşvik eder nitelikte olduğu ve bu itibarla pazarın yeni girişlere açık olduğu ifade edilmektedir. Bunun yanında, sektöre girişte yasal bir engelin olmadığı, satış sonrası hizmetlere ilişkin de yükümlülükler geti ren bir yönetmeliğin bulunmadığı ifade edilmiş, pazarda faaliyet göstermek isteyen teşebbüslerin belirli maliyetlere katlanmaları gerekse de, bu maliyetlerin pazara giriş engeli yaratacak boyutlara varmadığı belirtilmiş ve son üç yılda beş teşebbüsün pazar a giriş yaptığı vurgulanmıştır. (78) Bilgi değişimine yönelik olarak menfi tespit -muafiyet analizine geçildiğinde ise öncelikle bilgi değişimine konu unsurlar arasında bir ayrıma gidilmesi gerekmektedir. Zira bilgi değişimine konu unsurlardan aylık satış adedi verileri görece rekabetçi açıdan daha riskli olarak değerlendirilebilecek iken dönemlik üç ay eskitmeli olarak paylaşılacak yıllık satış ve kiralama adedi verileri potansiyel olarak daha az riskli alanlar oluşturmaktadır. Bununla birlikte, yıllık satış ade di verisinin il bazında paylaşılacak olması teorik olarak koordinasyona ilişkin risk barındırmaktadır. Bununla beraber sektörün yüksek heterojen yapısı nedeniyle rekabeti sınırlayıcı anlaşma ihtimalinin düşüklüğü ve sektörde daha önce bir kartel yapılanmas ı tespit edilmemiş olması da koordinasyon ihtimalini düşürmektedir. (79) Kılavuzda stratejik bilgilerin, verilerin toplulaştırılmış , geçmişe yönelik ve üçüncü taraflarca işleniyor olması hallerinde rekabeti sınırlayıcı stratejik bilgi olma niteliğini kaybedece ği ifade edilmektedir. Öte yandan, Kurul ve Komisyon dar oligopol olmayan pazarlarda beş katılımcının üzerinde bilgi paylaşımını toplulaştırılmış olarak kabul etmektedir. FTC Rehberine bakıldığında ise en az beş katılımcı verisi olduğu ve hiçbir teşebbüsün verisinin toplam veri içerisindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmadığı halde verilerin toplulaştırılmış olacağı ifade edilmektedir. Başvuruda Aylık Rapor kapsamındaki veri seti açısından en az beş teşebbüsün verisi toplanmadıkça ve hiçbir teşebbüsün veri sinin toplam veri içerisindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmadığı halde verinin paylaşılmayacağı ifade edilmektedir. (80) Paylaşılacak verilerin güncelliği dikkate alınırken bilgilerin stratejik niteliğini kaybetmesi için FTC Rehberinde öngörülen sürenin 3 a y, geçmiş Kurul kararlarında ise 2 -3 ay olduğu görülmekte iken Komisyon un yaşı 1 yılın altında olan verinin güncel sayılabileceği ifadesi dikkat çekmektedir. Başvuru konusu teşebbüs birliği kararında Aylık Raporda verilerin biten ayın sonunda paylaşılacağ ı belirtilirken yıllık satış ve kiralama adetlerinin paylaşılacağı raporlarda verilerin 3 ay eskitilmeden üyelerle paylaşılmayacağı belirtilmektedir. Bu bilgilerden, aylık olarak paylaşılacak satış adedi verilerinin rekabeti sınırlayıcı stratejik bilgi olm a niteliğini kaybedecek kadar eskitilmesinin planlanmadığı kanaatine varılmıştır. (81) Kılavuz da rekabete duyarlı (stratejik) verilere ilişkin aşağıda yer verilen tespitlerin yer aldığı bölümde, bu veriler arasında satış miktarlarına da yer verilmiştir28: Pazardaki belirsizliği azaltan stratejik verilerin rakipler arasında değişiminin 4. madde kapsamına girmesi, başka türlü bilgilerin değişimine kıyasla daha muhtemeldir. Stratejik verilerin paylaşılması, tarafların rekabetçi güdülerinin azaltılması suretiyle r ekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurabilir. Fiyata, miktara, müşterilere, maliyetlere, cirolara, satışlara , alımlara, kapasiteye, ürün niteliklerine, pazarlama planlarına, risklere, yatırımlara, teknolojilere, AR -GE programlarına ilişkin ve benzeri bilgilerin rekabete duyarlı olduğu kabul edilir. Genel olarak, fiyat ve miktara ilişkin bilgiler, stratejik niteliği en yüksek bilgilerdir. Bunları, maliyetlere ve talebe ilişkin bilgiler takip eder. Bununla birlikte, örneğin, teşebbüsler AR -GE üzerinden rekabet edi yor ise, teknolojik 28 Kılavuz Para. 67. 22-16/269-121 23/33 veriler, rekabet açısından stratejik niteliği en yüksek bilgi niteliği taşıyabilecektir. Ayrıca, verilerin stratejik açıdan önemi, bilgi değişiminin sıklığı ve pazarı kapsama derecesi ile verilerin toplulaştırılmış olup olmadığı ve günc elliği gibi faktörlere de bağlıdır. (82) Aylık Rapor kapsamında paylaşılacak veriler özelinde, Kurulun 20.08.2021 tarih ve 20-38/526 -234 sayılı SERFED kararında yer verilen hususlara paralel şekilde, yayımlanacak konsolide verilerin en az beş teşebbüsün katılı mının sağlandığı ve teşebbüslerden hiçbirinin verisinin konsolide veri içerisindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmadığı veriler olarak paylaşılacağı bildirilmektedir. (83) Kılavuz un 69. paragrafında ise bireysel ve toplulaştırılmış veri ile ilgili olarak; Herhangi bir teşebbüsün bireysel verilerinin tespitini yeterince güçleştirecek şekilde toplulaştırılmış verilerin değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkilere neden olma olasılığı, teşebbüs bazındaki verilerin değişimine kıyasla çok daha düşüktür. Satış, kap asite verileri ya da girdi ve bileşen maliyetleri gibi verilerin bir meslek birliği ya da pazar araştırma şirketi tarafından toplanması ve toplulaştırılmış halde yayınlanması, sektörün ekonomik durumuna ışık tutacağından, tedarikçilerin ve müşterilerin yar arına olabilir. Verilerin bu şekilde toplanması ve yayınlanması, pazardaki teşebbüslerin bilgiye dayalı tercihler yaparak, stratejilerini pazar koşullarına etkin bir şekilde uyarlamalarını sağlar. Genel olarak, yoğunlaşmış bir oligopol söz konusu değilse, toplulaştırılmış verilerin değişiminin rekabeti kısıtlayıcı etkilere yol açma olasılığı düşüktür. Teşebbüs bazındaki verilerin değişimi ise bir yandan teşebbüslerin, pazar konusunda ortak bir anlayışa varmalarını kolaylaştırırken öte yandan tarafların anlaşmadan sapan ya da pazara yeni giren teşebbüsleri hedef almalarını sağlayarak uygun cezalandırma stratejileri geliştirmelerini mümkün kılabilmektedir. Bununla birlikte, bazı pazarlarda toplulaştırılmış verilerin değişiminin de rekabeti bozucu etkiler doğur abileceği hususu göz ardı edilmemelidir. Örneğin, yoğunlaşmış ve istikrarlı bir oligopoldeki teşebbüsler arasında toplulaştırılmış verilerin değişimi, pazardaki fiyatların belirli bir seviyenin altında oluştuğunu gösteriyorsa, teşebbüsler anlaşma tarafları ndan birinin anlaşmadan saptığı sonucuna varabilir ve misilleme yoluna gidebilirler. Başka bir deyişle, rekabeti bozucu anlaşmanın istikrarlı biçimde sürdürülebilmesi için, teşebbüslerin kimin anlaşmadan saptığını bilmeleri gerekmemekte; birinin anlaşmad an saptığını bilmeleri yeterli olmaktadır. ifadelerine yer verilmektedir . (84) Bu çerçevede, Aylık Rapor kapsamındaki veriler değerlendirildiğinde, her ne kadar teşebbüs bazında bilgilerin yer almadığı, verilerin en az beş teşebbüsün katıldığı ve hiçbirinin konsolide veriler içindeki ağırlığının %25 in üzerinde olmayacak şekilde ve toplulaştırılmış şekilde ülke çapında paylaşılacağı bilinse de, aynı zamanda iş ve inşaat makineleri pazarının karmaşık, istikrarsız, dar oligopol olmayan bir yapı arz ettiği söyle nebilecekse de satış adedi verilerinin yeterince eskitilmeden biten ayın sonunda paylaşılmasının verilerin paylaşım sıklığı ve yaşı itibarıyla yeterince eskitilmediği göz önünde bulundurulduğunda teorik olarak stratejik olma niteliğini kaybetmeyeceği, dola yısıyla rekabetçi endişelerin ortaya çıkmasına neden olabileceği, bu yönüyle söz konusu rapor kapsamında paylaşılacak bilgilerin 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesi alabilecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 22-16/269-121 24/33 (85) Yıllık R apor-I kapsamında paylaşılacak veriler değerlendirildiğinde ise, pazarın yapısı da göz önüne alındığında raporun teşebbüs bazında veri içermeyecek şekilde yıllık bazda ve üç ay eskitilerek hazırlanacak olmasının verilerin stratejik niteliğini azalttığı söylenebilecektir. Bununla birlikte, Aylık Rapor da geçerli olan raporlamanın en az beş teşebbüsün katılması ve katılımcıların hiçbirinin ağırlığının %25 in üzerinde olmayacak şekilde paylaşılabilme şartı Yıllık Rapor -I için söz konusu değildir. Ayrıca, İMDER e üye olan teşebbüsler pazarın yaklaşık %95 ini oluşturmaktadır. Anılan bu iki husus dikkate alındığında, il bazında satış adedi bilgilerinin paylaşılacak olmasının teşebbüslerin il bazında koordinasyonuna teorik olarak yol açma ihtimali bulunduğu ve bu n edenle daha detaylı bir inceleme yapılması gerektiği, dolayısıyla söz konusu rapor kapsamındaki bilgi paylaşımının menfi tespit kapsamında ele alınamayacağı kanaatine varılmıştır. (86) Kiralama adedi verilerinin paylaşılacağı Yıllık Rapor -II de de aynı şekilde geçmiş yıla ait veriler üç ay eskitilerek paylaşılacaktır. Yıllık Rapor -I den farklı olarak veriler il bazında değil, Türkiye çapında toplulaştırılarak ve uzun dönem kiralanma adetleri ile kısa dönem kiralanma adetleri şeklinde fazladan bir alt kırılıma y er verilerek paylaşılacaktır. Bu noktada daha önce bahsi geçtiği üzere pazarda iş ve inşaat makinelerinin kiralanması alanında faaliyet gösteren finansal kiralama şirketlerinin bulunduğu da vurgulanmalıdır. Yıllık Rapor -II kapsamındaki veriler ise finansal kiralama şirketlerinin kiralama adedi verilerini içermeyecektir. Kiralama adedi verilerine ilişkin bu hususun pazarda işbirlikçi sonuçlara ulaşılma riskini daha da azaltacağı değerlendirilmektedir. Öte yandan, pazarın istikrarsız, karmaşık ve dar oligopo l olmayan yapısı, sektöre yönelik daha önce yürütülmüş soruşturma bulunmaması ve verilerin üçüncü taraf bağımsız bir firma olan AMATİS aracılığıyla toplanacak olması birlikte değerlendirildiğinde, üç ay eskitilerek ve Türkiye çapında paylaşılacak verilerin stratejik olma niteliğini kaybedeceği değerlendirilmektedir. Bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde , bildirime konu Yıllık Rapor -II nin 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi alabilecek nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. (87) Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I de yer alacak verilerin paylaşımına ilişkin bireysel muafiyet analizine aşağıda yer verilmiştir. G.6.5. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (88) 4054 sayılı Kanun un 5.maddesi, madde ile öngörülen ve kümülatif nitelik taşıyan dört koşulun sağlanması durumunda teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verilebileceğini düzenlemektedir. Bu koşullar 5. maddenin birinci fıkrasında: - Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, - Tüketicinin bundan yarar sağlaması, - İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, - Rekabetin (a) ve (b) b entlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması olarak sayılmış olup muafiyet tanınabilmesi için tüm şartların aynı anda sağlanması gerekmektedir. 22-16/269-121 25/33 (89) Bu bölümde, yukarıda menfi tespit kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılan iş ve inşaat makinalarına ilişkin satış adetlerinin derlenerek İmderonline platformu üzerinden paylaşılacağı Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I in, 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde sayılan bu koşulları sağlayıp sağlamadığı başlıklar altında incelenmi ştir. (a) Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması (90) Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan bu ilk olumlu koşulun sağlanıp sağlanmadığının tespiti ve hangi hallerin etkinlik kazanımı sağladığı somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmektedir. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması hallerinde bu koşulun sağlandığı kabul edilmektedir. Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz un (Muafiyet Kılavuzu) 36. paragrafında da, daha iyi üretim planlaması yapabilme, stok tutma maliyetler ini azaltma ve daha yüksek kapasite kullanım oranlarına erişimin, maliyetlerin azalması yönünde etkinlik doğurabileceği ifade edilmektedir. (91) Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I de paylaşılması öngörülen bilgiler ile öncelikle teşebbüslerin pazarın büyüklüğü, bu p azardaki konumları gibi hususlarda bilgi sahibi olmasının sağlanacağı, bu şekilde teşebbüslerin, pazarda kendilerini daha doğru konumlandırabileceği ve daha rasyonel kararlar alabilecekleri ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra, ham madde planlaması için sağlı klı pazar öngörüsüne sahip olunacağı, temin süreleri uzun olan ithal ürünler için doğru öngörü ile planlamalar yapılabileceği, inşaat sektöründe makine yokluğundan dolayı projelerde yaşanabilecek aksamaların ve yatırım kayıplarının önüne geçileceği, pazard aki büyüme fırsatlarının tespit edilebileceği ve sağlıklı Ar -Ge yatırımı yapılmasının sağlanacağı belirtilmiştir. Neticede, teşebbüslerin pazardaki arz ve talep düzeyine yönelik olarak bilgi sahibi olacakları, bu çerçevede üretim, satış ve dağıtım planlama larını iyileştirerek etkinlik kazanımları sağlayabilecekleri hususu dile getirilmiştir. (92) Paylaşılacak bilgilerin aynı zamanda yedek parça talebine ilişkin de öngörü sağlayacağı ve satış sonrası hizmetlerde ürün bulunurluğuna hizmet edeceği, böylece son kul lanıcının aldığı ürün ve servisle ilgili bir gecikme ve eksiklik yaşanmasının önüne geçileceği belirtilmektedir. (93) İMDER tarafından yapılan açıklamalarda, Aylık Rapor da paylaşılacak bilgilerin ay bazında paylaşılmasının pazarın yapısına özgün niteliklerden ileri geldiği belirtilmektedir. İş ve inşaat makinelerinin kullanıldığı sektörlerde ihale usulünün yaygın olması nedeniyle talebin yapısının ve teşebbüslerin satış adedi verisinin sürekli bir biçimde değişiklik gösterdiği, makine ve yedek parça üreticileri nin ham madde ve üretim planlamalarının 6 ay ila 1 yıllık bir ön hazırlık aşaması gerektirdiği, söz konusu hazırlık aşaması için talebin doğru analiz edilmesinin gerekli olduğu, ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin ürünleri teslim etme sürelerini n birbirinden farklı olduğu, ithalatçılar için teslimat süresinin ürünün ithal edildiği ülkeye göre 1 -2 aylık eklemeler gerektirebildiği, bu sürelerin yerli üreticiler için ise stok durumuna bağlı olarak 1 -2 hafta alabildiği, küresel çaplı tedarik sorunlar ı da göz önüne alındığında sağlıklı stok yönetimi yapabilmek için doğru öngörü ve planlamaların sektöre ilişkin verilerin kısa aralıklar ile analiz edilmesine bağlı olduğu, sadece distribütörlerin değil yerli üreticilerin de makinelerin önemli bileşenlerin i ithal ettiği göz önünde bulundurulduğunda raporlamanın daha uzun süreleri kapsaması halinde sipariş, 22-16/269-121 26/33 sevkiyat ve üretim gibi süreçlerde alınması gereken aksiyonların gecikeceği ve talepte yaşanacak bir artışa etkin bir şekilde cevap verebilme imkânının o rtadan kalkacağı ifade edilmektedir. Buna örnek olarak, Mart ayında 100 adet satılan paletli ekskavatörün, Nisan ayında 300 adede çıktığı, Mayıs ayında da 340 adede çıktığı, dolayısıyla artışın süreklilik arz ettiği gözlemlenebilirse, Ağustos -Eylül ayındak i ithalat ve üretim süreçlerinin talepteki artış doğrultusunda planlanabileceği verilmektedir. Sektöre ilişkin verilerin yokluğunda ise belirli bir tonaj ve nitelikteki makine talebini öngöremeyen teşebbüslerin, başta talepte yaşanabilecek değişikliklere g öre kendilerini adapte etme, bunun yanı sıra pazarın rekabetçi yapısını sürdürme olanağı bulamayacağı ifade edilmektedir. (94) Pazardaki adetsel hareketlerin aylık olarak izlenmesi sonucunda, teşebbüslerin pazarın geneli veya spesifik olarak belli ürünlere ola n talebin hangi ivmede arttığı veya azaldığını dönemsel olarak takip edebilmeleri ve buna göre talep planlamasını en doğru şekilde yapılabilmelerinin mümkün olacağı, söz konusu paylaşımların, özellikle stok siparişlerinin aylık olarak girildiği sistemlerde , stok yönetiminin doğru şekilde yapılması ve atıl stoklardan kaynaklanabilecek maliyetlerin bertaraf edilerek, müşteri taleplerinin etkin bir şekilde karşılanmasının sağlanmasına hizmet edeceği belirtilmektedir. Bu kapsamda stok yönetimindeki etkinliğin y alnızca miktar açısından değil, müşterilerin taleplerindeki trendin takibi ile pazarın ihtiyaçlarına uygun model dağılımının doğru sağlanmasına da imkân tanıyacağı ifade edilmektedir. Bu şekilde aylık raporların analizi sonucunda, müşterilerin taleplerine uygun makine bulunurluğunun en etkin ve hızlı şekilde sağlanmasının mümkün olabileceği vurgulanmaktadır. (95) Başvuruda, iş makinesi üretici ve ithalatçılarının yanı sıra bileşen tedarikçileri için de geçmişe yönelik aylık satış adetlerinin paylaşılmasının, pa zar hareketleri ve talebin ne şekilde yoğunlaştığının takibi açısından önem arz ettiği, bu doğrultuda talebe göre şekillenen aksiyonların alındığı, pandemi ve ekonomik şartların olumsuz etkilendiği bu dönemde verilerin paylaşımının da sonlanması sonucunda, üretim ve tedarik planlama çalışmalarının olumsuz şekilde etkilendiği ifade edilmiştir. (96) Ayrıca, lastik gibi bağımsız yedek parça üreticileri ve ithalatçıları için de bilgilerin, üretim ve sipariş planlamaları açısından önem arz ettiği belirtilmektedir. L astiklerin makine özelliklerine göre değişmesi nedeniyle, aylık olarak ve makine alt kırılımı ile satış adetlerinin takibinin, talebin doğru karşılanması ve yeni bir ürüne ilişkin lastik üretiminin gerekli olup olmadığı vb. hususlarda değerlendirme yapılma sına imkân tanıyacağı, örneğin, pazara yeni bir teleskopik yükleyici lastiğinin sunulması durumunda, üretimin etkin planlanması adına satış adedi bilgilerinin takibinin önem arz ettiği ifade edilmektedir. Hâlihazırda bu bilgilerin eksikliği nedeniyle lasti k üreticilerinin üretim planlamalarında zorlandığı belirtilmiştir. (97) Sonuç olarak iş ve inşaat makinalarının pazar yapısına özgü nitelikler sebebiyle bu makinelerin kullanıldığı sektörlerde talebin yapısı ve teşebbüslerin satış adedi verilerinin sürekli bir biçimde aydan aya değişiklik gösterdiği, satış adedi verilerinin aylık dönemlerde derlenmesinin en temel sebebinin, talebin etkin bir şekilde karşılanması olduğu ve pazarın yapısı uyarınca, sözü edilen etkinliklerin ancak pazardaki değişikliklerin en azınd an birer aylık dönemlerle takip edilmesi durumunda sağlanabileceği belirtilmektedir. (98) Yıllık Rapor -I de yer alan il bazındaki bilgiler sayesinde ise, satış gerçekleştirilen ildeki potansiyel değerlendirilerek, yeni bölge, şube, bayi, satış sonrası hizmetle r müdürlüklerinin açılması, mevcut yapılanmada istihdamın sağlanması ya da 22-16/269-121 27/33 güçlendirilmesi şeklinde aksiyonlar alınabileceği belirtilmektedir. İllere göre talep analizi yapılarak ihtiyacın olduğu bölgelere makine, yedek parça, servis sevkiyatı ve planlamas ı ile uygun envanter hazırlığının daha sağlıklı yapılabileceği, böylece son kullanıcının aldığı ürün ve servisle ilgili bir gecikme ve eksiklik yaşamaması ve dolayısıyla hizmet kalitesinin artmasının sağlanacağı ifade edilmektedir. Örneğin, Aydın ilinde ar tan yüksek tonajlı ekskavatör talebinin, bu tonajdaki makinelerin ve yedek parçaların İzmir de konumlandırılması ve satış sonrası ağının güçlendirilmesi açısından yol gösterici olacağı, teşebbüslerin bu bölgede satış sonrası hizmetlerini artırma yönündeki güdülerinin artacağı dile getirilmektedir. (99) Bilgilerin teşebbüslerin yatırım kararları kapsamında doğru fizibilite çalışmaları yapabilmelerine imkân tanınması adına da önem arz ettiği belirtilmektedir. Bu kapsamda örneğin, Bilecik Isparta hattı üzerinde 28 ton üstü lastikli yükleyici talebinin yüksek olduğu görüldüğünde, lojistik avantajları da göz önünde bulundurularak makine veya tamamlayıcı bileşenlerin imalatı veya montajının Ankara gibi yakın illerde planlanabileceği belirtilmektedir. (100) Ayrıca, bölgedeki talebin tespit edilebilmesiyle bölgesel yatırımların daha etkin yapılmasına imkân sağlanacağı, mevcut bir yapının büyütülmesi ya da yeni bir yapı kurulması için gereken yatırımın, firmaların ihtiyaç ve standartları açısından değişkenlik gösterebildiği, bu kapsamda yatırımların en az ( ..) TL civarında olduğu, teşebbüslerin kendi standartları, bölgesel özellikler ve arsa maliyetleri doğrultusunda söz konusu tutarların ( ..) TL ile ( ..) TL arasına yükselebildiği, tesislerin kurulumun ise 6 -12 aylık bir süre arasında gerçekleştirilebildiği belirtilmiştir. Bahse konu yatırımların boyutu dikkate alındığında, il bazındaki raporlamaların teşebbüslerin bütçelerinin etkin kullanımı açısından büyük öneme haiz olduğu vurgulanmıştır. (101) Ayrıca, bölgesel ürün talebinin v e talep trendinin analiz edilebilmesinin, bölgesel pazarlama aksiyonlarının planlanabilmesine imkân sağlayacağı ve bölgesel bazda rekabeti artırıcı pazarlama faaliyetlerinin daha etkin şekilde planlanabilmesinin (fuarlar, müşteri aktiviteleri, demo aktivit eleri, yerel basın reklamları gibi) sağlanacağı ve yalnızca satış değil satış sonrası faaliyetlerde de rekabeti artırıcı kampanya vb. faaliyetlerin planlanabilmesinin mümkün olacağı belirtilmektedir. (102) Ayrıca, teşebbüslerin, hangi illerde ne tür makinalara y önelik ihtiyaçların daha fazla olduğuna ilişkin olarak da veriye sahip olacakları ve bu doğrultuda pazarlama aktivitelerini o bölgelerde geliştirme imkânına haiz olacakları ve bu şekilde talebin daha yüksek olduğu pazarlarda fiyat rekabeti sağlanabileceği ifade edilmektedir. (103) Diğer yandan, İMDER tarafından daha önce yayımlanmakta olan raporlar doğrultusunda, makine üreticilerinin Ar -Ge merkezi ve üretim tesisi yatırımlarını daha etkin şekilde yapabildiği, bu kapsamda tesislerin konumları ve kapasitelerine il işkin değerlendirmelerde piyasadaki talebin analizine imkân tanıyan bu raporların büyük öneme sahip olduğu ifade edilmektedir. ( ..) . (104) Kılavuz da, kıyaslamalar sonucu planlamaların daha iyi yapılması ile maliyet tasarrufu sağlanması, üretimin talebin yüksek olduğu piyasalara ya da düşük maliyetli teşebbüslere kayması, kaynak dağılımının düzelmesi ve potansiyel rakiplerin pazara girişteki risklerinin düşürülmesi, kamuya açık bilgiler ile tüketicinin araştırma maliyetlerinin azalması gibi unsurlar bilgi değişi min etkinlik kazanımı ortaya çıkaracağı alanlar olarak sayılmaktadır. Kurulun FKB kararında29, teşebbüslerin pazarda kendilerini daha doğru konumlandırması ve piyasa araştırma maliyetlerinin azalması 29 15.02.2018 tarih ve 18 -05/79 -43 sayılı Kurul kararı . 22-16/269-121 28/33 şeklindeki etkinlikler 4054 sayılı Kanun un 5. Maddesinin (a) bendinde belirtilen koşulun sağlanması için yeterli görülmüştür. Yine Kurul un ODD kararında30, pazarın büyüklüğü, arz ve talebin yapısı gibi hususlarda teşebbüslerin bilgi sahibi olmalarının ilgili pazarda daha etkin bir rekabetin tesis edilmesini sağ layacağı değerlendirilmiştir. Diğer yandan, Kurul İMDER tarafından paylaşılmakta olan ve paylaşılması öngörülen raporlara ilişkin değerlendirme yaptığı kararında31 da, (a), (b) ve (c) bendindeki koşulların sağlandığı tespit e dilmiştir. (105) İş ve inşaat makina ları pazarında hâlihazırda piyasa araştırmaları bulunmadığından İMDER tarafından oluşturulması öngörülen raporlar ile pazardaki teşebbüsler bakımından önemli bir kaynak israfının önüne geçilebilecek ve İmderonline üzerinden piyasa araştırmasına ulaşılarak maliyet avantajı sağlanabilecektir. Bu bilgiler kapsamında , Aylık Rapor ve Yıllık Rapor -I de yer alması planlanan iş ve inşaat makinelerinin satış adedi bilgilerinin paylaşılmasının muafiyetin ilk koşulunu sağladığı kanaatine ulaşılmıştır. (b) Tüketicini n Yarar Sağlaması (106) 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, Kanun un 5. maddesinin (a) bendinde koşul olarak getirilen mal ve hizmet sunumunda gelişme, iyileşme veya ekonomik ve teknik gelişmelerden tüketicinin de faydalanması gerekmektedir. Muafiyet Kılavuzu nda tüketicinin, ilgili pazardaki mal ve hizmetlerin doğrudan veya dolaylı tüm kullanıcılarını içerdiği, söz konusu ürünleri girdi olarak kullananların, yeniden satışını gerç ekleştiren toptancıların ya da perakendecilerin ve bayilerin tüketici olarak tanımlanabileceği belirtilmektedir. Tüketicinin sağladığı faydanın ölçülmesi ve değerlendirilmesinde ise, fiyatlarda yaşanan düşüş, satış sonrası hizmetlerde artan etkinlik, ürün çeşitliliği, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşımı, mal arzında devamlılık gibi unsurlar dikkate alınmaktadır. (107) Bildirim formunda bu koşul ile ilgili yer alan öncelikli argüman, yukarıda vurgulandığı üzere pazarın koşullarının daha doğru şekilde tespit edil ebilmesi ve bu bilgiler doğrultusunda teşebbüsler tarafından daha rekabetçi stratejiler belirlenmesinin sağlanmasıdır. Rekabet düzeyinde sözü edilen şekilde gerçekleşecek bir artışın ise tüketiciler bakımından fiyat düşüşü, hizmet kalitesinde artış, ürün ç eşitliliği gibi yararlar sağlaması beklenmektedir. Söz konusu bilgilerin paylaşılmasının, piyasadaki üreticiler açısından doğurduğu çeşitli sonuçlar da tüketici faydasına yol açacaktır. Zira bilgi değişimi sayesinde teşebbüsler üretim ve ithalat kararların ı daha rasyonel alabilecekleri için, pazardaki rekabet düzeyindeki artış üretilen/tedarik edilen ürünlerin maliyetlerinin azaltılması yönünde teşebbüsler üzerinde bir baskıya da sebep olabilecektir. Maliyetlerin azalması ise tüketicinin daha düşük fiyatlar dan yararlanmasını sağlayacaktır. (108) Ayrıca, söz konusu raporlama faaliyetleri ile teşebbüslerce sunulan hizmetin, talebin arttığı ürünlere yoğunlaşacağı, böylece tüketici talebinin daha rekabetçi koşullarla karşılanmasının mümkün olacağı ve piyasada ürün çeş itliliği ile arz devamlılığının sağlanacağı ifade edilmektedir. Diğer yandan, tüketici talebinin yoğun olduğu ürünlere ilişkin olarak tüketici tercihlerinde rol oynayan yeni teknolojik gelişme ve Ar -Ge çalışmalarının artmasının da sağlanacağı belirtilmekte dir. (109) Muafiyet değerlendirmesine konu raporlamalar ile tüketicilerin genel olarak yukarıda bahsi geçen faydaları elde edeceği ifade olunmakla birlikte, Aylık Rapor da satış 30 14.07.2011 tarih ve 11 -43/916 -285 sayılı Kurul kararı . 31 19.11.2020 tarih ve 20 -50/688 -302 sayılı Kurul kararı . 22-16/269-121 29/33 adedi bilgisinin aylık olarak paylaşılabilmesi neticesinde, kısa aralıklarda talept eki trendin tahmin edilerek üretim -dağıtım -satış planlaması ve etkin stok yönetimi yapılabileceği, böylelikle iş ve inşaat makineleri müşteri gruplarının, makine arzının kısa zamanda artırılamaması nedeniyle ürün bulunurluğunda problem yaşamayacağı, özelli kle planlamanın öne çıktığı inşaat sektöründe makine yokluğundan dolayı projelerde yaşanan aksamalar ve telafi edilemez yatırım kayıplarının önüne geçileceği ifade edilmektedir. Yıllık Rapor -I sayesinde ise il bazındaki ihtiyaçların daha doğru bir şekilde tespit edileceği ve tüketici taleplerinin hızlı ve doğru bir şekilde cevaplanabileceği belirtilmektedir. (110) Bu çerçevede; bilgi değişimi kapsamında teşebbüslerin kendilerini daha doğru konumlandırmalarından ve pazardaki veri eksikliğinin giderilmesinden tük eticilerin faydalanacağı, dolayısıyla tüm bu tespitler kapsamında , Aylık Rapor ve Yıllık Rapor - I de yer alacak bilgilerin genel hatları itibarıyla tüketici yararı da sağlayabilecek nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır . (c) İlgili Piyasanın Önemli Bir Böl ümünde Rek

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI