Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-122 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-58/1399-365 Karar Tarihi : 9.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Tuğçe KOYUNCU C. ŞİKAYET EDEN : Miranlı Tanrıverdi Petrol Ot omotiv İnş. Nak.Gıda ve Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Hatip M
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-122 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-58/1399-365 Karar Tarihi : 9.12.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Harun ULU, Tuğçe KOYUNCU C. ŞİKAYET EDEN : Miranlı Tanrıverdi Petrol Ot omotiv İnş. Nak.Gıda ve Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Hatip MERCAN Abide -i Hürriyet Cad. No:137 K:3 Şişli/İstanbul 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : B.P. Petrolleri A.Ş. K 2 Plaza Sarı Kanary a Sk. No:14 Şişli/İstanbul E. DOSYA KONUSU: BP Petrolleri A.Ş. nin, eşit durumdaki alıcıları arasında aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçe sinde özetle, 30 - Miranlı Tanrıverdi Petrol Otomotiv İnş. Nak.Gıda ve Tic. Ltd. Şti. (Miranlı) ile B.P. Petrolleri A.Ş. (BP) arasında 27.4.2004 tarihinde 5 yıl süreli İşleticilik/Bayilik Sözleşmesi imzalandığı, - Bu sözleşme uyarınca, Miranlı nın her yıl çeşitl i miktarlarda satış miktarını gerçekleştirmesi gerektiği, gerçekleştirememesi halinde eksik kalan yıllık satış miktarı üzerinden sözleşmede belirlenen tutarı kar mahrumiyeti olarak BP ye ödemeyi kabul ettiğini, - BP nin, aynı durumdaki diğer bayilerine, bel irli bir satış kotasını aştıkları takdirde ton başına prim ödemesinde bulunduğu, ancak aynı satış kotasını geçmesine rağmen başvuru sahibine söz konusu prim ödemesinden yararlandırılmadığı, 40 birikmiş prim ödemelerinin yapılacağının belirtilmesine rağmen her hangi bir ödemede bulunulmadığı, - Bu nedenle BP nin eşit durumdaki alıcıları arasında aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek ayrımcılık yaptığı ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 6.b. maddesini ihlal ett iği, belirtilerek ihlalin tespiti ve gerekli yaptırımların uygulanması talep edilmiştir. 09-58/1399-365 2 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.9.2009 tarih ve 6933 sayı ile giren 50 şikâyet üzerine hazırlanan 27.10.2009 tarih ve 2009 -1-122/İİ -09-İAY sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulu nun 4.11.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve anılan iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 2.12.2009 tarih ve 2009 -1-122/ÖA-09-HU sayılı Önaraştı rma Raporu, 7.12.2009, REK.0.05.00.00 -110/2 72 sayılı Başkanlık Önergesi ile 09 -58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , şikâyet konusu eylemin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi uyarınca bir ihla l olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle BP hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesinin uygun 60 olacağı ifade edilm iştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 4054 sayılı Kanun'un Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. mad desi, bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasını yasaklamaktadır. Anılan madd enin (b) bendinde , "Eşit durumdaki alıcılara aynı eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılık yapılması..." 70 hakim durumun kötüye kullanılması hallerinden biri olarak sayılmıştır. Her ne kadar 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu nun 4. maddesinin (k) bendinde; bu kanuna göre faaliyette bulunanların, eşit durumdaki alıcılara (kategorilere), eşit hak ve yükümlülük tanımak, farklı şartlar sürmemek ile yükümlü oldukları belirtilmekte ise de bayiler arasında ayrımcılık yapıldığı iddiasının 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin (b) bendi açısından değerlendirilmesi gerekmektedir . Rekabet hukuku uygulamalarında bir teşebbüsün ayrımcılık şeklindeki davranışının rekabet ihlali olarak kabul edileb ilmesi ancak söz konusu teşebbüsün hakim durumda bulunduğunun tespit edilmesi ile mümkün olabilmektedir. Ancak Rekabet Kurulunun 80 24.7.2008 tarih ve 08 -47/653 -250 sayılı kararında, şikayet konusu ilgili ürün pazarında 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi anlamın da hakim durumda olan herhangi bir teşebbüsün bulunmadığı belirtilmiştir. Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararlarına benzer şekilde işbu dosya kapsamında da ilgili ürün pazarı, siyah ve beyaz ürünlerden oluşan (jet yakıtı hariç) akaryakıt ürünleri dağıt ımı pazarı ve ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiş tir. Bu çerçevede, yeniden bir hakim durum değerlendirmesi yapmak gerekirse, her ne kadar pazar payı bilgisi hakim durumun belirlenmesinde tek gösterge olmasa dahi bu konuda öncelikli olar ak dikkate alınması gereken bir unsur dur. Dosyada yer alan EPDK nın 2008 Petrol Piyasası Sektör Raporundaki bilgilere göre, pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin tahmini pazar payları 90 dağılımın dan görüleceği üzere, BP nin pazar payı yaklaşık %13 civarınd a olmakla birlikte, pazarda çok sayıda dağıtım şirketi faaliyet göstermektedir ve bunlar arasında BP ye yakın pazar payına sahip olan teşebbüsler de yer almaktadır. Dolayısıyla BP nin ilgili ürün pazarında hakim durumda bulunması mümkün görünmemektedir. BP nin şikayetçinin sahip olduğu istasyon bakımından hakim durumda olduğunun kabulü için ise, ilgili coğrafi pazarın yalnızca istasyon ve/veya çok yakın çevresi i le sınırlandırılması gerekir ki, ne sektöre yönelik tesis edilen geçmiş tarihli Kurul kararları ne de konuya ilişkin mehaz mevzuat uygulamaları, bu tür bir değerlendirmeye imkan tanımaktadır. 100 09-58/1399-365 3 Bununla birlikte BP nin bayiler arasında ayrımcılık yaptığı iddiasının 6. madde anlamında ihlal olarak nitelenebilmesi için bu eylemin kötüye kullanma hali içe rmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme yapılırken de öncelikle üzerinde durulması gereken unsur, alıcıların eşit durumda olup olmadığıdır. Bayiler bulundukları bölge, gerçekleştirdikleri satış tonajı, sahip oldukları müşteri potansiyeli, sözleşme koşulları gibi çeşitli yönlerden birbirinden farklı özelliklere sahip olabilir ve bu nedenle eşit koşullarda değerlendirilmeyebilirler. Bu durumda da eylem kötüye kullanma olarak nitelendirilmeyebilir. Ancak BP, ilgili ürün pazarında hakim durumda olmadığından bu analize gerek görülmemiştir . Kaldı ki, prim ödemelerinde bulunulmadığı iddiası taraflar arasındaki sözleşmesel ilişkiden kaynaklanmakta olup, bu hususun özel hukuk 110 hükümlerince çözülmesi gerek mektedir. Yukarıda yer verilen gerekçelerle , şikâyet konusu eylem in 4054 sayılı Kanun uyarınca bir ihlal olarak nitelendirilemeyeceği ve bu nedenle BP hakkında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve şikâyetin reddedilmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşılmıştır . J. SONUÇ Düzenlene n rapora ve dosya kapsamına göre , dosya konusu iddialara iliş kin olarak B.P. Petrolleri A.Ş. hakkında 4054 say ılı Kanun'un 41. maddesi uyar ınca soru şturma 120 açılmasına gerek olmadığı na, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.