T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1013 - 2026/504 T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20.HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/1013 KARAR NO : 2026/504 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 5. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 19/02/2024 NUMARASI : 2019/467 E. - 2024/82 K. DAVANIN KONUSU : Fikri Hakkın İhlali - Haksız Rekabet Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar …
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 20. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1013 - 2026/504 T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 20.HUKUK DAİRESİ ESAS NO : 2024/1013 KARAR NO : 2026/504 T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 5. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 19/02/2024 NUMARASI : 2019/467 E. - 2024/82 K. DAVANIN KONUSU : Fikri Hakkın İhlali - Haksız Rekabet Taraflar arasında görülen davada Ankara 5. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 19/02/2024 tarih ve 2019/467 E. - 2024/82 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı ile davalılar ... ve ... A.Ş'den stenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ : Davacı vekili, müvekkilinin lisans eğitiminden sonraki 30 yılı aşan akademik hayatı boyunca içinde insan DNA'sı veya genleri bulunan canlı bakteriler (KLON) üzerinde yaptığı çalışmalar ile ciddi birikim, uzun soluklu araştırma, deney ve uygulama gerektiren üretim protokollerinin yer aldığı 521adet klondan oluşan bir arşiv oluşturduğunu, hal böyle iken müvekkilinin oluşturmuş olduğu bu klon, klon dizayn çalışmaları, kit bileşen ve kit geliştirme protokollerinin haksız ve hukuka aykırı bir şekilde müvekkiline ait elektronik ortamlardan (flaş disk, harici hard disk, bilgisayardan ve fotoğraflanan) temin edilerek davalı ... ... Sağlık Hizmetleri A.Ş'ye ait laboratuvarda depolandığını, hırsızlık eylemi oluşturan bu eylem nedeniyle Konya Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, yapılan soruşturma kapsamında davalı şirket ve şirket çalışanı davalı ...'a ait bilgisayarlarda yapılan incelemeler sonucunda müvekkiline ait kitlerin aynısının davalı ...'ın bilgisayarında bulunduğunun tespit edildiğini, bilirkişi incelemesinde müvekkiline ait klon dizaynları, kit üretim protokolleri, kit bileşenleri ve kit içerikleri ile kâğıda yazılı protokollerin fotoğraf çekimi ve kopyalama ile elde edildiğinin belirlendiğini, yine Ankara 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/78 D.İş sayısı ile davalı ... A.Ş'nin adresinde yapılan tespit sonucunda bu davalıda tespit edilen klonların müvekkilinin klonları ile aynı kaynaklı olduğunun saptandığını, yapılan bu tespit sırasında diğer davalı ...'ında bu adreste bulunduğunu, davalıda tespit edilen klonların müvekkilinin klonları ile bu derecede benzerliğinin tesadüfen gerçekleşmesinin bilirkişi raporunda belirtildiği üzere milyarda birden daha düşük bir orana tekabül ettiğini, yapılan bu tespitin müvekkiline ait klonların müvekkilinden çalındığını ortaya koyduğunu, davalılardan ... ... ve Teknolojik Sistemler A.Ş.'nin diğer davalılar ... ve ... A.Ş ile birlikte hareket ederek Kit satışına ilişkin ihalelere girdiğini, müvekkiline ait çalışmaların haksız ve hukuka aykırı eylemlerle davalılar tarafından edinilmesinin esere tecavüz ve haksız rekabet niteliğinde olduğunu ileri sürerek, 5846 sayılı Kanun uyarınca tecavüzün refine, menine, haksız rekabetin önlenmesine,10.000,00-TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline, tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara ve dokümanlara el konularak imhasına ve hükmün gazetede ilanına karar verilmesini istemiştir. Davalılar vekili insan, hayvan, gıda ve çevre sağlığı alanında araştırma ve tanı reaktiflerinin tasarımı, geliştirilmesi, üretimi, temini, depolanması, pazarlanması, satışı ve satış sonrası hizmetleri alanında faaliyet gösteren müvekkillerinden ... A.Ş.'nin, 2008-2014 yılları arasında Konya Teknokentte yürüttüğü projelerde Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalında akademisyen olan davacıdan danışmanlık alarak 3 adet proje yürüttüğünü, bu projelerden birini davaya konu olan insan kromozomlarında genetik hastalıkların teşhisinde kullanılan bir laboratuvar yöntemi olan FISH (Floresans In Situ Hibridizasyon) tekniği ile üretilen FISH problarının oluşturduğunu, proje için TUBİTAK'dan alındığını, davacıya projenin ilk 6 ayı için aylık 4.000,00-TL ve kalan ayları için 5.000,00-TL danışmanlık ücreti ödendiğini, davaya konu edilen klonlar ve bu klonların dizayn çalışmaları ve ilgili doküman ve kit geliştirme (üretim) protokolleri üzerinde bu proje kapsamında davacı ile birlikte çalışıldığını, 2017 yılının başından itibaren bu proje çıktılarının proje kapsamında üretim ve satış faaliyetlerine başlandığını, bu amaçla 08/10/2016 tarihinde imzalanan protokol kapsamında 26/11/2016 tarihinde ... (Konya) şirketinin kurulduğunu, müvekkillerinden ... A.Ş.'nin kuruluş aşamasında finansman desteği sağladığını, davacının protokol kapsamında yapılan çalışmalara kendi isteği ile dâhil olduğunu, akademisyenlik sürecinde elde ettiği akademik bilgi ve beceriyi kendisiyle yapılan danışmanlık sözleşmesi çerçevesinde 01/06/2008 - 31/12/2009 tarihleri arasında yürütülen 18 aylık proje kapsamında müvekkili şirkete transfer ettiğini, süreç devam ederken davacının laboratuvarda ortak olarak kullanılan bilgisayarı evine götürerek kendisine ait bilgilerin kopyalandığı iddiasını ortaya attığını, ertesi gün üretimde kullanılan birçok klon ve kimyasal malzemeyi oğlu ve arkadaşları ile laboratuvardan kaçırdığını, müvekkillerinden ... A.Ş'nin dava konusu ile hiçbir alakasının olmadığını, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Bölümü'nde TUBİTAK Proje Asistanı olarak çalışması vesilesi ile davacı ile tanışan müvekkili ...'ın davacının talimatları doğrultusunda projede yer aldığını, proje kapsamında ticari olarak alınan bakteri klonlarının seleksiyonu, seçilen bakterilerin kültür edilmesi, bakteriden DNA Ekstraksiyonu, ekstrakte edilen DNAnın kitte uygulanabilir hale getirilmesi ve bu aşamalarda kullanılan kimyasalların hazırlanması, optimize edilmesi, deneme çalışmaları ve analizinin bu müvekkili tarafından gerçekleştirildiğini, kullanılan protokollerin araştırmacılar tarafından internet üzerinden elde edilerek çalışmaya göre modifiye edilebildiğini, 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında kamudan ihraç nedeniyle işsiz kalan davacının 11/10/2016 tarihinde ... A.Ş. nin Konya Teknokent te bulunan Ar-Ge Laboratuvarında işe başladığını, ihraç olması nedeniyle adına şirket kuramayacağından işletmenin müvekkili adına kurulmasını talep ettiğini, müvekkilinin de üzerine çok emek harcadığı projenin tamamlanabilmesi için bu teklifi kabul ettiğini, 2018 yılının Ocak ayına kadar ürünlerin hazır hale getirildiğini, bu aşamadan sonra şirketten ayrılmak isteyen davacının bu isteğinin müvekkili tarafından kabul edilmediğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davacının akademisyen olduğu, sitogenetik ve hücre kültürü alanında yüksek lisans ve yurt dışında genetik üzerine doktora tezi ve araştırmalarının bulunduğu, bu araştırmalar sırasında genetik hastalık ve bozuklukların tespitinde kullanılan bir klon arşivi oluşturduğu, davacının bu çalışmaları ile geliştirmiş olduğu kit geliştirme protokolleri, projeler, akademik çalışmalar, klon dizayn ve bilimsel çalışma dosyalarını bilgisayarında muhafaza ettiği, davalı ...'ın davalı ... A.Ş ile yürütülen proje kapsamında davacıya proje asistanı olarak yardımcı olduğu, bu vesile ile davacının geliştirmiş olduğu klon tekniği bilgilerine kısmen de olsa vakıf olduğu, geliştirilmesinde herhangi bir katkısının bulunmadığı bu arşivi davacının bilgisi ve rızası dışında kendi bilgisayarına kopyalamak suretiyle ele geçirdiği, kurduğu ... isimli firma ile diğer davalı ... A.Ş . şirketi arasında ürün geliştirme protokolü düzenlendiği, ele geçirdiği bilgileri diğer davalı ... şirketinin kullanımına sunduğu, bu durumu öğrenen davacının ... ve ... A.Ş.'ye ait iş yerlerindeki bilgisayarlara el konularak teknik inceleme yapılmasını sağladığı, davalı ... ve diğer davalı ... A.Ş.'ye ait iş yerindeki bilgisayarda tespit edilen verilerin davacıya ait veriler ile birebir aynı olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiği, akademik kariyeri itibari ile davalı ...'ın bu bilgilere sahip olmasının mümkün ve muhtemel olmadığı, Konya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 16/11/2023 tarih 2020/86 Esas 2023/1030 Karar sayılı kararı ile ... ile ... şirketinin yönetim kurulu başkan ve üyelerinin 6102 sayılı TTK m.55 ilgili hükümleri uyarınca haksız rekabet suçunu işledikleri kanaatiyle adli para cezası ile cezalandırıldıkları, TÜBİTAK projesinde kullanılan yöntem ve dava konusu olan yöntemin iki ayrı yöntem olması nedeniyle TÜBİTAK projesi kapsamında üretilen malzemelerin dava konusu çalışmalarla bir ilgisi olmadığı, bu nedenle 24/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda yer alan aksi yöndeki görüşe itibar edilemeyeceği, davaya konu klonlar ve klon dizaynlarının, 5846 sayılı FSEK kapsamında yer alan ve Kanunun ilgili maddelerinde tanımlanan kategorilerden herhangi birine dahil olmadığı, hususiyet taşımadığı, FSEK kapsamında eser vasfının bulunmadığı, bu nedenle eser sahipliği iddiasından kaynaklı hukuki korunma istemlerinin reddi gerektiğini, ancak eser vasfı bulunmasa bile dava konusu ürünler ve bu ürünlerin üretiminde kullanılan yöntemlerin literatürde örnekleri bulunuyorsa da, kişisel deneyim ile daha üst düzeyde sonuç verme potansiyeli olan aşamalar olduğu, deneyimin önemli olduğu bu çalışmalarda kitaptan okuyarak elde edilecek bir bilgiden çok, temel bilgileri bilen kişilerin, çok sayıda denemelerle elde ettiği deneyimleri bir araya toplayarak sonuç elde etmesi şeklinde bir sürecin sonucu olduğu, bu niteliği itibari ile bu bilgilerin haksız rekabet hükümleri kapsamında korunabileceği, davalı ...'ın bilgisayarında bu bilgilerin bulunduğu ve Konya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2020/86 Esas sayılı dosyasında ve Ankara 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/74 D.İş sayılı dosyasında yer alan tespitler nazara alındığında davalılar ... ve ... A.Ş.'nin haksız rekabet eylemini işledikleri, ancak davalı ... şirketinin kurucuları ile ... şirketinin kurucuları arasında müşterek isimler mevcut ise de, davalı ... şirketinin, diğer davalı ... şirketi adına, davaya konu klon, kit satışına ilişkin ihalelere girdiğini ispatlamaya elverişli delilin bulunmadığı, şirket kurucularının müşterek olması, adreslerinin aynı olmasının tek başına bu şirketin haksız rekabet eylemine iştirak olarak yorumlanamayacağı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulü ile, davalılar ... ve ... ... Sağlık Hizmetleri A.Ş.' yönünden dizilimleri ve protokolleri davacı tarafından gerçekleştirilen dava dilekçesi ekindeki Ek-6 ibareli listede belirtilen isim ve numaradaki klonların, klon dizaynları ve bunlara ait dokümanlar ile ekli listede belirtilen kit bileşen, içerik ve geliştirme (üretim) protokollerinin bu davalılar tarafından haksız olarak elde edilip hali hazırda kullanılmasının haksız rekabet niteliğinde olduğunun tespitine, bu haksız eylemlerin önlenmesine, haksız rekabete konu araç ve dokümanlara el konulmasına ve el konulan materyallerin imhasına, karar kesinleştiğinde masrafı davalılar tarafından karşılanmak suretiyle hüküm özetinin ulusal düzeyde yayın yapan bir gazetede ilan edilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde, dava konusu klonlar, klon dizaynları ve bunların oluşturulması, kit formülasyonu, kit bileşenlerinin neler olduğu ve kit içeriğinde bileşenlerin formülayon çerçevesinde nasıl kullanıldığı ve bunların hazırlık ve kite dönüştürme protokollerini içeren tüm dokümanların bizatihi ilmi ve teknolojik eser olduğunu, mevcut kanun çerçevesinde dava konusu klonların ve kit içeriklerinin ilmi bir eser olmadığı şeklinde bilirkişi raporunun zorlayıcı olduğunu, bu yorumun kabulü halinde geliştirilen benzer hiçbir biyoteknolojik ürünün, sağlık sektöründe kullanılan hiçbir tedavi amaçlı ilacın ve/veya tanı amaçlı geliştirilen kitlerin ilmi eserler sınıfına sokulmayacağını, ... A.Ş.'nin davanın açıldığı tarihten itibaren aktif olarak tüm dava konusu ürünlerin satışını yaptığını, ... A.Ş. şirketi ile aynı adreste olması, temsile yetkili kişilerinin aynı olması ve temsile yetkili bu kişilerin Konya 3.Asliye Ceza Mahkemesi'nin 16/11/2023 tarih 2020/86 Esas 2023/1030 Karar sayılı kararı ile ceza aldığı nazara alındığında bu şirket yönünden davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. Davalılar ... ve ... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde, davaya konu klonlar ve klon dizaynlarının ilmi eser niteliğinde olmadığı kabul edilmiş olmasına rağmen, bu bilgilerin haksız rekabet hükümleri kapsamında korunabileceği yönündeki değerlendirmenin doğru olmadığını, dosyaya kazandırılan 24/09/2021 tarihli heyet raporunda davalıların eylemlerinin taraflar arasındaki hukuki ve fiili ilişki gözetildiğinde haksız rekabet olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı yönünde görüş bildirilmesine rağmen 15/03/2022 tarihli heyet raporunda müvekkillerinin eyleminin haksız rekabet niteliğinde olduğunun belirtilmiş olmasının çelişkili olduğunu, eser üzerinde kimsenin mali hak sahipliği bulunmaz iken bunların farklı şahıslarca kullanımında veya üretiminde haksız rekabetten söz edilmesinin doğru olmadığını, mahkemece raporlar arasındaki bu çelişkileri giderir, kapsamlı ve denetime elverişli, farklı bir heyet tarafından hazırlanacak üçüncü bir rapor alınmasına dair talebin haksız ve gerekçesiz olarak şekilde reddedildiğini, Konya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2020/86 Esas sayılı kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, müvekkilleri ... A.Ş. ile ... arasında akdedilen sözleşme uyarınca müvekkil şirketin davacının ihtiyacı olan finansal desteği ve çalışma ortamını sağladığını, davacının da çalışmalarını diğer müvekkili ... ile birlikte yürüttüğünü, 2008 yılından bu yana müvekkil şirketin davacının çalışmalarına çok büyük bedellerle finansal destek sağladığını, ...'in ise emeği ile katkıda bulunduğunu, dolayısıyla bu işyerinde yapılan çalışmaların tek bir kişiye özgülenemeyecek şekilde yürütülen bir ortaklığın parçası olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. GEREKÇE : Dava, fikri hakkın ihlali, haksız rekabet istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan tıbbi genetik uzmanı öğretim üyelerinin içinde bulunduğu bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda davacının akademik hayatı boyunca yapmış olduğu çalışmalar ile oluşturduğu ve ticari faaliyete konu olabilecek bu klon arşivinin davalılar ... ve ... A.Ş.'ye ait bilgisayarlarda bulunduğunun tespit edildiği, bu benzerliğin tesadüfen oluşmasının milyarda birden daha düşük bir ihtimal olduğu, bu durumda davalılarda tespit edilen ve davacıdan izinsiz olarak elde edildiği tespit edilen bu klonların davacıya ait klonlardan kaynaklandığının kabulü gerektiği, davalılar ... ve ... A.Ş.'nin davacının izin ve bilgisi dışında elde ettikleri bu klonları ticari faaliyetlerine konu etmeleri nedeniyle kesinleşen Konya 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2020/86 E. 2023/1030 K. Sayılı kararı ile davalılar davalılar ... ve ... A.Ş. yetkililerinin adli para cezası ile cezalandırıldıkları, buna karşılık davalı ... A.Ş.'nin diğer davalıların bu eylemlerine iştirak ettiğine dair somut bir delil bulunmadığı anlaşılmakla, davacı ile davalılar ... ve ... A.Ş' vekillerinin istinaf başvurularının esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere; 1- Davacı ile davalılar ... ve ... A.Ş' vekillerinin istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00'şer-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından, taraflarca istinaf başvurusunda yatırılan 427,60'ar-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubu ile bakiye 304,40'ar-TL'nin davacıdan, davalı ...'dan ve davalı ... A.Ş.'den ayrı ayrı tahsili ile Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf aşamasında davacı ile davalılar ... ve ... A.Ş tarafından yapılan yargılama giderlerinin taraflar uhdesinde bırakılmasına, 4-İstinaf aşamasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliği ile 05/03/2026 tarihinde HMK 361. maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi. GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 05/03/2026 Başkan Üye Üye Katip Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.