Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-2-102 (İlk inceleme ) Karar Sayısı : 09-26/535-125 Karar Tarihi : 3.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyele r : Mehmet Akif ER SİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPOR TÖR : Ümit Nevruz ÖZDEMİR C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Saim ÜNALAN İstanbul Caddesi No:65/1 Bakırköy/İstanbul 20 D. HAKKINDA İLK İN CELEME YAPILANLAR : - Turkcell İl
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-2-102 (İlk inceleme ) Karar Sayısı : 09-26/535-125 Karar Tarihi : 3.6.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) Üyele r : Mehmet Akif ER SİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPOR TÖR : Ümit Nevruz ÖZDEMİR C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Saim ÜNALAN İstanbul Caddesi No:65/1 Bakırköy/İstanbul 20 D. HAKKINDA İLK İN CELEME YAPILANLAR : - Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. Turkcell Plaza, Meşrutiyet Cad., No:71, Tepebaşı/İstanbul - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. Vodafone Plaza Büyükdere Cad. No:67 34398 Maslak/İstanbul E. DOSY A KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. nin ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. nin kontör dağıtım sistemleri aracılığıyla rekabet ihlali 30 gerçekleştirdiği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ : Yapılan başvuruda özetle; - Başvuru sahibinin 1995 yılından itibare n Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. nin (Turkcell) resmi bayisi olduğu, - Kontör kartlarının büyük çoğunlukla yetkili bayiler vasıtasıyla dağıtıldığı fakat Turkcell in bayilere zaman zaman mal sağlamadığı , bu durum sonucunda ara toptancıların ve tüketicileri n mağdur olduğu, - 2004 yılından itibaren Turkcell in kontör kartlarında kotalı satışlar, mecburi paket uygulamaları, piyasaya mal vermeyerek karaborsa oluşturma gibi 40 faaliyetlerde bulunduğu, - Anılan durumun Turkcell in bazı bayilerinin yetkilerini aşırı artı rmasından, bayilere ürün pazarlama yetkisi ve hazır müşteri potansiyeli sunulmuş olmasından kaynaklandığı, - Turkcell in yalnızca yetkilendirmiş bulunduğu söz konusu bayilere mal sağladığı, bu bayilerin ise başvuru sahibinin müşterilerine başvuru sahibinden daha düşük fiyatla mal sunabildiği, - Aynı şikâyetlerin Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone) için de geçerli olduğu belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir. 50 09-26/535-125 2 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.04.2009 tarih ve 2911 sayı ile giren başv uru üzerine yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 2 2.5.2009 tarih ve 2009 -2- 102/İİ-09-ÜNÖ sayılı İlk İnceleme Raporu 2 6.5.2009 tarih ve REK.0.06.00.00 - 110/166 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -26 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR ÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda ; şikâyet konusuna ilişkin olarak Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. hakkında önaraştırma yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir . 60 I. İNCELEME VE DEĞER LENDİRME Başvuruda temel olarak Turkcell in kontör dağıtım sistemi şikâyet edilmektedir. Başvuruya konu olan Turkcell kontör dağıtım sistemine yönelik olarak Rekabet Kurulu tarafından daha önce iki karar al ınmıştır. Bunlardan ilki Turkcell ile Turkcell in distribütör ve bayilerinin Turkcell ürün ve hizmetlerinin dağıtımındaki çeşitli uygulamaları nedeniyle 4054 sayılı Kanun'u ihlal ettiğine yönelik şikâyetler ile Turkcell in Turkcell Extra olarak adlandırılan firmalarla imzaladığı Turkcell Extra Sözleşm esi ne bireysel muafiyet tanınması talebinin incelendiği 9.7.2008 tarih ve 08 - 70 44/603 -230 sayılı karardır. İkincisi ise Turkcell ile 57 firma arasında imzalanacak olan Turkcell Dağıtım Merkezi Sözleşmesi ne bireysel muafiyet tanınması talebinin değerlendir ildiği 9.10.2008 tarih 08 -57/913 -364 sayılı karardır1. Anılan kara rlarda ilgili ürün pazarları sırasıyla SIM kart, kontör kart dağıtım, aktivasyon ve diğer abonelik işlemleri ve SIM kart ve kontör kartların toptan satışı, dağıtımı ve abonelik işlemleri olarak , ilgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiştir. 9.7.2008 tarih ve 08 -44/603 -230 sayılı kararda Turkcell in hâkim durumda bulunduğu tespit edilmiştir. Söz konusu kararlarda Turkcell in başvuruya konu olan bayilik yapılanması değerlendirilm ektedir. Buna gö re, Turkcell dağıtım ağının tepesinde Turkcell 80 tarafından doğrudan satış yapılan distribütörler bulunmaktadır. Bir alt kademede ise Turkcell Extra lar ve Turkcell Dağıtım Merkezleri (TDM) bulunmaktadır. Turkcell Extralar satış yaptıkları ürünleri distribü törlerden temin ederek doğrudan kullanıcılara, diğer Turkcell satış noktaları ile market, benzin istasyonu gibi sadece kontör kart satışı yapan perakendecilere sunmaktadırlar. TDM ler ise sayıları 12.000 ila 14.000 i bulan ve dağıtım ağının en alt seviyesi nde bulunan Turkcell Satış Noktalarına (TSN) toptan kart satışı ve dağıtımı ile aktivasyon hizmeti vermektedir. Anılan kararlarda şikâyete konu olan Turkcell dağıtım ağı aşağıdaki şema ile özetlenmektedir: 1 Rekabet Kurulu, Turkcell ile yalnızca kurumsal müşterilere yönelik hizmet veren kurumsal çözüm merkezleri arasında imzalanan Kur umsal Çözüm Merkezi Sözleşmesi ne de 9.10.2008 tarih ve 08 - 57/914 -365 sayılı kararı ile bireysel muafiyet tanımıştır. 09-26/535-125 3 90 Özellikle 9.7.2008 tarih ve 08 -44/603 -230 sayılı kararda mevcut şikâyete de konu olan piyasada Turkcell kontör sıkıntısı olmasına rağmen Turkcell in kontör çıkışı yapmadığına ve bazı müşterilerine kontör çıkışını engelleyerek ticari durumlarını zora soktuğuna ilişkin iddiala r da ele alınmıştır. Bu konuda; Bir teşebbüsün piyasaya ürün sunmasında esas belirleyici unsurun üreticinin kendi inisiyatifi olduğu ve her isteyen müşteriye (istisnai durumlar hariç) istediği miktarda ürün çıkı şı yapma zorunluluğunun bulunmadığı, Yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgilerden, bu piyasada çeşitli firma veya şahısların SIM kart ve kontör stoku yaptığı, 100 Turkcell SIM kart ve kontörlerinin satış miktarına bağlı olarak Turkcell in kazanç ve diğer GSM şirketlerine nazaran rekabetçi avant aj elde edeceği düşünüldüğünde, Turkcell in piyasaya kısıtlı sayıda kontör sunmasının şirket menfaatine uygun olmayacağı, Şikâyetlerin, Turkcell in kontör çıkışını kendi dikey entegrasyonu içerisinde piyasaya sunma isteği sonucunda, daha önce bu sistemden gelir elde eden bazı ara firmaların bu gelirlerinden mahrum kalma ihtimalinin ortaya çıkmasından kaynaklandığının anlaşıldığı, TDM sistemi ile stokçuluğa ve spekülasyona dayalı olarak Turkcell ürünleri üzerinden ticaret yaparak dönem dönem piyasada suni bi r ürün sıkıntısı 110 yaşanmasına sebep olan çantacı ya da ara toptancıların bu tür istenmeyen uygulamalarının önüne geçilmek istendiğinin Turkcell tarafından belirtildiği tespit ve değerlendirmelerine yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmede söz konusu dağıtı m sistemine yönelik yapılan şikayetin 4054 sayılı Kanun u ihlal e tmediği sonucuna varılmıştır. Yine, Rekabet Kurulu, 9.10.2008 tarih ve 08-57/913 -364 sayılı kararı ile dağıtım sistemin in önemli bir parçasını oluşturan ve aslında mevcut şikâyete konu olan u ygulamaların kaynağını oluşturan TDM lere ilişkin sözleşmeye de bireysel muafiyet tanımıştır. Bu bağlamda, dosya kapsamında yer alan şikâyet ile 9.7.2008 tarih ve 08 -44/603 - 230 sayılı kararda incelenen şikâyetin benzer içeriğe sahip olduğu ve TDM lere ili şkin 120 sözleşmeye bireysel muafiyet tanındığı dikkate alındığında, anılan şikâyete ilişkin TURKCELL Distribütörler Turkcell Extralar Diğer (Market, benzin istasyonu gibi sad ece kon tör satanlar ) Turkcell Satış Noktaları Müşteriler Turkcell Dağıtım Merkezleri 09-26/535-125 4yapılan değerlendirmelerin dosya konusu şikâyet için de geçerli olduğu ve şikayete konu olan eylemin rekabet ihlali oluşturma dığı kanaatine varılmıştır . Öte yandan, başvuru sahibi ile dosya raportörü arasında yapılan görüşme sonucunda Vodafone a yönelik şikâyet konusu eylemin ortadan kalktığı bilgisine ulaşılm akla birlikte , anılan eylemin devam etmesi halinde bile, yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, Vodafon e tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen uygulamaların da rekabet ihlali oluşturmayacağı kanaatine varılmıştır . J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara 130 ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkın da Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.