Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-5 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-22/264 -73 Karar Tarihi : 7.4.2005 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN. B- RAPORTÖR : Derya YENİŞEN C- BİLDİRİMDE BULUNAN : Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20 Kore Şehitleri Caddesi Yzb. Kaya Aldoğan Sok. 16 Zincirlikuyu 80600
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-5 (Muafiyet) Karar Sayısı : 05-22/264 -73 Karar Tarihi : 7.4.2005 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, A. Ersan GÖKMEN, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN. B- RAPORTÖR : Derya YENİŞEN C- BİLDİRİMDE BULUNAN : Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. 20 Kore Şehitleri Caddesi Yzb. Kaya Aldoğan Sok. 16 Zincirlikuyu 80600 İstanbul D- İLGİLİ TARAFLAR : Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları ve bayileri E- DOSYA KONUSU : Karel A.Ş. Yurtiçi Yetki li Satıcılık/Bayi Sözleşmesi nin 2002 sayılı Tebliğ kapsamına girdiğinin tespit edilmesi, bunun mümkün görülmemesi halinde bireysel muafiyet tanınması talebi. 30 F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.2.2005 tarih ve 836 sayı ile intikal eden başvuru üzerine düzenlenen 31.3.2005 tarih ve 2005 -2-5 / MM -05-D.Y. sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 4.4.2005 tarih ve REK.0.06.00.00/38 sayılı Başkanlık önergesi ile 05 -22 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili R apor da; 1. Karel Elektronik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile yetkili satıcıları/bayileri arasında imzalanmış olan Karel A.Ş. Yurtiçi Yetkili Satıcılık/Bayi Sözleşmesi nin, G.3. 40 maddesinde yetkili satıcı/bayinin satış fiyatlarını serbestçe belirlemesi engelled iğinden, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği nin 4. maddesi (a) bendi uyarınca Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışında kaldığı, ancak ilgili madde metni yetkili satıcı/bayilerin diğer aracı firmalara yapacağı satışlarda, KAREL in ürün ve hizmet fiyat larını ve iskonto oranlarını tavsiye edebileceği veya fiyat ve iskontolarda azami oranları belirleyebileceği yönünde tadil edildiği takdirde Sözleşme nin Tebliğ ile sağlanan muafiyetten faydalanabileceği, 05-22/264 -73 2 2. Diğer yandan, Sözleşme nin E.14. maddesinde yet kili satıcı/bayilere belirsiz 50 süreli rekabet etmeme yükümlülüğü getirildiği, bu haliyle ilgili maddenin Tebliğ in 5. maddesinin (a) bendine aykırı olduğu; söz konusu maddeye Tebliğ ile sağlanan muafiyetin uygulanabilmesi için madde metninin, rekabet etmeme yükümlülüğünün geçerli olacağı süreyi azami 5 yıl süre ile sınırlayacak bir düzenleme içerecek şekilde tadil edilmesi gerektiği, 3. Sözleşme de yukarıda 1 ve 2. maddelerde yer verilen değişikliklerin yapılarak Rekabet Kurumu na bildirilmesi gerektiği, bu değişikliklerin yapılması suretiyle Sözleşme nin Tebliğ ile sağlanan grup muafiyeti kapsamına gireceği, Sözleşme nin mevcut haliyle bireysel muafiyetten de 60 faydalanamayacağı, ifade edilmiştir. H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME: H.1. Anlaşmanın Konusu ve Ni teliği Sözleşme ile yetkili satıcı/bayi, sözleşme konusu ürünleri pazarlamak, satmak ve satış sonrası hizmetleri vermek üzere yetkilendirilmiştir. Yetkili satıcı veya bayiler, Van, İzmir, Antalya, Ankara, İstanbul olmak üzere iller bazında ayrılmış olan b ölgelerde faaliyet göstermektedir. Bir bölgede, birden fazla yetkili satıcı veya bayi tayin edilebilmektedir. Sözleşme, imza tarihinden başlayarak bir yıl süre ile geçerli olacaktır. Yetkili satıcılar, esas olarak son kullanıcıya satış yapan ve satış son rası hizmet veren, dağıtım kanalının ana unsurudur. Bu firmalar KAREL ürünlerini bilen teknik kökenli firmalar (genellikle bayi statüsündeki firmalar) arasından seçilmektedir. Yetkili satıcı, satış sonrası hizmet sorumluluğunu üstlenmek koşuluyla bayilere satış yapabilmektedir. Bayiler ise dağıtım sisteminin, belirli koşulları sağlamaları halinde yetkili satıcı olmaya aday olan ancak mevcut durumda ticari ve teknik gelişimlerini tamamlayamamış olan unsurudur. Yetkili satıcılar ve bayiler, kendi bölgeler i içinde, ürünlerini nihai tüketicilere ve/veya diğer aracı firmalara satabilmektedir. Dolayısıyla, seçici dağıtım sisteminde olduğu gibi, kapalı ve sadece yetkilendirilmiş satıcılara satış yapmanın serbest olduğu bir sistem söz konusu değildir. Sözleşme dahilinde KAREL, prensip olarak devlet kurum ve kuruluşları, banka v.b. büyük müşteriler ile ihaleler dışında nihai kullanıcılara doğrudan satış yapmamaktadır. 05-22/264 -73 3 H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Sözleşmenin konusu, özel telefon santralleri ile bunlarla birlikte kullanılan özel çevre birimlerinin satış, montaj ve satış sonrası hizmetlerinin yerine getirilmesi için yetkili satıcı veya bayi tayin edilmesidir. Dolayısıyla, bildirim konusu ürünlerden ilki, özel telefon santralleri ve kablolu -kablosuz telefonlar, faks cihazları gibi ürünlerden oluşan çevre birimleri, diğeri ise bu ekipmanların montaj ve satış sonrası hizmetleridir. Bu durumda, özel telefon santralleri ve bunların çevre birimleri pazarı ve özel telefon santralleri ve bunların ç evre birimlerinin montaj ve satış sonrası hizmetleri ilgili ürün pazarlarını oluşturmaktadır. Söz konusu mal ve hizmetlerin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ve malların yeniden satışının, bu mallara ilişkin gerekli hizmetlerin de verilmesini beraberinde ge tirdiği göz önüne alındığında, ilgili pazar bu iki pazarı da kapsayacak şekilde özel telefon santralleri ve çevre birimleri ve bunların montaj ve satış sonrası hizmetleri olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Sözleşme konusu ürünlerin satı şı ve satış sonrası hizmetleri, tüm Türkiye de gerçekleşmektedir. İlgili ürün pazarı kapsamındaki mal ve hizmetler açısından rekabet koşulları bölgeler arasında hissedilir oranda farklılık göstermemektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriy eti sınırları dır. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Sözleşme hükümleri incelendiğinde, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği açısından 4 madde dikkat çekmektedir. Bunlar; bölge dışına satışların düzenlendiği E.3. ma dde, YS veya B ye ilişkin rekabet yasağının getirildiği E.14. madde, fiyatlarla ilgili F.7. madde ve son olarak YS veya B nin aracı firmalara yapacağı satışlarla ilgili G.3. maddedir. i. Bölge dışına satışlar Sözleşme nin E.3. maddesi; İşbu sözleşme i le KAREL, yukarıda öngörülen yetkileri Y.S nın / B. nin bulunduğu BÖLGE için vermektedir. Y.S. / B. bu BÖLGE içinde, ÜRÜN lerini nihai tüketicilere ve/veya diğer aracı firmalara satmakta serbesttir. BÖLGE sindeki bir müşterisinin BÖLGE dışındaki bir ihtiya cının karşılanması durumunda, satışın yapıldığı bölgedeki KAREL Yetkili Satıcısı / Bayisi ile Satış -Montaj ve Bakım konularında KAREL in de onayladığı bir anlaşma yapacaktır. Bu şartların yerine getirilmeden BÖLGE dışına ÜRÜN satışının yapıldığının tespit edilmesi durumunda söz konusu ürün ile ilgili servis ve hizmet, garanti süresi ve kapsamı içinde, KAREL tarafından o BÖLGE deki Y.S. nın / B. nin sorumluluğuna verilir. Bu hizmet karşılığında anılan ürünün liste fiyatının en az %20 si KAREL tarafından Y.S. ya / B. ye ödenir. Bu meblağ satışı yapan Y.S. nın / B. nin cari hesabına borç olarak fatura edilir. 05-22/264 -73 4 şeklindedir. Bölge dışına satışlara ilişkin bu düzenleme, telefon santralleri ve çevre birimlerinin satışı işinin, montaj da dahil olmak üzere satış son rası verilecek hizmetlerden ayrılamaz nitelikte olmasından kaynaklanmaktadır. Satış sonrası hizmetler, PTT hattı temini, hattın taşınması, bina içinde hat çekilmesi, bu hatların santral üzerine işlenmesi gibi faaliyetlerle birlikte, santralden ve tesisatta n kaynaklanan arızalarda yerinde (garanti gereğince iki yıl boyunca ücretsiz) destek verilmesi işini de kapsamaktadır. Bu işlerin yapılabilmesi için yetkili satıcı/bayinin, telefon santralinin kurulduğu yere yakın olması gerekmektedir. Madde ile amaçlanan, bu hizmetlerin sağlıklı ve kesintisiz verilebilmesidir. Dolayısıyla, bir yetkili satıcı/bayi bölge içindeki müşterisinin bölge dışındaki bir ihtiyacını karşılayacak satış yaptığında, satış sonrası hizmetlerin gerektiği gibi verilmesini teminen o bölgedeki yetkili satıcı/bayi ile bir anlaşma yapacak, bu anlaşma da KAREL tarafından onaylanacaktır. Sınırlama açıklanan gerekçelerle Sözleşme konusu faaliyetlerin yürütülebilmesi için gerekli ve makul bir sınırlamadır ve Sözleşme yi pasif satışları yasaklamak sur etiyle 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı dışına çıkaracak nitelikte değildir. ii. Rekabet yasağı Sözleşme nin E.14. maddesi, alıcılara rekabet etmeme yükümlülüğü getirmektedir. Söz konusu madde aşağıdaki şekildedir: Y.S/B., Y.S./B. nin tüzel kişi olması h alinde bu tüzel kişiliğin merkez veya şubelerinin, irtibat ve/veya tanıtım ofislerinin müdürleri, ortakları Karel ürünleri ile birlikte benzer ve/veya rakip markaların ürünlerini üretemez, satamaz, satın alamaz, dağıtamaz; reklamını, tanıtımını, promosyonu nu, pazarlamasını, depolamasını yapamaz; stoklarında bulunduramaz, afişlerini, logo veya tabelalarını asamaz. Y.S/B., Y.S./B. nin tüzel kişi olması durumunda ortakları benzer ve/veya rakip ürünleri KAREL dışında üreten ve/veya dağıtan şirketlere ortak ola maz, ortak alamaz ve bağlantılı şirketleri ile de bu tip faaliyetlerde bulunmaz. 2002/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesine göre, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü, anlaşmaya tanınacak muafiyetten faydalan amayacaktır. E.14. madde incelendiğinde, rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin bir süre belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu maddenin Tebliğ ile tanınan muafiyetten faydalanabilmesi için, maddede 5 yılı aşmayacak bir süre tahdidine yer verilmesi gerekmektedir . iii. Fiyatlar Sözleşme nin F.7. maddesinde, müşteriye uygulanacak fiyatların KAREL tarafından tavsiye edileceğine yer verilmiştir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesi (a) bendi uyarınca sağlayıcının alıcılara satış fiyatını tavsiye etmesi izin verilen bir sınırlamadır ve Sözleşme yi muafiyet kapsamı dışına çıkarmamaktadır. 05-22/264 -73 5 iv. Aracı firmalara yapılacak satışlar Sözleşme nin G.3. maddesinde; Y.S./B. diğer aracı firmalara yapacağı satışlarda, KAREL in diğer satıcılara uygulayacağı satış koşullarına k esinlikle uymak zorundadır. denilmektedir. 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca, alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi, dikey anlaşmayı grup muafiyeti dışına çıkarmaktadır. Yukarıda yer verilen madde ile de, aracı f irmalara yapılacak satışlarda KAREL in yetkili satıcı ve bayilerin uygulayacağı fiyatlara müdahale ettiği anlaşılmaktadır. Bu müdahale, doğrudan satış fiyatının dikte edilmesi şeklinde olabileceği gibi, satışlarda uygulanacak iskonto oranlarının KAREL tarafından belirlenmesini de kapsamaktadır. Dolayısıyla, maddenin, KAREL in satış koşullarını tavsiye edebileceği veya uygulanacak azami fiyat veya iskonto oranlarını belirleyebileceği şeklinde değiştirilerek 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinin (a) bendi ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. I- SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre: 1. Karel A.Ş. Yurtiçi Yetkili Satıcılık/Bayi Sözleşmesi nin, G.3. maddesi ile yetkili satıcı ve bayilerin satış fiyatlarını serbestçe belirlemelerinin engellenmesi nedeniyle, 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği nin 4. maddesi (a) bendi uyarınca Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışında kaldığına, 2. Sözleşme nin E.14. maddesinde yetkili satıcı/bayilere belirsiz süreli rekabet etmeme yükümlülüğü geti rilmesi nedeniyle, Tebliğ in 5. maddesinin (a) bendi uyarınca söz konusu maddeye Tebliğ ile sağlanan muafiyetin uygulanamayacağına, 3. Sözleşme nin G.3. maddesinin yetkili satıcı/bayilerin diğer aracı firmalara yapacağı satışlarda, KAREL in ürün ve hiz met fiyatlarını ve iskonto oranlarını tavsiye edebileceği veya fiyat ve iskontolarda azami oranları belirleyebileceği yönünde tadil edilmesi halinde Sözleşme nin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabileceğine, 4. Sözleşme nin E. 14. maddesinin rekabet etmeme yükümlülüğünün geçerli olacağı sürenin azami 5 yıl süre ile sınırlanacak şekilde düzenlenmesi halinde ilgili maddenin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden faydalanabileceğine, 5. Bu değişikliklerin yapılabilmesi için taraflara 60 gün süre verilmesine, gerekli görülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde 05-22/264 -73 6 haklarında soruşturma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine, OYBİRL İĞİ ile karar verilmiştir.