Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-393 (Devralma ) Karar Sayısı : 12-06/189-51 Karar Tarihi : 09.02.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, 10 Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER : Hakan BİLİR, Canan İÇEL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş ve - Varan Turizm Seyahat A.Ş. Temsilci: Dr. Kemal Tahir SU Tur
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -4-393 (Devralma ) Karar Sayısı : 12-06/189-51 Karar Tarihi : 09.02.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR, 10 Prof. Dr. Metin TOPRAK B. RAPORTÖR LER : Hakan BİLİR, Canan İÇEL C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş ve - Varan Turizm Seyahat A.Ş. Temsilci: Dr. Kemal Tahir SU Turan Güneş Bulvarı No:100/20 Yıldız/Ankara D. DOSYA KONUSU: Varan Turizm Seyahat A.Ş. ye ait bulunan marka, logo, tasarım, alan adları ile 4 adet otobüsün Ulusoy Seyahat Nakliyat A.Ş. ye devrine ilişkin izin talebi . 20 E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 02.02.2011 tarih inde 957 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Te bliğ in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 02.02.2012 tarih ve 2011 -4-393/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye day anılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu , işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılması nın veya mevcu t hâkim durumun güçlendirilmesi nin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz ko nusu olma ması nedeniyle işleme izin verilmesi gerektiği 30 görüşü ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar G.1.1. Etkilenen Pazar Dosyadaki bilgilere göre, etkilenen pazar mümkün olan en dar kapsamda ulusal çapta sunulan karayolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı faaliyetleri olarak belirlenmiştir. G.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Karayolu ile yolcu taşımacılığı hizmeti hat veya güzergah olarak isimlendirilebilecek iki nokta arasında yapılan ulaştırma hizmeti olarak tanımlandığından işl em sonrası olası yoğunlaşmanın etkilerinin her bir hat bazında incelenmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, 40 devre konu Varan Turizm in faaliyet gösterdiği hatların her biri ayrı bir coğrafi pazar olarak kabul edilmiştir. 12-06/189-51 2 G.2. Değerlendirme Dosya konusu işlem ö zetle, Ulusoy Seyahat in Varan Turizm e ait isim hakkı ve dört adet otobüsü devralmasına ilişkindir. Anılan i şlem, 2010/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi kapsamında bir devralma olup, t arafların 2010 yılı Türkiye ciroları nın anılan Tebliğ in 7. maddesinde öngö rülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından, Rekabet Kurulunun izne tabidir. Dosya konusu dikkate alınarak, yoğunlaşmanın etkileri öncelikle tarafların en büyük 50 rakipleri konumundaki ulusal çapta faaliyet gösteren işletmeler bakımından ve güzergah bazınd a ele alınmış, bu işletmelerin aynı pazarda yer alıp almadığı değerlendirmesi ise işletmelerin ortalama bilet fiyatları gözönüne alınarak yapılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelere göre; Ulusoy Seyahat in 2011 yılında, Varan Turizm in faaliyet gösterdi ği 77 güzergahın 42 sinde (%55), 2010 yılında 79 güzergahın 48 inde (%60) ve 2009 yılında ise 75 güzergahın 37 sinde (%49) faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu anlamda, coğrafi pazarın güzergah bazında ele alınmış olduğu düşünüldüğünde, pazarların yakla şık %45 inde faaliyetlerin çakışmadığı görülmektedir. Diğer yandan Varan Turizm in cirosu 2011 yılında % ( ..) , 2010 yılında % ( ..) ve 2009 yılında %( ..) si çakışan güzergahlardaki faaliyetlerden kaynaklanmıştır. Bu güzergahlarda Varan Turizm in 60 hem gelir hem de taşıdığı yolcu sayısında son iki yılda Ulusoy Seyahat e karşı ciddi bir gerileme yaşadığı anlaşılmaktadır. Yolcu sayısındaki gerilemenin oransal olarak daha fazla olması, Varan Turizm in ortalama bilet fiyatlarının Ulusoy Seyahat ten daha yüksek olduğunu göstermektedir. Buna karşın, bütün dönemler bakımından aradaki farkın ihmal edilebilir olduğu görülmektedir. Ortalama bilet fiyatlarının birbirine yakın olması ve belirli bir aralıkta seyretmesi de tarafların aynı pazarda yer aldıklarını net bir biçi mde ortaya koymaktadır. Dosyada yer alan bilgilerdeki g üzergah bazında yapılan karşılaştırmalara bakıldığında, bazı güzergahlarda Varan Turizm in bazı güzergahlarda ise Ulusoy Seyahat in rakibinden çok ileri düzeyde gelir/yolcu sayısına sahip olduğu görülm ektedir. Bir başka deyişle esasen 70 bazı çakışan güzergahlarda tarafların birbirleri üzerinde dikkat çekici bir rekabetçi baskı uyguladığını söylemek mümkün değildir. Dolayısıyla devralma işleminin bu güzergahlardaki etkisi nin anti -rekabetçi olmaktan uzak olması nedeniyle , yapılan değerlendirme de söz konusu güzergahlar göz ardı edilmiştir. Bu açıdan bakıldığında, başlangıçta 77 olan Varan Turizm güzergahlarının sayısı, çakışan noktaların alınması ile birlikte 42 ye ve tarafların o güzergahlardaki faaliyetlerinin diğerleri üzerine rekabetçi baskı uygulayabilecek büyüklükte olması kriteri dikkate alındığında 26 ya kadar düşmektedir. Bir başka deyişle Varan Turizm in seferl erini gerçekleştirdiği güzergahların yaklaşık %66 sında (51/77) ya Ulusoy Seyahat in faaliyeti bulunmamakta ya da taraflar birbirleri üzerinde rekabetçi baskı oluşturma maktadır . Söz konusu değerlendirmenin gelir açısından yapılması durumunda 80 ise, Varan Tur izm in cirosunun yaklaşık % ( ..) lik kısmını elde ettiği alanlar bakımından bir rekabet analizine ihtiyaç olmadığı görülmektedir. Bu anlamda tarafların halihazırda belirli güzergahlarda faaliyetlerinin çakıştığı, gelirlerinin önemli bir bölümünün de bu ala nlardan elde edildiğini söylemek mümkündür. Tarafların söz konusu güzergahlardaki ortalama bilet fiyatları da hemen hemen benzer düzeydedir. Bu çerçevede değerlendirme nin söz konusu alanlar üzerinde yoğunlaştırılması doğru olacaktır. 12-06/189-51 3 Yukarıda yer verilen, tarafların faaliyetlerinin çakıştığı ve aynı zamanda rekabetin etkilenebileceği 26 güzergahta ulusal düzeyde taşıma hizmeti veren diğer oyuncuların (Kamil Koç, Pamukkale, Nilüfer, Metro) ortalama bilet fiyatlarına bakıldığında, güzergah 90 bazında fiyatların birbirlerine yakın olduğu ve/veya belirli bir aralık içinde kaldığı görülmektedir. Diğer bir deyişle, ulusal çapta hizmet veren söz konusu işletmeciler devralma işleminin taraflarıyla aynı pazarda yer almakta olup, dosyadaki bilgilerde yer alan ve tarafla r ile söz konusu teşebbüslerin de yer aldığı bu güzergahlarda, satış gelirine göre hesaplanan pazar paylarına bakıldığında ise, tarafların devralma işlemi sonrası pazar payı 2010 yılı için ( ..) ; 2011 yılı için ise ( ..) güzergahta % 50 nin üzerine çıkmakta dır. Pazar payı %50 nin altında kalan güzergahların tamamında hem ulusal firmaların faaliyet göstermesi hem de yerel firmaların olması, pazara giriş engellerinin mevcut olmaması, alternatif vasıtaların varlığı , pazar payı oranlarınn bir yıl gibi bir süre i çinde bile ciddi oranlarda değişebilmesi gibi koşulların bulunması nedeniyle, herhangi bir rekabetçi endişe 100 söz konusu değildir . Diğer taraftan, pazar payı %50 yi geçen güzergahlar açısından bir değerlendirme yapıldığında; taraflardan bir tanesinin pazar p ayı çok yüksek iken, diğer tarafın pazar payının rakibine göre oldukça düşük olduğu güzergahlar da devralma işleminin etkisi oldukça sınırlıdır. Dosya mevcudu bilgilere göre, tarafların her ikisinin de toplamda %50 yi geçen pazar payına sahip olduğu ve rekabetçi endişelerin doğabileceği güzergahlar İzmir -Trabzon, İstanbul -Çeşme, İstanbul -Turgutreis, İstan bul-Datça, İ stanbul -Kaş olarak sayılabilir. Ancak devralma işlemine konu tarafların söz konusu hatlarda dört mevsim faaliyette bulunduğu, buna karşın diğ er ulusal firmaların ise özellikle yaz aylarında faaliyet gösterdiği ve diğer zamanlarda bir takım sınırlamalara gidildiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla diğer ulusal 110 firmalar söz konusu hatların tamamında kolaylıkla sefer sayılarını artırılabileceklerdir. Öte yandan; - Değerlendirmeye konu güzergahların hemen hemen tamamında yerel ya da bölgesel işletmecilerin faaliyet gösterdiği, - Birçok güzergah bakımından alternatif teşkil edebilecek (havayolu, demiryolu vb) vasıtaların varlığı, - Devralma konusu işleminin mar ka hakkının satışını ilgilendirdiği, - Karayolu ile yolcu taşımacılığı sektöründe giriş engellerinin düşük olduğu, - Devre konu Varan Turizm in ciro ve pazar payında yıllar içinde önemli düşüşlerin mevcudiyeti, 120 - Gelişen havayolu ile yolcu taşımacılığının otobü s ile yapılan taşımacılık fiyatları üzerinde baskı oluşturduğu ve yüksek akaryakıt, otogar ve yer hizmeti maliyetleri nedeniyle, karayolu yolcu taşımacılığın da kar marjlarını n azal dığı bir dönem içerisinde bulun ulduğu hususları gözönüne alındığında, devral ma işleminin rekabeti kısıtlayıcı bir sonuç doğurmayacağı kanaatine varılmıştır. 12-06/189-51 4 H. SONUÇ 130 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Re kabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rek abetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.