Rekabet Kurumu Başkanlığından , REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-97 (Devralma) Karar Sayısı : 09-36/912-220 Karar Tarihi : 19.8.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: M. Oğuzcan BÜLBÜL, S. Yersu ŞAHİN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Lanxess AG Temsilcileri Av. Gö nenç GÜRKAYNAK, 20 Av. Murat
Rekabet Kurumu Başkanlığından , REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-97 (Devralma) Karar Sayısı : 09-36/912-220 Karar Tarihi : 19.8.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖR LER: M. Oğuzcan BÜLBÜL, S. Yersu ŞAHİN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Lanxess AG Temsilcileri Av. Gö nenç GÜRKAYNAK, 20 Av. Murat Hakan ÖZGÖKÇEN, Av. Pınar KARA Elig Ortak Avukat Bürosu, Çitlenbik Sok. No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : Gwalior Chemical Industries Limited K. K. Chambers, 4th Flor, Sir P.T. Road, Off D.N. Road, Fort, Mumbai -400 001 HİNDİSTAN Lanxess AG (Dr. Hans Martin Feldkamp) Law&Inteectual Property Geb äude K 10 D -51369 Leverkusen ALMANYA 30 E. DOSYA KONUSU: Gwalior Chemical Industries Limited in tüm malvarlığı ve ticari faaliyetleri üzerinde tam kontrolünün, Lanxess AG nin tamamına sahip olduğu iştiraki Lanxess India Pvt. Ltd. aracılığıyla devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.6.2009 tarih ve 4505 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 4.8.2009 ta rih ve 5532 sayı tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili 40 hükümleri uyarınca yapılan inceleme son ucunda düzenlenen 11.8.2009 tarih ve 2009 - 1-97/Öİ-09-MOB sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 17.8.2009 tarih, REK.0.05.00.00 -120/163 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; bildirim konusu; - işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(b) maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu, - Benzil alkol ilgili ürün pazarında pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle bu devrin 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi kapsamında izne tab i olduğu, 50 09-36/912 -220 2 - devralma sonrasında 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen, bir hakim durumun yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun doğmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla devir işlemine izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Devralan: Lanxess AG (Lanxess ) 60 Lanxess, özel kimyasallar pazarında dünya çapında faaliyet gösteren ve 23 ülkede yaklaşık 14.800 kişi istihdam e den, hisseleri Frankfurt borsasında işlem gören Alman menşeli bir holding şirketidir. Asıl işi, plastik, lastik, özel kimyasal ara madde geliştirme, imalat ve satışı olan Lanxess, farmasötik ve etkin koruma ürünleri, fonksiyonel kimya, temel kimya, lastik kimyası, iyonik değişim reçineleri için sentetik kauçuk, organik olmayan pigment, mühendislik plastikleri, koruma malzemeleri, aktif bileşenler ve ara madde sunmaktadır. Lanxess in faaliyetleri; performans polimerleri, gelişmiş ara maddeler ve performans k imyasalları olmak üzere üç ana organizasyonel bölüme ayrılmaktadır. 70 Aralık 2007 itibarıyla Lanxess te %5 in üzerinde oy hakkına sahip olan hissedarlara ve sahip oldukları hisselerin oranına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 1: Lanxess te %5 in Üzerinde Paya Sahip Olan Hissedarların Payları Hissedar Hissedarlık Payı (%) 1 Dodge&Cox . 2 Greenlight Group 3 Third Avenue Management LLC Lanxess in yönetim kurulu üyelerine dair bilgiler a şağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo 2: Lanxess Yönetim Kurulu Üyeleri Üye Görevi Dr. Axel C. Heitmann Başkan Dr. Werner Breuers Üye Dr. Rainier van Roessel Üye Matthias Zachert Finans işlerinden sorumlu üye Lanxess in Türkiye de yerleşik iştiraki bulunmamaktad ır. Türkiye deki müşterilerin çoğu, 80 Lanxess tarafından doğrudan ulaşılabilir nitelikte değildir. Lanxess in Türkiye de bir distribütörü ve kendi üretimi için Lanxess ten ürün tedarik eden bir müşterisi bulunmaktadır. Lanxess, 2008 yılında dünya genelinde yaklaşık (...) milyar TL ciro elde etmiştir. Bu cironun yaklaşık ( ) milyon TL lik kısmı, Lanxess in Türkiye deki faaliyetlerinden elde edilmiştir. Lanxess in 2008 yılı Türkiye cirosunun iş birimleri bazında dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: 09-36/912 -220 3 Tablo 3: Lanxess 2008 Yılı Türkiye Cirosunun İş Birimleri Bazında Dağılımı İş birimi Ciro (Milyon Euro) Teknik kauçuk ürünleri Butyl kauçuk Kauçuk kimyasalları Yarı-kristalize ürünler İnorganik pigmentler Rhein Chemi e Rheinau GmbH Poylbutadiene kauçuk Deri Fonksiyonel kimyasallar Basit kimyasallar Materyal koruma ürünleri Saltigo ION değiştirme reçineleri Toplam 90 H.1.2. Devredilen: Gwalior Chemical Industries Limited (Gwalior ) Gwalior , hisseleri Bombay borsasında işlem gören, Hindistan menşeli bir özel kimyasallar üreticisidir. Gwalior, özellikle kimyasal tarım maddeleri, farmasötikler ve boyalar ile tat ve koku sanayisindeki müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Gwalior un ürün yelpazesinde benzaldeit, benzo triklorid, benzil asetat, benzil alkol, benzil klorid, sodyum benzoat, sülfür diklorid, sülfürilklorid, tionil klorid, siyah karbon temel dolgu, dibenzil eter, hidroklorik asit, sinemaldehit ve benzil benzoat gibi ürünler bulunmaktadır. 100 Gwalior un sermayesinin %( .) i Kothari ve Shyamsukha ailelerine aittir. Kothari ve Shyamsukha ailelerinin hissedarlık paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 4: Kothari ve Shyamsukha Ailelerinin Gwalior da Sahip Olduğu Hissedar lık Payları Hissedar Hissedarlık Payı (%) 1 Shri Harisingh Shyamsukha 2 Winro Commercial (India) Ltd. 3 Saraswati Commercial 4 Aroni Chemical Industries 5 Jacquart Chemical Ind. Ltd. 6 Four Dimensions Securities 7 Arti Shyamsukha 8 Harisingh Shyamsukha (Huf) 9 Arti Shyamsukha 10 Ashwin Kumar Kothari 11 Meena A. Kothari 12 Rohit A. Kothari 13 Ashwin Kumar Kothari 14 Ashwin Kumar Kothari 15 Ashwin Kumar Kothari (Huf) 16 Harisingh Shyamsukha 17 Ashwin Kumar Kothari (Huf) 18 Meena A. Kothari 19 Kurmaraj Investment 20 Rakhee Dyechem Pvt. Ltd. 21 Gaurav Shyamsukha Toplam .. 09-36/912 -220 4 Kothari ve Shyamsukha ailelerinin haricinde Gwalior sermayesinin %5 inden fazla hisseye sahip olan hisse darlara ve sahip oldukları hisselerin oranına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 5: Gwalior da %5 in Üzerinde Paya Sahip Olan Hissedarların Payları 110 1 Reliance Capital Trustee Company Limited . 2 Goldman Sachs Investments (Mauriti us) Ltd. . 3 Morgan Stanley Mauritius Company Ltd. . Toplam . Gwalior un yönetim kurulu üyelerine dair bilgiler a şağıdaki tabloda yer almaktadır: Tablo 6: Gwalior Yönetim Kurulu Üyeleri Üye Görevi Ashwin Kumar Kothari Başkan ve Yöne tici Müdür Harisingh Shyamsukha Yönetici Müdür K. N. Luhariwala Yönetici Müdür Vallabh Prasad Biyani Yönetici Müdür Rakesh Khanna Bağımsız Müdür B. P. Kejariwal Bağımsız Müdür Milan Mehta Bağımsız Müdür K.P.S. Dagur Aday Müdür Rohit Kothari Yönetic i pozisyonunda olmayan müdür Pratap R. Merchant Bağımsız Müdür Gwalior, Türkiye de yalnızca benzil alkol ve benzil klorid ürünlerinin satışı faaliyetini yürütmektedir. Gwalior un Türkiye de herhangi bir iştiraki ya da satış ofisi bulunmamakta; firma, Türkiye deki alıcılara, aracı bir firma vasıtasıyla satış yapmaktadır. Söz konusu aracı 120 firma, küçük hacimde mal tedarik eden Türk müşterilere yönelik olarak distribütör gibi de hareket etmektedir. Gwalior, 31.3.2009 tarihinde sona eren 2008 -2009 mali yı lında, dünya genelinde toplamda yaklaşık ( ) milyon TL ciro elde etmiştir. Bu cironun yaklaşık olarak ( ) milyon TL lik kısmı ise Gwalior un Türkiye deki faaliyetlerinden elde edilmiştir. Gwalior un 2008 yılı Türkiye cirosunun, benzil alkol ve benzil klo rid ürünleri arasındaki dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. 130 Tablo 7: Gwalior un 2008 yılı Türkiye Cirosunun Ürünlere Göre Dağılımı Ürün Satış Hacmi (Metrik Ton) Ciro (TL) Benzil Klorid . Benzil Alkol . Toplam . H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Özel kimyasallar üreticisi olan Gwalior, Türkiye de yalnızca benzil alkol ve benzil klorid ürünlerinin satışı faaliyetini yürütmektedir. Dolayısıyla, söz konusu devralma işleminde ilgili ürün pazarları, benzi l alkol ve benzil klorid pazarları olarak tanımlanmıştır. 09-36/912 -220 5 H.2.1.1. Benzil Alkol 140 Benzil alkol, organik bir bileşimdir ve %80 -90 oranında, mürekkep, boya, cila ve epoksi reçine boyalarında genel çözücü (solvent) olarak kullanılmaktadır. Genel çözücü ola rak kullanımının dışında, sabun, parfüm ve koku sanayinde kullanılan bir takım eter çeşitlerinin de ön ürününü teşkil eden benzil alkol, damar içi medikasyon solüsyonlarına koruyucu olarak da eklenebilmektedir. Benzil alkol üretimi iki aşamadan oluşmakta dır. İlk aşamada, toluen, fotokimyasal olarak klorlanarak benzil klorid oluşturulmakta; ikinci aşamada ise, benzil klorid, hidroliz ile benzil alkole dönüştürülmektedir. 150 Benzil alkolün, diğer kimyasal bileşenlerle ürün ikamesi kimyasal olarak mümkün olsa da, formülasyon imalatçıları olan benzil alkol kullanıcılarının, ikame kimyasalları kullanabilmek için tüm formülasyonlarını değiştirmeleri gerekeceğinden, böyle bir seçenek makul olmayacaktır. H.2.1. 2. Benzil Klorid Toluenin fotokimyasal olarak klorlan masıyla meydana gelen b enzil klorid, benzil alkolün üst pazar ürünü dür. Benzil klorid, benzil alkol ürünü imalatçıları başta olmak 160 üzere, alt pazar ürünlerinin imalatçıları tarafından sabit olarak kullanılan tipik bir ara girdidir. H.2.2. İlgili Coğrafi P azar Benzil alkol ve benzil klorid ürünlerinin tüm ülke genelinde pazarlandığı dikkate alındığında , bildirim konusu devir işlemi açısından ilgili coğrafi pazar , Türkiye olarak kabul edilmiştir . H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 170 H.3.1. İşle min Niteliği 8.6.2009 tarihinde, Lanxess in yüzde yüz iştiraki olan Lanxess India Pvt. Ltd. (Lanxess Hindistan ) ile Gwalior arasında İşletme Devir Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin Satış ve Alış başlıklı 2. maddesine göre Lanxess Hindistan, Gwalior u n tüm malvarlığı ile borçlarının çoğunluğunu, verileri ve kayıtları ile Gwalior un ticari itibarını devralacaktır. Devralma işlemi, tüm çalışanların devrini ve sözleşmeler tahtındaki tüm hak ve yükümlülükler ile tüm diğer gelirlerin devrini de içermektedir . Devir işlemi ile Lanxess Hindistan, devredenin halefi olarak, Gwalior un işini sevk ve idare etmek konusunda tüm hak, güç ve yetkiye sahip olacaktır. Gwalior tüzel kişisi ise devreden tarafta kalacak ve Gwalior, borsada kayıtlı bir şirket olarak varlığ ını sürdürecektir. 180 Devralma işlemi, Lanxess in Brezilya, Rusya, Çin ve Hindistan daki uzun dönem stratejisinin bir parçası olarak nitelendirilmektedir. Gwalior un organik kimyasallar alanında benzil ürünlerine ilişkin yürüttüğü ve devralma işleminin konusu nu oluşturan faaliyetler, Lanxess in temel kimyasallar iş biriminin portföyünü tamamlayıcı niteliktedir. Gwalior un Antwerp -Belçika ve Teksas -ABD de halihazırda faaliyette bulunmayan satış iştirakleri devralma işlemi kapsamında yer almayacak; ancak bu böl gelerde bir kısmı bu bağlı şirketlerce yürütülmekte olan iş, devralma kapsamına dahil edilecektir. Gwalior finansal şirketi GCI Finance Ltd. ise, Lanxess e devredilmeyerek Gwalior da 09-36/912 -220 6 kalacaktır. Özetle, devralma işlemi çerçevesinde etkilenebilecek pazarlar a yönelik hiçbir faaliyetin Gwalior da kalmayacağı söylenebilir. 190 İşlemin kapanışının, rekabet kurumlarından alınacak iznin de ön koşullar arasında sunulduğu, sözleşmenin Ön Şartlar başlıklı 9. maddesindeki şartların yerine getirildiği tarihten hemen sonr a gelen ayın birinci günü veya tarafların birlikte kararlaştıracakları daha erken veya daha geç bir tarihte gerçekleşmesi planlanmaktadır. Yukarıdaki bilgilerden, taraflar arasında imzalanan İşletme Devir Sözleşmesi ile Lanxess in yüzde yüz iştiraki olan Lanxess Hindistan ın, Gwalior un tüm malvarlığını, borçlarının çoğunluğunu, verilerini ve kayıtlarını, ticari itibarını, çalışanlarını, sözleşmeler tahtındaki tüm hak ve yükümlülüklerini, diğer gelirlerinin tümünü devralaca ğı ve Gwalior un işini sevk ve ida re etmek konusunda tam kontrole sahip olaca ğı anlaşılmaktadır . Dolayısıyla Gwalior, devralma işlemi sonrasında Lanxess in 200 kontrolüne geçecektir. Bu nedenle söz konusu işlem , 1997/1 sayılı Tebliğ in 2(b) maddesi anlamında bir devralma işlemidir. H.3.2. Eşi kler Yönünden Değerlendirme 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesinde , birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, to plam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası nı aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları 210 zorunludur. hükmü yer almaktadır . Devralma işlemi nin tarafları olan Gwa lior ve Lanxess in Türkiye deki faaliyetleri yalnızca benzil alkol ve benzil klorid olarak belirlenen ilgili ürün pazarlarında örtüşmektedir. Anılan Tebliğ de öngörülen ciro ve pazar payı eşiklerinin aşılıp aşılmadı ğı incelendiğinde; ilgili ürün pazarl arında ciro eşiğinin aşılmadığı, ancak benzil alkol ilgili ürün pazarında tarafların 2008 yılı toplam pazar paylarının %( .) olduğu, pazar payı eşiği aşıldığı için söz konusu devralma işleminin izne tabi olduğu görülmektedir. 220 H.3.3. Hakim Durum Değerlendi rmesi 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ile rekabetin önemli ölçüde azalması sonucunu doğuracak şekilde hakim durum yaratan ya da var olan bir hakim durumu güçlendiren yoğunlaşmalar yasaklanmaktadır. Hakim durum kavramı ise, Kanun un 3. maddesinde, Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. 4054 sayılı Kanun un ilgili maddelerind e ya da ikincil mevzuatta hakim durumun 230 tespitine yönelik mutlak ölçütler bulunmamakla birlikte, 1997/1 sayılı Tebliğ in 6. maddesinde, birleşme ve devralmaların değerlendirilmesinde özellikle dikkate alınacak hususlara yer verilmektedir. Anılan maddede, Bu değerlendirmede özellikle: a) İlgili piyasanın yapısı ve ülke içinde veya dışında yerleşmiş olan teşebbüslerin fiili ve potansiyel rekabeti bakımından ülkedeki etkin rekabetin korunması ve geliştirilmesi ihtiyacı; 09-36/912 -220 7 b) İlgili teşebbüslerin, pazardaki dur umu, ekonomik ve mali güçleri, sağlayıcı ve kullanıcı bulabilme alternatifleri, arz kaynaklarına ulaşabilme veya pazarlara giriş olanakları; pazara girişte herhangi bir yasal veya diğer giriş engelleri, ilgili mal ve 240 hizmetlere olan arz -talep eğilimleri, a racı ve son tüketicilerin menfaatleri, rekabet engeli şeklinde olmayan ve tüketiciye avantajlar sağlayan teknik ve ekonomik süreçteki gelişmeler ve diğer hususlar göz önünde tutulur. denilmek suretiyle, birleşme ve devralmalar yönünden hakim durum analiz lerinde özellikle incelenmesi gereken noktalar ifade edilmektedir. Madde hükmünün ışığında, başvuru konusu devralma işleminin taraflarına ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir : H.3.3.1. Pazar Payları ve Yoğunlaşma Oranları 250 Hakim durum değer lendirmesinde akla gelen ilk unsur, teşebbüslerin sahip olduğu pazar paylarıdır. Türkiye de yerel bir benzil alkol imalatçısı bulunmamakta ve benzil alkol talebinin tamamı ithalatla karşılanmaktadır. Lanxess, Gwalior ve Türkiye ye benzil alkol satışı yapan diğer firmaların 2005 -2008 yılları arası dönemdeki satış miktarı, ciro ve pazar payı bilgilerine aşağıdak i tablolarda yer verilmektedir: Tablo 8: 2005 Yılı Türkiye Benzil Alkol İthalat İstatistikleri Tedarikçi Miktar (Metrik Ton) Ciro (1000 Euro) Miktar Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%) Lanxess DSM Tessenderlo Gwalior Hindistan menşeli olmayan diğer teşebbüsler Toplam Tablo 9: 2006 Yılı Türkiye Benzil Alkol İthalat İstatistikleri 260 Tedarikçi Miktar (Metrik Ton) Ciro (1000 Euro) Miktar Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%) Lanxess . . . . DSM . . . . Tessenderlo1 . . . . Gwalior . . . . Hindistan menşeli olmayan diğer teşebbüsler . . . . Toplam . . . . Tablo 10: 2007 Yılı Türkiye Benzil Alkol İthalat İstatistikleri Tedarikçi Miktar (Metrik Ton) Ciro (1000 Euro) Miktar Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%) Lanxess DSM Tessenderlo Gwalior Hindista n menşeli olmayan diğer teşebbüsler Toplam 1 Tessenderlo nun 2006 yılında Türkiye de benzil alkol satış miktarı, ciro ve pazar payına ilişkin bi lgi mevcut değildir. 09-36/912 -220 8 Tablo 11: 2008 Yılı Türkiye Benzil Alkol İthalat İstatistikleri Tedarikçi Miktar (Metrik Ton) Ciro (1000 Euro) Miktar Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%) Lanxess DSM Tessenderlo Gwalior Hindistan menşeli olmayan diğer teşebbüsler Toplam 2008 yılında Türkiye de benzil alkol satışı yapan teşebbüslerin, devralma işlemi öncesindeki ve piyasaya giren yeni bir teşebbüs olmadığı va rsayımı altında devralma işlemi sonrasındaki pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir : 270 Tablo 12: Türkiye Benzil Alkol Pazarında Devir İşlemi Öncesi ve Sonrası Pazar Payları Teşebbüs Devralma Öncesi Pazar Payı (%) Devralma Sonrası Pazar Payı (%) Lanxess . . DSM . . Tessenderlo . . Gwalior . . Hindistan menşeli olmayan diğer teşebbüsler . . Toplam . . Türkiye benzil klorid pazarına ilişkin resmi rakamlar bulunmamakla birlikte taraflar, 2008 yılında Türkiye de 1000 tonu aşan mi ktarda benzil klorid satıldığını ve pazarın ciro bazında yaklaşık olarak 2,09 milyon TL büyüklükte olduğunu tahmin etmektedirler. Gwalior ve Lanxess in 2008 yılında Türkiye de benzil klorid satış miktarı, ciro ve pazar payı bilgilerine aşağıdaki tabloda ye r verilmektedir : Tablo 13: Gwalior ve Lanxess in 2008 yılı Türkiye benzil klorid satış miktarları, ciro ve pazar payları Teşebbüs Satış Miktarı (Ton) Ciro (1000 TL) Miktar Bazında Pazar Payı (%) Ciro Bazında Pazar Payı (%) Gwalior Lanxess Toplam 280 Devralma işleminin taraflarının 2008 yılında Türkiye de benzil alkol ve benzil klorid ilgili ürün pazarlarında sahip oldukları ciro ve pazar paylarına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır : Tablo 14: Gwalior ve Lanxess in 2 008 yılı Türkiye benzil alkol ve benzil klorid pazarında ciro ve pazar payları Teşebbüs Benzil Alkol Ciro (1000 TL) Benzil Alkol Pazar Payı (%) Benzil Klorid Ciro (1000 TL) Benzil Klorid Pazar Payı (%) Gwalior Lanxess Toplam Tablo dan görüldüğü üzere, tarafların 2008 yılında Türkiye de benzil alkol ve benzil klorid ilgili ürün pazarlarında sahip oldukları pazar payları toplamı sırasıyla %( .) ve %( ..) dır. Tarafların benzil alkol pazarındaki toplam pazar paylarının, hakim duru m için önemli bir gösterge sayılan %50 pazar payı sınırını aştığı görülmektedir. 290 09-36/912 -220 9 Birleşme ve devralma işlemlerinin yoğunlaşma doğurucu olup olmadığının tespitinde, pazarda yer alan tüm firmaların pazar payları karelerinin toplanması suretiyle hesaplanan Herfindahl -Hirschman Endeksi nden (HHI) yararlanılabilmektedir. Benzil alkol pazarı bakımından, HHI kullanılarak yapılan yoğunlaşma analizine aşağ ıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 15: Devir İşlemi Öncesi ve Sonrasında Benzil Alkol Pazarındaki Yoğunlaş ma Miktarı2 Devralma Öncesi HHI Devralma Sonrası HHI HHI Değişim Miktarı ( ) 2.729,27 3.707,39 978,12 ABD nin 1992 tarihli Yatay Birleşme Rehberi ne göre HHI 1800 ve 50 olduğu takdirde; AB nin 2004 tarihli Yatay Birleşmelerin Değerlendirilmesi ne İlişkin 300 Rehber in e göre ise HHI 2000 ve 150 olduğu takdirde birleşme ve devralma işlem i, rekabetçi endişe doğurucu olarak değerlendiril mektedir. Tablo ya bakıldığında, HHI ve delta değerlerinin, hem ABD hem de AB kriterlerine göre oldukça yüksek olduğu göze çarpmaktadır. Ancak, yüksek pazar payları ve yoğunlaşma oranları her zaman tek başına hakim duruma işaret etmemekte; pazarın gösterdiği özelliklerin tümünün bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Pazar gücünün değerlendirilmesinde, teşebbüs lerin sahip olduğu pazar paylarının 310 istikrarlı olup olmadığı bilgisi de önem taşımaktadır. Nitekim , Rekabet Kurulu'nun 00 - 33/356 -200 sayı ve 05.09.2000 tarihli kararında , pazar payı büyüklüğünün hakim durum analizi açısından tek başına yeterli olmadığı, ek onomik gücün sürekliliğinin de dikkate alınması gerektiği belirtilm ektedir. Pazar paylarının istikrarlı olup olmadığını değerlendirmek üzere, Gwalior ve Lanxess in 2005 -2008 yılları arası dönemde benzil alkol pazarındaki pazar paylarına aşağ ıdaki tabloda y er verilmektedir: Tablo 16: Gwalior ve Lanxess in 2005 -2008 yılları arasında Türkiye benzil alkol pazar payları Tablodan görüleceği üzere, benzil alkol ilgili ürün pazarında tarafların pazar payları 320 toplamı, ele alınan dönem boyunca %40 ın üzerindedir. Ancak bu dört yıl içinde , Gwalior un pazar payı %( ) ten % ( ) a yükselmiş; Lanxess in pazar payı ise %( .) den % ( .) e düşmüştür. Dolayısıyla, benzil alkol pazarında teşebbüslerin yüksek pazar payları süreklilik arz etmemekte ve aşağıda daha ayrıntılı olarak yer verileceği üzere, ürünün özellikleri ve talep yapısından kaynaklanan nedenlerle zaman içinde değişkenlik göster ebilmektedir. H.3.3.2. Arz Yapısı Birleşme ve devralmalar bağlamında hakim durum değerlendirmesi yapılırken, pazar payının yanı sıra göz önünde bulundurulması gereken unsurlardan biri de arz 330 yapısıdır. Benzil alkol üreticilerinin tümünün atıl kapasitesi bulunmaktadır. Lanxess ve Gwalior un kapasiteleri toplamı ( ..) ton; ilgili ürün pazarında faaliyet gösteren diğer 2 Benzil alkol paz arında faaliyet gösteren firmaların pazar paylarının kareleri toplamı alınırken, Hindistan menşeli olmayan diğer teşebbüsler tek bir firma gibi ele alınmış, dolayısıyla devralma işlemi öncesi ve son rasındaki HHI değerleri, gerçekte olduğundan bir miktar daha yüksek hesaplanmıştır. Ciro Bazında Benzil Alkol Pazar Payı Teşebbüs 2005 2006 2007 2008 Gwalior Lanxess Toplam 09-36/912 -220 10 teşebbüslerin kapasiteleri toplamı ise ( ..) tondur. Dolayısıyla, rakiplerin, devralma işleminin gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkacak yapı ile rekabet etmek için yeterli kapa siteye sahip olduğu söylenebilecektir . H.3.3.3. Talep Yapısı Benzil alkol homojen bir ürün niteliği taşıdığından, Türkiye benzil alkol pazarındaki rekabet, kalite temelinde değil, fiyat temelinde yaşanmaktadır. Müşterile r, benzil alkol satın alacakları tedarikçinin seçiminde, düşük fiyat kriterini ön planda tutmaktadır. 340 Gwalior ve Lanxess in, 2005 -2008 yılları arasında benzil alkol pazar paylarında yaşanan artış -azalışların da talebin bu özelliğinden kaynaklandığı düşünül mektedir. Raportörlerce t arafların Türkiye deki müşterileri ile yapılan görüşmelerde, müşterilerin büyük kısmı, devralma işleminin gerçekleşmesi halinde üründe fiyat artışı olduğu takdirde alternatif bulmakta zorlanmayacaklarını, gerekirse ürünü kendi imk anlarıyla ithal etme yoluna gidebileceklerini belirtmişlerdir. Dolayısıyla, Lanxess in Gwalior u devralması işlemi sonucunda ortaya çıkacak teşebbüsün, benzil alkol ürününde fiyat artırımına gitmesi durumunda, ürüne ilişkin diğer özelliklerden ziyade ürünü n fiyatına duyarlılık gösteren alıcıların, başka tedarikçilere yöneleceği söylenebilecektir. 350 H.3.3.4. Potansiyel Rekabet Pazara giriş engelleri ve potansiyel rekabet, hakim durumun tespitinde dikkate alınması gereken önemli bir unsurdur. Pazar payları ve yoğunlaşma oranları açısından incelendiğinde pazar, sıkı oligopolistik bir yapı sergilese de, pazara giriş ve pazardan çıkış engellerinin olmaması, faaliyet gösteren teşebbüslerin pazardaki davranışlarını etkileyebilmektedir. Benzil alkol ilgili ürün paza rına girişte, ilk yatırım maliyeti haricinde herhangi bir giriş engeli bulunmadığı ve ürün tüm dünyada birçok kimyasal üreticisi tarafından kolaylıkla üretilebildiği için, çok sayıda firmanın Türkiye pazarına girmesi mümkündür. Taraflar, Türkiye benzil alk ol pazarında son beş yılda faaliyet göstermeye başladığını tahmin 360 ettikleri dört adet benzil alkol üreticisi bulunduğunu ifade etmektedirler. Bildirim formu ve eklerinden, tarafların, yakın zamanda pazara girmesi olası altı adet benzil alkol üreticisinden haberdar oldukları anlaşılmaktadır. Talep Yapısı başlığı altında yer verildiği üzere, yapılan görüşmelerde tarafların Türkiye deki müşterilerinin büyük kısmı, fiyat artışı olması halinde ürünü yurtdışından kendi imkanlarıyla ithal edebileceklerini belir tmişlerdir. Devralma işlemi sonrasında teşebbüsün fiyat artırımına gitmesi halinde; fiyata duyarlı olan benzil alkol alıcıları, ürünü, Türkiye ye halihazırda ihracat yapmakta olan tedarikçilerin yanı sıra, ihracat yapabilecek durumdaki diğer tedarikçilerde n de temin edebileceklerinden, devralma işlemi sonrasında ortaya çıkacak teşebbüsün pazar payında, mevcut ve potansiyel 370 rakiplerinin lehine bir azalma olacağı öngörülmektedir. Dolayısıyla da, benzil alkol pazarında potansiyel rekabetin yeterli rekabetçi ba skıyı oluşturabileceği ve pazardaki yoğunlaşmanın azalacağı anlaşılmaktadır . H.3.4. Genel Değerlendirme Başvuru konusu devralma işleminin gerçekleşmesi halinde, Lanxess in Türkiye benzil alkol pazarında sahip olacağı pazar payı ve pazardaki yoğunlaşma or anı oldukça yüksek olmakla birlikte, hakim durumun tespiti bakımından yeterli görülmemiş ve pazarın özelliklerinin tümünün bir arada değerlendirilmesi yoluna gidilmiştir. Bu 380 doğrultuda, Türkiye benzil alkol pazarı, teşebbüslerin pazar paylarının sürekliliğ i, arz ve 09-36/912 -220 11 talebin yapısı ile potansiyel rekabet gibi unsurlar yönünden analiz edildiğinde; yüksek pazar paylarının, talep yapısı nedeniyle geçici olabileceği, pazara girişin önünde herhangi bir engel bulunmadığından, potansiyel rakiplerin pazarda rekabetçi baskı yaratabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan tüm bu değerlendirmeler ışığında, söz konusu devir işlemi sonucunda, belirtilen ilgili ürün pazarlarında hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin olums uz yönde etkilenmesine neden olunmayacağı kanaatine varılmıştır. Rekabet Etmeme Yükümlülüğü 390 Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin Rekabet Etmeme başlığını taşıyan 17. maddesi ile devreden tarafa, Avrupa Birliği nde ve Avrupa Ekonomik Alanı nı oluştur an ülkelerde kapanış tarihinden itibaren üç yıllık süre boyunca; diğer ülkelerde ise kapanış tarihinden itibaren beş yıllık süre boyunca ilgili ürün pazarlarında rekabet etmeme, müşterileri ve çalışanları ayartmama yükümlülükleri getirilmektedir. İşlemin gerçekleşmesi ile Lanxess in, Gwalior un fikri mülkiyet haklarını ve know -how ını da devralacağı düşünüldüğünde, ilgili hükümlerin devir işlemiyle doğrudan ilgili, işlemin yürütülebilmesi için gerekli, süre ve kapsam yönünden makul olduğu anlaşmış, dolayısı yla bu maddeyle getirilen düzenleme izin kapsamında değerlendirilm iştir. 400 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurul u ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin öne mli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.