Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-061 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-42/699 -298 Karar Tarihi : 29.11.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖR LER : Bilge YILMAZ, Esma AKSU, Yakup GÖKALP, Ömer Mert AKÇİL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Petrochemical Industries Company K.S.C. Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN ve Av. İlayda GÜNEŞ Orjin Maslak, Eski Bü
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2019 -1-061 (Devralma ) Karar Sayısı : 19-42/699 -298 Karar Tarihi : 29.11.2019 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Hasan Hüseyin ÜNLÜ B. RAPORTÖR LER : Bilge YILMAZ, Esma AKSU, Yakup GÖKALP, Ömer Mert AKÇİL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Petrochemical Industries Company K.S.C. Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN ve Av. İlayda GÜNEŞ Orjin Maslak, Eski Büyükdere Cad. No:27 K:11 Maslak/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: SKC Co., Ltd. nin Güney Kore menşeili kimyasal iş kolunun , bir kısım hissesinin Petrochemical Industries Company K.S.C. tarafından devralınması yoluyla Petrochemical Industries Co mpany K.S.C ve SKC Co., Ltd. nin ortak kontrolüne geçmesi. (2) E. DOSYA EVRELERİ : Rekabet Kurum u kayıtlarına 20.09.2019 tarih ve 6331 sayı ile giren ve eksiklikleri 15.11.2019 tarih ve 8026 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 19.11.2019 tarih ve 2019-1-061/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir . G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Bildirimin konusu ; SKC Co. Ltd. nin (SKC)1 kimyasal iş kolunun bir kısım hissesinin Petrochemical Industries Company K.S.C. (PIC)2 tarafından devralınması yoluyla PIC ve SKC nin ortak kontrolüne geçmesine ilişkindir . Bildirime konu işlemin tamamlanmasından önce, kurulacak Ortak Girişim in (OG) varlıklarının Güney Kore hukukuna uygun olarak SKC nin bünyesinden ayrılacağı, SKC nin yüzde yüz iştiraki olan NEWCO ya3 aktarılarak iç transferin gerçekleştirileceği ve PIC nin, söz konusu hisseyi devralacağı ifade ed ilmiştir . (5) Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar; kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından ortak kontrol altında tutulma sı ve kurulan şirketin, bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) niteliği taşımasıdır. 1 Güney Kore menşeili şirket SK Holdings tarafından kontrol edilmektedir. 2 Kuveyt te kurulu olan şirket Kuwait Petroleum Company nin (KPC) bir iştiraki dir. 3 Kore de kurulacak OG nin geçici unvanı SKC PIC Co. Ltd. olacaktır. 19-42/699 -298 2/6 (6) Bu çerçevede, Hissedarlar Sözleşme si (Sözleşme) incelenmiş olup, PIC ve SKC nin, OG nin üst yönetiminin atanması ile yıllık bütçe, iş planı ve stratejik yatırımlar a ilişkin hususlarda uzlaşmaları gerektiği anlaşılm ıştır. Dolayısıyla, OG nin kurucu teşebbüslerin ortak kontrolünde ol acağı kanaatine varılmıştır . (7) SKC nin kimyasal iş kolu, satışlarının yaklaşık % ( ..) sini 2019 un ilk çeyreği itibarıyla SK Holding iştira klerine yapmaktadır. Başka bir ifadeyle , satışlarının %( ..) den az bir kısmını üçüncü kişilere gerçekleştirmekte olup, bu durumun planlanan işlem sonrasında da değişme si beklenme mektedir. Bu bakımdan, SKC nin kimyasal iş kolunun , grup içi şirketlere yaptı ğı satış oranı dikkate alındığında, OG nin bağımsız bir iktisadi varlık olarak faaliyet gösterip göstermeyeceğine ilişkin olarak ayrıntılı bir değerlendirme yapılm ası gereği ortaya çıkmıştır . (8) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkınd a Kılavuz un 86. paragrafında ; Ortak girişimin ana şirketlere yaptığı satışlar kalıcı bir nitelik sergileyecekse, bu satışlardan bağımsız olarak ortak girişimin pazarda aktif rol oynamak için gerekli donanıma sahip olup olmadığı ve operasyonel bakımdan ik tisadi bağımsızlığa sahip sayılıp sayılmayacağı incelenmelidir. Bu değerlendirmede ortak girişimin, ana şirketlerine yaptığı satışların toplam üretimine oranı önemli bir unsurdur. Her olayın kendine özgü nitelikleri dolayısıyla, tam işlevsel olanları diğer ortak girişimlerden ayıracak belirli bir ciro oranı belirlemek mümkün değildir. Ortak girişim cirosunun %50 den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde ediyorsa, bu tipik olarak bir tam işlevsellik göstergesi olacaktır. Bu oran %50 nin altında ise, olaya özgü bir analiz gerekli olup operasyonel bağımsızlığın tespiti için ortak girişim ile ana şirketler arasındaki ilişkinin gerçek anlamda ticari nitelikte olması beklenmektedir. Böyle bir durumda ortak girişimin mal veya hizmetlerini pazarda en fa zla değer veren ve en fazla ödemeyi yapacak olan alıcıya sağlayacağı ve ortak girişimin ana teşebbüslerinin şirketleriyle normal ticari koşullar altında çalışacağı ortaya konulmalıdır. Bu şartlar altında, yani şayet ortak girişim ana şirketlerine üçüncü ki şilere davrandığı şekilde davranacaksa, ortak girişimin tah mini satışlarının en azından %20 sinin üçüncü kişilere yapılacak olması yeterli olabilir. Bununla birlikte, ana şirketlere yapılması olası satışların oranı arttıkça, söz konusu ilişkinin ticari nit eliğine dair açık bir delil ihtiyacı da artacaktır. Yapılacak değerlendirmede, pazarın genel yapısı da dikkate alınacaktır açıklaması yer almaktadır. (9) OG nin özellikle Propilen Oksit (PO), Propilen Glikol (PG), Stiren Monomer (SM), Propilen Glikol Eter (PG E), Etil Benzen (EB) ve Polietil Benzen (PEB) üreteceği , bu ürünleri Güney Kore de ve küresel çapta pazarlayacağı, dağıtacağı ve satacağı ifade edilmektedir. OG nin üreteceği ürünlere aşağıda yer verilmiştir: PO: Propilen ve diğer kimyasalların oksitlenmes i sonucunda elde edilen bir bileşimdir. Örneğin polieter polyol, PG ve PGE üretiminde kullanılmaktadır. PG: PO nun hidrasyonu ile üretilmektedir. Tıbbi ve kozmetik ürünler ile besinlerde kullanılır. PGE: PO ve metanolun reaksiyonuyla elde edilen yüksek saf lıkta bir çözücüdür. Ayrıca, çok zehirli glikol eterin bir çözücüsüdür. EB: Benzenin bir türevidir ve çoğunlukla stiren üretiminde kullanılır. EB nin küçük bir kısmı mürekkep, boya ve kaplamalarda kullanılmaktadır. PEB: Benzenin bir türevidir ve stiren üre timinde yan ürün olarak üretilir. PEB genel olarak benzen eklenerek reaksiyona sokulur ve daha çok EB üretilir. 19-42/699 -298 3/6 SM: Bir ara kimyasal üründür ve tek başına nihai kullanım alanı bulunmamaktadır. Polistiren ve genleştirilmiş polistiren boncuklarının üretimind e hammadde ve bir takım plastik/sentetik lastiklerin üretiminde bileşen olarak kullanılmaktadır. (10) Bu kapsamda SKC nin kimyasal iş kolunun ürettiği ürünlerin toplam cirosu içerisindeki oranlarına bakıldığında ; PO nun %( ..) , PG nin %( ..) ; PGE nin %( ..) ; EB ve PEB nin b irlikte %( ..) ve fason üretim aracılığıyla SM nin %( ..) lik paya sahip olduğu görülmektedir. (11) SKC nin kimyasal iş kolunun sadece SK şirketlerine SM tedarik ettiği ve bu sebeple SM ürünleri bakımından piyasa faaliyetinin bulunmadığı, Asya il e sınırlı olmak üzere Mitsui Chemicals & SKC Polyurethanes Inc.4 (MCNS) ve SK Global Kimyasal Co. Ltd. (SKGC)5 şirket lerine SM tedarik ettiği , Hedef Şirket in SKGC için fason üretim kapsamında SM ürettiği, bu üretimin SKC nin kimyasal iş kolu tarafından ür etilen SM hacminin yaklaşık %( ..) sine tekabül ettiği ve söz konusu ilişkinin işlem sonrasında da devam edeceği ifade edilmektedir. Bununla birlikte, SKC nin kimyasal iş kolunun SK Holdings in bağlı şirketleriyle olan tedarik sözleşmelerini feshedilebilec eği, bu şirketlerin hâlihazırda bağımsız ticari müzakereler sonucu SKC den ürün tedarik ettiği, tedarik koşullarının üçüncü kişilere göre daha elverişli olmadığı ve planlanan işlem sonrasında SK Holdings in bağlı şirketleriyle yapılan tüm yeni ve mevcut an laşmalarının yenilenmesi, uzatılması veya değiştirilmesinin PIC nin onayına tabi olduğu belirtilmiştir. (12) Yukarıda yer verilen bilgiler göz önüne alındığında, OG nin taraflara olan satışlarının SM ürününde yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle SM ürününe ilişkin küresel çapta pazar payları na bakılmıştır. Tablo 1: Dünya Çapındaki SM Pazar Payları (2018) Şirket Satış Hacmi (000 Ton) Hacim Bazlı Tahmini Pazar Payları (%) Satış Değeri (ABD Doları) Değer Bazlı Tahmini Pazar Payları (%) TARAFLAR KPC Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Hedef Şirket6 ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) SK Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) RAKİPLER INEOS Styrolution ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) China Petroleum and Chemical Corp. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Lyondell Basell lndustries ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Royal Dutch/Shell Şirketler Grubu ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Fermosa Chemicals& Fibre Corp. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Cevabi Yazı 4 MCNS , Mitsui Chemicals ve SKC tarafından kurulan bir ortak girişimdir. 5 Dolaylı olarak SK Holdings tarafından tek başına kontrol edilmekt edir. 6 Hedef Şirket sadece SK iştiraklerine SM sağladığından, bu alanda satışı ve pazar payı bulunmamaktadır. Hedef Şirket'in SK iştiraklerine tedarik ettiği SM hacminin büyük çoğunluğu, diğer tedarikçilerden elde edilen SM ile birlikte SKGC tarafından üç üncü kişilere satıldığından, bu satışlar SK Grubu satışlarına eklenmiştir. 19-42/699 -298 4/6 (13) Bu bilgiler çerçeve sinde; SKGC ye yapılan satışların toplam ciro içerisindeki %( ..) lik payının düşüklüğü, OG nin mevcut durumda olduğu gibi pazarda faaliyetlerini bağımsız olarak sürdürebilmesi için yeterli kaynaklara, çok sayıda çalışana ve kendi yönetim kadrosuna sahip ola cağı, pazara erişiminin bulunacağı ve ana şirketlerin ötesinde faaliyet göstereceği dikkate alınarak , bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ in 5. Maddesi çerçevesinde tam işlevsel bir ortak girişim olarak nitelendirilebileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen eşikleri aştığı dolayısıyla bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir. (14) OG taraflarında n KPC nin Türkiye de yerleşik herhangi bi r iştiraki bulunmamakta olup Türkiye den ciro elde eden iştirakleri ve faaliyet alanları aşağıdaki gibidir: Equate Petrochemical Company (EQUATE): Petrokimyasallar , Kuwait Olefins Company K.S.C.C. (TKOC): Petrokimyasallar, etilen ve etilen glikol üretimi7, Kuwait Paraxylene Production Company K.S.C. (KPCC): Paraksilen, benzen ve ağır aromatikler d ahil petrokimyasalların üretimi , Kuwiat Petroleum International, Ltd. (KPI): Avrupa daki yakıt, yağlayıcı ve diğer petrol ürünlerini n rafine işlemi ve pazarlanması , PIC: Petrokimyasallar. (15) Diğer taraf olan SKC ise Türkiye de, SKC nin kimyasal iş kolu aracılığıyla PG, PGE ve endüstriyel malzemeler satışı alanında faaliyet göstermektedir.8 OG kurulduktan sonra mevcut faaliyetleri doğrultusunda PO, PG, PGE, SM, EB ve PE B üretimi, satışı, pazarlaması alanlarında faaliyet gösterecektir. Bildirim Formunda Hedef Şirket in Türkiye deki satışlarının %( ..) inin PG ve PGE ürünlerinden teşekkül ettiği belirtilmektedir. (16) Bu bilgilerden, ana şirketler ile OG nin faaliyetleri arasın da hem yatay hem de dikey örtüşme olduğu anlaşılmaktadır. KPC Grubu ile SK grubu arasında ham petrol tedariki ve polietilen pazarlarında yatay örtüşmelerin; KPC ve OG arasında benzen ve propilen üretimi pazarlarında dikey örtüşmenin olduğu görülmektedir. (17) Bu bağlamda öncelikle dikey örtüşmelerin gerçekleştiği pazarların Türkiye pazarına olası etkileri değerlendiril miştir . OG nin faaliyet göstermeyi planladığı PO, SM ve EB pazarlarında girdi olarak kullanılan benzen ürünü , KPC nin hisselerinin %( ..) nine sahip olduğu Kuwait Aromatics Company K.S.C. tarafından üretilmekte ve %( ..) ine sahip olduğu Kuwait Styrene Company K.S.C.C. ye ( TKSC ) satılmaktadır. TKSC, SM üretmek için benzen kullanmakta ve yalnızca Asya daki müşterilerine satmaktadır. Türkiye de veya başka herhangi bir yerde üçüncü kişilere benzen satışı yapılmamaktadır . Dolayısıyla, benzen üretimi pazarındaki örtüşmenin Türkiye de etki doğurmayacağı değerlendirilmektedir. Yine OG nin faaliyet göstermeyi planladığı PO nun girdisi konumunda bulunan prop ilen, Kuwait National Petroleum Company (KNPC) tarafından üretilmekte ve Kuveyt teki PIC propilen tesisine tedarik edilmektedir. Propilen ayrıca, PIC nin herhangi bir kontrol hakkı vermeyen azınlık hissesine sahip olduğu ortak girişim olan SK Advanced Co. Ltd. (SKA) tarafından üretilmektedir. SKA Çin, Japonya, Tayvan, Singapur ve Güney Kore deki müşterilerine propilen 7 TKOC, ürettiği etilenlerin çoğunu d ahili olarak kullanmaktadır ve bir miktarını diğer KPC varlıklarına satmaktadır. 8 SK Holdings küresel iştirakleri SK Innovation Co. Ltd., SK Ne tworks Co. Ltd., SK Engineering & Construction Co. Ltd ve SK Telecom Co. Ltd. aracılığıyla ciro elde etmektedir. 19-42/699 -298 5/6 satmaktadır. Nihai olarak, SKA nın ve KNPC nin OG ye propilen sağlamadığı ve bu durumun uzun vadede değişmesinin beklenmediği d ikkate alındığ ında, rekabetçi açıdan herhangi bir sorunun olmayacağı sonucuna ulaşılm ıştır. (18) Türkiye de tarafların faaliyetleri yatay olarak ham petrol satışları ve polietilen (PE) pazarları nda örtüşmektedir . Bu kapsamda işlemin sırasıyla her iki pazarda yaratabileceği olası etkiler değerlendiril miştir. (19) Türkiye de ham petrol satışları pazarında OG tarafları SK Grubu ve KPC Grubu arasında sınırlı bir yatay örtüşme bulunmakta olup pazar payları aşağıda sunulmaktadır: Tablo 2: KPC nin Değer Bazlı Ham Petrol Satışı ve Pazar Payları Tablo 3: SK nı n Değer Bazlı Ham Petrol Satışı ve Pazar Payları Yıl Türkiye ye Satılan Ham Petrol Hacmi ( ABD Doları) Pazar Payı (%) 2016 ( ..) ( ..) 2017 ( ..) ( ..) 2018 ( ..) ( ..) Kaynak: Cevabi Yazı (20) Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde , SK Grubu ve KPC Grubu nun 2018 yılı içerisinde değer bazlı pazar payları toplamının %( ..) olduğu , dolayısıyla anılan pazardaki yatay ilişkinin Türkiye de yoğunlaşma yaratmayacağı kanaatine varılmıştır. (21) KPC Grubu EQUATE , SK Grubu ise SKI aracılığıyla PE satışı pazarında faaliyet göstermekte olup sınırlı da olsa bu pazarda da yatay örtüşme bul unmaktadır. Anılan pazara ilişkin pazar payları aşağıda sunulmaktadır: Tablo 4: SKI nın Türkiye de PE ve PP Satışları 2016 2017 2018 Pazar Hacim (Metrik Ton) Tutar (TL) Hacim (Metrik Ton) Tutar (TL) Hacim (Metrik Ton Tutar (TL) PE ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) PP ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 5: EQUATE in Türkiye PE Pazarındaki Satış Hacmi Bazlı Pazar Payları Yıl Satış Hacmi (Metrik Ton) Pazar Payı (%) 2018 ( ..) ( ..) 2017 ( ..) ( ..) 2016 ( ..) ( ..) Kaynak : Cevabi Yazı Tablo 6: Türkiye PE ve PP Pazarı Toplam Büyüklüğü (1000 Ton) Pazar 2016 2017 2018 PE ( ..) ( ..) ( ..) PP ( ..) ( ..) ( ..) Kaynak: Cevabi Yazı (22) Yukarıda sunulan tablolar i ncelendiğinde ; 2018 yılı için hacim bazında SKI nın pazar payının %( ..) , EQUATE in pazar payının %( ..) , bu çerçevede tarafların toplam pazar payının %( ..) olduğu görülmektedir. Dolayısıyla PE pazarında toplamda Yıl Türkiye ye Satılan Ham Petrol Hacmi (A BD Doları) Pazar Payı (%) 2016 ( ..) ( ..) 2017 ( ..) ( ..) 2018 ( ..) ( ..) 2019 ( ..) ( ..) Kaynak: Cevabi Yazı 19-42/699 -298 6/6 %( ..) den daha düşük pazar payının herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacağı sonucuna varılmıştır . (23) Yukar ıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu devralma işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalt ılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır . H. SONUÇ (24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçü de azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine , gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.