Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -4-15 (Muafiyet) Karar Sayısı : 14-16/295 -126 Karar Tarihi : 30.04.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAY A, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Gülçin DERE, İbrahim Ethem SEZER C. BİLDİR İMDE BULUNANLAR : Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN , Av. Sibel
Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -4-15 (Muafiyet) Karar Sayısı : 14-16/295 -126 Karar Tarihi : 30.04.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAY A, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN B. RAPORTÖRLER: Dr. Hakan BİLİR, Gülçin DERE, İbrahim Ethem SEZER C. BİLDİR İMDE BULUNANLAR : Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN , Av. Sibel Y ılmaz ATİK , Av. Ceren GÖRMÜŞ Büyükdere Cad. No:127 Astoria A Kule K:6 -24-26-27 Esentepe /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından hızlı tamir zinciri olarak faaliyet gösterecek franc hise sistemi kurulmasına yönelik franchise sözleşmeleri ile bu kapsamda imzalanması planlanan tedarik sözleşmelerine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 05.03.2014 tarihinde giren başvuru üzer ine düzenlenen 22.04.2014 tarih ve 2014 -4-15/MM sayılı Muafiyet /Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; bildirim konusu sözleşmeye, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 5. maddesinde düzenlenen şartları taşıması nedeniyle , beş yıl süreyle bireysel muafiyet tanın masının uygun olacağı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Pazar (4) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı akü yenileme pazarı ; ilgili coğ rafi pazar ise "Türkiye" olarak belirlenmiştir. G.2. İnceleme ve Değerlendirme (5) Bildirim de, Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BRİSA ) ile Karat Güç Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. (KARAT) arasında akü tedariği için imzalan an Satış ve Pazarlama Sözleşmesi ile Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BRİSA) ve Otopratik/Propratik noktaları arasında ayrı ayrı imzalanan Otopratik/Propratik Franchise Sözleşmeleri ne bireysel muafiyet tanınması talep edilmektedir. G.2.1. BRİSA ile KARAT Arasında İmzalanan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi G.2.1.1 . Menfi Tespit (6) BRİSA ve Energizer markalı akülerin Türkiye de yetkili distribütörü KARAT arasında Energizer markalı akülerin tedariği konusunda Satış ve Pazarlama Sözleşmesi imzalanmıştır. BRİSA tedarik ettiği söz konusu aküleri OtoPratik ve ProPratik noktaları vasıtasıyla satmayı planlamaktadır. BRİSA, bu sözleşme ile Energizer markalı aküler için Türkiye de yenileme pazarına satış ve pazarlama konusunda tek yetkili satıcı olarak atanmış tır. KARAT ise söz konusu pazarda Energizer markalı akü sat ışı yapmayacaktır. KARAT yenileme pazarına Energizer markalı akü dışında Johson Control1 bünyesinde yer alan Varta, Optima, Freedom, Safa markalı aküleri satabilecekken bunun yanına otomobil üretic ilerine ise Energizer markalı aküler de dahil olmak üzere yeni akü satışı yapabilecektir. Anılan sözleşme ile KARAT a rekabet hukuku bağlamında tek elden sağlama yükümlülüğü getirildiği anlaşılmaktadır. Buna göre, d ikey nitelikteki söz konusu 1 Johnson Controls, KARAT ın ( ..) oranında hissedarlık hakkına sahiptir. 14-16/295 -126 2/7 rekabet kısıt laması nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırılık ihtiva eden Satış ve Pazarlama Sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi mümkün değildir. G.2.1.2. Grup Muafiyeti (7) Satış ve Pazarlama Sözleşmesi , 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dike y Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i nin 2. maddesi kapsamında, konusu yedek parça olan akü tedariği için yapılmış bir dikey anlaşmadır. (8) 2005/4 sayılı Tebliğ anlamında tek elden sağlama yükümlülüğü öngören anlaşmaların grup muaf iyetinden yararlanabilmeleri için , ilgili Tebliğ in Muafiyetin Genel Koşulları başlıklı 4. maddesinde belirtildiği üzere alıcının anlaşma konusu malları ve hizmetleri aldığı ilgili pazardaki pazar payının %30 u geçmemesi gerekmektedir. BRİSA nın halihazı rda akü yenileme pazarında ( ..) . Bu bağlamda BRİSA pazar payı şartını sağlamaktadır. Ancak aynı Tebliğ in Muafiyetin Genel Koşulları başlıklı 4. maddesinin üçüncü fıkrasının birinci bendinde , Tebliğ kapsamındaki anlaşmaların grup muafiyetinden yararlana bilmesi için en az 5 yıl süreli olması gerektiği düzenlenmiş, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak taraflar arasında ortaya çıkacak uyuşmazlıkları tarafların mahkemeye başvuru hak kına halel gelmeksizin bağımsız bir hakeme veya uzmana götürme hakkının tanınması gerekliliğine yer verilmiştir. BRİSA ile KARAT arasında imzalanan sözleşmeye bakıldığında ise sözleşme süresinin 2 yıl olarak düzenlendiği ve taraflara anlaşmadan kaynaklanac ak uyuşmazlıkların çözümünde bağımsız bir hakeme veya uzmana başvurma konusunda herhangi bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle taraflar arasında yer alan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi nin 2005/4 sayılı Tebliğin öngördüğü grup muafiyetinde n yararlanamayacağı değerlendir ilmektedir. G.2.1.3. Bireysel Muafiyet (9) 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca, herhangi bir rekabet kısıtlamasına bireysel muafiyet tanınması için iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir. Bu haller den birinin dahi karşılanmaması halinde, bireysel muafiyet tanınması mümkün olmayacaktır. - Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması (10) Söz konusu tedarik anl aşması ile akü yenileme pazarında gelişme ve iyileşmelerin yaşanacağı anlaşılmaktadır. Şöyle ki Satış ve Pazarlama Sözleşmesi ile BRİSA, Energizer markalı akülerin Türkiye deki yenileme pazarına satış ve pazarlanması konusunda tek yetkili satıcı olarak ata nmıştır. Böylece Energizer markalı akülerin Türkiye pazarında daha kolay tanınması ve dağıtımının yapılması Türkiye de yerleşik firma olan BRİSA nın dağıtım kanalı aracılığıyla mümkün olabilecektir. Bu sayede Energizer pazarda ki rekabet e katkı sağlayabilec ektir. - Tüketicinin bundan yarar sağlaması (11) Yukarıda da değinildiği üzere , söz konusu anlaşma ile Energizer markası piyasada yerleşik olan firmalara alternatif bir marka olarak rekabetçi bir baskı yaratabilecektir. Önemli bir dağıtım kanalındaki ürün çeşi tliliğinde meydana gelecek artış tüketicinin faydasına olaca ktır. - İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması (12) BRİSA ile KARAT arasında akdedilen tedarik anlaşması esas olarak akü yenileme pazarında sonuç doğuracaktır. Bu sebeple b ireysel muafiyet incelemesinin bu koşulunu değerlendirirken Türkiye deki akü yenileme pazarındaki durumun nasıl etkileneceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. (13) Dosya mevcudu bilgi lere göre, Energizer markalı akülerin akü yenileme pazarındaki payı 2012 yı lı için ( ..) oranındadır. Öte yandan, pazarda yüksek paya sahip önemli 14-16/295 -126 3/7 oyuncuların varlığı devam edecektir. Bu çerçevede , bildirime konu tedarik anlaşması ile akü yenileme pazarında rekabetin önemli ölçüde azaltılmadığı anlaşılmıştır. - Rekabetin (a) ve ( b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması (14) BRİSA ile KARAT arasında imzalan akü tedarik anlaşmasın da tek elden sağlama yükümlülüğü dışında herhangi bir rekabet kısıtlaması tespit edil memiştir. Bu nedenle taraflar ara sında imzalanan anlaşmayla ortaya çıkan rekabet kısıtlamasının zorunlu olandan daha fazla olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. (15) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde , BRİSA ve KARAT arasında imzalanan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi ne uzatmalar da di kkate alınarak 5 yıl süresince bireysel muafiyet tanın ması gerektiği kanaatine varılmıştır. G.2.2. BRİSA ile OtoPratik/ProPratik Noktaları Arasında İmzalanan Franchise Sözleşme leri (16) Otopratik/Propratik Franchise Sözleşmeleri niteliği bakımından, bir hizmet ya da ürün tedarikçisi firma ile pazara ürünü sunan bir dağıtım kanalının üyeleri arasındaki ilişkileri düzenleyen bir franchise anlaşmasıdır. BRİSA binek ve hafif ticari araçlar ile ağır ticari araçların hızlı bakım ve onarımı hizmetlerinde faaliyet göst ermek üzere bir sistem kurmayı planlamaktadır. Bu kapsamda BRİSA, binek ve hafif ticari araçların bakım ve onarımını yapmasını planladığı OtoPratik noktaları ve ağır ticari araçların bakım ve onarımını yapmasını planladığı ProPratik noktaları ile sözleşme imzalayacaktır. BRİSA tarafından ; franchise alan şirketlere , söz konusu anlaşma çerçevesinde , Otopratik/Propratik metodu2 ile tesislerde yeni lastik satışı, kaplama lastik satışı, akü, yağ, filtre, silecek, cam suyu, klima gazı, fren, balata bakımı ve deği şimi ile periyodik bakım hizmetleri, filo ve perakende kanalda satış arttırma yöntemleri husus larında münhasır olmayan bir hak tanınmaktadır. Franchise sistemi BRİSA nın kendi bayileriyle birlikte söz konusu sisteme dahil olmak isteyen tüm teşebbüslere açı ktır. (17) BRİSA oluşturduğu franchise sisteminin devamlılığı ve yeknesaklığını sağlamak için hem belirli ürün gruplarında tedarikçilerle tedarik sözleşmeleri imzalamayı planlamakta (halihazırda sadece Energizer marka akü için Energizer markalı akülerin tek ye tkili distribütörü KARAT firmasıyla akü tedarik sözleşmesi imzalamıştır. Bu sözleşmeye göre BRİSA Türkiye de Energizer markalı akülerin yenileme pazarında tek yetkili satıcısı haline gelmektedir) hem de franchise alan teşebbüslerin Otopratik/Propratik meto du çerçevesinde yürüteceği tüm hizmetlerde sadece Otopratik/Propratik ekipmanlarını3, ürünlerini4 ve BRİSA tarafından onaylanmış ürün ve malzemeleri kullanmalarını yükümlülük olarak getirmektedir. Halihazırda Energizer marka aküler için getiril en bu yüküml üğün ileriki dönemlerde franchise sözleşmelerinin eki olan ürün listesinde yer alan ürünler (silecek, motor yağları, yakıt, hava, polen filtreleri, fren balatası, amortisör, buji ve ateşleme sistemi aksesuar, jant, klima gazı, cam suyu, antifriz, mekanik s ıvılar) için de getirilmesi planlanmaktadır. Söz konusu yükümlülük BRİSA nın faaliyet alanı olan lastik ürün grubunu kapsamamaktadır. BRİSA nın franchise sistemi içerisind e kullanılacak diğer ürünlerde bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır. G.2.2. 1. Menfi T espit (18) Anılan sözleşmede yer alan yükümlülükler rekabet hukuku açısından değerlendirildiğinde Sözleşme nin 1.5., 3.(d), 6.b(i) maddelerinde yer alan düzenlemelerin firmaların bağımsız olarak ticari karar alabilmelerini engelleyecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içerdiği ve rekabet kısıtlamasına yol açtığı görülmektedir. Aynı şekilde Sözleşme nin 1.6. maddesi de, franchise alan firmaların özgürce ticari karar almalarını engelleyecek nitelikte rekabet kısıtlaması yaratmaktadır. 2 ( ..) 3 ( ..) 4 ( ..) 14-16/295 -126 4/7 (19) Bu nedenlerle 4054 sayıl ı Kanun un 4. maddesi bağlamında rekabet kısıtlamaları içeren franchise sözleşmeleri ne Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. G.2.2. 2. Grup Muafiyeti (20) Taraflar arasında imzalanan franchise anla şmaları 2005/4 sayılı Tebliğ in Kapsam başlıklı 2. maddesi anlamında dikey sınırlamalar içeren dikey anlaşma lardır. Zira söz konusu anlaşmaların konusu motorlu taşıtların bakım ve onarım hizmetleri ile yedek parça alım ve satımını içermektedir. Bu çerçev ede, ilgili franchise anlaşmalarının 2005/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Bu tespitin yapılmasında franchise anlaşmalarının aşağıdaki hükümleri dikkate alınmıştır. Sözleşmeler in; - 1.5. maddesinde; franchise alanın ProPratik tesisinde kalibrasyonu ve bakımları tam olarak yapılmış ekipman kullanmakla yükümlü olduğu, ProPratik metodu kapsamında yürüteceği tüm işlerde sadece ProPratik ekipmanını, ProPratik ürünlerini ve 3.(d) maddesi uyarınca Brisa tarafından onaylanmış malzemeleri kullanabileceği ; bu çerçevede, ProPratik tesisinde kullanılacak tüm ekipmanların ve ürünlerin Brisa tarafından temin edileceği veya Brisa onaylı tedarikçilerden alınacağı düzenlenmiş, - 1.6. maddesinde; fra nchise alan firmaların, ProPratik Ekipmanını ve ProPratik Ürünlerini, franchise sözleşmesinin konusu işler dışında bir amaçla kullanamaması ve 7(a) maddesinde; sözleşmenin yenilenmesi talebinin 5 yıl dolmadan en geç 6 ay öncesine kadar bildirilmesi gerekti ği düzenlenmiş, - 3.(d) maddesinde franchise alanın, sözleşme kapsamında sadece ProPratik ekipmanını ve ProPratik ürünlerini kullanmayı ve Brisa'nın önceden alınmış yazılı izni olmaksızın başka ekipman veya ürün kullanmamayı kabul ettiği düzenlenmiş, - 7.(b) maddesinde; sözleşmenin feshinin gerekçeleri belirtilerek yazılı olarak yapılması öngörülmüş, - 7.(c) maddesinde; sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesiyle ilgili olarak taraflar arasında doğacak uyuşmazlıklarda tarafların i lgili uyuşmazlığı mahkemelere başvurma haklarına halel gelmeksizin bağımsız hakeme veya uzmana götürme hakları tanınmış, - 6.b(i) maddesinde; sözleşmenin süresi boyunca Şirket, ProPratik Tesisinde ProPratik Metodu dışında herhangi bir faaliyette bulunmayac ağı ve ProPratik Ürünleri dışında herhangi bir ürün satmayacağı düzenlenmiş, - 6.b(iv) maddesinde; franchise alan firmaların sistemde bulunan ve kendi seçtiği başka bir firmaya franchise hakkını devr edebilme serbestisi düzenlenmiştir. (21) Franhise sözleşmeleri nde yer alan düzenlemelere bakıldığında 2005/4 sayılı Tebliğ in Muafiyetin Genel Koşulları başlıklı 4. maddesinde öngörülen şartların sağlandığı görülmektedir. Bununla birlikte franchise anlaşmalarının ; franc hise alan firmaların ProPratik ekipmanını ve P roPratik ürünlerini, franchise sözleşmesinin konusu işler dışında bir amaçla kullanamaması na yönelik 1.6. maddesinin ayrıca açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in Anlaşmaları Grup Muafiyet Kapsamı Dışını Çıkaran Sınırlamalar başlı klı 5. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, Seçici dağıtım sistemi üyelerinin, motorlu taşıtların yedek parçalarını, bu parçaları motorlu araçların bakım ve onarımda kullanacak olan özel servislere satma serbestisinin kısıtlanması dikey anlaşmalar ın tamamını 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında öngörülen muafiyetin dışına çıkaran bir yasak olarak öngörülmüştür. Bu açıdan franchise anlaşmalarının 1.6. maddesinin 2005/4 sayılı Tebliğ in bu düzenlemesi ile beraber yorumlanması gerekmektedir. Konu hakkında BRİSA temsilcilerinin göndermiş olduğu cevap yazısında; BRİSA nın franchise alan OtoPratik/ProPratik noktalarının OtoPratik/ProPratik ürünlerini bakım ve onarım hizmetlerinde kullanılması şartıyla üçüncü kişilere satışı konusunda herhangi bir müdahalesinin olmayacağı belirtilmiştir. Bu sebeple franchise anlaşmalarının 1.6. 14-16/295 -126 5/7 maddesinin 2005/4 sayılı Tebliğ in 5/1/h bendi ile uyumlu olduğu değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu açıdan sözleşme hükümlerinin, 1.5, 3.(d), 6.b(i) maddeleri ile getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü dışında grup muafiyeti koşullarına uygun olduğu görülmektedir. Söz konusu düzenlemeler firmaların bağımsız olarak ticari karar alabilmelerini engelleyecek nitelikte rekabet etmeme yükümlülüğü içer mektedir. (22) Sonuç olarak , bildirime konu franchi se sözleşmelerinde yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri 2005/4 sayılı Tebliğ in Özel Hükümler başlıklı 6. maddesi çerçevesinde grup muafiyetinden yararlanamamaktadır. G.2.2.2. Bireysel Muafiyet - Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasın da yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması (23) Motorlu taşıtlar sektöründe, motorlu taşıtların bakım ve onarımı alanında hem yetkili servisler hem de bağımsız servisler faaliyet göstermektedir. Dosya mevcudu bilgilere g öre, söz konusu pazarda yaklaşık ( ..) . Bağımsız servisler ise bağımsız tamirciler ve hızlı -tamir zincirlerinden (fast-fit chains) oluşmaktadır. B ağımsız servislerin sisteme dahil edilmesi satış sonrası hizmetlerde rekabetin tesis edilmesi bakımından öneml i bir gelişmedir. Bakım ve onarım pazarında rekabetin tesis edilmesinin bir yolu da bağımsız servislerin bakım ve onarım pazarına girişlerini kolaylaştırmaktır. Nitekim bağımsız servislerin yetkili servislerle rekabet edebilmelerini sağlamak için 2005/4 sa yılı Tebliğ de bağımsız servislerin bakım ve onarıma ilişkin teknik bilgi, cihaz ve eğitim taleplerinin motorlu araç üreticileri tarafından karşılanması yükümlülüğü getirilerek bağımsız servislerin yetkili servislerle olan rekabetine önem verilmiştir. Başv uru konusu işlem bakımından söz konusu koşul incelendiğinde, satış sonrası hizmetler ve yedek parça pazarları bakımından gelişmeler ortaya çıkabilece ktir. Bağımsız tamirciler, belli bir marka konusunda uzmanlaşan ve teknik ekipman bakımından yeterli teşebb üsler olabildiği gibi, birçok markaya birden hizmet veren teşebbüsleri de içermektedir. Birden çok markaya hizmet veren; ancak güçlü marka imajlarına sahip olan hızlı-tamir zincirlerinin özelliği, sınırlı ve rutin bakım işlerini hızlı ve ucuz fiyatlarla vermeleridir. Motorlu taşıtların garanti sürelerinin sona ermesinden sonraki dönemde, yetkili servislerle, bağımsız tamirciler ve son yıllarda yaygınlaşmaya başlayan hızlı -tamir zincirleri rekabet etmektedir. Hızlı tamir zincirlerinin kurulması ve yaygınla şması, satış sonrası otomobil bakım ve onarım hizmetleri pazarı ile yedek parça satış pazarlarındaki rekabet düzeyini artırarak, sektörde genel bir iyileşme sağlama potansiyeline sahiptir. Bu çerçevede sistemin devamlılığının pazardaki rekabetin artmasında ve gelişmesinde önemli bir role sahip olacağı anlaşılmaktadır. (24) BRİSA tarafından franchise alan firmalara getirilmek istenen rekabet etmeme yükümlülükleri franchise sisteminin doğasında olan sınırlamalardır. Franchise sistemlerinde sistemin bütünlüğünü, yeknesaklığı ve standardizasyonunu sağlama adına franchise veren firmaların rekabet etmeme yükümlülükleri getirdikleri görülmektedir. Franchise sisteminin hızlı bakım ve onarım noktaları, bağımsız tamircilerin eksik noktaları olan marka imajı vs. gibi nokt alara yoğunlaşarak güvenilir bir marka altında tüketicilere sınırlı ve rutin bakım hizmetlerini hızlı bir şekilde, yetkili servislere nazaran daha uygun fiyatlarla vererek, yetkili servislere alternatif oluşturabilecektir. Bu çerçevede, h ızlı tamir zincirl erinin kurulması ve yaygınlaşması, satış sonrası otomobil bakım ve onarım hizmetleri pazarı ile yedek parça satış pazarındaki rekabet düzeyini arttırarak, sektörde genel bir iyileşme sağlama potansiyeline sahiptir. (25) Buna göre, BRİSA tarafından kurulacak hız lı bakım ve onarıma ilişkin franchise sistemi , yetkili servislere alternatif bakım ve onarım hizmetleri sağla yarak, bakım ve onarım hizmetle ri pazarında rekabetin artmasına sebep olacaktır. Ayrıca, halihazırda ağır ticari vasıtalara yönelik hızlı bakım ve onarım hizmeti sunan herhangi bir teşebbüs olmadığı dikkate alındığında , BRİSA tarafından ProPratik noktaları ile bu alanda ilk girişimin başlatılacak olması da ağır ticari vasıtaların bakım ve onarımı alanında ekonomik iyileşme 14-16/295 -126 6/7 sağlayacaktır. (26) Yuka rıda açı klanan nedenlerle, BRİSA tarafından kurulması planlanan franchise sistemi ile OtoPratik/ProPratik noktalarına her ne kadar rekabet etmeme yükümlülüğü getirilse dahi motorlu taşıtların bakım ve onarımı hizmetleri pazarında hızlı bakım ve onarım noktalarının yetkili servisler ve bağımsız servislere alternatif oluşturarak pazardaki rekabeti arttıracağı kanaatine ulaşılmıştır. Bu sebeple bireysel muafiyet e ilişkin ilk koşulun gerçekleştirildiği değerlendirilm ektedir. - Tüketicinin bundan yarar sağlaması (27) BRİSA tarafından rekabet etmeme yükümlülükleri aracılığıyla kurulması planlanan franchise sistemi ile binek ve hafif ticari araçlar ve ağır ticari araçlar için hızlı bakım ve onarım hizmeti verilmesi planlanmaktadır. Yukarıda da ifade edildiği üzere OtoPratik ve ProPratik noktalarının faaliyete geçmesi ile bakım ve onarım hizmetleri pazarında yetkili servislere alternatif oluşturabilecek teşebbüslerin pazara girmesi sağlanacaktır. Bu şekilde ortaya çıkacak rekabet artışı ise tüketiciye ürün çeşitliliği ve fiyatla r seviyesinde düşüş olarak yansıyacaktır. (28) ProPratik noktaları Türkiye de ilk kez ağır ticari araçlar için hızlı bakım ve onarım noktaları olarak devreye girecek, böylece ağır ticari araçların bakım ve onarımında menfaat sahibi tüketiciler yeni bir bakım ve onarım hizmet sağlayıcısı kazanacaklardır. (29) Yukarıda açıklanan sebeplere ilaveten tüketicilerin elektrik arızaları, yağ bakımı, lastik veya akü değişimi gibi hizmetleri bir arada alabilmesi için yetkili servisleri tercih etmeleri veya bağımsız servislerden söz konusu hizmetleri ayrı ayrı olarak almaları gerekmektedir. BRİSA tarafından kurulan franchise sistemi ile OtoPratik/ProPratik noktaları söz konusu hizmetleri tek çatıda tek bir marka altında sunarak tüketicilerin işlem maliyetlerini de düşürecektir. (30) Sonuç olarak rekabet etmeme yükümlülüğü getirilerek kurulması planlanan franchise sistemi ile tüketiciler bakım ve onarım hizmetlerini daha hızlı, daha ucuz fiyatlarla ve güvenli olarak temin edeceklerdir. Açıklanan sebeplerle somut olayda tüketici yararını n gerçekleşeceği sonucuna ulaşılmıştır. - İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması (31) BRİSA tarafından kurulması planlanan franchise sistemi ile franchise alan firmalara ProPratik ürünleri için rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmiş v e ProPratik ürünleri dışında herhangi bir ürünün BRİSA dan önceden yazılı izin alınmadan kullanılması yasaklanmıştır. BRİSA tarafından getirilen söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü esas olarak bakım ve onarım hizmetleri pazarında sonuçlar meydana getirec ektir. Bu açıdan bakıldığında muafiyetin bu koşulunun değerlendirilmesinde bakım ve onarım hizmetleri pazarında meydana gelebilecek rekabeti kısıtlayıcı etkilere yakından bakılması gerek ir. (32) OtoPratik/ProPratik noktalarının satış sonrası bakım ve onarım hiz metleri pazarındaki pazar payı Bildirim Formunda 2013 yılı için yaklaşık olarak ( ..) olarak ifade edilmiştir. Buna göre, bakım ve onarım hizmetleri pazarında yer alan diğer teşebbüslerin alternatif temin kaynaklarına halel gelmeyeceği görülmüştür. (33) Açıkla nan gerekçelerle franchise anlaşmalarında öngörülen ProPratik ürünleri için rekabet etmeme yükümlülükleri ile ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmayacağı değerlendir ilmiştir. - Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edi lmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması (34) BRİSA tarafından söz konusu franchise sisteminin kurulmasında sistemin doğası gereği rekabet etmeme yükümlülükleri konulduğu anlaşılmaktadır. Franchise sistemleri işletmelerin pazarlama politikaları olarak be lli bir yeknesaklığı, standardizasyonu yakalayarak bu sayede tüketicinin gözünde tutarlı ve güvenilir bir marka imajı 14-16/295 -126 7/7 oluşturabilmeyi hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşabilmek için de franchise alan firmalar franchise veren firmaların belirlemiş olduğu sözleş me şartlarına uyarak faaliyetlerini yürütürler. (35) Açıklanan sebepler çerçevesinde, BRİSA nın ProPratik ürünleri için franchise alan firmalara getirmiş olduğu rekabet etmeme yükümlülüğünün franchise sisteminin doğası gereği olduğu ve rekabeti gereğinden fazl a sınırlamadığı anlaşılmıştır. (36) Yukarıda yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesi sonucunda BRİSA ve OtoPratik/ProPratik noktaları arasında imzalanan franchise anlaşmalarında yer alan ProPratik ürünleri için getirilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin sözl eşme süresi boyunca başka bir deyişle 5 yıl süreyle bireysel muafiyet alabileceği kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (37) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 1- Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve OtoPratik/ProPratik noktala rı arasında imzalanacak Franchise Sözleşmelerine; içerdiği rekabet kısıtlamaları nedeniyle, 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, ancak sözleşmelerin rekabet etmeme yükümlülükleri haricinde 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanabileceğine, 2- Bununla birlikte bahse konu sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüklerine 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde öngörülen şartların tamamını karşılaması nedeniyle sözleşme süresince (5 yıl) bire ysel muafiyet tanınmasına, 3- Brisa Bridgestone Sabancı Lastik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Karat Güç Sistemleri San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan Satış ve Pazarlama Sözleşmesi ne; tek elden sağlama yükümlülüğü içermesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 8. ma ddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine; 4- Bu sözleşmelerin, süresinin 2 yıl olması ve taraflara sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklar için bağımsız hakeme veya uzmana gitme hakkı tanınmaması nedeniyle 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında gru p muafiyetinden de yararlanamadığına, 5- Bununla birlikte bahse konu sözleşmelere 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde öngörülen şartların tamamını karşılaması nedeniyle 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.