Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-70 (Devralma) Karar Sayısı : 08-37/490-172 Karar Tarihi : 5.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : M. Sıraç ASLA N, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Ussal ŞAHBAZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Monsanto Company Temsilcileri: Av. Dr. Mehmet Çağrı BAĞATUR ve Av. Sevinç YIL DIRIM Abide -i Hürriyet Cad. No.143 -145
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -3-70 (Devralma) Karar Sayısı : 08-37/490-172 Karar Tarihi : 5.6.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : M. Sıraç ASLA N, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Ussal ŞAHBAZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Monsanto Company Temsilcileri: Av. Dr. Mehmet Çağrı BAĞATUR ve Av. Sevinç YIL DIRIM Abide -i Hürriyet Cad. No.143 -145 Güneş Apt. K.1. D.2. 20 Şişli/İstanbul D. TARAFLAR : Monsanto Company Leeuwenhoekweg 52 2261 CZ Bergschenhoek HOLLANDA Delhi B.V. Leeuwenhoekweg 52 2261 CZ Bergschenhoek HOLLANDA E. DOSYA KONUSU: De Ruiter Seeds in tüm hisselerinin Monsanto Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. 30 F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 1 8.4.2008 tarih ve 2398 sayı ile giren ve en son 28.5.2008 tarih ve 3335 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 30.5.2008 tarih ve 2008 -3- 70/Öİ -08-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 30.5.2008 tarih ve REK.0.07.00.00 - 120/87 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08 -37 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; De Ruiter Seeds hiss elerinin tamamının Monsanto Company tarafından devralınmasına dair bildirim konusu işlemin Salatalık tohumu, patlıcan tohumu, acı biber tohumu ve işlenmiş domates tohumu pazarlarındaki etkileri bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işle m olduğu, 08-37/490 -172 2 Bu işlem sonucunda anılan pazarlarda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen hâkim durumun yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı dikkate alınarak, sö z konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı, 50 kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1 . Monsanto Company (Monsanto) Devralan Monsanto New York Menkul Kıymetler Borsasında hisseleri kayıtlı bul unan bir anonim şirkettir. Hisseleri birçok kişi arasında dağılmış olan Monsanto nun Yönetim 60 Kurulu üyeleri Frank V. AtLee III, John Bachman, Arthur H. Harper, Hugh Grant, Gwendolyn S. King, C. Steven McMillan, George H. Poste, William U Psrfet, Robert Stevens, Janice L. Fields tır. Şirket Türkiye deki faaliyetlerini hisselerinin tamamı Monsanto ya ait olan Monsanto Gıda ve Tarım Ltd. Şti unvanlı iştiraki vasıtasıyla yürütmektedir. Monsanto nun 2007 yılı Türkiye cirosu ( .) ( .. ) YTL dir. H.1.2. Delhi B.V. Devreden Delhi B.V. incelenen devralma işlemi için kurulmuş bir şirket olup, hisseleri 70 DRS nin önceki hissedarları olan Ochtendgloren C.V (99,4) ve Stichting Belangen De Ruiter e aittir. H.1.3. De Reuter Seeds (DRS) Devredilen DRS Hollan da da yerleşik bir özel aile şirketidir. Hisselerinin tamamı incelenen devralma işlemi için kurulmuş olan Delhi B.V. ye aittir. DRS; ıslahçılık, yetiştirme, üretim, sebze ve meyve tohumlarının (kavun, salatalık, çeşitli domatesler, biber ve patlıcan) pazar lama ve ıslahı alanında faaliyet göstermekte olup satışlarını dünya çapındaki ağı ve/veya münhasır distribütörleri aracılığıyla yapmaktadır. DRS 80 Türkiye de faaliyetlerini tek dağıtıcı firması olan Antalya Tarım A.Ş. aracılığıyla gerçekleştirmektedir. DRS n in 2007 yılı Türkiye cirosu ( ) ( .. ) YTL dir. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Monsanto ve DRS sebze ve meyve tohumu ıslahı, yetiştirilmesi ve pazarlanması alanlarında faaliyet göstermektedir. Bir sebze veya meyve tohumunun bir diğer sebze ya 90 da meyve tohumuyla ikamesinin mümkün olmaması nedeniyle farklı çeşit sebze veya 08-37/490 -172 3 meyve tohumları farklı ilgili ürün pazarları oluşturmaktadır. Her bir sebze/meyve için tohumların serada ya da tarlada üretime uygun oluşuna bağlı olarak da ilg ili ürün pazarının alt pazarlara ayrılması mümkün olmakla birlikte, söz konusu kararın sonucunu değiştirmediğinden incelemede bu husus dikkate alınmamıştır. Dolayısıyla, değerlendirmeye alınan ilgili ürün pazarları; (i) salatalık tohumu , (ii) tatlı biber tohumu , (iii) acı biber tohumu , (iv) taze domates tohumu , (v) işlenmiş domates tohumu , (vi) kavun tohumu ve (vii) patlıcan tohumu olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 100 Tarafların ilgili ürün pazarlarındaki satış ve dağıtımı ülke çapında yapmalarından dolayı söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak tespit edilmiştir. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. İşlemin Niteliği İncelemeye konu işlem kapsamın da DRS hisselerinin tamamı 31.3.2008 tarihinde Delhi 110 B.V. ile Monsanto arasında imzalanan De Ruiter Seeds in satışı ve satın alınması için sözleşme uyarınca Monsanto ya devredilmekte; böylece Monsanto DRS nin kontrolünü elde etmektedir. Bu bağlamda incel emeye konu olan işlem 1997/1 sayılı Tebliğ bağlamında bir devralma işlemidir. Salatalık, acı biber, tatlı biber, taze domates, işlenmiş domates, kavun ve patlıcan tohumu pazarlarında tarafların ciro ve pazar paylarına ilişkin bilgiler Tablo 1 -7 de sunulm uştur. Aynı tablolarda bu pazarlar için uygun olduğu ölçüde, sera ve tarla tohumları için de ciro ve pazar payı verileri yer almaktadır. Tablolardan anlaşıldığı üzere, tarafların tek tek veya toplam ciroları sebze ya da meyve türlerine göre tespit edilen i lgili 120 ürün pazarlarının hiçbirinde 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesi ile belirlenen ciro eşiğini aşmamaktadır. Aynı maddede belirlenen pazar payı eşiğinin ise sadece salatalık, patlıcan, acı biber ve işlenmiş domates tohumu pazarları için aşılması nedeniy le işlemin sadece bu pazarlar bakımından izne tabi olduğu, tatlı biber, taze domates ve kavun pazarlarındaki etkisi açısından ise izne tabi olmadığı kanaatine varılmıştır. Tablo 1. Salatalık Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) Tablo 2. Tatlı Biber Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) 130 Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) 08-37/490 -172 4 Tablo 3. Acı Biber Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) Tablo 4. Kavun Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) Tablo 5. Taze Domates Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) 140 Tablo 6. İşlenmiş Domates Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) Tablo 7. Patlıcan Tohumu Ciro ve Pazar Payları (2007) Firma Ciro ( YTL) Pay (%) Monsanto ( ) ( ) DRS ( ) ( ) H.3.2 . İşlemin 4054 sayılı Kanun un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya ya da hâkim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak piyasadaki rekabetin ö nemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması 150 hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır. Bu çerçevede, inceleme konusu işlemin taraflarının izne tabi devralmal ar için belirlenmiş eşiğin aşıldığı ilgili ürün pazarlarındaki konumlarının ele alınarak, işlem sonucunda bir hâkim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. İncelenen de vralma sonrasında tarafların toplam pazar payları salatalık tohumunda %( ) , patlıcan tohumunda % ( ), acı biber tohumunda %( ) , işlenmiş domates tohumunda %( ) seviyesine gelecektir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, sebze ve meyve tohumları pazarında marka bağımlılığı nın düşük ol duğu , pazardaki rekabet in 160 büyük ölçüde teşebbüslerin Ar -Ge faaliyetleri üzerinden gerçekleş tiği; her yıl değişiklik gösterebilen tohum tercihi nin ise tohumun ürün kalitesi üzerindeki büyük önemi nedeniyle çiftçilerin (ya da çiftçiler e ekim yaptıran firmaların) tohumların kalitesi üzerinden yaptıkları değerlendirmeye göre oluş tuğu anlaşılm aktadır. Dolayısıyla, üzerine yapılan Ar -Ge yatırımının sonucuna bağlı olarak tohum çeşitlerinin ve bunları pazarlayan teşebbüslerin pazar paylarını hızla kazanmaları ya da kaybetmeleri mümkün olabilmektedir. Pazarda faaliyet gösteren küresel ölçekteki diğer teşebbüslerde taraf teşebbüsler ölçüsünde kuvvetli Ar -Ge programları takip etmektedir. 08-37/490 -172 5 Sebze tohumu üretimiyle ilgili tarafların en büyük rakiple ri Syngenta, Limagrain, 170 Bayer/Nunhems ve Enza dır. Bunlar, özel Ar -Ge yetenekleri olan, en büyük tohum üreticileridir. Türkiye de ayrıca daha küçük ölçekli tohum sağlayıcısı firmalar da bulunmaktadır. Bunlar arasında Agrotek, Bircam, Yüksel, May Tohumculuk , Erma Zaden ve Bursa Tohumculuk sayılabilir. Sebze tohumu pazarıyla ilgili olarak, özel çeşitlerin pazar payı dalgalanma eğilimindedir. Pazarda mevcut tohum çeşitlerinden daha yüksek verim potansiyeline sahip yeni ürünler, pazar kontrolünü ele geçirebil ir. Zira, çiftçiler devamlı surette ürün verimliliğinin artmasını sağlayacak yeni çeşit arayışındadır. Bunun sonucunda markaya bağlılık düşük olmaktadır. Nitekim uygulamada ulusal tavsiye listesine eklenmesini takiben, bir 180 tohum çeşidi çok çabuk popularite kazanabilir ve kısa bir süre sonra yeni ve daha yüksek verimlilik sağlayan bir tohum çeşidiyle değiştirilebilir. Tohum çeşitleri, genelde, aralıksız geçen bir zaman sonunda fazla arz edilmezler. Çünkü yeni hastalıklar ve mutasyonlar, tohumun çeşitlerinin zamanla hastalığa daha az dirençli hale getirmektedir. Bundan başka, yeni ve yüksek verimli çeşitler geliştirildikçe, mevcut çeşitler verimlilikte daha az çekici hale gelmektedirler. Bu nedenle, çoğu tohum çeşidinin ticari hayatı birkaç yılla sınırlanmakt adır. Bu, tohum şirketlerinin pazardaki pozisyonlarını sağlamak için devamlı olarak yenilik yapmaları gerektiği anlamını taşımaktadır. Türkiye de tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü sebze ve meyve tohum 190 çeşitleri ile ilgili önemli sayıda rakip tohum şirk etleri pazarda yer almaktadır. Bu şirketler, tavsiye listesine girmek için sürekli daha iyi tohumlar üreterek yenilik yaratmaya devam etmektedirler. Alım Sözleşmesi n in 12.1. mad desinde rekabet etmeme, bazı personele teklif götürmeme ve gizlilik hükümler i düzenlenm iştir. Birleşme/devralma işlemlerinde yan sınırlamalar ve bu çerçevede rekabet yasakları, yoğunlaşmayı meydana getiren sözleşmenin ana amacının yanında sözleşmenin hukuki getirilerinden yararlanılmasına yönelik düzenlemeler olarak nitelendiril ebilir. Alıcılar 200 tarafından satıcılara getirilen rekabet yasakları, uygulamada alıcıların devraldıkları maddi ve maddi olmayan varlıkların değerinden tam olarak yararlanmalarının, dolayısıyla alıcı tarafından yapılan yatırımın karşılığının tam olarak alınm asının bir aracı olarak değerlendirilmektedir. Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın yoğunlaşma ile doğrudan i lgili ve gerekli olma , sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma ve orantılılık kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, Alım Sözleşmesi n in 12.1. maddesinde düzenlenen hükümlerin her üç 210 kriteri de sağladığı anlaşıldığın dan, söz konusu bu hükümlerin makul birer yan sınırlama olduğu kanaatine varılmıştır. 08-37/490 -172 6 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak 220 çıkarılan 1997/1 sa yılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi ol duğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılması nın veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesi nin ve bö ylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı na, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesin e OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.