Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -1-314 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 11-17/326 -99 Karar Tarihi : 24.03.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mus tafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR LER: İsmail Atalay YOLCU, Mehmet Selim ÜNAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : TP Petrol Dağıtım A.Ş. Söğütözü Cd. No :27 Çankaya/ Ankara D. İ
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -1-314 (Muafiyet ) Karar Sayısı : 11-17/326 -99 Karar Tarihi : 24.03.2011 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mus tafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR LER: İsmail Atalay YOLCU, Mehmet Selim ÜNAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : TP Petrol Dağıtım A.Ş. Söğütözü Cd. No :27 Çankaya/ Ankara D. İLGİLİ TARAF : TP Petrol Dağıtım A.Ş. E. DOSYA KONUSU: TP Petrol Dağıtım A.Ş. (TP) nin bayileriyle imzalamış olduğu intifa sözleşmeleri ve uzlaşma tutanaklarına menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.11.2010 tarih ve 8847 sayı ile giren bildirim ler üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un ve 2002/2 20 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme son ucunda düzenlenen 17.03.2011 tarih ve 2010 -1-314/MM -11- 139.İAY sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 22.03.2011 tarih ve REK.0.05.00.00 - 130/65 sayılı Başkanlık önerge leri ile 11-17 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; - TP ve bayileri arasındaki intifa sözleşmeleri ve uzlaşma tutanaklarına menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - TP ve bayileri arasındaki dikey anlaşmaların, 5 yılı aşan süreler bakımından grup muafiyetinden yararlanamayacağı, 30 - Bildirim konusu anlaşmalara mevcut haliyle bireysel muafiyet tanınamayacağı, ancak yeni yapılan istasyonlar bakımından tarafların 5. yılın sonunda kalan yatırım bedelini ödemek koşuluyla bayinin ayrılabilmesi hususunda anlaşmış olmaları ve sözleşme sürelerin in 10 yıla indirilmesi şartlarıyla konunun tekrar değerlendirilebileceğ i görüşü ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Bildirimin Konusu Bildirim, TP Petrol ve bayileri arasında imzalanan intifa sözleşmeleri ve tapuda tescil edilmiş bulunan in tifa hakları ile uzlaşma tutanaklarına ilişkindir. Bildirimde, söz 40 konusu anlaşmalara mevcut intifa hakları süresince ve uzlaşma tutanağı hükümleri çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınmasını talep edilmektedir. 11-17/326 -99 2 H.2. İlgili Tara f TP Petrol, akaryakıt ve oto LPG dağıtımı pazarında faaliyet göstermektedir. Sermayesinin %99,99 u, Türk iye Petrolleri Anonim Ortaklığı nın alt kuruluşu olan Turkish Petroleum International Company Ltd. ye aittir . H.3. İlgili Pazar 50 Bildirime konu edilen bayilik sözleşmelerinin kapsamı dikkate alın arak, ilgili ürün pazarları oto LPG dışında kalan otomotiv yakıtları , oto LPG ve madeni yağ pazarları olarak belirlen miştir. Diğer taraftan, g erek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto -LPG ve madeni yağ dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafî pazar, Türkiye olarak tespit edilmiştir. H.4. Yapılan Tespitler ve Hukukî Değerlendirme H.4.1. Menfi Tespit Değerlendirmesi Bildirim konusu intifa sözleşmeleri ve bayilerle imzalanmış uzlaşma tutanakları, TP 60 ve bayileri arasındaki dikey ilişkinin bir er parçası dır. Anılan dikey ilişki uyarınca bayilere rekabet yasağı getirildiği nden, bildirim i yapılan anlaşmaların Kanun un 4. maddesi kapsamında olduğu ve bunlara Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. H.4.2. Muafiyet Değerlendirmesi H.4.2.1. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi Bildirimde, genel olarak, akaryakıt dağıtım pazarının özellikleri ve TP nin bu pazardaki düşük pazar payından bahisle 5 yılı aşan intifa sözleşmelerine ve bayilerle imzalanan uzlaşma tutanaklarına muafiyet tanınması talep edilmektedir. Bu noktada söz konusu uzl aşma tutanaklarının amaç ve niteliğinin incelenmesi yerinde olacaktır. 70 Bildirimde, konuya ilişkin olarak şu açıklamalara yer verilmiştir: - TP, intifa hakkı süresince (15, 20 yıl vb.) bayi ile çalışma niyetini ortaya koymuş, bayi ise satması gereken topla m satış miktarını Rekabet Kurulu kararına göre revize edilmesine rıza göstermiştir. - Bayi, uzlaşma tutanağını imzaladığı gün itibarîyle TP den satın aldığı toplam akaryakıt miktarını kabul etmiştir. - Bayinin intifa ilişkisini sona erdirmek istemesi halin de, intifa hakkının kullanılmayan süresinin toplam intifa süresine oranı, ödenmiş İntifa/Hizmet Bedeli ile çarpılarak iade bedeli hesaplanır. Bayi, iade bedelini TCMB nin kamu bankaları için açıklamış olduğu azami ve asgari USD faiz oranlarının ortalaması üzerinden hesaplanacak faiziyle 80 birlikte Şirketimize iade etmeyi kabul etmektedir. - Bayinin toplam satış taahhüdünü yerine getirmesi veya iade bedelini şirketimize ödemesi halinde şirketimiz, intifa hakkını derhal ilgili tapu sicilinden terkin etmeyi kabul etmektedir. - Uzlaşma tutanağının ekinde ek protokol ve satış taahhüdü yer almaktad ır. - Satış taahhüdünde birim miktara göre ceza -i şartlar belirlenmiş, bayinin yıllık ve toplam satış taahhüdü belirlenmiştir. - Ek protokol, bir önceki sürümdeki eksikliklerin giderilmesini amaçlamış, satışta toplam ve perakende ayrımını getirmeyi hedefl emiştir. Ayrıca, tutanakta yer alan ifadelerin tanımlarını içermektedir. 90 11-17/326 -99 3 - İstasyonlu Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, tarafların en genel anlamda karşılıklı hak ve yükümlülüklerini ve bayilik ilişkisini en fazla 5 yıl süreyle düzenleyen sözleşmedir. Bu sözl eşmenin bir örneği EPDK ya gönderilmektedir. - Protokol, bayi ile olan özel çalışma şartlarının düzenlendiği, bayiye yapılan hibe, kredi ödemelerine ve sair şartlara karşılık, bayinin Şirketimiz lehine intifa hakkı tesis etmeyi kabul ve taahhüt ettiği, en çok 5 yıllık süreyle imzalanan sözleşmelerdir. - Şahsi kefaletname, bayinin veya herhangi bir 3. kişinin, bayinin Şirketimize karşı oluşabilecek borçlarına karşılık olmak üzere, belirli bir miktarla sınırlı şahsi kefillik beyanıdır. Yukarıdaki açıklamala rdan da anlaşılacağı üzere, uzlaşma tutanakları uyarınca 100 bayiler 5. yılın sonunda üzerinde anlaşılan bedelleri TP ye ödemek koşuluyla intifaların terkinini isteme hakkına kavuşacak, anlaşmaya devam etmek istemeleri halinde ise intifalar mevcut şekliyle kor unmaya devam edecektir. Esasen , bayiye, salt intifa ivazının kalan miktarını geri ödeyerek sözleşmeyi sona erdirme hakkı tanınması, bayinin 5 yıllık süre sonunda rekabet etmeme şartına son vermesini engellemeyen bir durum olarak değerlendirileme z. Dolayısı yla anlaşmaların 5 yılı aşan kısmı grup muafiyeti kapsamında değildir. Bu çerçevede , TP ve bayileri arasındaki dikey ilişkinin, başlangıcından itib aren 5 yıl boyunca 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı ; ancak , 5 yılı aşan sürele r bakımından grup muafiyetinden yararlanamayacağı kanaatine 110 varılmıştır. H.4.2.2 . Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Dikey anlaşmalara Kanun un 5. maddesi nde sayılan koşulların sağlanması halinde bireysel muafiyet tanın abilir. Buna göre , akaryakıt sektöründ eki söz konusu anlaşmalara, istasyonun yeni yatırım olması (arazi üzerinde daha önceden akaryakıt istasyonu işletilmemiş olması), yatırımın tamamının ya da bir kısmının dağıtıcı tarafından karşılanması ve tarafların 5. yılın sonunda kalan yatırım bedelini ödemek koşuluyla bayinin ayrılabilmesi hususunda anlaş maya varmış olma sı halinde, Kanun un 5. maddesinde sayılan bireysel muafiyet koşulların yerine getirildiği kabul edilerek, 10 yıla kadar bireysel muafiyet tanınabil ir. 120 Başvuru dosyası incelendiğinde, bildirime konu istasyonların bir kısmının yeni yatırım olduğu ve yatırım bedellerinin kısmen ya da tamamen TP tarafından üstlenildiği anlaşılmaktadır. Uzlaşma tutanaklarıyla, 5. yılın sonunda bayilerin üzerinde anlaşılan bedeli ödeyerek ayrılabilecekleri de hükme bağlanmış olmakla birlikte, söz konusu anlaşmalar süre bakımından 10 yılı aşmakta olduğundan, muafiyet koşullarının tamamını n sağla nmadığı görülmektedir. Ayrıca başvuruda, TP tarafından , farklı bir değerlendirme yapılmasını gerektirecek başkaca bir h ususa da yer verilme miştir. Bu açıklama ve değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu anlaşmalara mevcut haliyle Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet tanınamayacağı, ancak yeni yapılan istasyonlar bakımından tarafların 5. yılın sonunda kala n yatırım bedelini 130 ödemek koşuluyla bayinin ayrılabilmesi hususunda anlaşmış olmaları şart ıyla sözleşmelere yapıldığı tarihten itibaren 10 yıla kadar bireysel muafiyet tanınması nın uygun olacağı kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelene n dosya kapsamına göre, 1- TP Petrol Dağıtım A.Ş. ve bayileri arasındaki intifa sözleşmeleri ve uzlaşma tutanaklarına menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, 11-17/326 -99 4 2- TP Petrol Dağıtım A.Ş. ve bayileri arasındaki dikey anlaşmaların, 5 yılı aşan süreler bakımında n 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamayacağına, 140 3- Bildirim konusu anlaşmalara mevcut haliyle bireysel muafiyet tanınamayacağına, ancak yeni yapılan istasyonlar bakımından bayinin, 5. yılın sonunda TP Petrol Dağıtım A.Ş. tarafında n üstlenilen ilişkiye özgü yatırımın bedelini ödeyerek anlaşmayı sona erdirebilmesi konusunda tarafların mutabık kalmaları koşuluyla bildirim konusu sözleşmelere yapıldığı tarihten itibaren 10 yıla kadar bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar ve rilmiştir.