Rekabet Kurumu · K.02-60/755 -305 Karar Tarihi : 2.10.2002 Dosya Konu

REKABET KURUMU BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 05.01.2006 TARIH VE 06-02/47 - 8 NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 02-60/755 -305 2REKABET KURULU KARARI Dosya Sayı sı : SR/02 -2 Karar Sayısı : 02-60/755 -305 Karar Tarihi : 2.10.2002 Dosya Konusu : Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin internet erişim hizmetlerinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarlardaki hakim durumunu bu pazarlar ve internet

REKABET KURUMU BU KARAR DANISTAY 13.DAIRESI NCE IPTAL EDILMISTIR. REKABET KURULU NUN AYNI KONUYA ILISKIN 05.01.2006 TARIH VE 06-02/47 - 8 NOLU KARARINA INTERNET SAYFAMIZDAKI KARAR ARAMA BÖLÜMÜNDEN ERİŞEBİLİRSİNİZ. 02-60/755 -305 2REKABET KURULU KARARI Dosya Sayı sı : SR/02 -2 Karar Sayısı : 02-60/755 -305 Karar Tarihi : 2.10.2002 Dosya Konusu : Türk Telekomünikasyon A.Ş.nin internet erişim hizmetlerinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarlardaki hakim durumunu bu pazarlar ve internet erişim hizmetleri pazarlarında kötüye kullandığı iddiası. A - TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof.Dr.Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Prof.Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL B - SORUŞTURMA HEYETİ Başkan : İsmet CANTÜRK Raportörler : Özge İÇÖZ, Ferhat TOPKAYA, Şahin ARDIYOK, Arif Ogün SARI, Ali ARIÖZ C - ŞİKAYET EDENLER - Resen - Tüm Internet Servis Sağlayıcıları Derneği (TISSAD) Dikilitaş, Eren Sok., No:6/6, Kat:3, Beşiktaş/İstanbul Temsilcisi: Prof.Dr. Arif ESİN Akaretler Sıraevleri, S.Seba Cad., No:67, Beşiktaş/İstanbul - Orhan O. BAĞ ISSOS Enterprises Co.Ltd., Cinnah Cad., No:44/6, 06880, Çankaya/ Ankara - Yeşil Ege Bilişim ve Internet Hizmetler i A.Ş. (Efes Net) Atatürk Cad., No:184, Daire No: 2, 35120, Alsancak/İzmir - Superonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş. (Superonline) Yıldız Cad., No.46, Polat İş Merkezi, Beşiktaş/İstanbul Temsilcisi: Av.Ümit AKIN ve A v. Orhan GEMİCİOĞLU Halaskargazi Cad., Atamın Apt., No:348, Kat:4, Daire No:5, Şişli/İstanbul - Equant İstanbul Telekomünikasyon Hizmetleri Ltd. Şti. (GlobalOne) Nispetiye Cad., Akmerkez, E3 Blok, Kat:5, Etiler/İstanbul - Comsat İletişim Hiz metleri Ticaret A.Ş. (Comsat) Barbaros Bulvarı, Ceddiye Sok., No:11, 80700, Yıldız/İstanbul 02-60/755 -305 3- Eser Telekomünikasyon Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eser Telekom) Anadolu Bulvarı, 11.Sok.,No:14, 06510, Söğütözü/Ankara D - HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN - Türk Telekomünika syon A.Ş. (TTAŞ) Turgut Özal Bulvarı, Aydınlıkevler/Ankara E - İDDİALARIN ÖZETİ E.1. Resen İnceleme Nedenleri Internet Servis Sağlayıcılarına (ISS) altyapı hizmeti veren TTAŞ ın; - aylık erişim ücretlerini maliyetlerinin altında belirlediği, - PRI (Primary R ate Interface) hattı almak isteyen servis sağlayıcılarının talebini karşılamadığı, - kablo TV hattı üzerinden internet erişimi sunmak isteyen ISS lere en fazla 65 Kbps kapasite verip, kendi servis sağlayıcısı TTNet e bunun yaklaşık beş katı kapasite tahsis e ttiği yönündeki iddialar, basında çıkan haberler ve Kurum Raportörlerinin yaptıkları çalışmalar neticesinde konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gerekli görülmüştür. E.2. TISSAD ın İddiaları TISSAD ın şikayet dilekçesinde özetle; - TTAŞ ın internet altyapı sağlama pazarında hakim durumda olduğu, - TTAŞ ın ISS lere, başvuru tutarının %25 ini ödemelerine rağmen, talep ettikleri PRI hatlarını vermediği, - TTAŞ ın bu şekilde ISS leri, TTNet adı altında kurulan Sanal Erişim Noktaları (VPOP - Virtu al Point of Presence) altyapısını kiralamaya ve neredeyse birer satış ve pazarlama organizasyonu haline dönüşmeye zorladığı, - VPOP kullanımının, ISS ler arasında servis kalitesi yönünden herhangi bir fark yaratmayacağı sebebiyle rekabeti kaldıran bir uygula ma olacağı, - TTAŞ ın TTNet adlı hizmeti ile internet servis sağlayıcılığı pazarında yıkıcı fiyat uyguladığı, - TTAŞ ın, ISS lere ait ticari sırları zorla aldığı iddia edilerek TTAŞ hakkında soruşturma açılması, Türkiye de internet servisi sağlayan şirketlerin bu ihlaller neticesinde mevcut durumda uğramakta oldukları ve uğrayabilecekleri ciddi zararlara karşı 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca koruyucu nitelikte geçici tedbir alınması, TTAŞ a bu ihlaller sebebiyle aynı Kanunun 16. maddesi uyarınca para ce zası verilmesi talep edilmektedir. 02-60/755 -305 4E.3. Orhan O. BAĞ ın İddiaları Orhan O. BAĞ adlı şahıs tarafından gönderilen e -posta mesajında TTAŞ ve TTAŞ ın kablo TV hizmetlerindeki gelir ortakları hakkında; - kablo TV şebekesi üzerinden internet bağlantısı sağlanabil mesi için gerekli olan kablo modem cihazında belli markaların satın alınması şartıyla bu bağlantının sağlandığı, - bu modemin sadece tek kullanıcılı sistemlerde kullanılmasına izin verilmesi ve birden fazla kullanıcının bağlanmasının talep edildiği durumlard a belirli markalı yönlendiricilerin (router) satın alınmasının zorunlu tutulduğu, - kişilerin aynı donanımı, kablo TV internet abonesi olunan farklı iki noktada kullanmalarının engellendiği, - kablo TV internet aboneliği için TTAŞ ın duyurduğu tarifelerle ilgi li gönderilen faturaların yanı sıra gelir ortakları tarafından da hizmet bedeli adı altında ücret talep edildiği iddialarına yer verilmektedir. E.4. Efes Net in İddiaları Efes Net'in Kurum kayıtlarına başvurusunda özetle, - TTAŞ ın ISS lere altyapı sağlar durumda iken, kiralık hat fiyatlarında yüksek artışlar gerçekleştirdiği, - ürün yelpazesinin bir bölümünü ISS lere kapadığı, - ehven fiyatlar ve sınırlandırılmamış ürün yelpazesi ile son kullanıcıyı hedefleyen satış politikalarını uygulamaya geçirdiği, - çevirm eli (dial -up) abonelikte bedavaya yakın hizmet vererek internet servis sağlayıcılığı pazarını kontrolü altına almak istediği, - ISDN -PRI hat ücretlerinde %100 ve kontörlü zamlar yaparak ISS leri zor duruma soktuğu, - kiralık hat kullanılarak sağlanan internet erişiminde TTAŞ ın tüm hızlarda çok ucuz, kontörlü olmayan port ücretleri ilan ederek ve ara hızları ISS lerin kullanımından kaldırarak kontöre bağladığı, bu hizmetleri oldukça pahalıya vererek bu pazarı ISS lere kapatmak istediği iddialarına yer verilmişt ir. E.5. Superonline ın İddiaları Superonline ın dilekçesinde özetle, - TTAŞ ın altyapı tesislerinin kira ücretleri ile data servis ücretlerine %100 e varan oranlarda zam yaptığı, - tek taraflı olarak belirlediği ve hizmetin kalitesinde artışa yol açacak herha ngi bir değişikliğe ve yeni bir yatırıma dayanmayan yeni ücret tarifelerini, TTAŞ tarafından TTNet adı altında sunulan internet servis sağlama hizmetine yansıtmadığı, 02-60/755 -305 5- bu uygulamalardan internet hizmetlerinden yararlanan kullanıcıların olumsuz etkileneceği iddialarına yer verilerek, TTAŞ hakkında soruşturma açılması, Superonline ın mevcut durumda uğramakta olduğu ve uğrayabileceği ciddi zararlara karşı koruyucu nitelikte geçici tedbir alınması ve bu ihlaller nedeniyle TTAŞ ın para cezası ile cezalandırılması talep edilmektedir. E.6. GlobalOne ın İddiaları GlobalOne ın dilekçesinde, TTAŞ ın uydu yer istasyonu işletmecilerinden aldığı royalty ücretlerine ilişkin tarifelerde gerçekleştirdiği 2,4 ila 63 kat arasında değişen oranda zammın hukuka aykırı olduğu idd ia edilmektedir. E.7. Comsat ın İddiaları Comsat ın şikayet dilekçesinde de aynı şekilde, TTAŞ ın 1.6.2001 tarihinden itibaren uydu yer istasyonu işletmecilerinden aldığı royalty ücretlerine 2,4 ila 63 kat arasında değişen oranda artış yaptığı ve bu zamla r nedeniyle sektörün büyük zarara uğrayacağı iddia edilmektedir. E.8. Eser Telekom un İddiaları Eser Telekom un şikayetinin konusu da Comsat ve Global One ın iddiaları ile aynıdır. F - DOSYA EVRELERİ 1. Gerek basında çıkan, ISS lere altyapı hizmeti veren TTA Ş'ın, aylık erişim ücretlerini maliyetlerinin altında belirlediği; ISS lerin kendi altyapılarını oluşturmak için talep ettikleri PRI hatlarını uzunca bir süredir vermediği, kablo TV şebekesi üzerinden internet erişimi sunmak isteyen servis sağlayıcılarına en fazla 64 Kbps kapasite verip TTNet adı altında kendi sunduğu hizmet için bunun yaklaşık beş katı kapasite tahsis ettiği yönündeki haberler, gerek Kurum Raportörlerinin çalışmaları neticesinde konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi gere kli görülmüş ve bu doğrultuda hazırlanan 24.1.2001 tarih, D2/1/F.T. -01/1 sayılı İlk İnceleme Raporu 25.1.2001 tarih ve 10 sayılı Başkanlık Önergesi ile Kurul gündemine alınmıştır. 2. Konunun söz konusu rapor ile Kurul gündemine alındığı dönemde, aynı iddialar ile Kurum kayıtlarına 23.1.2001 tarih, 373 sayı ile TISSAD'ın dilekçesi intikal etmiş ve ihlallere yönelik olarak Kurul tarafından 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi çerçevesinde koruyucu nitelikte geçici tedbir alınması talebinde bulunulmuştur. 3. Kurum kayıtla rına 26.1.2001 tarih, 8026 sayı ile giren ve Orhan O. BAĞ tarafından e -posta mesajı ile TTAŞ hakkında şikayette bulunulmuş ve gereğinin yapılması talep edilmiştir. 4. 30.1.2001 tarih, 01 -06/49 -Mİ sayılı Kurul Kararı ile şikayet konusu incelemeye alınmıştır. 02-60/755 -305 65. Raportörler tarafından hazırlanan 1.2.2001 tarihli Bilgi Notunda; İlk İnceleme Raporunda talep edilen önaraştırma açılmasına yönelik raportör görüşünün, ilerletilen incelemeler neticesinde, 4054 sayılı Kanunun 40/1. maddesi uyarınca doğrudan soruşturma açı lması yönünde değiştiği ifade edilerek Kurula sunulmuştur. 6. TISSAD ın yukarıda bahsolunan şikayet dilekçesine ek olarak, Kurum kayıtlarına 27.2.2001 tarihinde yeni bir şikayet dilekçesi daha intikal etmiş; ISS lerin iddia konusu ihlaller neticesinde uğramak ta oldukları ve uğrayabilecekleri ciddi zararlara karşı 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca acil olarak koruyucu nitelikte geçici tedbir alınması yönünde karar verilmesi talep edilmiştir. 7. 13.3.2001 tarihli Bilgi Notu ile yukarıda bahsolunan ek şikayet dilekçesine ilişkin bilgi verilerek konu Kurula arz edilmiştir. 8. Daha sonra TISSAD tarafından gönderilen yeni şikayet dilekçesi 16.3.2001 tarih, 1055 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiş, TTAŞ a yönelik bir soruşturma kararının bir an önce alınması, ISS lerin bu ihlaller neticesinde mevcut durumda uğramakta oldukları ve uğrayabilecekleri ciddi zararlara karşı 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca çok acil olarak koruyucu nitelikte geçici tedbir alınmasına karar verilmesi talep edilmiştir. 9. 19.3.2001 tarihinde, TISSAD tarafından "Telekomünikasyon Sektöründe Yaşanan Rekabet Sorunları ve Liberalizasyon Sürecine Etkileri" konulu bir toplantı düzenlenmiş ve Telekomünikasyon Kurumu, Ulaştırma Bakanlığı ve Telsiz Genel Müdürlüğü yetkilileri ile telekomünikasyon sektör ünde faaliyet gösteren firmaların katılımıyla gerçekleştirilen toplantıya dosyada görevli Kurum Raportörleri katılarak konu hakkında bilgilendirilmişler, toplantıya ilişkin olarak hazırlanan 27.3.2001 tarihli Bilgi Notu Kurula sunulmuştur. 10. Raportörler tara fından 20.3.2001 tarihinde hazırlanan Bilgi Notunda TISSAD ın geçici tedbir talebini haiz ek şikayet dilekçeleri değerlendirilmiş ve araştırma süreci içerisinde yapılan incelemelere ilişkin tespit ve değerlendirmeler Kurula arz edilmiştir. 11. Efes Net in başv urusu 21.3.2001 tarih, 1158 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiş; TTAŞ ın ihlal iddialarına ilişkin uygulamalarının bir daha gözden geçirilmesi, ISS lerin yok olmasına izin verilmemesi talep edilmiştir. 12. Efes Net in şikayet dilekçesinde yer verilen iddi aların özeti 26.3.2001 tarihli Bilgi Notu ile Kurula sunulmuştur. 13. Rekabet Kurulunun 28.3.2001 tarihli toplantısında; 24.1.2001 tarih ve D2/1/F.T. -01/1 sayılı İlk İnceleme Raporu ve konuya ilişkin olarak TTAŞ dışındaki bazı ISS lerden Kurumumuza intikal ede n şikayetler görüşülmüş ve TTAŞ ın; - www.telekom.gov.tr/TTNet/tarifeler.html adlı internet adresinde duyurduğu tarifeler ve yerel şebeke kullanıcılarının, abonelik gerektirmeden ülke çapında her yerden çevirmeli olarak internete erişimlerini sağlayan 146 servisi benzeri bir hizmeti ISS lerin sunmalarına olanak tanımamak suretiyle, ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olmak ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemlerd e bulunmak, 02-60/755 -305 7- internet kullanıcılarına maliyetinin altında fiyatlarla internet erişimi sunmak suretiyle internet hizmetleri piyasasındaki rekabet koşullarını bozmak, - ISS lerin yerel telefon şebekesini kullanan abonelerine hizmetlerini sunmak üzere kendisinde n talep ettikleri PRI hatlarını hiç vermemek, ISS leri TTNet altyapısını kullanmaya mecbur etmek, ISS lere yönelik olarak kiralık hatlarda uygulanan indirim sistemini 3 -7 yıllık sözleşme yapılması şartına bağlamak, bu şekilde kendisine rakip yeni şebekeler in gelişmesini engellemek suretiyle tüketicinin zararına olarak üretimi, pazarlamayı ya da teknik gelişmeyi kısıtlamak, - ISS lerin hat başvurularına zamanında cevap vermemek, bu hat taleplerinin karşılanmasını kullanılacak malzemenin hibesi şartına bağlamak ve gelir paylaşımı ortakları ve TTNet dışında kablo TV şebekesi üzerinden internet erişimi sunmak isteyen ISS lere bu olanağı tanımamak suretiyle eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürmek, - hizmet sun duğu ISS lerden ticari sır niteliğindeki bilgileri talep ederek, bu bilgileri kendi internet hizmeti lehine kullanmak, ISS lere tahsis ettiği VPOP lardan en fazla %10 unun iade edilebilmesine izin vermek, kendisinden temel telekomünikasyon tesisi kiralayan ISS leri bu tesislerde kullanılacak teçhizat konusunda belirli firmaların ürünlerini kullanmaya zorlamak yoluyla belirli bir piyasadaki hakimiyetinin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyas asındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemlerde bulunmak, yoluyla temel telekomünikasyon hizmetlerindeki hakim durumunu kötüye kullandığı ve bu şekilde 4054 sayılı Kanunun 6. maddesini ihlal ettiği iddialarının ciddiyeti dikkate alınarak, 28.3.20 01 tarih ve 01 -13/123 -M sayılı kararı ile TTAŞ hakkında aynı Kanunun 40/1. maddesi uyarınca doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiştir. 14. Superonline ın Kurum kayıtlarına 30.3.2001 tarih, 1279 sayı ile giren dilekçesinde ihlal iddialarına yer verilerek TTAŞ hakkında soruşturma açılması, Superonline ın mevcut durumda uğramakta olduğu ve uğrayabileceği ciddi zararlara karşı koruyucu nitelikte geçici tedbir alınması ve bu ihlaller nedeniyle TTAŞ'ın para cezası ile cezalandırılması talep edilmiştir. 15. TISSAD ın Kurum kayıtlarına 12.4.2001 tarih, 1505 sayı ile giren dilekçesinde yer alan, ön ödemesi yapılmış fakat tahsis edilmemiş ve verilemeyeceği açıklanmış PRI hatları için fahiş fiyatlar talep edilerek karşılanmaya çalışıldığı iddiası ileri sürülerek, gereği nin yapılması istenmiştir. 16. Efes Net in Kurum kayıtlarına 18.4.2001 tarih, 1586 sayı ile giren şikayet dilekçesinde, TTAŞ ın TTNet adı altında sunduğu hizmet fiyatları düşük tutulurken, aynı fiyat seviyesinde kendilerinin hizmet verme olanaklarının olmadığı , rekabet edemedikleri ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir. 17. TISSAD ın Kurum kayıtlarına 20.4.2001 tarih, 1641 sayı ile giren dilekçesinde, TTAŞ ın 20.4.2001 tarihi itibarıyla kontör ücretlerine %6 oranında zam yaptığı, bu artıştan sadece IS S lerin etkilendiği, TTAŞ ın kendi hizmetleri için kontör uygulamasından dolayı TTAŞ dan hizmet alan nihai 02-60/755 -305 8kullanıcıların bu fiyat artışından etkilenmediği ve bu nedenle ISS lerin rekabet gücünün %6 daha da düştüğü ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir. 18. TISSAD ın Kurum kayıtlarına 20.4.2001 tarih, 1621 sayı ile intikal eden dilekçesinde, ISS lerin şikayet konusu ihlal nedeniyle uğramış oldukları zararlara ilişkin bilgi ve belgeler gönderilmiştir. 19. 25.4.2001 tarih ve 01 -20/186 -M sayılı Kurul kar arında, Superonline ın 30.3.2001 tarih, 1279 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden başvurusunun TTAŞ hakkında 28.3.2001 tarihinde 01 -13/123 -M sayılı Kurul kararı ile açılmış olan soruşturma içerisinde değerlendirilmesine, geçici tedbir talebinin soruştur ma sürecinde ele alınmasına karar verilmiştir. 20. 2813 sayılı Telsiz Kanununun 4502 sayılı Kanunla değişik 7. maddesinin Rekabet Kurulu, telekomünikasyon sektörüne ilişkin olarak yapacağı inceleme ve tetkiklerde ve birleşme ve devralmalara ilişkin olarak ver eceği kararlar da dahil olmak üzere telekomünikasyon sektörüne ilişkin olarak vereceği tüm kararlarda öncelikle Kurumun görüşünü ve Kurumun yapmış olduğu genel düzenleyici işlemleri dikkate alır şeklindeki üçüncü fıkrası uyarınca Telekomünikasyon Kurumunu n görüşü 14.5.2001 tarih, 1083 sayı ile talep edilmiştir. 21. TTAŞ ın ilk yazılı savunması 14.5.2001 tarih, 2003 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal etmiştir. 22. TISSAD ın 15.5.2001 tarih, 2006 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden dilekçesinde, ISS ler in girdisi olan altyapı hizmetleri için alış fiyatının, TTAŞ ın ISS lerin rakibi olarak faaliyet gösterdiği pazarda uyguladığı son kullanıcıya satış fiyatının çok üzerinde olduğu, altyapı fiyatlandırmasının kontör hesabı üzerinden yapılması dolayısıyla ISS lerin kontör artışlarından doğrudan etkilenmesine karşın TTNet kullanıcılarının bu artışlardan etkilenmedikleri ifade edilmiş; TTAŞ ın fiyat uygulamalarının yeniden düzenlenmesi veya durdurulması yönünde geçici tedbir kararı alınması talep edilmiştir. 23. TISSAD ın Kurum kayıtlarına 25.5.2001 tarih, 2181 sayı ile intikal eden dilekçesinde TTAŞ ın kontör ücretine Mayıs ayı içerisinde %11, Nisan ayı içerisinde ise %6 oranında zam yaptığı, karşılık olarak hiçbir hizmet vermediği bir alanda Uluslararası Noktadan Noktaya Uydu Data Tarifesi adı altında ücret talep ettiği konularında bilgi verilmiştir. 24. Telekomünikasyon Kurumunun şikayet konusuna ilişkin olarak 14.5.2001 tarihli yazı ile istenen görüşü, Kurum kayıtlarına 5.6.2001 tarih, 2405 sayı ile intikal etmiştir . 25. Raportörler tarafından 11.6.2001 tarihinde hazırlanan Bilgi Notu ile, geçici tedbire yönelik olarak yapılan inceleme ve tespitlere yer verilmiş ve TTAŞ ın kendisiyle Internet Servis Sağlayıcı Sözleşmesi akdederek faaliyet gösteren ISS lerle ilgili olarak ; - maliyetinin altında belirlenmiş olan TTNet tarifelerini, ISS lere girdi olarak sunulan altyapı hizmetlerinin maliyetleri ve ISS leri belirli teknolojiyi kullanmayı zorlamaya yönelik eylemlerde bulunmayacak şekilde belirlemesi, 02-60/755 -305 9- yasal tekel hakkına sahip bir teşebbüs olarak kendi hizmetlerini kullanan ISS ler gibi yeniden satıcıları belirli bir teknoloji kullanmaya yönelik eylemlerine son vermesine ve yatırım planlarının yapılması sırasında yasal tekel kapsamındaki hizmetlerle ilgili talepleri karşılaması ve rekabete açık piyasalardaki rekabet koşullarını bozmayacak kararlar vermesi, - sabit telefon abonelerine ayrıca bir abonelik gerektirmeden ülke çapında her yerden çevirmeli olarak internete erişim imkanı sağlayan 146 servisine benzer bir hizmeti diğer ISS lere de sağlaması, - No.7 ve PRI hatlarını teknik imkanlar dahilinde ISS lere talepleri doğrultusunda tahsis etmesi, - xDSL ve kablo TV şebekesini TTNet ile aynı şartlarda diğer ISS lerin de kullanımına açması, - internet hizmetleri piyasasında rakibi konumunda olan ISS lerden ticari sır niteliğindeki bilgileri talep etmemesi, - ilgili piyasada faaliyet gösteren ISS lerin geleceğe yönelik projeksiyonlarını yapabilmeleri için taleplerine olumlu veya olumsuz makul bir sürede cevap vermesi, bu taleplerin karşılanması için ilave şartlar ileri sürmemesi, ayrımcılık yapmaması, - ISS lerle akdettiği sözleşmelerden, kendisinden kaynaklanacak kusurlardan doğacak sorumlulukların karşı tarafa devri anlamına gelecek hükümleri çıkarması, - 1.5.2001 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, uydu yer istasyonları işletmecilerinden ABD Doları bazında aldığı royalty ücretlerine yaptığı yüksek oranda zammı geri çekmesi gerektiği ifade edilmiştir. 26. Soruşturmanın devamı sırasında, piyasalarda telafisi güç zararların oluşabileceğinden bahisl e Soruşturma Heyeti tarafından istenilen geçici tedbir talebi, 11.6.2001 tarih, REK.0.02.00.09/588 sayılı önerge ile 01 -28 sayılı Kurul gündemine alınmış ve 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı Kurul Kararı ile internet altyapı hizmetleri piyasasında hakim durumda olan TTAŞ ın; - internet hizmetleri piyasasında TTNet adı altında sunduğu hizmetlerin fiyatlarıyla, aynı piyasada faaliyetlerini yürütebilmek için kendisinin sunduğu zorunlu unsur niteliğindeki altyapı hizmetlerinden yararlanmak durumunda olan ISS le re yönelik tarife ve uygulamaları, TTNet adı altında sunduğu internet hizmetleri açısından çapraz sübvansiyon uygulamasına olanak vermeyecek ve rekabet ihlali oluşturmayacak şekilde tekrar belirlemesine, - ISS leri, internet erişimi sunmaları için sadece VP OP kiralamaya zorlayan eylemlerine son vermesine, ISS lerin, talepleri halinde, internet erişiminde kullanılabilir teknolojilerden (ISDN -PRI, ISDN -BRI, No.7 E1 vb.) imkanlar ölçüsünde ve ayrımcılığa yer vermeyecek şekilde yararlanmalarını sağlamasına, - ISS lere, talepleri halinde, xDSL internet erişim olanağını ve kablo TV şebekesi üzerinden internet erişimini, TTNet hizmetlerinde yararlandığı 02-60/755 -305 10 imkanlarla, makul ve teknik açıdan imkan dahilindeki koşullarda, ayrımcı olmayacak şekilde açmasına, - internet hizmet leri piyasasında rakibi konumunda olan ISS lerden, teknik açıdan zaruri olanlar dışında, kendisine rekabet avantajı sağlayacak bilgileri (kullanıcı kimlikleri, isim, adres, telefon numarası vb.) talep etme uygulamasına son vermesine, - yukarıda yer verilen 4 054 sayılı Kanuna aykırı davranışlara son verildiğini ve bu konuda yapılan gerekli düzenlemeleri, kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde tüm ISS lere yazılı olarak duyurmasına ve yaptığı işlemleri Rekabet Kurumuna bildirmesine, - Kurulca öngörü len ve yukarıda belirtilen tedbirleri yerine getirmeden uygulamaya devam etmesi halinde 4054 sayılı Kanunun 16. ve 17. maddeleri uyarınca hakkında işlem yapılacağının TTAŞ a bildirilmesine, 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi son fıkrası uyarınca geçici tedbir niteliğinde olmak üzere karar verilmiştir. 27. Anılan Tedbir Kararı 27.6.2001 tarih, REK.0.06.00.00/253 sayılı yazı ile TTAŞ a bildirilmiştir. 28. 29.6.2001 tarihinde Eser Telekom, Comsat ve GlobalOne ile yapılan toplantıda ve sonrasında Kuruma 29.6.2001 tarih, 28 14 sayı ile intikal eden Eser Telekom un dilekçesi; 2.7.2001 tarih, 2816 sayı ile intikal eden Comsat ın dilekçesi; 4.7.2001 tarih, 2891 sayı ile intikal eden GlobalOne ın dilekçesinde uydu hizmeti veren kuruluşların trafiklerinin %95 ila %100 lük bölümünü internet trafiğinin oluşturduğu ifade edilmiştir. Eser Telekom un dilekçesinde ayrıca TTAŞ ın noktadan noktaya simetrik ve asimetrik SCPC -VSAT tarifesinde yaptığı 3 ila 63 katlık artışın genel olarak internet ve ISS lerin maliyetlerini doğrudan ve şiddetl e etkilediği, ISS olup uydu çıkışını da kendisi yapan firmaların maliyetlerinin de aynı şekilde aşırı oranda yükseleceği ifade edilmiş, yeni tarife uygulamasının derhal durdurulması talep edilmiştir. 29. Rekabet Kurulunun 4.7.2001 tarih, 01 -30/300 -M sayılı kar arıyla yukarıda bahsolunan TTAŞ ın noktadan noktaya uydu tarifeleri hakkındaki iddialara yönelik soruşturma açılmasına, bu soruşturmanın daha önce TTAŞ hakkında 28.3.2001 tarih, 01 -13/123 -M sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile açılmış olan soruşturma kapsamına alınarak yürütülmesine, geçici tedbir taleplerinin soruşturma sürecinde ele alınmasına karar verilmiştir. 30. 2813 sayılı Telsiz Kanununun 4502 sayılı Kanunla değişik 7. maddesi uyarınca 4.7.2001 tarih, 01 -30/300 -M sayılı Kurul kararı ile açılan soruşturma kapsamında değerlendirilecek olan geçici tedbir talebine ilişkin olarak Telekomünikasyon Kurumunun görüşü 9.7.2001 tarih, REK.0.06.00.00/263 sayılı yazı ile talep edilmiştir. 31. Rekabet Kurulunun 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı geçici tedbir kararına ilişki n olarak TTAŞ ın cevap yazısı Kurum kayıtlarına 11.7.2001 tarih, 2999 sayı ile intikal etmiştir. TTAŞ, yazısında aynen: kararınız incelenmiş, her türlü talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla söz konusu karar doğrultusunda yapılan işlemler aşağıda be lirtilmiştir: 02-60/755 -305 11 - Internet dial -up erişim aylık ücretlerinde %20 oranında artış yapılmış olup, Temmuz 2001 tahakkuk dönemi itibarıyla de uygulamaya konulmuştur. Ayrıca TÜFE oranındaki artışa paralel olarak her üç ayda bir artış yapılacaktır. - Internet erişimind e kullanılabilir teknolojilerin yaygınlaştırılması için gerekli çalışmalar sürdürülmektedir. Her zaman olduğu gibi taleplerin imkanlar ölçüsünde ve ayrımcılığa yer vermeyecek şekilde karşılanması genel ilkemiz olup, bunun dışında keyfi işlem yapılması söz konusu olamaz. - ISS lere xDSL ve kablo TV şebekesi üzerinden internet erişimi sunulması bugün için teknik olarak mümkün bulunmamaktadır. Gerekli altyapı tamamlandığında xDSL ve kablo TV şebekesi üzerinden internete erişim imkanının ISS lere de verilmesi müm kün olacaktır. - ISS lerden internet servislerinin kalitesinin tespiti, ileriye dönük tahmin ve yatırımları yönlendirmesi yönüyle teknik açıdan zaruri olanlar dışında kullanıcı kimliği, isim, adres, telefon numarası vb. bilgiler talep edilmeyecektir. Buna ilişkin Internet Servis Sağlayıcı Sözleşmesi nin ilgili hükmünde gerekli düzenlemeler yapılması hususunda Yönetim Kurulumuza teklif götürülmüş olup, Yönetim Kurulumuzun kararı doğrultusunda gereği sağlanacaktır. - Kurulunuz tarafından alınan kararlar doğrultu sunda yukarıda belirtilen tüm işlemler ISS lere duyurulmuştur ifadelerine yer vermiştir. 32. 4.7.2001 tarih, 01 -30/300 -M sayılı Kurul kararı ile açılmış olan soruşturma kapsamında değerlendirilecek olan geçici tedbir talebine ilişkin olarak Telekomünikasyon K urumundan istenen görüş Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.7.2001 tarih, 3099 sayı ile intikal etmiştir. 33. TTAŞ, Kurum kayıtlarına 20.7.2001 tarih, 3100 sayı ile intikal eden yazısında kullanıcı kimlikleri, isim, adres, telefon numarası vb. bilgileri talep etme u ygulamasına son verilmesi hususuna istinaden, internet servis sağlayıcılığı sözleşmesinin bu hükmü içeren 4.9. maddesinin Yönetim Kurulunun 17.7.2001 tarihli kararı ile iptal edildiğini ve bu durumun ISS lere 19.7.2001 tarihli yazı ile bildirildiğini ifade etmiştir. 34. 23.7.2001 tarihli Bilgi Notunda, uydu yer istasyonu işletmecilerinin TTAŞ ın eylemlerine yönelik olarak talep ettikleri geçici tedbir hakkında yapılan inceleme ve tespitlere yer verilmiş ve raportör görüşü olarak Ulaştırma Bakanlığı ile 28.2.200 1 tarihinde imzaladığı Görev Sözleşmesi kapsamında uydu yer istasyonu hizmetlerini, uydu yer istasyonu işletmecileri ile imzaladığı sözleşmeler kapsamında yürüten TTAŞ ın; - uydu yer istasyonu işletmecilerine yönelik olarak 1.5.2001 tarihi itibarıyla devre ye soktuğu yeni ücret tarifesini uygulamaya son vermesi, - Kurulca öngörülen ve yukarıda belirtilen tedbiri yerine getirmemesi halinde 4054 sayılı Kanunun 16. ve 17. maddeleri uyarınca hakkında işlem yapılacağının TTAŞ a bildirilmesi gerektiği ifade edilmiş tir. 35. Kurul, Telekomünikasyon Kurumunun olumlu görüşünü de dikkate alarak, 4054 sayılı Kanunun 9. maddesi uyarınca nihai karara kadar ciddi ve telafisi 02-60/755 -305 12 olunmayacak zararların önlenebilmesi için ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte, 23.7.2001 tarihli yu karıda bahsolunan Bilgi Notunda yer alan raportör görüşü doğrultusunda, uydu yer istasyonu işletmeciliğine ilişkin olarak 31.7.2001 tarih, 01 -37/363 -M sayı ile geçici tedbir kararı almıştır. 36. TISSAD ın, TTAŞ ın geçici tedbir kararı çerçevesinde ISS lere gön dermiş olduğu yazıya ilişkin görüş ve değerlendirmeleri içeren dilekçesi 8.8.2001 tarih ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 37. Rekabet Kurulunun 4.7.2001 tarih, 01 -30/300 -M sayılı kararıyla TTAŞ ın uydu tarifeleri hakkındaki iddialara yönelik açılan soruş turmayla ilgili ilk yazılı savunması 10.8.2001 tarih, 3365 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 38. Kurulun almış olduğu 31.7.2001 tarih, 01 -37/363 -M sayılı geçici tedbir kararı 13.8.2001 tarih, REK.0.06.00.00/371 sayılı yazı ile TTAŞ a bildirilmiştir. 39. 9.8.2001 tarihinde yazılı olarak istenen bilgilere ilişkin olarak TTAŞ tarafından gönderilen yazı 14.8.2001 tarih, 3425 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 40. Kurulun 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı geçici tedbir kararının TTAŞ tarafından yerine getirilip getirilmediğine ilişkin hazırlanan 16.8.2001 tarihli Bilgi Notunda raportör görüşü olarak; tedbir kararına tam olarak uyulmadığı, bu nedenle TTAŞ ın 4054 sayılı Kanunun 17(a). maddesi gereği para cezası ile cezalandırılması gerektiği ifade edilm iştir. 41. Kurulun 31.7.2001 tarih, 01 -37/363 -M sayılı uydu tarifelerine yönelik geçici tedbir kararının 21.8.2001 tarihi itibarıyla uygulamaya konulduğunu bildiren TTAŞ ın yazısı 21.8.2001 tarih ve 3530 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 42. TTAŞ tarafı ndan 31.7.2001 tarih ve 01 -37/363 -M sayılı geçici tedbir kararı için iptal ve yürütmenin durdurulması istemiyle 21.8.2001'de Danıştaya başvurulmuş, Danıştay Onuncu Dairesi, 11.12.2001 tarihinde yürütmenin durdurulması isteminin oybirliğiyle reddine karar v ermiştir (Esas No: 2001/2561). 43. TTAŞ dan istenen bilgilere istinaden gönderilen yazılar 28.8.2001 tarih, 3681 sayı ve 28.8.2001 tarih, 3682 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 44. KDV oranındaki düşüşün etkilerine ilişkin TTAŞ dan gelen yazı 17.9.2001 tarih, 3999 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 45. Soruşturma Heyeti Başkanlığının 14.9.2001 tarih, REK.0.02.00.09/46 sayılı önergesi doğrultusunda 18.9.2001 tarih, 01 -45/463 -M sayılı Kurul kararı ile TTAŞ hakkında yürütülen soruşturmanın süresi 6 a y uzatılmıştır. 46. Kurulun 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı kararıyla hakkında alınan geçici tedbir kararının uygulanması amacına yönelik olarak, TTAŞ tarafından yapılan işlemlere ilişkin bilginin yer aldığı yazı, 26.9.2001 tarih ve 4146 sayı ile Kuruma in tikal etmiştir. 47. Kurulun 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı geçici tedbir kararının TTAŞ tarafından yerine getirilip getirilmediğine ilişkin hazırlanan 1.10.2001 tarihli Bilgi Notunda, raportör görüşü olarak tedbir kararının gereklerinin yerine getirilmedi ğinin düşünüldüğü ifade edilmiştir. 02-60/755 -305 13 48. 2.10.2001 tarih, 01 -46/470 -M sayılı toplantıda, Kurulca öngörülen geçici tedbir kararının uygulanmasının gereklerinin kısmen yerine getirildiğinin anlaşıldığı, tedbir kararında öngörülen diğer hususların yerine getirilme sinin teknik olarak mümkün olmadığı yönündeki savunmanın değerlendirilmesi bakımından, bu yönde Soruşturma Heyetince gerekli incelemenin yapılarak sonucunun 15 gün içerisinde Kurul gündemine getirilmesi yönünde karar alınmıştır. 49. 2.10.2001 tarih, 01 -46/470 -M sayılı Kurul kararı doğrultusunda incelemenin yapılmasını teminen 12.10.2001 tarihinde Rekabet Kurumunda TTAŞ yetkilileri, konuyla ilgili akademisyenler ve şikayetçilerin katıldığı bir toplantı düzenlenmiştir. Toplantı ile ilgili olarak 23.10.2001 tarihl i Bilgi Notu hazırlanarak Kurula sunulmuştur. 50. TTAŞ hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 21.6.2001 tarih, 01 - 28/273 -M sayılı Kurul kararı ile öngörülen geçici tedbir kararına uyulup uyulmadığının belirlenmesi amacıyla 2.10.2001 tarih ve 01 -46/470 -M sayı lı Kurul kararı üzerine Soruşturma Heyetince yapılan inceleme sonucu elde edilen bilgilere ilişkin olarak hazırlanan 23.10.2001 tarihli Bilgi Notunda; TTAŞ tarafından geçici tedbire yönelik olarak gerçekleştirilen ve yakında gerçekleştirileceği bildirilen uygulamaların, ilgili geçici tedbir kararının gereklerini yerine getirmekten uzak olduğu ve bu nedenle 4054 sayılı Kanunun 17. maddesinin (a) bendinin uygulanmasının gerektiği ifade edilmiştir. 51. Kurulun 4.7.2001 tarih, 01 -30/300 -M sayılı geçici tedbir karar ına ilişkin ek değerlendirme ve bilgilerin yer aldığı 24.10.2001 tarihli Bilgi Notunda, yeni tarifenin durdurulma tarihi olarak alınması gereken tarih ve hibe şartlarına ilişkin Raportörlerin değerlendirmelerine yer verilmiştir. 52. 25.10.2001 tarih, 4551 sayı ile Kurum kayıtlarına giren TTAŞ ın yazısında internet dial -up erişim ücretine ilişkin yeni gelişmeler bildirilerek, geçici tedbirin ilgili maddesinin gereğinin yerine getirildiği ifade edilmiştir. 53. Kurul, 31.10.2001 tarih ve 01 -53/528 -M sayı ile almış old uğu kararında 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı Kurul kararı ile öngörülen geçici tedbir şartlarına TTAŞ ın bazı uygulamaları ile uymadığına, anılan kararda belirtilen ve TTAŞ ın uymadığı hususlar ile ilgili olarak TTAŞ a tedbir kararına uygun düzenlemel er yapması için ek bir süre verilmesine gerek bulunmadığına; 31.7.2001 tarih, 01 -37/363 -M sayılı Kurul Kararında belirtilen şartların 1.5.2001 tarihinden itibaren geçerli olduğunun TTAŞ a bildirilmesine karar vermiştir. 54. Kurulun almış olduğu 31.10.2001 tari h, 01 -53/528 -M sayılı Karar 7.11.2001 tarih, REK.0.06.00.00/489 sayılı yazı ile TTAŞ a bildirilmiştir. 55. TISSAD ın, geçici tedbir kararının sonuçlarına yönelik değerlendirmelere yer verilen dilekçesi 13.11.2001 tarih, 4829 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 56. 31.10.2001 tarih, 01 -53/528 -M sayılı Kurul Kararı ile verilen idari para cezasının yeniden gözden geçirilmesi, TTAŞ tarafından yapılacak düzenlemelere esas olmak üzere geçici tedbir kararının hangi maddesinin uygulanmamasından dolayı para cezası verildiğine açıklık getirilmesi, Rekabet 02-60/755 -305 14 Kurumu bünyesinde TTAŞ ile ilgili düzenlenmiş her türlü evrakın ve elde edilen her türlü delilin bir nüshasının TTAŞ a gönderilmesi talebini haiz TTAŞ a ait yazı 19.11.2001 tarih, 4903 sayı ile Kurum kayıtlarına int ikal etmiştir. Bahse konu yazıya 11.12.2001 tarih ve REK.0.06.00.00/542 sayılı yazı ile cevap verilmiştir. 57. TTAŞ, Kurulca alınan 21.6.2001 tarih ve 01 -28/273 -M sayılı geçici tedbir kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştaya başvurmuş, Danıştay Onuncu Dairesi yürütmenin durdurulması istemini 19.11.2001 tarih E:2001/2113 nolu kararıyla oyçokluğuyla reddetmiştir. TTAŞ tarafından bu karara karşı Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kuruluna yapılan itiraz da 11.1.2002 tarihinde oyçokluğuyla r eddedilmiştir. 58. TTAŞ ayrıca Rekabet Kurulunun idari para cezası uygulanmasına ilişkin 31.10.2001 tarih ve 01 -53/528 -M sayılı kararına karşı da iptal istemiyle 28.11.2001'de Danıştaya başvurmuştur. Başvuruyla ilgili olarak Danıştay tarafından henüz herhangi bir karar alınmamıştır. 59. 14.12.2001 tarih, 5337 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden TTAŞ a ait yazıda ek bazı hususlara yer verilerek idari para cezasının kaldırılması talep edilmiştir. 60. TTAŞ ın, 20.12.2001 tarih, 5542 sayı ile Rekabet Kurumu kayıtlarına intikal eden yazısıyla, halen devam etmekte olan SCPC -VSAT devrelerine uygulanacağı ilan edilen IDR/VSAT -IBS tarifesinin uygulanmasının durdurulmasına 1.5.2001 tarihi itibarıyla başlanmasına, IDR/VSAT -IBS tarifesine göre ücretlendirilen devrelerden alınan bedellerin bu devrelerin sonraki dönem faturalarından düşülmesine, bu tarifeye göre bildirimi yapılan ancak henüz firmalarca ödenmeyen faturaların da iptal edilerek, 1.5.2001 tarihinden önceki tarifenin uygulanacağının muhatap firmalara iletilmesine karar verildiği bildirilmiştir. 61. TTNet aylık dial -up ücretlerinin Telekomünikasyon Kurumu tarafından onaylandığına ilişkin açıklamaların da yer aldığı TTAŞ ın 2.1.2002 tarih, 7 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazısında, TTAŞ a uygulanan idari para cezasının kaldırılması talep edilmiştir. 62. 3.1.2002 tarih, 73 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden Kablonet İletişim Sistemleri Sanayi ve Ticaret AŞ nin dilekçesinde, TTAŞ ın kablo TV şebekesini diğer ISS lere açmaması karşısında, Rekabet Kurumunun devreye girmesi ve TTAŞ ın baskıcı ve adil olmayan tavrı karşısında Rekabet Kurulunun başkan ve hakem olacağı bir toplantıda TTAŞ yetkilileri ile görüşülerek karara bağlanması talep edilmiştir. 63. TTAŞ ın dial -up tarifelerinin onayına ilişkin olarak Telekomünikasyon Kurumundan 7.1.2002 tarih, REK.0.06.00.00/571 sayılı yazı ile bilgi istenmiştir. 64. Telekomünikasyon Kurumu tarafından yürütülmekte olan soruşturma kapsamında TTAŞ ın yapmış olduğu yazılı savunmanın ekli olduğu TTAŞ ın yazısı, 16.1.2002 tarih, 263 sayı ile Kurum kayıtla rına intikal etmiştir. 65. TTAŞ ın dial -up internet tarifelerinin onaylanmasına ilişkin açıklamaları içeren Telekomünikasyon Kurumunun yazısı 21.1.2002 tarih, 348 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Yazıda onaylanan tarifenin, herhangi bir 02-60/755 -305 15 şekilde Rek abet Kurumu ve Telekomünikasyon Kurumu tarafından yürütülmekte olan soruşturma sonuçlarına engel teşkil etmediği, tarifenin çapraz sübvansiyona engel olacak bir tarife olduğunun Telekomünikasyon Kurumu tarafından belirtilmediği ifade edilmiştir. 66. 25.1.2002 tarih, 441 sayı ile Kuruma intikal eden TTAŞ ın yazısında, bazı ISS lerin internet kullanımına ilişkin tarifeleri, maliyet kalemleri ile ilgili bilgi ve belgeler sunulmuş ve idari para cezasının kaldırılması talep edilmiştir. 67. Kurulun 21.6.2001 tarih, 01 -28/273-M sayılı kararı ile öngörülen geçici tedbir uygulamasının TTAŞ tarafından kaldırılması talebine ilişkin olarak Raportörler tarafından hazırlanan Bilgi Notunda ilgili tedbir kararının gereklerinin yerine getirilmediği ve dolayısıyla söz konusu tedbir k ararının yürürlükte kalması gerektiği ifade edilmiştir. 68. TISSAD ın Kurum kayıtlarına 6.2.2002 tarih, 667 sayı ile intikal eden yazısında, Türk Telekom dan Kaymaklı Kampanya adı altında düzenlenen kampanyaya yönelik değerlendirmelerde bulunulmuş ve uygulam a Rekabet Kurulunun bilgisine sunulmuştur. 69. TISSAD ın 14.2.2002 tarihli dilekçesinde TTAŞ Genel Müdürünün IT - Business Weekly dergisi 57. sayısında yayımlanan söyleşisi ile ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur. 70. Kablonet in, TTAŞ ın kablo TV şebekesini diğ er ISS lere açmama ve konuyu çözer gözüküp oyalama politikaları karşısında, Rekabet Kurumunun devreye girmesi ve TTAŞ ın baskıcı ve adil olmayan tavrı karşısında Rekabet Kurumunun başkan ve hakem olacağı bir toplantıda TTAŞ yetkilileri ile görüşülerek kara ra bağlanması talebi, 19.2.2002 tarih ve 02 -09/90 -M sayılı Kurul Kararı ile reddedilmiştir. 71. Kurulun 28.2.2002 tarih ve 02 -10/104 -M sayılı kararında; TTAŞ ın hakkında yürütülen soruşturma çerçevesinde 21.6.2001 tarih, 01 -28/273 -M sayılı Kurul kararı ile öng örülen geçici tedbir uygulamasının kaldırılması talebinin görüşülerek, tedbir kararının devam ettiği, 31.10.2001 tarih, 01 - 53/528 -M sayılı kararda öngörülen idari para cezasının uygulanmasına yönelik olarak tedbirin gereklerinin birtakım teknik nedenlerle, belirtilen süre içinde yerine getirilemeyeceğinin belirlenmesi durumunda, idari para cezası uygulanmasının nihai karar değerlendirmesi sırasında dikkate alınacağı; 31.10.2001 tarihli kararın bu şekilde anlaşılması gerektiği ifade edilmiştir. 72. TTAŞ ın 22.3. 2002 tarih, 1359 sayılı yazısında, 10.3.2002 tarih, REK.0.06.00.00/77 sayılı yazı ile istenen, yürürlükteki internet tarifesi ve Şubat 2002 tarihi itibarıyla abone sayısı gönderilmiş ve ayrıca TTNet dial -up tarifesinin aylık 6.000.000 TL den 9.000.000 TL y e çıkarılması husususun TTAŞ Yönetim Kuruluna sunulduğu ve tarifenin Yönetim Kurulunun kabulü ve Telekomünikasyon Kurumunun onayını müteakip yürürlüğe gireceği bildirilmiştir. 73. Yapılan soruşturma sonucunda hazırlanan rapor 28.3.2002 tarihinde SR/02 -2 sayı i le taraflara tebliğ edilmiştir. Mezkur rapor 5.4.2002 tarihinde Telekomünikasyon Kurumuna da gönderilmiştir. 74. Soruşturma Raporunun tebliğini takiben, Kurum kayıtlarına 6.5.2002 tarih ve 2077 sayı ile TTAŞ ın ikinci yazılı savunması intikal etmiştir. Bunun 02-60/755 -305 16 ardından Soruşturma Heyetinin Ek Yazılı Görüşü 21.5.2002 tarih ve 1373 sayı ile taraflara tebliğ edilmiştir. 75. TTAŞ tarafından ek görüşe cevaben yollanan üçüncü yazılı savunma ise Kurum kayıtlarına 3241 sayı ile 22.7.2002 tarihinde girmiştir. 76. 22.8.2002 tari h ve 02 -48/606 -M sayılı Kurul toplantısında Sözlü Savunma Toplantısının 20.9.2002 tarihinde yapılmasına karar verilmiştir. 77. 20.9.2002 tarihinde yapılan Sözlü Savunma Toplantısının ardından, Kurul 2.10.2002 tarih ve 02 -60/755 -305 sayı ile nihai kararını verm iştir. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ İlgili raporda; 1. TTAŞ ın; a) kurumsal kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarda, b) yerel kullanıcılara dar bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarda, c) yerel kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarda, d) uzak mesafe veri aktarımına ilişkin royalty leri içeren pazarda hakim durumda olduğu, 2. TTAŞ ın; a) Kurumsal ku llanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazardaki hakim durumunu; i) Kurumsal kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında, kurumsal kullanıcılara TTNet adı altında sunduğu geniş bant internet erişim hizmetleri karşılığında alınan ücretleri, rakiplerinin aynı pazarda faaliyet gösterebilmeleri için gerekli altyapı ücretlerini, toptan ve perakende ayrımına gitmeden, ilgili pazarda rekabet edebilmelerini zorlaştıracak şekilde yüksek b elirlemek, ii) 19.7.2001 tarihine kadar, Internet Servis Sağlayıcı sözleşmelerindeki hükümler vasıtasıyla, ISS lerin ticari faaliyetleri ile ilgili olan, herhangi bir mecrada açıklanmayan ve kendi hizmeti TTNet açısından ticari faaliyetlerine yön verirken kullanılma ihtimali bulunan bilgilerin ISS lerce kendisine periyodik olarak bildirilmesini şart koşmak, iii) Geniş bant internet erişiminde kullanılan altyapı tarifelerinde kontör uygulamasına geçerken, kurumsal kullanıcılara yönelik 02-60/755 -305 17 geniş bant internet er işim piyasasında TTNet adı altında sunduğu hizmetlerin tarifelerini kontöre bağlayıp, kontörün her artışında rekabete aykırı sübvansiyonun artışına sebep olarak piyasadaki rekabet koşullarını bozmak, b) Yerel kullanıcılara dar bant internet erişim hizmetin in sunulması için gereken altyapıları içeren pazardaki hakim durumunu, i) Aynı pazarda - ISS lerin ISDN -PRI, No. 7 E1 taleplerinin karşılanmasında zorluk çıkararak, faaliyetlerin pazarın iç dinamiklere göre değil TTAŞ ın dilediği biçimde yürütülmesini olan aklı kılmak üzere, yerel kullanıcıya sunulan dar bant internet erişim hizmetleri pazarında TTNet adı altında sunduğu hizmete rakip hizmetler sunan ISS leri zor durumda bırakarak pazardaki rekabet koşullarını bozmak, - ISS lerin kiralık devre taleplerine z amanında cevap vermeyerek ve bazı durumlarda talebin karşılanmasını kullanılacak malzemenin hibesi koşuluna bağlayarak yerel kullanıcıya sunulan dar bant internet erişim hizmetleri pazarındaki rakip ISS lerin piyasadaki faaliyetlerini zorlaştırarak rekabet koşullarını bozmak, - Yerel kullanıcıya dar bant internet erişim hizmeti sunan ISS leri VPOP yöntemini kullanmaya zorlayıp, ISDN -PRI ve/veya No.7 E1 kullanmalarını engelleyerek, bu piyasaya girişte yeniden satışı ISS ler için tek alternatif haline getirer ek, yerel şebekeye erişim yoluyla piyasaya girişin yaratacağı rekabet sonucu oluşması muhtemel etkinlik artışlarından tüketicinin faydalanmasını engellemek ve ISS lerin 2004 yılı sonrasına yönelik şebeke geliştirmelerini önleyerek potansiyel rekabetin geli şmesini durdurmak, - 19.7.2001 tarihine kadar, Internet Servis Sağlayıcı Sözleşmesindeki hükümler yoluyla, ISS lerin ticari faaliyetleri ile ilgili olan, herhangi bir mecrada açıklanmayan ve kendi şirketi TTNet tarafından ticari faaliyetlerine yön verirken kullanılma ihtimali bulunan bilgilerin ISS lerce kendisine periyodik olarak bildirilmesini şart koşarak telekomünikasyon hizmetleri altyapı sağlama pazarında rekabet koşullarını bozmak, - Dar bant internet erişiminde kullanılan altyapı tarifelerinde kontö r uygulamasına geçerken, dar bant internet erişim piyasasında TTNet adı altında son kullanıcıya sunduğu hizmetlerin tarifelerini kontöre 02-60/755 -305 18 bağlamayarak, kontörün her artışında rakip ISS lerin temel girdilerinin fiyatlarını artırmak ve bu yolla rakiplerinin maliyetlerini yükseltmek yoluyla rekabete aykırı sübvansiyonun artışına sebep olarak dar bant internet erişim piyasasında rekabet koşullarını bozmak, - ISS lere herhangi bir test olanağı veya garanti imkanı sunmadan kiraladığı dar bant internet erişiminde kullanılan VPOP hatların, iade edilmek istenmesi durumda, ilk yıl için sadece %10'una kadar iade imkanı sunmak, - Kiralık hatlara uygulanan indirim oranlarını 3, 5 ve 7 yıllık sözleşme sürelerine bağlamak suretiyle, 2004 yılı başında sona erecek olan ulusa l ve uluslararası ses iletimi ile telekomünikasyon altyapısı hizmetleri piyasalarındaki hakim durumunu, 2004 sonrasında da devam ettirmek amacıyla, ses iletimi ve telekomünikasyon altyapısı hizmetleri pazarına girebilecek ve kendi ses iletimi ve altyapı hi zmetlerine alternatif sunabilecek teşebbüslerin pazara girişlerine engel olmak, ii) Yerel kullanıcılara sunulan dar bant internet erişim hizmetleri pazarında, - TTNet adı altında yerel kullanıcılara sunulan dar bant internet erişim hizmetleri karşılığında alınan ücretleri maliyetin altında belirleyerek, rakiplerin piyasadaki faaliyetlerini güçleştirmek, - Sabit telefon abonelerine ayrıca bir abonelik gerektirmeden ülke çapında her yerden çevirmeli olarak internete erişim imkanı sağlayan, 146 numarası ile internet erişimi hizmetine benzer bir hizmeti diğer ISS lerin sunmasına engel olarak bu pazardaki rekabet koşullarını bozmak, c) Yerel kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazardaki hakim durumunu, i) Aynı pazarda, - Kendi kontrolü altındaki kablo TV şebekesini yerel kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında faaliyet gösteren ISS lerin kullanmasını engelleyerek (açık erişime izin vermeyerek) ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine engel olmak, - Kendi kontrolü altındaki yerel telefon şebekesi üzerinden DSL teknoloji kullanarak yerel kullanıcılara sunulan geniş bant internet hizmetleri piyasasında faaliyet yürütmek 02-60/755 -305 19 durumunda olan ISS lerin, bu şebekeyi birbirini tamamlayıcı nitelikte yeniden satış ve yerel şebekeye erişim yöntemleri ile kullanmalarını engelleyerek ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine engel olmak, - Hem kablo TV hem de telefon şebekesinin ISS ler tarafından geniş bant erişim hizme ti sunulmasında, kendi TTNet hizmetinin son kullanıcıya sunulduğu fiyatın üstünde rakamları ISS lerden erişim ücreti olarak talep etmek suretiyle ISS lere yüksek ekipman maliyeti getirmek ve tarifesi yüksek kiralık devreler kullanmaya zorlayarak tüketicini n zararına olarak, tüketici tercihlerini sadece kendi sunduğu TTNet hizmetleriyle kısıtlayarak ve diğer yatırımcıların bu alana yatırım yapmasını engellemek, ii) Yerel kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarında - Kablo TV şebeke si üzerinden internet erişim hizmeti alınabilmesini, gerekli kablo modem cihazında belli markaların satın alınması şartına bağlayarak, kablo modem alım satımının gerçekleştirildiği piyasada rekabet koşullarını bozmak, d) Uzak mesafe veri aktarımına ilişkin royalty leri içeren pazardaki hakim durumunu, i) Uydu yer istasyonu işletmecilerinden aldığı royalty tarifelerinde 2,4 ila 63 kat arasında değişen oranlarda zam yaparak artık tekel hakkının kalmadığı bir piyasada, rakiplerinin piyasadaki faaliyetlerini zo rlaştırmak ve kendisi kullanmakta olduğu halde, diğer yeniden satıcı veya kurumsal kullanıcılara belirli kapasitenin üzerinde hat kiralamayarak ve kiraladığı düşük kapasitelerden yüksek fiyat talep ederek, uydu yer istasyonu hizmetleri pazarındaki rekabet koşullarını kendi lehine, uydu yer istasyonu işletmecileri aleyhine bozmak ve bu yolla ISS lerin yurtdışı çıkış imkanlarını kısıtlamak, ii) Devrelerin kiralanması sonrasında, taahhüt edilen hız, kalite ve satış sonrası destek gibi hususlarda ISS lere zorlu k çıkararak, bu hizmetlerin girdi olarak kullanıldığı dar ve geniş bant internet erişim hizmetleri pazarlarında rakibi konumundaki ISS leri rekabette dezavantajlı konuma sokup bu pazarlardaki rekabet koşullarını bozmak suretiyle 4054 sayılı Kanunun 6. madd esi kapsamında kötüye kullandığı, Bu nedenle aynı Kanunun 16. maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası ile cezalandırılması gerektiği; 02-60/755 -305 20 3. TTAŞ ın yukarıda bahsedilen eylemlerinin sona erdirilebilmesi ve ilgili piyasalarda sağlıklı rekabet orta mının oluşturulabilmesi için; a) Son kullanıcıya yönelik internet erişim hizmeti tarifelerini hakim durumda olduğu piyasalarda yürüttüğü faaliyetlerinden elde ettiği gelirle doğrudan veya dolaylı olarak sübvanse etmemesi ve bu şekilde internet erişim hizme ti pazarında çapraz sübvansiyona yol açmayacak şekilde tarifelerini yeniden belirlemesi, b) Kurumsal ve yerel kullanıcıya sunduğu dar ve geniş bant internet erişim hizmeti faaliyetlerini ayrı bir tüzel kişilik oluşturarak yürütmesi, c) Yerel kullanıcılara dar bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazarda, yeniden satış ve yerel şebekeye erişerek piyasaya giriş şeklindeki alternatiflerden herhangi birisinin ISS ler tarafından benimsenmesi yönünde zorlayıcı eylemlerine son vermesi, ISS lerin fiziksel bağlantı ve ortak yerleşimlerine izin vermesi, mesafeli bağlantının sağlanmasında kullanılacak ISDN -PRI ve/veya No. 7 E1 teknolojilerini zamanın nötr bir unsur olmadığını dikkate alarak ISS lerin kullanımına sunması, yasal tekel hakkına sahip bir operatör olarak yatırım kararlarını müşterilerinin taleplerine bağlı olarak tasarlaması ve bu taleplerin zamanında karşılanmasına yönelik tedbirleri alması, d) Son kullanıcıya yönelik internet hizmeti tarifeleri ile benzer hizmetleri son kullanıcıya sağlayan ISS lere yönelik altyapı erişim tarifeleri arasında, internet erişim hizmeti pazarında rekabeti bozucu nitelikte olmayacak şekilde toptan ve perakende ayırımına giderek, ayrı tarife yapıları oluşturması, e) Kablo TV şebekesinin kontr olünü başka bir teşebbüse devretmesi, devir gerçekleşinceye kadar bu şebekeden yararlanarak hizmet sunmak isteyen teşebbüslerin şebekeyi kullanmalarını engelleyen veya zorlaştıran eylemlerine son vermesi, f) Yerel telefon şebekesini kullanarak yerel kullan ıcılara dar ve geniş bant internet erişim hizmeti sunmak isteyen teşebbüslerin şebekeyi kullanmalarını engelleyen veya zorlaştıran eylemlerine son vermesi, bu kapsamda 2004 yılına kadar ses iletişiminde kullanılmamak üzere yerel telefon şebekesini tam eriş ime, paylaşımlı erişime ve hızlı veri akışı erişimine açması ve ortak yerleşime izin vermesi, g) 146 hizmeti benzeri abonelik gerektirmeden internet erişim sağlama olanağını diğer teşebbüslerin kullanımına açması, h) Kiralık hatlara yönelik olarak uyguladı ğı indirim sistemini, sözleşme süresi ve hacme bağlı indirimleri birbiriyle ilişkilendirmeyecek şekilde tekrar gözden geçirmesi, i) Internet erişimi sunulması sırasında ISS lere uyguladığı kablo TV ve telefon şebekesine ilişkin, noktadan noktaya ve kiralık hat ücretlerini 02-60/755 -305 21 TTNet adı altında sunulan hizmetlerle diğer ISS ler arasındaki rekabet koşullarını bozmayacak şekilde yeniden belirlemesi, gerektiği, 4. İlgili pazarlarda sağlıklı rekabet ortamının sağlanması amacıyla Telekomünikasyon Kurumunun işlem yapm asına yönelik olarak, a) Numara planında TTAŞ a ilgili pazardaki diğer teşebbüslere kıyasla ticari avantaj sağlayan üç haneli numara tahsislerinin gözden geçirilmesi, b) Kablo TV şebekesi üzerinden sunulan hizmetlerin karşılığı olarak TTAŞ dışında gelir or taklarının çeşitli adlar altında son kullanıcılardan ücret talep etmesinin sektöre özel düzenlemelere uygun olup olmadığının incelenmesi, için görüş bildirilmesi gerektiği, 5. TTAŞ ın, kablo TV şebekesi üzerinden internet bağlantısı sağlanabilmesi için ger ekli olan kablo modem cihazında belli markaların satın alınması şartıyla bu bağlantının sağlanması; bu modemin sadece tek kullanıcılı sistemlerde kullanılmasına izin verilmesi ve birden fazla kullanıcının bağlanmasının talep edildiği durumlarda belirli mar kalı yönlendiricilerin satın alınmasının zorunlu tutulması; kişilerin aynı donanımı, kablo TV internet abonesi olunan farklı iki noktada kullanmalarının engellenmesi iddialarına ilişkin olarak daha detaylı bir incelemenin yapılabilmesi ve 4054 sayılı Kanun un 40/1. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için önaraştırma yapılması gerektiği, 6. Soruşturma sırasında hakkında bilgi edinilen, BNET İletişim Hizmetleri A.Ş. Bursa Ofis sorumlusu S.. A in TTAŞ yetkilileri tarafından, dövmek ile tehdit edilmesi, yine TTAŞ Gayrettepe Özel Devreler Amirliğinde aynı şirket adına sahte imza ile evrak düzenlenmesi şeklindeki iddialar ile TTAŞ dan talep edilen hizmetlerin malzemenin hibesi koşuluyla karşılanması uygulamalarının diğer kanunlar a aykırılık oluşturması ihtimali göz önüne alınarak, ilgili Cumhuriyet Savcılıklarına suç duyurusunda bulunulması gerektiği ifade edilmiştir. H - İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İLGİLİ PAZAR H.1.1. İlgili Ürün Pazarı Pazar tanımı, içinde bulunulan şartlara göre değişiklilik gösteren, dolayısıyla çoğunlukla olay bazında ele alınması gereklilik arz eden bir uygulamadır. Özellikle doğal tekel niteliği gösteren piyasalarda, piyasa aksaklıklarının 02-60/755 -305 22 giderilmesinde, düzenleme (regülasyon) yapılması ve rekabet kurall arının uygulanması açısından ilgili pazar kavramı büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede, birbiriyle bağlantılı birçok pazarın bulunduğu, ölçek ve kapsam ekonomilerinin etkisinin hissedildiği telekomünikasyon sektöründe pazarların tanımlanması kendine özgü nitelikler arz etmektedir. Dosya konusu olayda; arz ve talep koşullarının ve ikame özelliklerinin farklılıkları nedeniyle ilgili ürün pazarları; Kurumsal kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı Kurumsal kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar Yerel kullanıcılara sunulan dar bant internet erişim hizmetleri pazarı Yerel kullanıcılara dar bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar Yerel kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri pazarı Yerel kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar Uzak mesafe veri aktarımına ilişkin royalty leri içeren pazar olarak belirlen miştir. H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili coğrafi pazar; ilgili ürün pazarlarında yer alan hizmetlerin ulusal düzeyde sunulması nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti olarak belirlenmiştir. H.2. TARAFLAR HAKKINDA BİLGİLER H.2.1. Tüm Internet Servis Sağlayıcıları Derneği (TISSAD) 10.9.1999 tarihinde kurulan TISSAD, 31.5.2001 tarihi itibarıyla 23 üyesi bulunan bir dernektir. Derneğin yedi asil üç yedek üyeli yönetim kurulu ve üç asil üç yedek üyeli bir denetim kurulu bulunmaktadır. Dernek tüzüğünde TISSAD ın amacı; Türkiye de global bilgi iletim ağı internetle ilgili her türlü çalışma ve düzenlemenin tam rekabet ve serbest piyasa ekonomisi ilkeleri çerçevesinde toplumsal gelişmeye katkı sağlayacak ve kamu menfaatlerini ön planda tutacak biçimde çağdaş ölçeklerde gerçekleştirilmesini sağlamak şeklinde ifade edilmiştir. Tüzükte ayrıca, derneğin etkinliklerini yürütürken aşağıdaki amaçları göz önünde tutacağı ifade edilmiştir: Ülkemizdeki internet ve bağlantılı teknolojilerin ve bilgisayar kullanımının artması, gelişme si ve çağdaş boyutlarda tutulmasına katkıda bulunmak, Internet hizmetlerini yürüten özel sektör kuruluşlarının yöneticilerini bir araya getirmek, mesleki gelişme ve dayanışmalarını sağlamak, 02-60/755 -305 23 Internet hizmetleriyle ilgili piyasalarda tam rekabet koşullarını sağlayarak internet hizmetlerinin kamu hizmeti olarak tüketicilerin yararına teknolojik gelişme içerisinde yaygınlaşmasını sağlamak ve bu yolla toplumsal refahın artmasına katkıda bulunmak, Internet hizmetleri alanında ticari teamüllerin ve meslek ahlakın ın oluşmasında yönlendirici rol oynamak, Yerli internet hukukunun oluşmasına ve bu hukukun evrensel hukukla bütünleşmesine katkıda bulunmak, İfade özgürlüğünü kısıtlamadan, internet aracılığıyla suç işlenmesini önleyecek politikaların geliştirilmesine katk ıda bulunmak, Kamu elindeki atıl bilgi kaynaklarının internet aracılığıyla toplumun kullanımına sunulmasını kolaylaştırmak, Bilişim -bilgi toplumu olma yolunda internetin faydalarına ilişkin bilincin ülke genelinde artmasını sağlamak. Derneğe üç tür üyelik söz konusudur. Asil üye olabilmek için,Türkiye de mevzuata uygun internet servis sağlayıcı statüsünde bir kuruluşun Yönetim Kurulu Üyesi ya da Genel Müdürü veya çalışanı olunması; çalışılan kuruluşun en az 6 aydır sektörde faal olması; kuruluşun, gerçek ve tüzel kişilere ticari amaçla internet hizmeti sağlaması; kuruluşun ana gelir kaynağının veya ana faaliyet alanının internet hizmetleri olması şarttır. Asil üyelik dışında aday üyelik ve onursal üyelik türleri mevcuttur. Üyelerin Genel Kurulda bir oy hakkı bulunmaktadır. 4054 sayılı Kanunda geçen teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler şeklindeki teşebbüs birliği tanımı göz önüne alınarak, TISSAD ın bir teşebbüs birliği o lduğu kabul edilmiştir. H.2.2. Orhan O. BAĞ ISSOS Enterprises Co. Ltd. adlı şirketin genel müdürü olan Orhan O. BAĞ tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 26.1.2001 tarih, 441 sayı ile giren e-posta mesajında, TTAŞ ve TTAŞ ın kablo TV hizmetlerindeki gelir ortaklarının internet hizmetlerine ilişkin uygulamaları ihbar konusu yapılmıştır. H.2.3. Yeşil Ege Bilişim ve Internet Hizmetleri A.Ş. (Efes Net) Efes Net adı altında ISS hizmeti sunan Yeşil Ege Bilişim ve Internet Hizmetleri A.Ş., aynı zamanda TISSA D üyesi olan, Ege bölgesinde yoğun olarak faaliyet gösteren ve TTAŞ ile Internet Servis Sağlayıcı Sözleşmesi imzalamış bir şirkettir. H.2.4. Superonline Uluslararası Elektronik Bilgilendirme ve Haberleşme Hizmetleri A.Ş. (Superonline) Superonline, TTAŞ ile Internet Servis Sağlayıcı Sözleşmesi imzalayarak internet hizmeti sunan bir şirkettir. 7.7.1995 tarihinde İstanbul Ticaret Siciline 332535 -280117 sayı ile tescil olunan Superonline, yedi bölgede hizmet sunarak ulusal düzeyde faaliyet gösteren bir teşebbüs tür. Faaliyetlerine 1996 yılında başlayan ve hisselerinin %99,96 sı Fintur Holdings B.V. şirketi adına kayıtlı olan Superonline ın diğer ortakları eşit pay ile Yapı ve 02-60/755 -305 24 Kredi Teknoloji AŞ, Comag Continental Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Agro -San Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bayındır İşleri AŞ dir. Fintur Holdings B.V., Turkcell Holding AŞ (%25), Sonera (%35) ve Çukurova Holding A.Ş. (%40) ortaklığı ile telekomünikasyon, medya ve internet alanlarında verilen hizmetlerin kalite ve çeşitliliğini artırm ak amacıyla Hollanda da kurulan bir şirkettir. Turkcell Holding A.Ş. paylarının %47 sinin Sonera %53 ünün ise Çukurova Grubu şirketlerine ait olduğu dikkate alındığında, Superonline ın kontrolünün Çukurova Grubuna ait olduğu söylenebilir. Superonline ISS h izmetlerinin yanı sıra, TTAŞ ile imzaladığı sözleşmeler ile uydu yer istasyonu işletmeciliği de yapmaktadır. H.2.5. Equant İstanbul Telekomünikasyon Hizmetleri Ltd.Şti. (GlobalOne) İlk olarak Sprint Telekomünikasyon Ltd. Şti. unvanı ile ABD uyruklu Sprint International Communications Corporation (Sprint) ın bağlı ortaklığı olarak 3.11.1995 tarihinde kurulmuştur. Şirketin amacı, Türkiye de telekomünikasyon ürün ve hizmetlerini pazarlamak, satmak ve promosyonunu yapmak, telekomünikasyon hizmetlerinin verilmes i için gerekli veya isteğe bağlı olarak, tesisler kurmak, ilgili malzeme ve vasıtaları satın almak ve faaliyet konularına giren hususların işletme hizmetleriyle uğraşmaktır. Şirket daha sonra Sprint, France Telekom ve Deutche Telecom arasında kurulan Globa lOne adlı ortak girişime devredilmiş ve GlobalOne Telekomünikasyon Ltd. Şti. unvanını almıştır. Kurumumuza GlobalOne Telekomünikasyon Ltd. Şti. unvanıyla başvuruda bulunan şirket, Eylül 2001 içerisinde gerçekleşen bir birleşme ile faaliyetlerini Equant İs tanbul Telekomünikasyon Hizmetleri Limited Şirketi unvanı altında sürdürmektedir. H.2.6. Comsat İletişim Hizmetleri Ticaret A.Ş. (Comsat) 24.1.1995 tarihinde İstanbul Ticaret Siciline 325584 -273166 sayı ile tescil olunan Comsat İletişim Hizmetleri A.Ş., ya bancı sermaye kontrolünde (%51 - Lockheed Martin Grubu, %24,5 - Sumitomo Corporation ve %24,5 Koç -Unisys Bilgisayar Sistemleri A.Ş.) bir şirket olup, faaliyet alanı VSAT uydu hizmetleridir. Bu şirket dışında yine yabancı sermayeli Lockheed Martin grubunun kontrolünde olan (% 80 yabancı sermayeli Lockheed Martin Grubu ve %20 si Yelpro Proje Geliştirme Yatırım Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Vedat Yelkenci ye ait) ve 10.10.1991 tarihinde İstanbul Ticaret Siciline 2796664 -227246 sayı ile tescil olunan Co msat Dijital Hizmetleri Ticaret A.Ş. ise her türlü uydu hizmetinin sağlanması amacıyla kurulmuştur. H.2.7. Türk Telekomünikasyon A.Ş. (TTAŞ) TTAŞ, Ankara Ticaret Siciline 103633 sicil numarası ile kayıtlı bir anonim şirkettir. Şirketin amacı; ulusal ekono minin hedeflerine uygun olarak karlılık ve verimlilik ilkeleri doğrultusunda telekomünikasyon alanında çalışmak, sermaye birikimine yardım etmek, daha fazla yatırım kaynağı yaratmak, telekomünikasyon sektöründe yatırım, tesis ve işletmecilik yapmak, mal ve hizmet pazarlaması ve ihracatını yürütmektir. Şirketin merkezi Ankara dır. Yönetim kurulu dokuz, denetim kurulu üç üyeden oluşmaktadır. TTAŞ ın başlıca faaliyetleri arasında, telefon santrallerini ve yurt çapındaki şehir içi ve şehirlerarası sabit hat şeb ekesini, uydu haberleşme ağlarını, kablo 02-60/755 -305 25 sistemlerini ve veri ağlarını, yurt içi ve yurt dışı haberleşme ve veri transferini sağlamak amacıyla işletmek bulunmaktadır. Bunlara ek olarak, TTAŞ gelir ortaklığı anlaşmaları yoluyla, analog mobil telefon, kablo TV, elektronik veri aktarımı hizmetini sunmakta, kendisi tarafından kurulan bağlı ortaklığı Aycell Haberleşme ve Pazarlama Hizmetleri A.Ş. ile GSM mobil telefon hizmetleri sunmaktadır. 1.7.1994 tarihine kadar, T.C. Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğü (PTT) adı altında faaliyet gösteren kuruluşun bünyesinden 4000 sayılı Kanunla posta ve telgraf hizmetleri ayrılarak, telekomünikasyon hizmetlerini yürütmek üzere Türk Telekomünikasyon A.Ş. kurulmuştur. 4502 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarih olan 29.1.2000 tarihine kadar TTAŞ, hem telekomünikasyon hizmetleri yürüten, hem de bu sektörde yapılan iktisadi düzenlemelerde Ulaştırma Bakanlığına destek veren bir kamu iktisadi kurumu olarak faaliyet göstermiştir. 4502 sayılı Kanunla telekomünikasyon sektöründe önemli reformlar gerçekleştirilmiş ve sektörde iktisadi düzenleme görevlerini Ulaştırma Bakanlığı ile beraber yürütecek Telekomünikasyon Kurumunun kurulması öngörülmüştür. Bu düzenleme ile TTAŞ ın düzenleme yetkileri elinden alınarak piyasada sa dece işletmeci konumuna getirilmiştir. Nitekim 4502 sayılı Kanun ile değişik 406 sayılı Kanunun 1. maddesinde yer alan; Posta ve telgraf tesis ve işletmesine ilişkin hizmetler T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğünce (P.İ.), Telekomünikasyon hizmetleri is e Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi (Şirket) tarafından yürütülür. Şirket, ana sözleşmesi Ulaştırma Bakanı tarafından onaylandıktan sonra faaliyete geçer. Türk Telekom, bu Kanun çerçevesinde her türlü telekomünikasyon hizmetlerini yürütmey e ve telekomünikasyon altyapısı işletmeye yetkilidir. TTAŞ ın söz konusu yetkiye ilişkin hak ve yükümlülükleri Bakanlık ile imzalanacak görev sözleşmesi ve/veya görev sözleşmeleri ile belirlenir. Türk Telekom, görev sözleşmelerinde belirlenen asgarî hizmet leri sunmakla yükümlüdür. Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Kamu iktisadî teşebbüslerinin kuruluş, teşkilat ve faaliyetleri ile ilgili mevzuat Türk Telekom a uygulanmaz. Sadece, Türkiye Büyük Millet Meclisi deneti mine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. ifadesine yer verilmiştir. 12.5.2001 tarihinde kabul edilen 4673 sayılı yasada ise yukarıda yer verilen fıkralardan 2 ve 5 inci fıkralar aşağıdaki gibi değiştirilmişt ir. Şirkette kamu payı % 50 nin altına düşünceye kadar ana sözleşmede yapılacak değişikliklerde Ulaştırma Bakanının görüşü alınır. . Türk Telekom, bu Kanun ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkettir. Bu Kanun hükümleri saklı kalmak üz ere, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil, sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan kamu kurum, kuruluş ve 02-60/755 -305 26 ortaklıklarına uygulanan mevzuat Türk Telekom a uygulanmaz. Sermayesinin yarısından fazlası kamuda kaldığı sürece, Türkiye Büyük Millet Meclisi denetimine ilişkin 2.4.1987 tarihli ve 3346 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi hükümleri uygulanır. 16.7.1965 tarihli ve 697 sayılı Kanun ile millî güvenlik ve kamu düzeniyle sıkıyönetim ve seferberlik hallerinde telekomünikasyon hizmetlerinin yürütülmesine il işkin özel kanunların hükümleri saklıdır. hükmü ile Ulaştırma Bakanlığının şirket hakkındaki tasarrufları oldukça sınırlandırılmış ve şirketin bağlı olduğu mevzuat daha açık bir şekilde ortaya konmuştur. Yine 4502 sayılı Kanun ile getirilen yapı ile telek omünikasyon sektöründe faaliyet göstermek isteyen teşebbüslerin bir yetki belgesi sahibi olması öngörülmüş, bu yetki belgelerini verme yetkisi Ulaştırma Bakanlığına verilmiş ve bu Bakanlık tarafından yetki belgeleriyle ilgili olarak yönetmelik çıkartılmışt ır. Ancak 4673 sayılı Kanun ile Ulaştırma Bakanlığının telekomünikasyon sektörüyle ilgili birçok yetkisiyle beraber bu yetkisi de Telekomünikasyon Kurumuna devredilmiştir. 406 sayılı Kanun uyarınca TTAŞ ın da bir yetki belgesi çerçevesinde hizmetlerini yür ütmesi gerektiğinden TTAŞ ile Ulaştırma Bakanlığı arasında 28.2.2001 tarihinde Telekomünikasyon Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Görev Sözleşmesi imzalanmış, sözleşmenin süresi 25 yıl olarak belirlenmiştir. 4673 sayılı Kanun gereğince bu görev sözleşm esi Telekomünikasyon Kurumu ile tekrar imzalanmıştır. Öte yandan 4502 sayılı Kanun ile değiştirilen 406 sayılı Kanunun 2. maddesinin (c) bendinde; Türk Telekom; telekomünikasyon şebekeleri üzerinden sunulan ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerini, 31.12.2003 tarihine kadar bu Kanun ve görev sözleşmesi çerçevesinde tekel olarak yürütür. Kişisel telekomünikasyon tesisleri ile telekomünikasyon hizmetlerine ilişkin imtiyaz sözleşmeleri veya telekomünikasyon ruhsatları veya genel i zinlerinde ilgili işletmeci tarafından kurulması öngörülen telekomünikasyon altyapısı hariç olmak üzere, tüm telekomünikasyon altyapısının kurulması ve işletilmesi de tekel kapsamına dahildir. Diğer işletmecilerin ve kişisel telekomünikasyon tesislerini k ullanan şahısların ana telekomünikasyon şebekesine arabağlantı talepleri ve telekomünikasyon altyapı tesislerinden yararlanma ihtiyaçları, yukarıda belirtilen tekel süresi boyunca öncelikle Türk Telekom tarafından karşılanır. TTAŞ ın, bir işletmeci veya bi r kişisel telekomünikasyon tesisi sahibinin altyapıdan yararlanma talebini karşılayamaması halinde, ilgili işletmeci veya kişisel telekomünikasyon tesisi sahibi gerekli altyapı tesisini ilgili imtiyaz sözleşmesi ya da telekomünikasyon ruhsatı hükümleri dai resinde kendi imkanları ile kurabilir veya Bakanlık bu altyapının kurulması hususunda imtiyaz veya telekomünikasyon ruhsatı verebilir. ifadesine yer verilerek, TTAŞ ın 2004 yılına kadar ulusal ve uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerind e ve tüm telekomünikasyon altyapısının kurulması ve işletilmesinde yasal tekel hakkında sahip olduğu belirtilmiştir. Ancak 4673 sayılı Kanun ile TTAŞ daki kamu payının %50 nin 02-60/755 -305 27 altına düşmesi durumunda, TTAŞ ın tüm tekel haklarının 31.12.2003 tarihinden önc e de olsa ortadan kalkacağı hükme bağlanmıştır . H.3. TTAŞ'IN İLGİLİ PAZARLARDAKİ DURUMU H.3.1. Hakim Durum Açısından Hakim durum, bir firma veya bir grup firmanın belli bir pazarda fiyatı rekabetçi düzeyden daha yukarıda tespit edebilme gücü olarak ifade e dilmektedir. 4054 sayılı Kanunda hakim durum ise; belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak t anımlanmaktadır. ABD dışında diğer ülkelerde uzun yıllar telekomünikasyon sektörünün en belirgin özelliği, sektörde sadece kendisine münhasır haklar tanınmış kamu tekellerinin faaliyetine izin verilmesi olarak göze çarpmıştır. Bu uzun süreden kaynaklanan a vantaj ile söz konusu operatörler serbestleşme sonrasında da pazar güçlerini koruyabilmişlerdir. Hakim durumun veya pazar gücünün en belirgin göstergesi, teşebbüsün veya teşebbüslerin marjinal maliyetlerin üzerinde fiyatlandırma yapabilmeleridir. Ancak bu durumun uygulamada tespit edilmesi oldukça güçtür. Bu sebeple pazar gücünün en önemli göstergelerinden biri olarak teşebbüsün piyasada sahip olduğu pazar payı kullanılmaktadır. TTAŞ ın ilgili pazarlarda hakim durumda olup olmadığının tespitinin 2003 yılı öncesi ve sonrası dönem için ayrı ayrı yapılması gerekmektedir. 406 sayılı Kanunun 2. maddesi gereğince TTAŞ, 2004 yılına veya kamu payı %50 nin altına düşünceye kadar uluslararası ses iletimini ihtiva eden telefon hizmetlerinde ve tüm telekomünikasyon al tyapısının kurulması ve işletilmesinde yasal tekel hakkına sahiptir. Bir başka ifade ile bu hüküm gereğince, TTAŞ 2004 yılına veya kamu payı %50 nin altına düşünceye kadar aşağıda sıralanan piyasalarda yasal tekel hakkına sahip olup mutlak hakim durumdadır : - Kurumsal kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar, - Yerel kullanıcılara dar bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar, - Yerel kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar. 2004 sonrasında veya kamu payının %50 nin altına düşmesi halinde yasal tekelin kalkmasından sonra ise, kurumsal kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması için gereken altyapıları içeren pazar a potansiyel rakipler girebilecektir. Ancak bu teşebbüslerin TTAŞ ın ilgili pazardaki hakim durumunu ortadan kaldıracak duruma gelebilmeleri için belirli bir sürenin geçeceği öngörülmektedir. 02-60/755 -305 28 Yasal tekel sonrası diğer iki pazarda TTAŞ ın hakim durumunun devam edip edemeyeceği bu pazarların iktisadi niteliğine bağlı olup, fiziki şebekelerin ölçek ekonomileri ve şebeke dışsallıklarından kaynaklanan kalıcı piyasa aksaklıklarıyla yakından ilgilidir. Dar bant internet erişiminde kullanı lması zorunlu altyapı olan yerel telefon şebekesi bir fiziki şebekedir. Bu şebeke kullanılmaksızın telefon abonesi olan yerel kullanıcılara TTAŞ dışındaki teşebbüslerin hizmet sunması, ancak kendi şebekelerini yasal tekel sonrası inşa etmeleri ile mümkündü r. Fakat yerel telefon şebekesinin ölçek ekonomileri ve şebeke dışsallıkları nedeniyle doğal tekel niteliği arz etmesi, paralel bir şebekenin inşasını iktisadi ve ticari açıdan imkansız kılmaktadır. Bir firmanın ortalama maliyeti çıktı miktarı artıkça sab it kalabilir veya artabilir ya da azalabilir. Firmanın ortalama maliyetinin üretilen ürün miktarı artıkça düşmesi durumunda, o firmanın ölçek ekonomisine (ya da ölçeğe göre artan getiriye) sahip olduğu kabul edilmektedir. Benzer şekilde ortalama maliyetin sabit kalması veya azalmasına göre, ölçeğe göre sabit veya azalan getiriden bahsedilmektedir. Olumlu ölçek ekonomilerinde, firma veya üretim biriminin boyutu artıkça birim maliyetlerinin düşeceği kabul edilmektedir. Bu çerçevede, ölçek ekonomisinin varlığı için marjinal maliyetin ortalama maliyetin altında olması gerekir. Ölçek ekonomilerinin geçerli olduğu bir faaliyet alanında, büyük ölçekli tek bir firma her zaman rekabetçi kar elde edebilecek ve aynı mal ve hizmeti üreten küçük ölçekli rakiplerinden da ha düşük maliyette üretim yapabilecektir. Bununla beraber, maliyetlerin batık olmadığı ve geri kazanılabileceği yarışılabilir bir piyasa modelinde ölçek ekonomilerinin piyasa aksaklığına yol açmadığı görülmüştür. Bir başka ifade ile, pazara giriş ve çıkışı n kolay olduğu, başlangıç maliyetlerinin düşük olduğu bu tür pazarlarda risk de düşük olacaktır. Telekomünikasyon şebekeleri homojen olmayıp karmaşık bir altyapı görüntüsündedirler. Ağ üzerinden sunulan hizmetlerin iletilmesiyle ilgili işletme maliyetleri düşük olmasına rağmen, bu niteliğe sahip sektörlerde ağ altyapısının kurulması için gerekli yüksek yatırımlar nedeniyle ölçek ekonomileri mevcuttur. Bu durum özellikle yerel sabit bakır ağlar, bir başka ifade ile yerel telefon şebekesi açısından söz konus udur. Yerel telefon şebekesi her bir son kullanıcıyı yerel santrale ve oradan da uzak mesafe transmisyon sistemine irtibatlandırdığından, büyük boyutlu batık maliyet gerektirmenin yanında, değerlendirilmesi oldukça zor maliyet yapıları ve ölçek ekonomileri içerir. Yerel şebekelerde her bir bileşen için birim maliyet, kullanım oranı artıkça uzun dönemde düşmektedir. Örneğin evinden santrale kadar ulaşan bir kablo herhangi bir abonenin trafik ihtiyacını karşılamak için yeterli iken, bu abonenin iletişim ihtiy acı yüksek bir işyeri olması durumunda, şebekeyi oluşturan kabloların geçtiği aynı boru içine kapasitesi daha yüksek bir kablo döşenerek bu ihtiyaç karşılanabilmektedir. Gerçekte paralel şebeke inşasını iktisadi ve ticari açıdan anlamsız kılan yüksek sabit maliyetlerin büyük kısmı, transmisyonu oluşturan kablolardan değil, kabloların içinden geçtiği boruların ve diğer teknik donanımın döşeme maliyetinden kaynaklanmaktadır. 02-60/755 -305 29 Bundan başka, telekomünikasyon, aynı altyapının ses, geniş bant veri aktarımı gibi d eğişik hizmetler için kullanılabildiği bir sektördür. Bu yüzden altyapı sahibi bir firma için yeni bir hizmet sunmaya başlamanın marjinal maliyeti düşük iken, pazara yeni giriş yapacak bir firma için bu maliyet yüksek olup, yeni bir altyapının inşasını ger ektirmektedir. Türkiye de 2001 yılı sonu itibarıyla 19.400.000 olan telefon abone sayısının 62.800.000 kişilik yaklaşık nüfusa oranını veren penetrasyon rakamının %30 a yaklaştığı görülmektedir. Bu rakamın diğer ülkelere kıyasla ilk bakışta düşük olduğu dü şünülebilir. Ancak Türkiye de hane başına 4,7 kişilik oranın AB ülkelerinin iki katı olması, gerçekte telefon yaygınlığının düşük olmadığını göstermektedir. Dolayısıyla TTAŞ ın sahip olduğu yerel telefon şebekesi, yerel kullanıcılara dar bant internet eriş imi sunmak isteyen teşebbüsler açısından zorunlu unsur niteliği göstermektedir. Yerel kullanıcılara geniş bant internet erişimi sunulması için kullanılacak altyapılar ise yine yerel telefon şebekesi (DSL teknolojisi aracılığıyla) ve kablo TV şebekesidir. Yerel telefon şebekesinde olduğu gibi kablo TV şebekesinde de yasal tekelin kalkması durumunda TTAŞ ın hakim durumunun süreceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Çünkü kablo TV şebekesinin de şebeke ekonomilerinin geçerli olduğu fiziki bir şebeke olması, par alel şebeke inşa ederek yerel kullanıcıya geniş bant internet erişimi sunulmasını iktisadi ve ticari açıdan anlamsız kılmaktadır. Uzak mesafe veri aktarımına ilişkin altyapı pazarında ise, piyasaya girecek teşebbüslerin teorik anlamda iki alternatifi bulun maktadır. Bunlar yüksek kapasiteli fiber optik kablolar veya VSAT, SCPC ve benzeri teknolojileri kullanarak uydu yer istasyonları kurmaktır. İlk alternatifin TTAŞ ın yasal tekeli sürdüğü müddetçe uygulamaya sokulması mümkün değildir. İkinci alternatif için ise 406 sayılı Kanun anlamında yetki belgesi alınıncaya kadar TTAŞ ile sözleşme imzalanması ve bir royalty ödenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla TTAŞ, uydu yer istasyonları hariç uzak mesafe altyapılarının işletilmesinde yasal tekel hakkına sahiptir. Uydu y er istasyonu işletmeciliği için henüz Telekomünikasyon Kurumu tarafından TTAŞ ile yaptıkları anlaşmalar ile faaliyet yürüten şirketlere yetki belgeleri verilmemiş olduğundan, bu şirketler faaliyetlerini yürütebilmek için TTAŞ a royalty ödemek durumundadırl ar. Dolayısıyla TTAŞ bu anlamda da hakim durumdadır. Diğer üç ilgili pazarı oluşturan; kurumsal kullanıcılara sunulan geniş bant internet erişim hizmetleri, yerel kullanıcılara sunulan dar bant internet erişim hizmetleri ve yerel kullanıcılara sunulan gen iş bant internet erişim hizmetlerinde soruşturma konusunu oluşturan iddialar bakımından hakim durum incelemesi yapılmasına gerek görülmemiştir. Çünkü bu pazarlarda gerçekleştirildiği iddia edilen rekabete aykırı eylemler, TTAŞ ın bu pazarlardaki hakim duru mundan değil, yukarıda hakim durumda olduğu tespit edilen pazarlardaki pazar gücünden kaynaklanmaktadır. H.3.2. Zorunlu Unsur Açısından Soruşturma konusu ihlallerin değerlendirilmesi açısından en önemli konulardan biri, hakim durumdaki teşebbüslere getiril en anlaşma yapma yükümlülüğü bağlamında zorunlu unsur doktrini (essential facility) dir. 02-60/755 -305 30 Doktrinin uygulandığı olaylar esas itibarıyla birbirleriyle dikey olarak ilişkili iki pazarı gerekli kılmaktadır. Bu pazarlardan üst pazar genellikle tekelci (yoğunl aşmış) bir yapıya sahipken (örneğin yerel telefon şebekesi), bu tekelci teşebbüsün faaliyet gösterdiği alt pazar (örneğin erişim hizmetleri pazarı) daha rekabetçidir. Doktrinin ana felsefesi; üst pazardaki sınırlı kaynağın alt pazardaki teşebbüslerin faali yetlerini sürdürmeleri için zorunlu olması ve bundan dolayı üst pazarı kontrol eden teşebbüsün rakipleriyle anlaşma yapmayı reddederek alt pazardaki rekabeti sınırlandırma, diğer bir deyişle alt pazarı da tekelleştirme imkanına sahip olmasıdır. Bu zorunlu luk, üst pazardaki faaliyetin gerçek ya da potansiyel alternatifinin olmamasından ve buna ihtiyaç duyan teşebbüslerin makul olarak aynı veya benzerini kuramamasından kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı rekabet otoriteleri, üst pazarda ortaya çıkan yoğunlaşmış yapının, alt pazardaki rekabetçi yapıyı tehdit etmesinin önüne geçmek ve buradaki rekabet koşullarını geliştirmek amacıyla, zorunlu unsur doktrini altında teşebbüslere rakipleriyle zorunlu anlaşma (paylaşım) yükümlülüğü getirmektedirler. Zorunlu unsur do ktrininin uygulama esasları olarak dört koşullu sistematik bir test yapılması yerinde olacaktır. Bu koşullar; 1. Giriş yapılmak istenen varlığın (zorunlu unsurun) bir tekelci teşebbüs tarafından kontrolü, 2. (Giriş yapmak isteyen) bir rakibin pratik olarak ve ma kul bir şekilde ilgili varlığı/ürünü/tesisi/altyapıyı (zorunlu unsuru) kurmasının/üretmesinin imkansız olması, 3. Tekelci teşebbüsün giriş yapmak isteyen rakibi reddetmesi, 4. İlgili zorunlu unsurdan faydalanmanın imkanlar dahilinde olması şeklinde sıralanabili r. Bir unsurun zorunlu olup olmadığını tespit edebilmek için bu şartların tamamının değil, sadece ilk iki şartın gerçekleşmesi yeterlidir. Diğer iki koşul zorunlu kabul edilen bir unsura ilişkin olarak zorunlu paylaşım ya da anlaşma yapma yükümlülüğü geti rilip getirilmeyeceğini belirlemek için kullanılmaktadır. TTAŞ ın ilgili pazarlardaki konumu zorunlu unsur doktrini çerçevesinde incelendiğinde aşağıdaki tespitler yapılmaktadır: - Mevcut ses ve altyapı nedeniyle, bu hizmetlerin ana girdiyi oluşturduğu soruşturma konusu ilgili pazarlarda, yerel telefon şebekesi ve kablo TV şebekelerinden yerel kullanıcılara erişim ve kiralık hatların TTAŞ tarafından kontrol edildiği görülmektedir. - Bu yerel şebekelerin yukarıda belirtilen nitelikleri gereği doğal tekel niteliği arz etmeleri, kiralık devrelerde ise süregelen yasal tekel nedeniyle bir rakibin pratik olarak ve makul bir şekilde bu altyapıları kurması imkansız gözükmektedir. 02-60/755 -305 31 Bu tespitler doğrultusunda, TTAŞ ın tek sağlayıcı konumunda olduğu hizmetlerin zorunlu uns ur olarak nitelendirilebileceği ortaya çıkmaktadır. H.4. İHLAL İDDİALARINA YÖNELİK DEĞERLENDİRMELER Hakkında soruşturma yapılan TTAŞ'ın, Soruşturma Raporunda ihlal içerdiği iddia olunan eylemlerine ilişkin olarak yapılan değerlendirmelere, TTAŞ'ın hakim du rumda olduğu pazarlar ve konularına göre ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. H.4.1. Kurumsal Kullanıcıya Geniş Bant Internet Erişim Hizmetinin Sunulması İçin Gereken Altyapıları İçeren Pazar H.4.1.1. Kurumsal kullanıcılara TTNet adı altında sunduğu geniş bant internet hizmetlerinin ücretlerini, aynı pazardaki rakip teşebbüslere altyapı hizmetleri için uyguladığı (ve onların maliyetlerini oluşturan) ücretlerin altında belirleyerek, rakiplerin piyasadaki faaliyetlerini güçleştirmek TTAŞ, TTNet adı alt ında piyasadaki son kullanıcı olan kurumsal kullanıcılara doğrudan internet hizmet verirken, yine bu piyasada aynı kullanıcılara hizmet vermeye çalışan ISS lerin zorunlu unsur olarak kullanmaları gereken kiralık hatların fiyatlarını da belirlemektedir. TTN et in kendi kurumsal müşterilerine uyguladığı tarifelerle TTNet ten kiralık hat kullanarak kurumsal müşterilerine hizmet veren ISS lere uyguladığı tarifeler arasında, ISS ler aleyhine çok büyük farklar olduğu görülmüştür. Bu nedenle, bu piyasada ISS lerin TTNet ile etkin olarak rekabet edebilmeleri için, TTNet in tarifelerinde toptan ve perakende ayrımına gitmesi ve birbirinden farklı oranlarda kendisinden hizmet alan ISS ler için farklı tarifeler uygulaması gerekmektedir. Aksi halde kurumsal kullanıcıların , ISS lerin karşı karşıya olduğu yüksek girdi ücretleri sebebiyle oldukça yüksek fiyata verdikleri hizmeti tercih etmeleri mümkün olamayacak; ISS lerin, TTNet ile etkin olarak rekabet edememelerinin ötesinde, bu pazarda faaliyetlerine devam etmeleri mümkün olamayacaktır. Bu konudaki ayrıntılı açıklamalar benzer nitelikte bir ihlal olması nedeniyle Kararın H.4.2.1. başlıklı bölümünde yapılmıştır. Sonuç olarak, TTAŞ ın TTNet adı altında geniş bant internet hizmetleri pazarında kurumsal kullanıcılara sunduğu h izmetlerin ücretlerini, aynı pazardaki rakip teşebbüslere altyapı hizmetleri için uyguladığı (ve onların maliyetlerini oluşturan) ücretlerin altında belirlemek suretiyle altyapı pazarındaki tekel konumundan kaynaklanan hakim durumunu kurumsal kullanıcılara geniş bant internet erişim hizmetinin sunulması pazarında kötüye kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. H.4.1.2 ISS lerle yapılan sözleşmelerde ticari sır niteliğindeki bilgilerin TTAŞ a periyodik olarak bildirilmesini şart koşmak TTAŞ ın ISS lerle yaptığı In ternet Servis Sağlayıcılık Sözleşmelerinde, dial -up (çevirmeli) port sayısı, kayıt dial -up abone sayısı, internet kullanıcı sayısı, mevcut her bir lokasyon için 822 li hat sayısı ve numarası, internet amaçlı olarak sunulan servis tipleri (ATM, FR, LL g ibi), her bir servis tipi için abone sayısı, toplam host sayısı (ISS ve abonelerin toplamı), web hosting sayısı gibi bilgilerin kendisine periyodik olarak bildirilmesini şart koşmuştur. 02-60/755 -305 32 Bu uygulamaya ilişkin olarak, Rekabet Kurulu 21.6.2001 tarih ve 0 1-28/273 -M sayı ile " internet hizmetleri piyasasında rakibi konumunda olan Internet Servis Sağlayıcılardan teknik açıdan zaruri olanlar dışında, kendisine rekabet avantajı sağlayacak bilgileri (kullanıcı kimlikleri, isim, adres, telefon numarası vb.) talep etme uygulamasına son vermesine" şeklinde tedbir kararı almıştır. Alınan bu tedbir kararı üzerine TTAŞ Yönetim Kurulu 17.7.2001 tarihinde bu uygulamaya yönelik olarak sözleşmelerdeki 4.9. maddesinin çıkarılmasına karar vermiş ve bu kararını 20.7.2001 tari h ve 3100 sayılı yazısı ile Rekabet Kurumuna bildirmiştir. Dolayısıyla bu uygulama ortadan kalkmıştır. TTAŞ tarafından istenen bilgiler ticari sır niteliğinde addedilebilecek olsa dahi, hizmetin gerekli biçimde verilebilmesi amacıyla talep edildiği, teşebb üslerin aleyhine sonuç doğurucu bir işlem kastıyla istenmediği anlaşılmaktadır. Geçici tedbir kararının akabinde de söz konusu uygulama sona erdirilmiştir. Dolayısıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde cezai bir işlem uygulanması gerekmediği sonucuna ulaşılmıştır. H.4.2. Yerel Kullanıcılara Dar Bant Internet Erişim Hizmetinin Sunulması İçin Gereken Altyapıları İçeren Pazar H.4.2.1. Yerel kullanıcıya dar bant internet erişim hizmeti sunan ISS lerin ISDN - PRI, No. 7 E1 taleplerinin karşılanmasında zorluk çıkararak, rakiplerinin piyasadaki faaliyetlerini güçleştirmek TTAŞ ın 2004 yılına kadar ses iletişimi ve öncelikli altyapı tekeli bulunmaktadır. ISDN -PRI, No.7 E1 teknolojileri, yerel kullanıcıların dar bant internet trafiklerinin T TAŞ santralinden ISS lerin POP noktalarına taşınmasında kullanılan altyapılardır. Soruşturma Heyeti, yasal bir tekel olarak TTAŞ ın müşterilerinin taleplerine uygun hizmet arz etmesi gerektiğini, aksi durumda, TTAŞ ın arz edilecek hizmet türünü kendi belir lemesi ve bu hizmete ikame diğer alternatifleri sunmayı durdurmasının, yasal tekelin söz konusu hizmetin ana girdi olarak kullanıldığı piyasalara da uzatılması gibi iktisadi açıdan hiç istenmeyecek bir duruma yol açacağını, bu sebeple yasal tekel konumunda ki TTAŞ ın bu konumun kendisine tanıdığı avantajların yanı sıra, yüklendiği sorumlulukları da rekabete açık pazarlardaki rekabet koşullarını bozmayacak şekilde yerine getirmesi gerektiğini, TTAŞ ın kendi şebeke bütünlüğünü korumak, diğer pazarlarda sunduğu hizmetlerin aksamasını engelleyecek tedbirler almak hakkının da olduğunu, bu noktada, bu hakların piyasalarda rekabetin bozulması ve bilhassa TTAŞ ın bu piyasalarda faaliyet gösteren hizmetlerine avantaj sağlanması amacıyla kullanılıp kullanılmadığının te spit edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bu kapsamda Soruşturma Heyeti, TTAŞ ın VPOP kullanmak istemeyen ISS lerin yerel dar bant internet trafiklerinin kendi POP larına taşınmasında kullanılacak alternatif teknolojilere ilişkin taleplerini zamanında karş ılayacak şekilde sunmak, yukarıda belirtilen hakları kapsamında gerçekleştireceği teknolojik değişiklikler hakkında ISS leri bilgilendirmek ve yeni teknolojilere ISS lerin uyumlarını sağlamak üzere gerekli olanakları onlara tanımak durumunda olduğu, bu nedenle TTAŞ ın yerel telefon şebeke hizmetlerindeki yasal ve doğal tekelinden kaynaklanan avantajlarını, zorunlu unsur niteliğindeki bu 02-60/755 -305 33 hizmetlerin ana girdiyi oluşturduğu dar bant internet erişim hizmetleri pazarında kötüye kullandığını belirtmiştir. Ancak eldeki veriler değerlendirildiğinde, TTNet Şebekesinin genişletilmesi amacıyla açılan Uzaktan Erişim Sağlayıcı (RAS) ihalesi kapsamında kurulacak olan No.7 Sinyalleşme Sistemi üzerinden PSTN -TTNet -ISS ler arasında No.7 taleplerinin karşılanmasının imkan d ahilinde olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, ISS'lere No.7, ISDN -PRI portları sağlanması konusunda Telekomünikasyon Kurumunun istemiş olduğu iş programı hazırlanarak Telekomünikasyon Kurumuna gönderilmiştir. Bu nedenle, konuya ilişkin bir rekabet ihlali olmad ığı sonucuna ulaşılmıştır. H.4.2.2. ISS lerin hat başvurularına zamanında cevap vermemek, bu hat taleplerinin karşılanmasını kullanılacak malzemenin hibesi şartına bağlamak TTAŞ, imzaladığı görev sözleşmesi ile kamu hizmetlerini yerine getirmek durumunda o lan bir teşebbüs olması nedeniyle, bu hizmetleri talep eden kullanıcıların ihtiyaçlarını istenen kalitede ve zamanında karşılama yükümlülüğü bulunmaktadır. Özellikle ihtiyaçların talep anında çeşitli objektif nedenlerle karşılanamaması durumunda, ne zaman karşılanabileceğine ilişkin talep sahiplerinin öngörülebilir tahminler yapabilmesini olanaklı kılacak mekanizmaların devreye sokulması gerekmektedir. Yapılan incelemede, Soruşturma Heyeti mevcut durumda, TTAŞ ın talepleri karşılayamama gerekçelerinin söz k onusu öngörülebilirliği ortadan kaldırdığı sonucuna ulaşmıştır. Soruşturma Heyeti tarafından varılan sonuçlar arasında bu durumun, özellikle TTAŞ ın alt pazarlarda rakibi konumundaki teşebbüslerin taleplerinde, sadece talep sahibini değil, bu pazarlardaki rekabeti de olumsuz yönde etkileyeceği, ayrıca TTAŞ ın rakibi niteliğindeki teşebbüslerden hibe alınmasının bu teşebbüslerin maliyetlerini artırdığı ve rekabette dezavantajlı konuma soktuğu yer almaktadır. Gerek savunmaların değerlendirilmesinden, gerekse teşebbüslerin hibe etme nedenlerinin araştırılması sonucu, bu durumun TTAŞ ın yatırım yapması için gerekli prosedürlerin uzun olması ve bunun sonucu teşebbüslerin bu süreci beklemeden yatırımın kendileri tarafından yapılmasının teklif etmelerinden kaynakl andığı anlaşılmıştır. Esasen, 406 sayılı Kanun ile TTAŞ a tanınan altyapı tekeli çerçevesinde bu makine ve teçhizatların mülkiyetinin TTAŞ dışındaki bir teşebbüse ait olamayacak olması nedeniyle, bu yükümlülüğün yine Kanundan kaynaklandığı görülmüştür. Bu nedenle konuya ilişkin bir rekabet ihlali olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. H.4.2.3. Yerel kullanıcıya dar bant internet erişim hizmeti sunan ISS leri belirli teknolojileri kullanmaya zorlayarak, bu pazarda tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ve teknik gelişmenin sınırlandırılması Soruşturma Heyeti tarafından yapılan tespitler arasında; TTAŞ'ın ISS leri sadece VPOP hizmetini satın almaya zorlaması nedeniyle, bu teşebbüslerin kendi şebekelerini geliştirerek piyasaya girmelerini engelleyecek dav ranışlar sergilediği hususu yer almaktadır. Bu doğrultuda, TTAŞ ın özellikle ikinci alternatifin kullanılmasını engellemek üzere ISDN -PRI taleplerini karşılamakta zorluk çıkarmasının, bu girdiye alternatif No.7 E1 teknolojisi konusunda gerekli işlemleri ya pmamasının ve söz konusu kiralık hatların fiyatlarına zam 02-60/755 -305 34 yaparken VPOP ları aylık 1.000.000. -TL gibi çok düşük fiyattan kiralamasının dikkat çekici olduğu vurgulanarak, bu durum 2004 yılında rekabete açılacak ses iletişiminde uzak mesafe ve uluslararası t elefon hizmetlerinde rakiplerin pazara girişini engellemeye çalışmak olarak yorumlanmıştır. Ancak, Telekomünikasyon Kurumunun görüşünde de belirtildiği üzere TTAŞ'ın elinde mevcut olan VPOP'ların ISS'ler tarafından kullanılmasının sağlanması, mevcut kaynak ların verimli kullanılması açısından uygun görüldüğünden, yapılan değerlendirmede bu durum bir ihlal olarak nitelendirilmemiştir. H.4.2.4. ISS lerle yaptığı sözleşmelerde ticari sır niteliğindeki bilgilerin TTAŞ a periyodik olarak bildirilmesini şart koşma k ISS lerden yerel kullanıcılarının ticari sır niteliğindeki bilgilerinin talep edilmesine ilişkin ihlal iddiaları, yapılan tespitlerin ve açıklamaların H.4.1.2. başlıklı bölümde yer verilen hususlarla aynı olması nedeniyle burada tekrar edilmemiş, bu konu da bir ihlal bulunmadığı sonucuna varılmıştır. H.4.2.5. Dar bant internet erişimi sunmak üzere TTAŞ dan kiralanan VPOP ların yılda sadece %10 nun iadesini kabul ederek hakim durumunu kötüye kullanmak Soruşturma Heyeti, TTAŞ dan temin edilen VPOP ların test etme ve iade etme olanağı bulunmaması nedeniyle, VPOP larla verilen hizmetlerde sorunlar yaşandığını ve TTAŞ ın VPOP iadelerini yılda %10 ile sınırlamasının bir rekabet ihlali olduğunu iddia etmektedir. İddialar ve savunmalar değerlendirildiğinde; başlan gıçta iade şartı bulunamayan VPOP lar için bu şartın, yüksek sayıda VPOP talebinde bulunan ISS lerin satın aldıkları VPOP ları iade etmesi sonunda TTAŞ ın talepleri dikkate alarak yaptığı yatırımların atıl kalması nedeniyle getirildiği anlaşılmıştır. Bu ne denle, söz konusu iade kısıdının bir rekabet ihlali olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. H.4.2.6. Altyapı kiralama hacmine bağlı indirimleri 3 -5-7 yıllık sözleşme yapılması koşuluna bağlayarak, 2004 yılı başında sona erecek altyapı öncelik tekeli sonrası potans iyel altyapı sağlayıcılarının piyasaya girişlerine engel olmak TTAŞ web sayfasından (http://www.telekom.gov.tr/tarifeler/ozeldevre.html ) alınan bilgilere göre uygulanacak (2048 Kbps ve üze ri kiralık hatlar için) indirim oranları şöyledir: Toplam hat sayısı 3 yıl 5 yıl 7 yıl 50-99 5 10 15 100-499 10 15 20 500 ve üzeri 15 20 25 Soruşturma Heyeti, indirim sisteminin hacim yanında süreye de bağlanmasının TTAŞ tarafından açıklanmış herhangi bir iktisadi gerekçesi olmadığını, indirimin böyle bir sistemle bağlı bir şekilde uygulanmasının gelecekte telekomünikasyon hizmetleri altyapı pazarında rekabetçi bir yapının oluşmasını engelleyici veya geciktirici etkiler yaratabileceğini iddia etmektedir . TTAŞ ın ISS lere uygulayacağı indirim oranlarını hem miktara hem de süreye 02-60/755 -305 35 bağladığı, yüksek miktarda fakat 3 yıldan kısa süreli devre kiralayan veya uzun süreli, fakat az sayıda devre kiralayan ISS lerin herhangi bir indirimden faydalanmalarını engelled iği de ifade edilmektedir. Uzun süreli ve yüksek kapasiteli hat kiralama sözleşmelerinin sağladığı avantajlar nedeniyle İndirim yapılmasının ticari bir tercih olması karşısında, bu hususun 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabet ihlali olarak değerlendirilem eyeceği sonucuna varılmıştır. H.4.2.7. Devrelerin kiralanması sonrasında taahhüt edilen hız, kalite ve satış sonrası destek gibi hususları yerine getirmeyerek bir alt pazarda aynı zamanda rakibi olan teşebbüsleri rekabette dezavantajlı konuma sokmak Soruş turma Heyeti, TTAŞ ın ISS lere internet erişimi için sağladığı altyapılarda taahhüt edilen hız, kalite ve satış sonrası destek gibi hususları yerine getirmemesi eyleminin, ISS leri piyasada TTAŞ ın kendi sunduğu hizmetler karşısında rekabette dezavantajlı konuma soktuğunu iddia etmektedir. Ancak bu konuda Soruşturma Heyeti tarafından yapılan tespitler ve elde edilen bulgular, herhangi bir rekabet ihlali değerlendirmesi için yeterli görülmemiştir. H.4.2.8. TTNet adı altında yerel kullanıcılara sunulan çevirm eli ( dial -up ) internet erişim hizmetleri karşılığında alınan ücretleri maliyetin altında belirleyerek, rakiplerin piyasadaki faaliyetlerini güçleştirmek Yıkıcı fiyat, hakim durumdaki bir firmanın mal veya hizmet satış fiyatını, rakiplerini piyasa dışına çıkarmak ya da yeni aktörlerin piyasaya girişini engellemek amacıyla, belirli bir süre maliyetinin altında belirleyerek uygulaması durumda söz konusudur. Özellikle dikey entegrasyonun olduğu telekomünikasyon gibi sektörlerde yıkıcı fiyat uygulamaları, hak im durumdaki firmaların faaliyetlerin tümünde zararına satış yaptığı anlamına gelmemektedir. Çoğunlukla firma, hakim durumda olduğu pazarlarda elde ettiği karı, hakim durumda olmadığı diğer pazarlarda uyguladığı yıkıcı fiyat nedeniyle uğradığı zararı sübva nse etmekte kullanarak, toplam faaliyetlerinde kar elde edebilmektedir. Yıkıcı fiyat uygulamasıyla uğradığı zararı karşılamaya yönelik bu uygulama çapraz sübvansiyon olarak bilinmektedir. TTAŞ, TTNet adı altında piyasadaki son kullanıcılara doğrudan dial -up (çevirmeli) internet erişimi hizmeti verirken, yine bu piyasada aynı kullanıcılara hizmet vermeye çalışan ISS lerin zorunlu unsur olarak kullanmaları gereken kiralık hatların fiyatlarını da belirlemektedir. TTNet in kendi dial -up abonelerine uyguladığı tarifelerle TTNet ten kiralık hat kullanarak dial -up abonelerine hizmet veren ISS lere uyguladığı tarifeler arasında, ISS ler aleyhine çok büyük farklar olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, TTAŞ ın TTNet adı altında sunduğu internet erişim ücretini %70 e y akın bir oranda indirmesi ve 2.000.000 TL olan tesis ücretini tamamen kaldırması, dar bant internet erişim hizmetleri pazarında yaşanan rekabeti olumsuz yönde etkilemiş ve TTAŞ ın uyguladığı bu fiyatların pazarda yıkıcı fiyat etkisi göstermesi ve çapraz sü bvansiyon uygulamaları hususlarını gündeme getirmiştir. 02-60/755 -305 36 Aşağıda TTNet son kullanıcı dial -up aylık ücretleri tarihsel olarak verilmektedir: Tarihler TTAŞ dial -up aylık bağlantı ücretleri (TL) Mayıs 2001 7.000.000 Haziran 2001 7.000.000 Ocak 2002 2.500.0 00 Nisan 2002 2.500.000 Temmuz 2002 3.000.000 Eylül 2002 3.000.000 16 Kasım 2002 (Telekomünikasyon Kurumuna tarife artışı içinmüracaat) 3.000.000 21 Aralık 2002 (Telekomünikasyon Kurumunun onayı) 6.000.000 Bir başlangıç noktası teşkil etmesi açısında n aşağıda Kasım 2001 döneminin tarifelerine göre örnek bir maliyet hesabı yapılmıştır. TTNet şebekesi başlangıç topolojisinde; Ankara, İstanbul (Ataköy, Tahtakale, Gayrettepe, Acıbadem, Kadıköy), İzmir, Adana, Samsun, Bursa, Antalya, Kayseri illerinde kur ulan ana omurga 155 Mbps, diğer illerimiz ve Lefkoşe de kurulan erişim noktaları ise 34 veya en az 2 Mbps hızında ATM protokolü ile TTNet şebekesine bağlanmaktadır. Dolayısıyla TTNet dial -up aboneliği bu şebekenin ve yurtdışı internet çıkış maliyetlerinden oluşmaktadır. ISS lerin küçük ve orta ölçekli işletmeler olduğu düşünülür ve birkaç istisna dışında ana omurgalarının İstanbul da olduğu kabul edilirse, ISS lerin maliyetlerinin TTAŞ ın 2 Mbps olarak ana omurgaya bağlandığı TTNet POP noktalarıyla mukayese edilmesi gerekmektedir. Nitekim 146 adet TTNet POP noktasının yukarıda sayılan büyük şehirler dışında 2 Mbps olarak ana omurgaya bağlandığı görülebilir. Aşağıdaki hesaplamalar endüstri ortalamasının port başına 6 abone olduğu ve her bir port kullanıcısı i çin internet çıkış bant genişliği olarak 10 Kbps lık bir alanın tahsis edildiği göz önüne alınarak yapılmıştır: - 2 Mbps lik bir omurga bağlantısından 1/6 konsantrasyona ve her port başına 11 -12 Kbps bant genişliği ile 1080 abonenin bağlanabileceği görülmekt edir. - 2.048.000 / 11,3 = 180 port, 180 x 6 = 1080 kullanıcı. - Her bir ISDN -PRI hattının 30 porta ilişkin bilgiyi taşıyabildiğine göre 180 port için 6 adet ISDN -PRI hattına ihtiyaç duyulmaktadır. - 180 port / 30 = 6 ISDN -PRI hattı - 6 Adet ISDN -PRI hattının mal iyeti = 6 x 6800 kontör x 45.600 = 1.860.480.000 - Anadolu da bulunan bir POP noktasından abonelerini genellikle İstanbul da bulunan yurtdışı çıkış noktasına bağlamak için TTAŞ dan 02-60/755 -305 37 kiralanacak 2 Mbps lık iller arası kiralık hattın maliyeti 96.000 kontör x 45.600 TL = 4.377.600.000 TL dir. - Çok santralli alanlarda ise bu maliyet 24.000 kontör x 45.600 TL = 1.094.400.000 TL dir. - 2 Mbps kapasiteli bir kiralık hat için yapılacak maliyet hesabı şu şekilde olabilir; - (1.094.400.000 TL x 0,30) + (4.377.600.000 TL x 0,70) = 3.392.640.000 TL - Türkiye deki ISS lerin büyük kısmı Türkiye merkez POP ların ölçek ekonomileri nedeniyle 34 Mbps gibi büyük kapasiteli çıkışları tercih etmektedirler. Fakat TTAŞ tarafından bu kapasitede çıkış ISS lere sağlanmamaktadır. ISS ler bu d urumda uydu yer istasyonu işletmecilerinden kapasite kiralamaktadırlar. Kaliteli hizmet sunabilmek için yeni ve yörüngesi stabil bir uydudan kiralanacak yurtdışı çıkışının aylık kirası Mbps başına 2500 - 3000 ABD $ civarındadır. - Burada; X = İhtiyaç duyula n bant genişliği, Z = Port başına öngörülen bant genişliği (Kbps olarak) Y = Port sayısı A = Portların % kaçının aynı anda aktif olacağına ilişkin tahmin B = Kapasitenin % kaçının bilgi alma için kullanılacağı şeklinde kabul edilirse, - Bilgi almak için ger eken kapasite X = Z x A x Y Bilgi göndermek için gereken kapasite X = Z x A x Y x B şeklinde hesaplanabilir. - Port başına 7 Kbps bant genişliği sağlanması düşünülüyorsa, Port sayısı 180 (1/6 oranı için) ise, portların %70 inin aynı anda aktif olacağı tahmin edilmişse ve kapasitenin %20 sinin bilgi alma için kullanılması planlanıyorsa, 1080 kullanıcı için gerekli yurtdışı çıkış kapasitesi aşağıdaki gibi hesaplanabilir: - Bilgi almak için (download) X = 7 x 180 x 0,7 = 882 Kbps Bilgi gönderme için (upload) X = 7 x 180 x 0,7 x 0,2 =177 Kbps Toplam gereken bant genişliği = 882 + 177 = 1096 Kbps = 1 Mbps Dolayısıyla bu bant genişliği için ödenmesi gereken ücret 1Mbps x 2500 ABD $ x 1.600.000 TL = 4.000.000.000 TL. - 1/6 konsantrasyonda 1080 kullanıcıya hizmet sunaca k bir POP noktası için ISS lerin TTAŞ ve uydu yer istasyonu işletmecisi şirketlere ödemeleri gereken tutarlar aşağıda sıralanmıştır: - 6 Adet ISDN -PRI karşılığı 1.860.480.000 TL 2 Mbps lık Kiralık hat karşılığı 3.392.640.000 TL Yurtdışı internet çıkışı için 4.000.000.000 TL TOPLAM 9.253.120.000 TL - Burada Kullanıcı başına maliyet 9.253.120.000 TL / 1080 = 8.567.703 TL dir. 02-60/755 -305 38 Aynı sisteme göre yeni tarifeler ile hesaplama yapıldığında kullanıcı başına maliyet 7.215.262 TL olmaktadır. Yukarıdaki maliyetler sadece ISS'ler tarafından TTAŞ a ödenen ISDN -PRI, 2 Mbps lık hat ücretleri ile yurtdışı çıkış ücretini içermektedir. Bu maliyetler dışında POP başına başlangıç yatırımları oldukça yüksek seviyelere ulaşmaktadır. TTNet in uyguladığı tarife ile sadece bu yatırımın geriye dönüşü 12 ayı bulacaktır. Bunlar dışında personel, pazarlama vb. genel işletme maliyetlerinin önemli bir meblağı oluşturduğu ortadadır. Sonuç olarak yukarıda tespit edilen maliyet, ISS lerin karşılaşacağı maliyetin oldukça altında bir miktardır. Yuk arıda yapılan bu çalışma ile TTNet in kesin maliyetlerini tespit etmek mümkün değildir. Görüldüğü üzere, TTNet in uygulamakta olduğu tarifeler, eksik maliyet kalemleri ile hesaplanan maliyetin bile altındadır. TTNet'in tarifelerini belirlerken, ISS'lerin

• Rekabet Kurumu · D.2003 -3-148 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-7/63-28 K · K.05-7/63-28 Karar Tarihi : 3.2.2005 A. TOPLANTIYA K
• Rekabet Kurumu · D.2007 -2-6 (Devralma) Karar Sayısı : 07-27/252 -87 · K.07-27/252 -87 Karar Tarihi : 22.3.2007 A-TOPLANTIY
• Rekabet Kurumu · D.2008-4-263 (Devralma ) Karar Sayısı : 09-02/19-12 · K.09-02/19-12 Karar Tarihi : 14.1.2009 A. TOPLANTIYA
• Rekabet Kurumu · D.2009 -3-87 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-41/988 · K.09-41/988 -250 Karar Tarihi : 9.9.2009 A. TOPLANTI