Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005-2-73 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 05-59/88 2-239 Karar Tarihi : 22.9.2005 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B- RAPORTÖRLER : Derya YENİŞEN, Fatma GÖZLÜKAYA C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Musiki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği 20 - Müzik Eseri Sahipleri Grubu Meslek B irliği D- İLGİLİ TARAF
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005-2-73 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 05-59/88 2-239 Karar Tarihi : 22.9.2005 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B- RAPORTÖRLER : Derya YENİŞEN, Fatma GÖZLÜKAYA C- BİLDİRİMDE BULUNAN : - Türkiye Musiki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği 20 - Müzik Eseri Sahipleri Grubu Meslek B irliği D- İLGİLİ TARAFLAR : - Türkiye Musiki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği Sıracevizler Cad. Esen Sok. Saruhan Plaza No:6 K:6 Şişli/Bomonti İSTANBUL : - Müzik Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği Barbaros Bulvarı Dr. Orhan B irman İş Merkezi No.121 K:1 Balmumcu/Beşiktaş İSTANBUL 30 E- DOSYA KONUSU : Türkiye Musiki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği ile Müzik Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği arasında imzalanan Ortak Lisanslama Protokolü isimli anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. F- DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 15.8.2005 tarih ve 5706 sayı ile intikal eden başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 8. madde si uyarınca düzenlenen 14.9.2005 tarih, 2005 -2-73/MM - 05-DY sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu, 19.9.2005 tarih ve 40 REK.0.06.00.00 -130/117 sayılı Başkanlık Önergesi ile 05-59 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda , Türkiye Musık i Eserleri Sahipleri Meslek Birliği ile Müzik Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği arasında imzalanan Ortak Lisanslama Protokolü isimli anlaşmaya menfi tespit belgesi verilebileceği ifade edilm iştir. 05-59/882 -239 2 H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 H.1.1. Protokol ün Ko nusu İnceleme konusu Protokol, Türkiye Musiki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği (MESAM) ve Müzik Eseri Sahipleri grubu Meslek Birliği (MSG) tarafından Protokol ün yürürlüğe girişinden itibaren telif yükümlüsü teşebbüslere (umumi mahaller ve yayıncı kuru luşlar) uygulayacakları ortak ücret tarifesinin belirlenmesi, ortak tarifenin uygulanması ve gelirin paylaşılması hakkındaki esasların belirlenmesine ilişkindir. Ortak tarife belirleme yetkisi Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile Komşu Hak Sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkında Tüzük (Tüzük) ün 7. 60 maddesinin dördüncü fıkrasının ikinci bendi uyarınca taraflara tanınmaktadır. Bu hükme göre, eser sahipliği alanında kurulmuş meslek birlikleri bir araya gelerek bir protokole bağlamak suretiyle or tak tarifeler belirleyebilmektedir. Ortak tarifeler protokole taraf meslek birlikleri açısından bağlayıcıdır. Ortak tarife yapılmış olması halinde, aynı alanda faaliyet gösteren meslek birlikleri, tarifelere esas olmak üzere her takvim yılının başında, al andaki temsil kabiliyetleri ile temsil ettikleri eser, icra, fonogram, yapım ve yayınlara ilişkin kullanım oranlarını tespit ederek T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (Bakanlığa ) na bildirmek zorundadır. 70 Başvuru konusu Protokol, bu hüküm ile meslek birlikler ine tanınmış olan ortak tarife belirleme hakkının taraflarca kullanılmasına yönelik olarak hazırlanmış olan bir anlaşmadır. Protokol ün 5/a hükmü uyarınca taraflar, kullanıcılarla ortak tarife üzerinden yapılacak tek bir anlaşma ile kullanım izni verecekle rdir. Protokol ün yürürlüğe girmesini takiben birlikler ayrı ayrı anlaşma yapmayacaklardır. Ancak tarafların imza tarihine kadar yaptıkları bireysel anlaşmalar 31.12.2005 tarihine kadar geçerli olmaya devam edecektir ve söz konusu yükümlü ile henüz anlaşma yapmamış olan taraf yine bu tarihe kadar geçerli olmak üzere bireysel anlaşma yapabilecektir. 80 Protokol ün yürürlüğe girmesi, Protokol ün 5. maddesinin (f) fıkrasında yer verilen geçici paylaşım oranlarını gösterir ekin kabulü, Protokol ün 6. maddesinde düzenlenen ortak veri tabanının oluşturulmasına ilişkin protokolün imzalanması ve Rekabet Kurulu nun Protokol e izin vermesi koşullarına bağlanmıştır. İnceleme sırasında, sözü edilen ilk iki koşul henüz sağlanmadığı için protokol uygulamaya geçmemiştir. H.1.2. Protokol ün Amacı 90 Taraflar bildirim formunda ve cevap yazılarında, müzik eseri sahipliği alanında yasadan kaynaklanan telif haklarının takip, tahsil ve dağıtımının iki meslek birliğinin yetkisinde olması sebebiyle uygulamada zorluk yaşandığını; muha tap sayısının çokluğunun telif yükümlüsü yayın kuruluşlarını ve diğer teşebbüsleri zor durumda bıraktığını ifade etmektedir. Protokol ile taraf meslek birliklerinin her bir yükümlü ile ayrı ayrı sözleşme yapmak, sözleşmelerden kaynaklanan ücretleri takip ve tahsil etmek zorunluluğu ortadan kalkacak ve bu faaliyetlerden kaynaklanan çifte maliyetin önüne geçilmiş olacaktır. 100 05-59/882 -239 3H.2. İlgili Ürün Pazarı H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Başvuru konusu Protokol ün tarafı olan meslek birlikleri, yukarıda da belirtildiğ i üzere, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanun u (FSEK ) nun ile üyesi olan sanatçılara müzik eserlerine ilişkin olarak tanınan hakların idaresi ve takibi ile özellikle alınacak tazminat ve telif ücretlerinin tahsilini ve hak sahiplerine dağıtımını sağla makla uğraşmaktadır. Yine yukarıda belirtildiği üzere, bu meslek birlikleri FSEK ve ilgili Tüzük uyarınca sadece müzik eseri sahipliği alanındaki hakların takibine yetkilidirler. Protokol ün konusu da bu doğrultuda, 110 iki meslek birliğinin temsil ettikleri e serlere uygulanacak ücret tarifesini birlikte belirlemeleri ve ortak takip usulüyle tahsil etmeleri ve gerektiğinde yine birlikte yasal takip yollarına başvurmalarını düzenlemektedir. Bu açıklamalar çerçevesinde, incelenen Protokol ün ilgili olduğu ürün pazarı müzik eseri sahipliğinden kaynaklanan telif hakları pazarı olarak belirlenm iştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 120 İnceleme konusu Protokol ün, tarafların tüm Türkiye de yürüteceği faaliyetleri ilgilendirmesi ve Türkiye sınırları içerisinde rekabeti n farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedenleriyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Taraflar arasında imzalanan Ortak Lisanslama Protokol ü, telif h aklarının takibine ilişkin olarak müzik eseri sahipliği alanında tek yetkili iki meslek birliğinin, FSEK ve ilgili Tüzük hükümlerine uygun olarak, ortak telif ücreti tarifesi ve bunun takibi usullerini belirlemelerinden ibarettir. Bu alanda bu iki meslek b irliği dışında b ir birlik bulunmamaktadır. Rekabet Kurulu nun 7.5.2002 130 tarih ve 02 -27/290 -118 sayılı kararında, herhangi bir meslek birliğine üye olmaksızın eserlerinin telif ücretini takip eden eser sahipleri de bulunmakta ise de, haklarını kendi başlarına kullanan bu ki şilerin bir radyo ya da TV kanalını besleyecek kadar eser üretmeleri ihtimalinin ihmal edilebilir derecede az olması, müzik yayını yapmak isteyen yayıncıların bu meslek birlikleri ile sözleşme yapma zorunluluğu ve meslek birliklerinden izin alınması gerekl iliği dikkate alınarak meslek birliklerinin hakim durumda oldukları varsayımının kabul edilebileceği ifade edilmektedir. Bu çerçevede, söz konusu meslek birliklerinin yaptıkları ortak lisanslama 140 protokolü ve bu Protokol kapsamında yapılacak telif anlaşma ları, müzik eserlerini birliklerden talep eden telif yükümlüsü teşebbüslerin faaliyetlerini doğrudan etkilemektedir. Ortak Lisanslama Protokolü nün temel konularından biri, ortak bir telif ücreti tarifesinin belirlenmesidir. FSEK in 41. maddesinin altınc ı fıkrası uyarınca, meslek birlikleri ortak tarifelerini her takvim yılının dokuzuncu ayında kullanıcıları temsil eden ve kanunla kurulmuş kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile Kültür ve Turizm Bakanlığı na (Bakanlık) bildirmek ve kamuoyuna duyu rmakla yükümlüdür. Bu sebeple, MSG ve MESAM da 150 Protokol de, her yıl FSEK ve Tüzük teki esaslara uygun olarak ortak bir tarife 05-59/882 -239 4belirlenmesini hüküm altına almışlardır. Dosya mevcudundaki Protokol e 2005 yılı için tarafların uygulamayı kararlaştırdıkları tar ife listesi de eklenmiş bulunmaktadır. Cevap yazılarında bu listede yer alan ücretlerin CISAC Teknik Komitesi nin tavsiye ettiği kriterler göz önüne alınarak; temelde müzik eserinin bunu kullanan teşebbüslere ticari getirisi baz alınarak belirlendiği belirtilmektedir. Örneğin, bir umuma açık mahal için bu alanın genişliği, coğrafi bölgesi, yıldızı, sınıfı ya da yayın kuruluşları için yayın düzeyi, coğrafi bölgesi, müzik kullanım oranları ve RTÜK e bildirilen brüt reklam gelirleri gibi kriterlerin esas alınd ığı ifade edilmektedir. 160 Bununla birlikte, esasen meslek birliklerince belirlenen telif ücreti tarifeleri herhangi bir makamın onayına tabi bulunmamaktadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere, tarifeler Bakanlık a da sadece bildirilmektedir. Ödenecek teli f ücretleri nihai olarak meslek birlikleri ile kullanıcılar arasında yapılan anlaşmalar ile belirlenmektedir. Ücretler üzerinde meslek birlikleri ile yükümlü kuruluşlar arasında anlaşmaya varılamaması halinde ise uyuşmazlık, yine FSEK in 41. maddesinde yer verilen usul uyarınca, uzlaştırma komisyonunun oluşturulması ve/veya adli yargıya gidilmesi yoluyla çözümlenmektedir. Bu bilgiler çerçevesinde, Protokol hakkında yapılan incelemede, Protokol e ek 170 2005 yılı Ortak Telif Ücreti Tarifesi değerlendirilmemişt ir. Başka bir anlatımla, Protokol e verilecek olası bir menfi tespit belgesi ya da tanınacak muafiyet ekli tarifeye de onay verildiği anlamını taşımamaktadır. Protokol de rekabet hukuku bakımından değerlendirilmesi gereken bir diğer husus, 7. maddede düz enlenen Ortak Tarifelerin Uygulanması başlıklı hükümdür. Bu maddede, tarafların ilan ettikleri ortak tarifeler üzerinden birliklerin yönetim kurullarının karşılıklı mutabakatı ve onayı ile sözleşme bedeli üzerinden %30 a kadar indirim yapılabileceği kara rlaştırılmıştır. Ancak madde metninde, uygulanacak indirimin esasları, kime, hangi koşullarda, 180 hangi oranda indirim yapılacağı açıkça düzenlenmemiştir. Taraflarca gönderilen cevap yazılarında, dernek, meslek kuruluşları, grup şirketleri gibi çoklu telif yükümlüsünü barındıran çatı örgütlerle yapılacak sözleşmelerde indirimin söz konusu olacağı ifade edilmektedir. Raportörlerce MSG temsilcisiyle yapılan telefon görüşmesinde ise, bunlara ilaveten bugüne kadar ödemelerini düzenli olarak yapmış kişi ve kurulu şların indirimden yararlandırılabileceği belirtilmiştir. FSEK in yukarıda yer verilen 42. maddesinde, meslek birliklerinin kendi maddî 190 ve/veya manevî menfaatleri bakımından gerekli gördükleri hallerde, önceden belirlenmiş olan ve ilan edilen telif ücreti tarifelerinde indirim yapabilecekleri, şirketlere bir takım ödeme kolaylıkları sağlayabilecekleri (taksitlendirme gibi) açıkça düzenlenmiştir. Bunun yanı sıra, Eser, İcra, Yapım ve Yayınların Kullanılması ve/veya İletilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakk ında Yönetmelik in 11. maddesinde de, telif yükümlüleri ile birliklerin sözleşme yapmadan önce, belirlenmiş ücret tarifelerini veya ortak ücret tarifelerini müzakere edebilecekleri ve buna göre sözleşmeleri yapabilecekleri hüküm altına alınmıştır. 200 Dolayı sıyla, birliklerin Ortak Lisanslama Protokolü nün 7. maddesi ile karşılıklı mutabakatları ile sözleşme bedeli üzerinden %30 a kadar indirim yapabileceklerini kararlaştırmış olmaları kendilerine kanunla verilmiş bir 05-59/882 -239 5yetkinin ayrıca ifade edilmesinden ibaret tir. Ne var ki, anlaşmaya taraf birliklerin müzik eseri sahipliği alanındaki telif hakları pazarındaki durumları göz önüne alındığında söz konusu indirim maddesinin uygulama şekli önem kazanmaktadır. Kararlaştırılan indirim sisteminin, 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yasaklanan, eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayrımcılık yapılması eylemine 210 dönüştürülmemesi gerekmektedir. Bu çerçevede, Protokol ün sözü edilen maddesine bu yönde bir hükmün ilave edilmesinin uygun olabileceği düşünülebilecekse de, Rekabet Kurulu nun yukarıda bahsi geçen madde hükmü kapsamına giren davranışların tespiti halinde her zaman 4054 sayılı Kanun un 13. maddesi uyarınca muafiyet veya menfi tespit kararını geri alabileceği ve ilgili teşebbüs/teşebbüs birlikleri hakkında inceleme başlatabileceği göz önünde alındığında, anlaşmaya bu yönde bir hüküm eklenmesi zorunluluk arz etmemektedir. 220 Bu açıklamalar ışığ ında, FSEK e dayanılarak çıkarılan ikincil bir düzenleme olan Tüzük ün 7. maddesinin açıkça tanıdığı bir yetkinin kullanımı sonucu ortaya çıkmış olan taraflar arası Protokol ün içerdiği düzenlemeler itibarıyla 4054 sayılı Kanun un 4 ve 6. maddelerine aykır ılık teşkil etmediği ve Protokol e bu haliyle menfi tespit belgesi verilmesinde bir sakınca olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. I- SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Türkiye Musıki Eserleri Sahipleri Meslek Birliği ile Müzik Eseri Sa hipleri Grubu Meslek Birliği 230 arasında imzalanan Ortak Lisanslama Protokolü isimli anlaşmaya menfi tespit belgesi verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.