Yargıtay · 11. Hukuk Dairesi · E.2019/2695 · K.2022/8789

11. Hukuk Dairesi 2019/2695 E. , 2022/8789 K. MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ Taraflar arasında görülen davada İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 14.09.2017 gün ve 2014/1557 - 2017/656 sayılı kararı bozan Daire'nin 12.03.2019 gün ve 2017/5370 - 2019/2054 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili ile feri müdahiller vekilleri tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçelerinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düz…

**11. Hukuk Dairesi 2019/2695 E. , 2022/8789 K.** **"İçtihat Metni"** MAHKEMESİ :TİCARET MAHKEMESİ Taraflar arasında görülen davada İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 14.09.2017 gün ve 2014/1557 - 2017/656 sayılı kararı bozan Daire'nin 12.03.2019 gün ve 2017/5370 - 2019/2054 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili ile feri müdahiller vekilleri tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçelerinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği konuşulup düşünüldü: Asıl davada davacı vekili, TMSF tarafından el konulan Egebank A.Ş.’nin ... Şubesine 133.396 USD ile 40.545,33 DEM (20.83,80 EURO) yatıran müvekkilinin bankaya el konulmasından sonra parasını alamadığını, alacağın ödenmesinden davalı TMSF’nin sorumlu olduğunu ileri sürerek 40,845,33 DEM (20.883,80 EURO) ve 133.396 USD’nin DEM (EURO) için 13.12.1999, USD için 18.01.2000 tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir. Asıl davada davalı TMSF vekili, Egebank A.Ş.’nin külli halefi olmayan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, zamanaşımı süresinin dolduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının kendi serbest iradesi ile daha fazla faiz getirisi için kıyı bankacılığını tercih ettiğini, dolandırmasının söz konusu olmadığını, bankanın havale talimatını yerine getirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Birleşen davada davacılar vekili, müvekkillerinin mirasbırakanı İsmail Sidar’ın Egebank A.Ş.’nin ... Şubesine, 13.12.1999 tarihinde 40.845,33 DEM (20.883,80 Euro) ile 14.10.1999 tarihinde 133.396 USD mevduatını vadeli olarak yatırdığını, davalı bankanın kasıtla yönlendirmesi ile paranın Egebank Off Shore Ltd. unvanlı paravan banka hesabına aktarıldığını, off shore mevduatlarının sigorta kapsamı dışında olduğu gerekçesiyle paranın iade edilmediğini, murisin dolandırıldığını, halefiyet prensibi gereği davalı bankanın sorumlu olduğunu, Egebank A.Ş. yöneticilerinin ceza mahkemesi kararı ile mahkum edildiklerini, mevduatın usulsüz kredi verilmesi suretiyle grup şirketlerine aktarıldığını, off shore bankası ile Egebank A.Ş. arasında fiili ve organik bağ bulunduğunu, bankaya güvenin kötüye kullanıldığını, hileli yollarla mevduat sahiplerinin iradesinin sakatlandığını, müvekkilinin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna karşı İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/833 Esas sayılı dosyası ile açtığı davada doğrudan TMSF’ye husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararın Yargıtay’ın 07.02.2014 tarihli ilamı ile bozulduğunu, davanın 2014/1557 Esas sayılı dosya üzerinden görülmeye devam edilip kendilerine ING Bank A.Ş.’ye karşı dava açılmak üzere süre verildiğini ileri sürerek davanın İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1557 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, murisin Egebank A.Ş. ... Şubesi'ne 14.10.1999 tarihinde yatırdığı 133.396 USD ile 13.12.1999 tarihinde yatırdığı 40.845,33 DEM (20.883,80 Euro) mevduat alacağının davalı bankadan hükmen tahsilini, alacağa paranın yatırıldığı tarihten itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereğince kamu bankalarınca döviz cinsinden mevduatlara verilen en yüksek faizin uygulanmasını talep ve dava etmiştir. Birleşen davada davalı ...Ş. vekili, davanın zamanaşımına uğradığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, TMSF’nin hisse devirlerinden önceki borçları üstlendiğini, off shore bankasının farklı bir tüzel kişiliği bulunduğundan müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir. Fer'i Müdahil TMSF vekili, müvekkilinin borcu üstlenmediğini, off shore bankası ile farklı tüzel kişiliğe sahip davalı bankaya husumet yöneltilemeyeceğini, davanın zamanaşımına uğradığını, hak düşürücü sürenin geçtiğini, murisin başka bankaların da off shore mudisi olup bilinçli işlemler yaptığını, daha fazla faiz getirisi için kıyı bankacılığını tercih ettiğini, iradesinin yanıltılmadığını, bankanın vekalet görevini yerine getirdiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Feri Müdahil OYAK vekili, müvekkilinin bir borç üstlenmediğini, husumet ve zamanaşımına yönelik itirazlarının bulunduğunu, savunarak davanın TMSF’ye tevcihini ve reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, asıl davada TMSF tarafından el konulan bankanın daha sonra ING Bank'a devredildiği, Egebank'ın sorumluluğunun ING Bank'a geçtiği, TMSF'ye husumet yöneltilemeyeceği, birleşen davada, murisin Egebank A.Ş.'ye yatırdığı parasının dava tarihine kadar mirasçıları tarafından alınamadığı, Off Shore Bankacılık'ta yüksek faiz almak amacıyla yatırılan paranın aynı şekilde geri alınacağı düşüncesinde olan mevduat sahiplerinin devlet ve bankalar tarafından yeterince aydınlatılmaması sonucu pek çok mevduat sahibinin mağdur olduğu, Egebank A.Ş. ile Egebank Off Shore arasında organik bir bağ bulunduğu, bu bağın mudilerin aleyhine olmak üzere kötüye kullanıldığı, davacının zarara uğratıldığı, bu zararın giderilmesi gerektiği, Egebank A.Ş.'nin de ING Bank'a geçmesi sonucu davacıların mevduat alacağının davalıdan tahsili talebinin yerinde görüldüğü gerekçesiyle asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne, 133.396 USD'nin 14.10.1999 tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereği devlet bankalarının bir yıl vadeli USD cinsinden mevduata uyguladıkları en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 40.845,33 DM (20.883,80 EURO)'nun ise 13.12.1999 tarihinden itibaren DEM'in tedavülden kalktığı 31.12.2001 tarihine kadar 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi gereği devlet bankalarının bir yıl vadeli DEM mevduata uyguladıkları en yüksek faizi ile 01.01.2002 tarihinden itibaren 3095 SY.nun 4/a maddesi gereği devlet bankalarının bir yıl vadeli Euro mevduata uyguladıkları en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Kararın asıl davada davacı vekili, asıl davada davalı, birleşen dosyada feri müdahil TMSF vekili, birleşen dosyanın davalısı ING Bank A.Ş. vekili, birleşen dosyada feri müdahil OYAK vekilince temyizi üzerine karar Dairemizce asıl dava yönünden davacı yararına bozulmuştur. Bu kez, asıl davada davalı ve birleşen davada feri müdahil TMSF vekili, birleşen davada davalı ...Ş. vekili, birleşen davada feri müdahil OYAK vekili, karar düzeltme isteminde bulunmuştur. 1- Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere göre, asıl davada davalı TMSF vekilinin DEM olarak yatırılan paraya yönelik karar düzeltme istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir. 2- Asıl ve birleşen davalar, ING Bank A.Ş.'nin külli halefi olduğu Egebank A.Ş’de bulunan davacı mevduatının, davacının iradesi fesada uğratılarak Off-Shore hesaplarına gönderildiği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir. Dairemizin 29.01.2020 tarihli ve 2020/108 sayılı yazısı ile; Dairemizin görev alanı itibariyle bakmakta olduğu çeşitli Türk bankalarındaki mevduat hesaplarının, sahiplerinin rızası veya bilgisi dışında veyahut da banka yönetici ve çalışanlarının (örgütlü dolandırıcılık teşkil ettiği ceza mahkemesi kararları ile saptanan) teşvik ve çabaları sonucunda yurt dışında faaliyet gösteren off shore bankalarındaki hesaplara aktarıldığı iddiası ile Türk bankaları (ve yöneticileri) aleyhine açılan alacak davalarında ilk olarak off shore bankalarına karşı dava açılmasının gerekli olduğu, oradan sonuç alınamaması hâlinde aktarma işlemini yapan Türk bankalarına dava açılabileceğine karar verildiği, daha sonraki süreçte ise davaya konu off shore bankalarının mevduat hesabı açan ve aktarma işlemini yapan Türk bankalarının hâkim ortakları tarafından kurulan ve mal varlığı bulunmayan paravan şirketler olduğunun saptandığı, bunun üzerine Dairemizce ortak mevduat hesaplarının açıldığı (ve aktarma işleminin yapıldığı) Türk bankaları (ve yöneticileri) aleyhine anılan iddialar ile ilgili dava açılabileceği ve aktarma işlemini yapan Türk bankalarının (ve yöneticilerinin) 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı BK) 41 ve 55, maddeleri ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6762 sayılı TTK) 321 ve 336, maddeleri gereğince sorumlu oldukları sonucuna varıldığı, bu davalarda zamanaşımıyla ilgili olarak ise zararın doğumunun esas alındığı, bu kapsamda bazı kararlarda off shore bankaları aleyhine yasal işlem yapılmasından sonra zararın doğacağının, bazı kararlarda hesabı açan ve aktarma işlemini yapan Türk bankalarının yönetici ve çalışanlarının bankayı vasıta kılarak dolandırdıklarının anlaşılması nedeniyle paranın off shore bankalarından tahsil edilemediği anda zararın doğacağının ve bazı kararlarda ise paranın off shore bankalarından tahsil edilme olanağının kalmadığının anlaşıldığı anda zararın doğacağının belirtildiği, dolayısıyla zamanaşımı süresinin de bu tarihlerde başlayacak olması nedeniyle zamanaşımı def’inin reddedilmesi gerektiğine karar verildiği, ancak son zamanlarda bu tür davalarda zamanaşımının başlangıcı konusunda değişik görüşlerin ortaya çıktığı ve sayı itibariyle bir görüş üzerinde karar vermeye yeter çoğunluk sağlanamadığı, öte yandan Dairemizin yukarıda belirtilen zamanaşımı başlangıcı ile ilgili değerlendirmesinin değişmesi gerektiği konusunda da çoğunluk görüşünün oluşması sebebiyle Yargıtay Kanunu’nun 15/2-c maddesi gereğince bu tür davalarda zamanaşımı başlangıcının hangi tarih olması gerektiği hususunda içtihadın birleştirilmesi talep edilmiştir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı ile neticeten mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiğine karar verilmiştir. Uyuşmazlığın çözümü için konu ile ilgili yasal düzenleme ve kavramların açıklanmasında yarar vardır. Dava konusu zararın doğduğu iddia olunan tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu’nda düzenlenen ve 41. maddesinde ifadesini bulan haksız fiil sorumluluğu, kural olarak zarar verenin kusurlu olmasına bağlıdır. Kusur sorumluluğuna dayanan haksız fiil BK'nın 41. maddesinde “Mesuliyet Şartı” başlığı altında; “Gerek kasten gerek ihmal ve teseyyüp yahut tedbirsizlik ile haksız bir surette diğer kimseye bir zarar ika eden şahıs, o zararın tazminine mecburdur. Ahlâka mugayir bir fiil ile başka bir kimsenin zarara uğramasına bilerek sebebiyet veren şahıs, kezalik o zararı tazmine mecburdur.” şeklinde ifade edilmiştir. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 49. maddesinde de benzer bir düzenlemeye gidilerek kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Gerek BK'nın 41. maddesi gerekse TBK'nın 49. maddesi, hukuka aykırı kusurlu bir fiille başkasına zarar veren kimsenin bu zararı tazmine mecbur olduğunu belirtmektedir. Böylece haksız fiilden sorumluluk, tazminat borcunun kaynağını oluşturmaktadır. Haksız fiil nedeniyle zarar gören kişinin alacak hakkı kanunda belirtilen süreler içinde talep ve takip edilmediği taktirde zamanaşımına uğrar. Bu durumda zarardan dolayı sorumlu tutulan kişilerin borçları zamanaşımı nedeniyle son bulur. 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 60. maddesinde “Müruru zaman” başlığı altında; “Zarar ve ziyan yahut manevi zarar namiyle nakdi bir meblâğ tediyesine müteallik dâva, mutazarrır olan tarafın zarara ve failine ittılaı tarihinden itibaren bir sene ve her halde zararı müstelzim fiilin vukuundan itibaren on sene mürurundan sonra istima olunmaz. Şu kadar ki zarar ve ziyan dâvası, ceza kanunları mucibince müddeti daha uzun müruru zamana tabi cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmiş olursa şahsî dâvaya da o müruru zaman tatbik olunur.Eğer haksız bir fiil, mutazarrır olan taraf aleyhinde bir alacak tevlit etmiş olursa, mutazarrır kendisinin tazminat talebi müruru zaman ile sâkıt olsa bile o alacağı vermekten imtina edebilir” şeklinde düzenlenmiş olan zamanaşımı 6098 sayılı TBK’nın 72. maddesinde düzenlenmiş ve kısa olan bir yıllık zamanaşımı süresi iki yıla çıkarılmıştır. Haksız fiilden doğan gerek maddi gerekse manevi tazminat davaları, zarar gören tarafın zararı ve haksız fiil sorumlusunun kim olduğunu öğrenmesinden itibaren başlar. Her ne kadar kanun “zarar ve failine ıttıla” demişse de “fail” sözcüğünden “sorumlu kişi” anlaşılmalıdır. Zarar görenin zararı öğrenmesi demekte, zararın varlığı, mahiyeti ve esaslı unsurları hakkında bir dava açmaya ve davanın gerekçelerini göstermeye elverişli bütün hâl ve şartları öğrenmiş olması demektir. Tazminat hesabına yarayacak bütün ayrıntıların bilinmesi gerekmez (Akman, Sermet/Burcuoğlu, Halûk/Altop, Atillâ/ Tekinay, Selâhattin Sulhi: Tekinay Borçlar Hukuku Genel Hükümler,7. Bası, İstanbul 1993,s.717-718). Zamanaşımı süresi konusunda ayrık hüküm bulunsa da zamanaşımını durduran, kesen sebepler, zamanaşımı sürelerinin hesabına ilişkin konularda kanunun zamanaşımına ilişkin genel hükümleri uygulanmaktadır (Kılıçoğlu, Ahmet Mithat: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Ankara 2005, s. 345). Borçlar Kanunu’nun 128. maddesine göre zamanaşımı süresi, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren işlemeye başlar. Ancak bazı alacakların nitelikleri ya da alacaklı ile borçlu arasındaki ilişkinin özel niteliği zamanaşımı süresinin işlemesini haklı göstermeyebilir. Bu mantıktan hareket eden Borçlar Kanunumuz, zamanaşımını durduran ve kesen sebeplere yer vermiştir (Kılıçoğlu, s.651). Zamanaşımının durması demek, o ana kadar işlemiş olan zamanaşımı süresinin işlediği noktada durması, buna yol açan sebebin ortadan kalktığı andan itibaren kaldığı yerden işlemeye devam etmesi demektir. Zamanaşımının kesilmesi (kat'ı) ise, borçlunun veya alacaklının ya da hâkimin belli fiillerinin sonucu olarak işlemiş bulunan zamanaşımı süresinin yanması ve kesilmeye neden olan olaydan itibaren yeni bir zamanaşımı süresinin işlemeye başlamasıdır. Zamanaşımının kesilmesi için, zamanaşımının işlemekte olması gerekir. Zamanaşımı süresi dolmuşsa, zamanaşımının kesilmesi söz konusu olmaz. Zamanaşımını kesen sebepler BK’nın 133. (TBK m. 154) maddesinde gösterilmiştir. Borçlar Kanunu’nun 133. maddesinde “Katı sebepleri” başlığında; “Aşağıdaki hallerde müruru zaman katedilmiş olur: 1 - Borçlu borcu ikrar ettiği, hususiyle faiz veya mahsuben bir miktar para veya rehin yahut kefil verdiği takdirde. 2 - Alacaklı dava veya defi zımnında mahkemeye veya hakeme müracaatla veya icrai takibat yahut iflas masasına müdahale ile hakkını talep eylediği halde” şeklinde düzenleme mevcuttur. İlgili maddeye göre zamanaşımı: borçlunun bir fiili ile, alacaklının bir fiili ile, yargılama ve takibe ilişkin bir işlemle veya yargıcın emir ve hükmüyle kesilebilir. Alacaklının fiilleri ise dava açması, def’î dava zımnında mahkemeye müracaat etmesi, hakeme başvurması, icra takibine başvurması veya iflas masasına başvurması şeklinde gerçekleşmektedir. Alacaklının bir mahkemede alacağıyla ilgili dava açması zamanaşımının kesilmesi için yeterli olup, davanın niteliği önem arzetmemektedir. Ayrıca dava açıldıktan sonra hâkimin duruşma esnasında veya dosyada yaptığı her işlem ve hüküm ile tarafların her işlem ve eylemi sonunda zamanaşımı yeniden kesilir, süre tekrar işlemeye başlar. Mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 60. maddesinde ise haksız fiilden zarar görenin zararının tazmini istemiyle açacağı davaların zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir. 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) konuya ilişkin 49 ve 72. maddeleri de aynı yönde düzenleme içermektedir. Anılan maddeler ile haksız fiillere uygulanacak üç zamanaşımı süresi belirlenmiştir. Bunlar, zarar görenin zararı ve faili öğrendiği tarihten itibaren başlayacak bir yıllık zamanaşımı; fiilin vukuundan itibaren işleyecek on yıllık zamanaşımı ve fiilin aynı zamanda ceza kanunlarında düzenlenmiş olması hâlinde uygulanacak olan ceza davası zamanaşımı süreleridir. Haksız fiillerin bir kısmı, sadece hukuk açısından değil, ceza yasaları bakımından da sorumluluğu gerektirir; haksız fiilin faili, yani sorumlusu genellikle daha ağır sonuçları olan ceza kovuşturmasına konu olabileceği sürece, zarar görenin haklarını yitirmesinin kabul edilmesi mümkün değildir. Bu bakımdan haksız eylem aynı zamanda ceza kanunları gereğince bir suç teşkil ediyorsa ve ceza kanunları ya da ceza hükümlerini ihtiva eden sair kanunlar bu eylem için daha uzun bir zamanaşımı süresi tayin etmişse, tazminat davası da ceza davasına ilişkin zamanaşımı süresine tabi olur. Nitekim bu husus 07.12.1955 tarihli ve 17/26 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulanmıştır. Buna göre, anılan mevzuat uyarınca ceza davası zamanaşımı süresinin uygulanabilmesi için öncelikle zarar veren eylemin ceza kanunu veya ceza hükmü taşıyan özel kanunlarda suç olarak düzenlenmesi gerekli olup özel kanunlarda haksız eylem için başka bir zamanaşımı süresi tayin edilmiş olmadıkça, haksız eylemden doğan maddi ve manevi zararların tazmini için açılacak davalarda BK'nın 60. (TBK'nın 72.) maddesinde öngörülen zamanaşımının uygulanması gerekir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 09.10.2013 tarihli ve 2013/4-36 E. 2013/1457 K.). Bu itibarla şayet zarar doğuran eylem aynı zamanda cezayı gerektirir nitelikte ise; eğer ceza kanunundaki ya da ceza hükümlerini taşıyan özel kanunlardaki bu eylem için kabul edilen zamanaşımı süresi, BK’daki bir yıllık süreden daha kısa ise, o zaman yine BK’nın 60. maddesinin birinci paragrafındaki süre (TBK m. 72) olaya uygulanacak; ceza kanunundaki zamanaşımı süresi BK’nın 60. maddesinin birinci paragrafındaki süreden daha uzun ise, o zaman bu uzun süre tazminat davaları için de uygulama yeri bulacaktır. Böyle bir durumda uygulanması söz konusu olan ceza davası zamanaşımı süresi ise fiilin gerçekleştiği tarihe göre uygulama alanı bulacak olan ve hâlen yürürlükteki 5237 sayılı TCK’nın 66. (mülga 765 sayılı TCK’nın 102. maddesine) göre belirlenecektir. Yeri gelmişken usulî kazanılmış hak kurumuna kısaca değinilmesi gerekmektedir. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukukî alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri hâline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmekte olup bu noktada bir mahkemenin Yargıtay dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak yine o kararda belirtilen hukukî esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğacağı gibi bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usulî kazanılmış hak gerçekleşebilir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme, kesinleşen bu kısımlar yönünden yeniden inceleme yaparak aksine karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usulî kazanılmış hak oluşturur (Yargıtay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 04.02.1959 tarihli ve 1957/13 E., 1959/5 K. sayılı kararı). Ancak Mahkemenin bozmaya uymasından sonra yeni bir içtihadı birleştirme kararı çıkması, uygulanması gereken kanun hükmünün karar kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilmesi, görev, hak düşürücü süre, kesin hüküm itirazı, harç ile bozma kararının maddi hataya dayanması hâllerinde usulî kazanılmış hak oluşması mümkün değildir. Yine yargılamada davalının yanında feri müdahil sıfatıyla yer alan TMSF ve OYAK’ın durumundan bahsetmekte de yarar bulunmaktadır. 6100 sayılı HMK'nın 68. maddesinde (HUMK m. 57) feri müdahilin, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebileceği, onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usûl işlemleri yapabileceği düzenlenmiştir. HMK'nın 68. maddesinde de belirtildiği üzere, feri müdahil, lehine katıldığı tarafla birlikte hareket eder, yani, onun yardımcısıdır; hüküm, lehine müdahale edilen taraf hakkında verildiğinden, bu hükme karşı temyiz yoluna başvurma yetkisi de doğal olarak bu tarafa aittir. Nitekim Yargıtay ancak asıl taraf temyiz etmişse, müdahilinde kararı temyiz edebileceği yönünden kararlar vermektedir. (Hukuk Genel Kurulu’nun, 26.11.2014 tarihli, 1329, 985 K sayılı ilamı) Feri müdahilin asıl tarafla birlikte hareket etmesi, onun yaptığı usul işlemlerinin asıl tarafın işlemlerine aykırı olmamasını gerektirir. Buna karşılık feri müdahil, yanında katıldığı tarafın lehine olan işlemleri yaparken her defasında onun ön onayını almak zorunda değildir. Bilakis, o, yanında katıldığı tarafından dava takip yetkisini kullanarak usul işlemlerini yapar;yanında katıldığı taraf ise bu işlemi geçersiz kılabilir. Aksi takdirde fer’i müdahilin yaptığı işlemler asıl taraf için sonuç doğurur. Asıl tarafın yararına aykırı işlemler ile dava üzerinde tasarruf sonucunu doğurabilecek işlemler fer'i müdahil tarafından yapılamaz (HMK 68/1.c.2). (Pekcanıtez Hakan/Özekes, Muhammet/Akkan, Mine/Korkmaz, Hülya Taş: Pekcanıtez Usûl, Medeni Usûl Hukuku, Cilt I, İstanbul 2017, s.732). Fer’i müdahil lehine katıldığı tarafında da hazır olduğu duruşmada davayı veya savunmayı değiştirir(veya genişletir) şekilde beyanlarda bulunur ve lehine müdahalede bulunulan taraf buna itiraz etmezse, bu beyanlar lehine müdahale edilen tarafça yapılmış sayılır. Karşı taraf, müdahilin yaptığı ve lehine müdahale edilen tarafın da zımnen benimsediği bu davayı değiştirmeye veya savunmayı genişletmeye zımnen veya açıkça muvafakat ederse, bununla dava değiştirilmiş veya savunma genişletilmiş olur. (Kuru, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, C. IV, s.3470). Nitekim Dairemizin 28.01.1975 tarih 3828 /482 E.K sayılı kararında da müdahilin iltihak ettiği tarafın yardımcısı olarak davalının savunma sebeplerini izah ederek kanıtlayabileceği gibi hasmın muvafakati halinde müşterek amaç ve yarar için genişletilebileceği veya değiştirilebileceği, cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen zamanaşımı savunması için de durumun müdahil yönünden aynı nitelikte olduğu, müdahilin müşterek amaca uygun olarak davaya iltihak ettikten sonra, zamanaşımı savunmasını ileri sürebileceği ve hasmın zımnen kabulü ifade edecek bir zaman geçtikten sonra tevsi itirazında bulunursa bu itirazın mahkemece nazara alınmayarak zamanaşımı itirazının (savunmasının) incelenmesi gerektiği belirtilmiştir. Özetle, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 Tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı gereğince, mudilerin off shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımının başlangıcının tespitinde off shore hesabına aktarma tarihi esas alınarak, daha önceden temyiz incelemesinden geçmiş dosyalar bakımından içtihadı birleştirme kararının, usuli kazanılmış hakkın istisnalarından biri olduğu gözetilerek, zamanaşımına ilişen temyiz itirazları konusunda bir değerlendirme yapılması ve davalı tarafça zamanaşımı hususunda bir temyiz sebebi ileri sürülmemiş olsa dahi, feri müdahil tarafından temyiz nedeni olarak getirilmek kaydıyla davalı yönünden zamanaşımı incelemesinin yapılması, dava konusu olay bakımından ceza mahkemesince banka yöneticilerinin eyleminin dolandırıcılık olarak nitelendirildiği gözetilerek uzamış ceza zamanaşımı süresinin bu suça göre belirlenmesi ve uzamış ceza zamanaşımı süresinin 10 yıllık zamanaşımı süresinden kısa olması halinde her halükarda 10 yıllık zamanaşımı süresinin esas alınması, zamanaşımı durduran ve kesen sebeplerden davacı tarafça daha önce açılmış olan bir dava bulunması halinde zamanaşımı süresinin, o davanın kesinleşme tarihinden itibaren 10 yıl olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa gelindiğinde, davacının 14.10.1999 tarihinde Bankaya USD olarak yatırdığı parasının banka yetkilileri tarafından KKTC’de kurulan paravan Egebank Offshore Ltd. hesabına aktarıldığı, asıl davanın ise 10.12.2009 tarihinde açıldığı gözetilerek 10 yıllık zamanaşımı süresi dolan asıl davada USD istemine yönelik talebin zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiğinden asıl davada verilen kararın açıklanan bu değişik gerekçe ile de bozulmasına karar vermek gerekmiştir. 3- Bozma sebep ve şekline göre asıl davada davalı TMSF vekilinin USD olarak yatırılan paraya yönelik sair karar düzeltme itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 4- Birleşen davanın davalısı ING Bank A.Ş. vekili ve feri müdahil TMSF vekilinin birleşen davaya yönelik karar düzeltme itirazlarının incelenmesine gelince; yukarıda açıklanan Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu’nun 22/04/2022 tarihli ve 2021/7 Esas, 2022/2 Karar sayılı kararı gözetildiğinde, davacının 14.10.1999 tarihinde Bankaya USD olarak, 13.12.1999 tarihinde DEM olarak yatırdığı parasının banka yetkilileri tarafından KKTC’de kurulan paravan Egebank Offshore Ltd. hesabına aktarıldığı, birleşen davanın ise 23.11.2015 tarihinde açıldığı gözetildiğinde 10 yıllık zamanaşımı süresi dolan birleşen davada zamanaşımı sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir. 5- Bozma sebep ve şekline göre birleşen davada fer’i müdahil OYAK vekilinin tüm, davalı banka vekili ile fer’i müdahil TMSF vekilinin sair karar düzeltme itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davada davalı TMSF vekilinin asıl davada DEM olarak yatırılan paraya yönelik karar düzeltme istemlerinin reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davada davalı TMSF vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile mahkeme hükmünün belirtilen bu değişik gerekçe ile BOZULMASINA ve işbu ilamın Dairemizin 12.03.2019 gün, 2017/5370 Esas- 2019/2054 Karar sayılı ilamının 3 numaralı bendi olarak eklenmesine, (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle asıl davanın davalısı TMSF vekilinin asıl davada USD olarak yatırılan paraya yönelik sair karar düzeltme itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, (4) numaralı bentte açıklanan nedenlerle birleşen davada davalı ...Ş. vekili ile feri müdahil TMSF vekilinin karar düzeltme istemlerinin kabulü ile Dairemizin 12.03.2019 gün, 2017/5370 Esas- 2019/2054 Karar sayılı ilamının 1 numaralı bendinin kaldırılmasına, birleşen davada verilen mahkeme hükmünün BOZULMASINA, işbu ilamın 4 numaralı bendinin Dairemizin 12.03.2019 gün, 2017/5370 Esas- 2019/2054 Karar sayılı ilamının 1 numaralı bendi olarak eklenmesine, (5) numaralı bentte açıklanan nedenlerle birleşen davada davalı ...Ş. vekili ile feri müdahil TMSF vekilinin sair, feri müdahil OYAK vekilinin sair karar düzeltme itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, ödediği karar düzeltme harcının isteği halinde karar düzeltme isteyen davalıya iadesine, 07.12.2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Uyuşmazlık, mudilerin off-shore alacaklarının tahsiline yönelik açtıkları davalarda zamanaşımı süresinin ne şekilde belirleneceğine ilişkindir. Davanın esasının, haksız eyleme dayalı olduğu hususunda bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Haksız fiil sorumluluğu nedeniyle zamanaşımı süreleri, 6101 sayılı Yasa'nın 5/1 maddesi gereğince mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 60/2 maddesinde düzenlenen sürelerdir. Anılan Yasa hükmüne göre zamanaşımı süresi fail ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl, herhalde haksız eylemin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Eylemin cezayı müstelzim bir fiilden neşet etmesi halinde ise uyuşmazlığa ceza kanunlarının öngördüğü zamanaşımı süresinin uygulanması gerekmektedir. Maddede öngörülen 10 yıllık süre, 22.04.2022 tarih 2021/7 Esas 2022/2 sayılı Y.İ.B.K'da da vurgulandığı üzere davanın açılabileceği azami zamanaşımı süresidir. Y.İ.B.K ile zamanaşımının başlangıcının tespitinde offshore hesabına aktarma tarihinin esas alınması gerektiği içtihat edildiğinden, somut uyuşmazlık yönünden zamanaşımının başlangıç tarihi 13.12.1999 tarihidir. Bu itibarla, azami 10 yıllık zamanaşımının süresinin uyuşmazlıkta uygulanması mümkün değildir. Eylemin cezayı müstelzim bulunmasına göre, suç tarihinde yürürlükte bulunan mülga 765 sayılı TCK 102 ve 104/2 maddesi hükümlerine göre suç tarihi olan 13.12.1999 tarihinden sonra dava tarihi itibariyle ceza zamanaşımının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespiti ve sonucuna göre hüküm tesisi gerekir. Sayın çoğunluğun, uyuşmazlıkta mülga 818 sayılı B.K 60/2 maddesinde öngörülen azami zamanaşımı süresinin uygulanmasına ilişkin görüşü anılan Y.İ.B.K aykırıdır. Açıklanan nedenlerle, yerel mahkeme kararının bu gerekçe ile bozulması gerektiğinden, yazılı gerekçe ile kararın bozulmasına ilişkin sayın çoğunluk görüşüne karşıyım.

• Yargıtay · 11. Hukuk Dairesi · E.2002/9993 · K.2003/2584
• Yargıtay · 11. Hukuk Dairesi · E.2003/1000 · K.2003/1636
• Yargıtay · 11. Hukuk Dairesi · E.2006/8049 · K.2007/15338
• Yargıtay · 11. Hukuk Dairesi · E.2005/354 · K.2006/915