2025/284580 İhale Kayıt Numaralı "İş Makineleri, İş Kamyonları ve Kurtarıcı Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Sarılar İnşaat ve Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , İHALEYİ YAPAN İDARE: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal Şube Müdürlüğü , BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/284580 İhale Kayıt Numaralı “ İş Makineleri, İş Kamyonları ve Kurtarıcı Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı ” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Makine İkmal Şube Müdürlüğü tarafından 07.04.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “ İş Makineleri, İş Kamyonları ve Kurtarıcı Çekici Vinç Kiralanması Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin olarak Sarılar İnşaat ve Elektronik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ’nin 09.05.2025 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.05.2025 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.05.2025 tarih ve 184310 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.05.2025 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/1010 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi. İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin her iki kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendikleri, ihalenin her iki kısmının da iptal edildiği, ihale konusu hizmet alımının 36 ay süre ile yapılacağı gerekçesiyle idarece kullanılacak iş makinelerinin cinsi gerekse sayısı noktasında detaylı bir planlama ve belirleme yapıldığı, ihale konusu hizmet alımının yol bakım ve onarımı için gereken iş makinelerinin kiralanması hizmeti olduğu ve tüm İstanbul genelinde yapılacağı da göz önüne alındığında idarece planlama ve ihtiyaç belirleme işleminin titizlikle yapıldığı, iş kamyonları, iş kamyonetleri, iş makineleri ve kurtarıcı çekici vinçlerin yol bakım onarım hizmetlerinde kullanılacağı, bu kapsamda kullanılacak iş makinelerinin teknik özellikleri de dikkate alındığında hizmetin kapsamının çok geniş olduğu bu nedenle ihalenin başlangıcında belirlenmiş olan iş makinesi sayısının bu hususlar göz önüne alınarak tespit edildiği, kaldı ki idarece daha önce ihalesi yapılan ve sözleşmeye bağlanan aynı mahiyetteki hizmet alımında, ihalenin birinci kısmı için iptal gerekçesi olarak gösterilen iş kalemlerinden daha fazla sayıda iş makinesi olduğu, ihalenin ikinci kısmındaki tüm iş makinelerinin kış mevsiminde kullanılacak araçlar olduğu ve bunların başka bir alım ile temin edilmesinin mümkün olmadığından idarece ihaleye çıkarken bu konunun değerlendirilmesi gerektiği, hizmetin verileceği sahada ve uygulama koşullarındaki değişiklikler doğrultusunda adet değişikliği yapılması zorunluluğu ifade edilmekle birlikte bu zorunluluğa neden ihtiyaç duyulduğu hususuna yer verilmediği, ihale öncesi yapılması gereken bir işlem olduğu, ihtiyaç kavramının en doğru şekilde ihale yetkilisi tarafından tespit edilmesi gerektiği, başlangıçtaki ihtiyaç kavramının ihale sonrasında değişmesi ve bunun da ihale yetkilisi tarafından yapılmasının da hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ihalenin iptal kararının iptal edilerek ihalenin her iki kısmının da ekonomik açıdan en avantajlı teklif olan firmaları üzerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir. Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. …” hükmü, Anılan Kanun’un “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir .” hükmü, Aynı Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. … İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder . İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.” hükmü, Söz konusu Kanun’un “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.” hükmü yer almaktadır. İhalenin her iki kısmında teklif veren istekli sayısının 6 olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinden daha düşük teklif veren isteklilerin tamamının teklifinin geçersiz olduğu, 28.04.2025 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin başvuru sahibi istekli üzerinde bırakıldığı, ihale yetkilisi tarafından 02.05.2025 tarihli karar ile ihalenin iptal edildiği anlaşılmıştır. İhale yetkilisi tarafından verilen ihalenin iptali kararının gerekçesinde ihalenin 1’inci kısımda yer alan 7, 8, 10, 11, 13, 14, 15, 17 ve 18 sıra numaralı kalemlerde ihtiyaç doğrultusunda adet değişikliği yapılması planlandığı, söz konusu kalemlerin yaklaşık maliyet içindeki payının toplam bedelin %20’sinden fazla olması nedeniyle, işin kapsamı ve niteliğinde esaslı değişiklik meydana gelmiş olduğu, bu durumun ihale dokümanının bütünlüğünü bozduğu belirtilmiştir. Şikâyete cevap yazısında başvuru sahibince yapılan geçmiş ihalelerle kalem sayılarının karşılaştırılmasının tek başına teknik ihtiyacın sabit kaldığı anlamına gelmeyeceği, idarenin güncel hizmet ihtiyaçları ve planlama sonuçları doğrultusunda değişiklik yapma yetkisine sahip olduğu, bu durumun idarenin önceden öngöremeyeceği yeni teknik ve operasyonel ihtiyaçların ortaya çıkmasından kaynaklandığı belirtilmektedir. İhalenin ikinci kısmına ilişkin olarak ilgili kısımda yer alan ve sadece kış mevsiminde kullanılmak üzere kiralanması planlanan araçların, idare tarafından yapılan yeni planlama doğrultusunda farklı bir ihale kapsamında temin edilmesine karar verilmiş olduğu, bu araçların yalnızca belirli aylarda hizmet verecek olmasının yıllık hizmet planlamasının ihtiyaç odaklı yeniden yapılandırılmasını gerektirdiği, ayrıca ihale konusu işin kapsamı ve ihtiyacın niteliğinde meydana gelen bu değişikliklerin, mevcut dokümanla devam edilmesini hukuken ve hizmet gereklilikleri açısından mümkün kılmadığı gerekçesiyle ihale yetkilisi tarafından iptal kararı verildiği anlaşılmıştır. İdarelerin 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerini göz önünde bulundurarak, ihale süreci içerisinde ihale işlemleri ile ilgili olarak alınacak ihalenin iptaline ilişkin kararlarda takdir haklarının bulunduğu, ancak bu takdir haklarının mutlak ve sınırsız olmadığı ve kamu yararı gerektiren durumlarda kullanılması gerektiği, İdare tarafından ihalenin birinci kısmında, iş kalemi miktarlarına ilişkin değişikliğin hangi iş kalemlerinde olduğu ve yaklaşık tutarının yeniden hesaplanmasının ardından ortaya çıkması öngörülen farkın yaklaşık maliyetin yüzde yirmisinden fazla fark olması ve ihale dokümanının bütünlüğünün değişmesi nedeniyle ihale sürecinin devamının kamu yararına uygun olmadığına ilişkin tespitinin idare tarafından objektif kriterlere dayandırıldığı, bu hususa ilişkin idarenin ihtiyaçlarındaki değişikliğe ilişkin idarenin tespitlerinin aynı idare tarafından daha önce yapılan farklı ihalelerle karşılaştırılmasının uygun olmayacağı, İhalenin ikinci kısmında ise sadece kış mevsiminde kullanılmak üzere kiralanması planlanan araçların, farklı bir ihale kapsamında temin edilmesine karar verilmiş olduğu, bu araçların yalnızca belirli aylarda hizmet verecek olması nedeniyle, yıllık hizmet planlamasının ihtiyaç odaklı yeniden yapılandırılmasını gerektirmesi gerekçesiyle iptalinin de idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilebileceği, idarenin önceden öngöremeyeceği şekilde ihtiyaçlarında değişiklik olduğunun açık bir şekilde belirtilerek ihalenin kalemlerini oluşturan unsurlar ve bunların miktarlarına ilişkin idarenin güncel hizmet ihtiyaçları ve planlama sonuçları doğrultusunda değişiklik yapma yetkisine sahip olduğunun kabul edilmesi gerektiği, bu nedenle idare tarafından ihalenin iptaline ilişkin takdir yetkisinin kullanılmasının kamu yararına aykırılık teşkil etmediği anlaşılmış ve başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır. Aktarılan Kanun hükmüne göre, başvuru sahibinin itirazen şikâyete konu iddialarının tamamında haklı bulunması halinde başvuru bedeli iadesinin söz konusu olabileceği dikkate alındığında, yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde, başvuru sahibinin iddialarında haklı bulunmadığı anlaşıldığından başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesi için Kanun’un öngördüğü şekilde "başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması" koşulunun gerçekleşmediği, dolayısıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendi hükmü gereğince başvuru bedelinin iadesinin mümkün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.